pig 


A ‚ Gheboomten 8 _Q) 


| MErlins De 
\ Mederyn de 


TANTWERPEN 
By Chrftoffel Planty ae 


MD LMRKT en 


Mo. Rot. Garden d Ee — 
1808 — 


} DE N 
DOORLVCHTIGHEN 
“ENDE HOOGHGEBOREN 
VORST ENDE HEERE, HEEREN 
- WIEHELM, PRINCE VAN ORANGIEN, GRAVE 
VAN NASSAV, CATZENELLEBOGHEN, VIANDEN, 
— Dieft, Stadr-houder generael vande Nederlanden, Gou- 


uerneur ouer Brabandt, Hollandt, Zeelandt, Vrieflandt, 
ende Vrrecht , Erf-burchgraue van Antwerpen, &c. 


DEN EDELEN; VROMEN, W YSEN, 
SEER VOORSIENIGHEN HEEREN, SCHOVTETH, 
AMPTMAN , BVRGHEMEESTEREN, SCHEPEN EN, 
Raedt VVijckmeefters Dekens vanden Ambachten ende andere 
Heeren ende Inghefetenen defer Stadt. 


SNES L eeft foo Doorluchtighe,Hoochge- - 
KEN boorne Vorft ; Edele, Wyfe, ende feer 
BA) voorfienighe- Heeren „dat de teghen= 

ti La woordighe gheftelten ile defes ty ts,en- 
SEN 3 de de menichfuldighe, ende beclaege- 
5 5 liickeellenden die nv verfcheyden iae⸗ 
Re Die ) ren,deur toedoen der vyanden vande 
Net semeyne rufte ende defer Nederlán- 
den, ouer den inwoonders der feluer fyn gheuallen , fulcx 
ſyn, dat ſy niet alleenliick den moee lichteliick benemen con- 
nen, den ghenen die fich tot oeffeninghe eeniger goeder ende 
loffeliicker conften fouden moghen ghebruycken( waer door 
de ghemeynte merckeliick voordeel ende nur foude moghen 
ontfangen)maer oock verfcheyde fteden,plactfen ende luyden 
connén brengen, ende alteede deut de onmatighe wreetheyt 
der {eluer vyanden ghebracht hebben in grootende fwaer ver- 
driet: Nochtans aenmerckende dat het den almoehenden 
_Godrbelieft heeft deur v Vorfteliicke Genaede het — deel 
der bef iſſen, leets ende ellenden die byden voorfeyde ge- 
meyne vyanden ,defen landen noch meer toebereyt waeren; 
—9 


* af te 


— 


_ 


afte weeren „nde oockdefelue Gode v mijne heeren de ghe- 

naede ghedaen heeft dat uwe Edelheden alle -haere mtddelen 
ende hulpe daer toe hebben ghefchickt, ende vrym ick 
ghebruyeket. Ende beweghen de deur de liefde die ick 


altijt ghehadt hebbe, omme naer mijn vermóghen den ghe- 


meynen oirboir te voirderen,en hebbe ick niet connen onder- 
laren eenighe voorgaende iaeren daer toe te arbeyden, dat eene 
bequame ende volmaeckte befchrijuinghedereruydenindefe 
{praecke int licht ghebracht mocht worden, hopende dat ghe- 
liickmy de groote ghenegentheyt die ick totte ghemeynte de- 
fer ftadt,ouerde welcke uwe) Ë, & gade Edell.als chookden ghe- 
ſtelt ſyn, int befund: ghehadt, ende die liefde die 
ick den ſeluen — toe te draghen, daer toe verweckt 
hebben „dat ſulcx oock den feluen-niet ETR aengenaem 
en Gwen. maer oock daer en bouen dieneliick beuonden 
worden , omme met eene foo fchoone ende ghenoecheliicke 
becommerniffe eride oeffeninghe de fwaricheden defes tydts 
eenichſins te vergheten, ofte emmers grooteliicx te vermin- 


“deren. Ende gheliickerwysick my heblaeten voorſtaen (de- 


fen mynenarbeyt tottén eynde-ghebracht fynde)mynefchul= 
dighe plicht te verheyffehen den {eluen V. F. G. endevmy- 
ne heeren voor te draeghen, alshebbende ouercenigheiaeren 
deeere ghehadt ván te wefen dienaer vanden huyſe uwes F. G. 
ende oock merckelticken langhen tyt als inwoonder ghe- 
bruyckt ende ghenoten hebbendede goede rechten ende nut- 
heden defer — dochte emy oock, dat ick my behoirde 
te verſel dat aen — ghemeynen oirboir 
ende vermaekinge i in defen befwaerliicken tyt by my verhope 
is,dat ick my daer inne niet gheheeliick bedroghen vindenen 
foude. Want wat foude-men onder de fonne nacft-de gtoote 
ginge die een iegheliick God: lief-hebbende menſche is 
leheppende wed kenniffe Godts, connen beuinden meer tot 
verlichtinghe des gheefts te dienen, dan heraenfchouwen van- 
de heerliickheyt der wercken fynder handen; de welcke haer 
niet int minſtei is openbaerende deur de lieffeliicke landou- 
wen, velden eu en verciett met een ontalltickheyt ende 


ks on al es 
ſch eydenthe ye van n boomen, planten ende 


Dn — * 
cruyden, mee ſeer g oote alderley bloemen, van 


foo vele 


ſoo vele verfcheyden verwen, teucken end maes kfel: Waer af 
1 houwen ende bemerck {oo hiſtich issende van ſulcker 
het aenſch uwe —* bd * 
weerden te fyne gheacht is gheweeſt, dat Godt almachtich be- 
geerende den menſche opder aerden met groote weldaden te 
vereeren;den ſeluen, voor ſynen afval,ghe ſtelt heeft in den luſt⸗ 
hof mer gheliicke oft meerder liefliiekheyt ouervloedeliick 
begaeft ende verciert, hem maeckende meefter oucr de felue 
fyne heerliicke wercken,ende eerſte gekerman ende houenier 
deff-Ifs lufthofs:;- Soo oock van hem, ende deur defe oirfaecke 
voortfghecomen ende ghefproten fyn ‚vele ende- verfchiey de 
cloecke, vermaerdeende verftandighe onderfoeckers defer din- 
gen,diedaer deur voorts veroirfaeckt ſyn gheweeſt fich te be- 
gheuentot het bemerck van tgene dekennifle der natueren,en- 
deoock meerder wyfheyt is aengaande;foomen claerliick inde 
heylige{chriften van velen can lefen „ende oock daer naer van 
ander volcken {peuren,als van Orpheo, Democtite, Empedo- 
cle, Ariſtotele, Pychagora, Theophraft ende diergheliicke an- 
dere. Endedat meer is, en heeft de ghewichticheyt ende ver- 
fcheydenheyt vanden faecken der regeeringe der landen ende 
Coninckriicken aengaende, (eer veel. vermaerde ende groot- 
machtighe Keyfers ende Coninghen' niet ſoo verre connen 
brenghen. oft beletten, dat ſy ſich van eene foo loffelticke oeffe- 
ninghe {ouden afwenden, oft daer toe eenighen coft‚arbeyt, 
ofte moeyte {paeren.: Gheliick fulex vande-Coninghen Sy- 
ro, Prolomeo, Mithridate,ende befundere vanden wy fen en- 
de vreetfaemigen Coninck Solomon , ghenoechfaem verftaen 
can worden, vande welcke men {oude moghen fegghen dat 
de kenniffe der cruyden. „ende de oeffeninghe der felucr hae- 
ren oirfpronck ghenomen „ende voors torten naecomelingen 
als van handt tothandt gl l IS. Waeromme niet en is 
te verwonderen, dat de Poeten (als met heure verfierfelen ver- 
fcheyden goede ende oorboirliieke dingen beteeckenende)hier 
voortyts ghefchreuen hebben,dat de Muſæ, Nymphe, Hama- 
driades, Syluani, Satyri, ende andere duſdanighe verfierde go- 
den, de boffchen, hoeuen ende diergheliicke plaet{en met 
lieffeliickheyt der. boomen, bloemen ende vruchten verheer- 
liicktende verciert, bewoont ende daerinne haeren luft ghe- 
hadt hebben. „ende den ſeluen voorts ouerghegeuen. ende 
* | belaft 


belaſt te bouwemende in haer ciraet te opvueden’ ende onder: - 
houden,den genen der welcker verftandt ſy daer toe bequaem 
ende ghefchieke gheacht hebben.Soo ons wefulcker oirfdecke 
de naemen van Ceres,Flora,Pan ende diergheliicke achterghe: 
laten fyn, welcke oudeendeloffelycke hercompeften verfchey- 
den Keyferen, Coninghen ende Vorften van onfen tyde, met 
oock vele vermaerde ende treffelycke mannen, volghende 
defe wetenfchapende opvueden der eruyden,niet alleenlyck in 
groote weerden:ende achtinghe en hebben ghehouden „ende 
fich daerinne met alle neerfticheyt Ì fÉ t‚maer oock de fel- 
ue confte door de quaetheytdestyts feer veruallen ende oock 
verualftfynde, tot haeré-ierfte ende verheyfchte volmacckt- 
heyt ghebracht;ende dat niet fonder groote redenen: want 
foo verre men bouen defen wil aenmercken de nutheyt ende 
oirboir die de ghemeynte der menfchen in defe werelt ont- 
fanckt ende gheniet deur defe oeffeni nghe endeconfte, falmen 
beuindendefelue foo groot te wefen dat fy feer qualiick met 
eenighe andere foude connen vergheleken worden. Aenghe: ° 
fien dat, alſoo naeft den geeft ende fiel die wy onfterffelyck van- 
den heere almachtich ontfanghen hebben; de menfche egheen 
dincken is beſittende dat hem naerdere beftaet ende aengaet 
ende d'welck hy met meerder forghe vliet ‚arbeyt ende neer- 
fticheyt behoort te bewaeren ende gaede teflaen, dan het li⸗ 
chaem, voor d'welck alle goeden, hauen, gelt, eruen ende dier- 
gheliicke moeten wycken; ſoo moet oock daer wr nooteliick 
volghen dat het middel waer deur de voorfeyde bewaerniffe 
is ghefchiedende, wel de ierfte plaetſe is hebbende onder de 
dinghen die byden menfchen ende in defer werelt behooren 
in weerden ghehouden te worden. Nu en meynen wy niet 
dat iemandt twyffelt oft de hulpe ende raedt die den lichae: 
men in defendeele ghefchiet (te weren deurde medicyne)en 
beftaet funderlinghe inde werckinghe ende cracht der cruy- 
den, welck deel der medicinen, {ich oock foo verre ftreckt, 
dat het de andere by naeft doet als verdwynen . ‘Ende de- 


fen aengaende; achten wy gheheeliick den ghenen feer qua- 


e 


liick te oordeelen,die meynen datmen inder medicine fondet 


defe wetenfchap yet goets ende eeren-weerdichs 


| foude con* 
nen wrtrechten ‚ende dat het Onderfcheyt ende wtd 


tdeylen der — 


cruyden 


| 


cruyden den apotekers fondereenighe keufe ende in deſe con- 
fte niet-ghenoechveruaren fynde, alleen foude wefen te betrou- 
wen. Twelck hier wr (-achterlaetende de andere redenen) 
ghenoechwerftaen can worden , dar bouen dien dar alfùleke 
menfchen nemmermeer in haeren haridelen connen verfekert 
wefen, maer hen altiit op andere verlaeten foo verre her: ghe- 
beurde fich te vinden in eenige landen oft plaetfen daer het ge⸗ 
ne dat fy ghewoonliick in handen nemen als Caflia, Rhabar- 
barum,Sene; Manna ende diergheliicke,niet en waere te beco⸗ 
men,dat fy in fuleken gheualleals van alle raedt end hulpéstad 
van haere confte berooft wefendé,óock den naem die ſy drae⸗ 
ghen gheheeliick fouden moeten verliefen. Waeromme al ecft 
foo dat verfcheyde gefchickte mannen deur gheleertheyt énide 
eruarentheyt grooteliick vermaert ſynde, goede ende groote 
neerfticheyt int verclaeren ende webreyden defer confte ghe- 
daen hebben,endedaer door by eenen yegeliicken groote eere 
verworuen , nochtans mitfdien fy in'eene faecke van langhen 
ende {waeren arbeyt wefende den naeuolgers veel ftoffe-ende 
oorfaecke achtergelaeten hebben, om nv dit ftuck naerder te 
onderfoecken:Soo hebben wy nae de langduerige ocffeninghe 
die wy hopen in defen deel niet {onder vrucht gedaen te hebbe 
_ oock wel willende hätaent werck (laen;ten eynde dat dit boeck 
i det Senw oordigher g tte ende vermeerdetinghe inc licht 
ghebracht mocht worden,meynende de felue vermeerderinge 
_ fulex te wefen dar ſy lichteliick alle- andere wigeuingen die F 
deſen by yemanden oit ghedaen ſouden mo ghen weſen, niet al⸗ 
leenliick te bouẽ en gaet, maer oock dat wy ons laetẽ duncken 
egheen andere in grootte; daer by te connen vergeleken wor- 
den:Soo wy infgeliiex gheuoelen vande gene die by onstande- 
ren tyden inder Latynfcher ſpraecke wtghegeuen is. Wefende 
tot tfelue verweckt niet alleenliick deur het erntftich bidden 
ende aenhouden van vele treffeliicke vermaerde mannen van 
verfcheyde landen ende plaecfen defer Nederläden ‚ macr oock 
deurde hulpeende onderftandt die wy int becomen dercruy- 
den van henlieden neerfticheyt hebben gheuoelt ende — 
ten, de welcke ſulcx is geweeſt dat bouen de ſe orgheende eloec: 
heytdie ſyghebruyckt hebben int opbrenghen van verſchey⸗ 
der cruyden, waer af (y eenfdeels hee faedt ende een{deels de 
en 5 gie planten 


planten van óns weandere plaetfen hen ghefonden „hädder 
ontfanghen, ſy hen oock nieten hebben laeten verdrieten, wt 
verre landen, als we beydede Indien , Conftantinopolen „ras 
liën,Spaengien; Duytſſandt ende meer andere; niet fonder wi⸗ 
nemende moeyte,merckeliick ghetal vameruyden herwaerts 
tedoen comen ende in heuren hoeuen mer eene ſunderlinghe 
forchvoldicheyt op te voeden. « Welckenvaengaende gheliick! 
wy ons laeten düncken datandere volcken behoorente beken⸗ 
nen, het Nederlantfche, in defen deel bouenvanderen ſunder⸗ 
lingheeere endelof te verdienen:alfooencoùrien wy oock nier 
verfwyghen hierinne, naeft den vermaerden Caerle de PEclufe 
die inde ocffeninge ende theyvindefe côfte by hé ſoo 
in Oiftenriick als anderelanden vercregen by niemanden naer 
onsgoet dunckenen wordt tebouen ghegaen.) de voornaemt= 
ftegheweeft te ſyne wylen myne-heeren van Reynoultre,van: 
Brancion ende‘vander Delft, ende nv teghenwoordeliick in 
defe faecke gheliick in alle andere {eer pry feliick te wefen hee 
re Philips van Marnix; Heere van Sint Aldegonde, met oock 
voornamentliick heeren Caerlede Houchin, heere van Longa- 
ftre ; heere lan Boſoit; Mathias-Laurin, Freforier der Staten 
defer Nederlanden,Cornelis Pruynen,Treforier:meefters, Wil- 
lem Martini, ende lan van Hobboken Grefhers der voorfey- 
der ſtadt van Antwerpen: lonchers lacob Duym ende laf. 
par Roelofs: lan Mouton, lacques Durin, endeeenighe ande- 
te. „De welcke {oo veele by ons hebben ghevoirdert, dat wy 
niet alleenliick den arbeyt en hebbenghenomen, omme ver- 
_fcheyden cruyden, planten ende faden ‚die wy inet groote 
moyete wt Italien, Duytſſandt, Enghellandt ; Languedoc, Pie- 
mont,Prouence,ende aridere landen hadden ghebracht, ende 
door de ongeruftheden defer Nederlanden waeren verftroyt, 
wederomme te becomen: maer oock de voorderinghe van de- 
fen ſulcx hebben ter herten ghenomen ; dat wy ons niet ver- 
myde en hebben om diefwille in onfeeyghene faecke mercke- 
lick ende verfcheyden achterdeel te lyden. Vertrouwende 
ouerfulex , hoe wel wy noch niet alles ghedaen en hebben 
dat wy wel begeert haddensende merrer tydt meer (ouden mo- 
ghen doen, dat nochtans de — g EE) EN) y 1 rbeyde 
van cen yegheliick int goet ghenomen fal worden. Ende nae⸗ 
mentliic⸗ 


mentliicken dat denghemerckrt de conſte ende leeringhe der 
eruyden,niet in woorden ‚maer inder,daet ende werck beftact 
dar niemandt ich en {al willen vafteliick houden int onder- 
foeckender feluer woorden ;{óo verte, eenighen. niet eygent- 
liick ghenoech ghenomenendegheftelt {oude moghen wefen. 
Wy willen wel bekennen dat foo verre in deſe faecke (niet van 
cleyne moeyteende van grooten oncofte wetende) onsde mid- 
delen waeren ghegeuen, diewy weren anderen nochitans niet 
in (oo (waere werck gheguncte fyne,dat wy niet alleenliick de- 
fen onfen arbeydrt eer int licht (ouden hebben laeten comen, 
maer dat mogheliick de (elue ſulcx foude gheweett ſyn, dachy 
midts meerder volmaeckcheyrt eenen yegeliicken tameliick eñ 
meerder ghenoegen (oude hebben connen ghegeuen. Niet te 
min wy weten dat fulcke eene niet geheeliick van allen danck 
weghefloten en behoort te worden , de welcke het gene gheeft 
dachy vermach: Defen mynen arbeyde dan; Doorluchtighe; 
Hoochgheborne Prince ende Vorft, Edele voorfien nighe en- 
de {eer wy{e heeren ick uwer F. G. Edelheden ende Eerfaem-= 
heden ouermidesden redenen my hiet voren verhaelt wel heb- 
be willen toeeyghenen,als-my laetende voorftaen dat uwe in- 
gheboorne Princeliicke Genaede ende goedertierenheyt, ende 
uwe myne heeren ghewoonliicke gunfte, den feluen int goet 


falaennemen. Ende grooreliick verhopende,dat gheliick alle 
vromeende goede menfchén, iae de gheheele Chrifteliickheyt 


uwer F. G. met ganfcher ende vierigher herten danckt voorde 
onweerdeerliicke weldaden door deffelfs handt met de vryheyt 
des ghemoetsende des lichaems ontfanghen „ende den f-luen 
bekendreen heerliick tuffchen-middel van Godt almáchtich 
ghefchickt te fyn, omme fyne bernihertictieyt ouer defe Ne- 
derlanden, ende vele andere onralliicke menfchen wt te ftor- 
ten. Ende dat hy v myne heeren oock de ghenaede doet van v 
met vele wyſheyts endecloeckheyts tot goede regeringe defer 
ſtadt (wefende als een hooft der anderen ) te begauen , dar foa 
oock een yegheliick defe weren fchap beminnende , middel fat 
gbegeuen worden omme ich te verblyde; dat opvliedernaeimi 
_ditregenwoordich werck init licht is ghecomen , eridé den oor= 
boir,vrucht ende luftdaer wr fpruytende vele menfchen me- 
de ghedeylt. De heere almachtich befchermer alder Conin: 
ghen;Vorften;Heeren, Coninckriicken ende landen wil uwe 
Es G: 


FE. G. ende Edel. in eene langhe gheluckighe regeringhe be- 
waeren tot voorftant, trooft ende hulp der goeder, ende vor 
ghcheele wevueringhevan een foo ghenadighen ende heerliic- 
ken werck by hem ouer defen landen begonft. We Antwer- 
pen den eerſten dach van May, M. D. LXX XI, 


Vver V.G. Edelen ende Eerſuemheden 
feer ootmoedighe ende onderdasnighe 
DIM | 


Nirtehtinsde L6belo 


3 Ee Er EN 
Koef. 


(fj 


— 


pd 
5 Ten —— es 
* * — — — 
— 


Extract vande Priuilegic. 


De Conincktyeke Maieftert heeft toe Gelaten Chziftof fel Pcantyy, 
fynev gfiefSSozen ld Ee — Say 8 — ke | 
Ihty drucken, vtrcoopen Ende diſtributery Binney alle Def) Candéy Say he 
6neztfoner, Cene Boeck gheintituteert den CzupdtBoeck oft AErBaziu6) nieu 
G6elijck ghjematckt $y B. Matßiab) der Loket, WMeziepy Say ſynder — 
ceiſentic⸗, Ende Dat in afl€ talcy foot GEW ſal goetduncſtey tot⸗ profyt Sander 
gßemeynten: GperBicvende alten anderen Dꝛuck eꝛẽ oft Sotckvocrcoopreb6) 


Sie dat fy mogfien 6bſcy, Gen ter Seruoordezen het⸗ ſecfſte Boeck, tſy int 
gfiefjeel oft ip deeten, in gheender ananiezen ma tE dzuckey oft tenigße eſorr 6) 
ghedruckt ſyndo „té ſercoopty oft te diftziguezen in fyne Canvey Say her6sateib) 
ouer, Endt Pat Ißedutr end DEK tyt Say thzien iatery, natu dat ECckey Szuck 
Say ernigyßt tact date hy in ggtdruckt far Gezdey, ſac Soteyndt Geſey, Dp 

de pent endt confifcatic Say alte futcke Borcken cCvez_qhjedzuckt „ende noch 
dacxenbouty tE betattey VE amende: Neftezuolgfiende de britucy Ihtgtuty tot 
zufjêt. 


COndezteeckentn 


5 


L.Blyleuen. 


en 


— der Planten 
ende — 


Deur 
DE LOBEL 


waerchoumnaget toren goede gunm 


ma Le dend Sal El, 


> tte — tot 

vbolcomene kenniſſe Der Erupden ſoo int — als int beſon⸗ 
be PU Der) heeft mp goedt ende hooch · noodich ghedocht cen nieuwe 02: 
2 PE Deningheteachterbolghen/ t laemen voeghende eñ bp cen breu⸗ 


te/op dat het ghene welck herre ban een ander ie erven hap 
prendt ende berdeplt is wederomme alg in een gheboegbt wor⸗ 

De. want Die te willen beſchrijuen ende t ſamen bp een voeghen naer De — tz 

hendt der plaetſen daer Ip zijn groepende (2 ahene als ſommighe hebben be 

te doen / vergaderende bp een alle De Crunden e ghebeechten im nn eñ 

deſghelicks die vande daelen / ende alzoo ane — oft ———— he * 

ſen d 


ende: 
voorts mt bpfonder Die bande houen ende — 2* — dit ſoude — 
kelijck medebrenghen een onordentlijcke ende verwerde vermenghinghe van haeren 
aerdt ende — midts dat de Crunden Die malcanderen zeer onghelijck zijn / 
ghevoeght worden. her welcke ons —— hinderen end ende be⸗ 


——— ame Kaa 


+ pd —* 4 * —* 
* 8 * 4 CM nr efron Naf * ft * 


— beyde —— oft ellene plaetlen e eñ inde — 5 allo 
ick —— Braben 4 jh \ Bá co 
onghetemperde berghen gaende in guedoc of heete landen, al bets ine Oad, 
tnt Zupde oft Wefte/ hens groepen inde Ll geld 

int oorden ligghende/als F — / Vlaenderen / Engellandt / Noortmãd 
— TRR - bp f 


neh 


* 


ve 


Die onderkennen ende — ſal / eermen Dt kenniſſe der —— can A berse 
men/ Doo hebben wp de naemen ín Deere gheſet / ende De bedietſelen daer af verz 
claert / waer wt dickwils het rrupt oft fijn cracht beter bekent wordt: ende hebben 
daer nae gheltelt De beſchrijuinghe / midtfgaders de aenwijtinghe Der plaetfen daer 
De runden ghemepnlijck groepen. Want waer toe een — ons baeten / de cracht 
en eenich eruptte kennẽ / ten zy Dat wp eerſt weten wat Het Loor crunt is? Hier 

mten waere ſaecke Dat wp Daer op acht hadden ghenomen / als dat deſe kennitte 
aldereerft moet ne voorwaer wp fouden —— zijn gheweeſt een an⸗ 


Port 4 eos gelijck a Is Di Bid eid „7 icheyt Der crach⸗ 
daẽ 


B a 


* de wyle — ozdeninghe wter maetẽ bequaem is Hoo? de „ghene Die — 


kenniſſe vande Crunden hebben n 
welen weten onderfrhepd sel maer iet voor d andere die De ſelue noch niet 


A Alder⸗ 


Alderhande gras. 


Alderhande 


Arets 


moor Matthijs de Lobel, 3 
Tafel vande ſoorten VAN Gras. 


nn yr — 
ft 


em OO OON Ot 


- O 


Dóde-ar 
ende mede⸗ 
ſoorten 


* 


Groot ghemeyn beemdt-Gras / ende si bevandecingbe 
lepn Gras bande ee berghen ende hueu 
—— van — 
— ne — * wtghe t. 
met —* zeer wtgheſprey⸗ 


KR u 
8 R 
SE 
BEE 
En 
ë 
Big 
EE 
ë 


—— 
zeigt, 
irs gras oft et. gras 
Groot water gras met breede Hirs aren, 


roft Pipgras. ke 

Kiet geas/mogijelijck — ban Babylonien. 
Pluyinen oft bezeren 

Ander Leer Berbieh Plipmgta- 
— —— ras. 
13 Amo 
14 —— 
15 — ——— 


et 
* 


* 
A 


17 An — as 
18 Liſchdo 
Beemdt — — 
o Wilde Galigaen ghearent gras. 
21 Kiet water Gr as EEE be Graïen paluftre. 


2 Jz2 Ander water-gras oft Biet gras/ paluſtre Gramenalte. 


28 VAater-gras met tekende a venit. Gratmen echinatum. 
{zo KRow wild naer Sas. Gramge SS hirſu- 
m 


30’ Row — — af 4 

zr Zee ghear EEN 

32 Ander * —5— 

33 Ander Zeeulc Bick Gralken. Vl 

34 Zee- Biele Gras. 

35 Padde-Oras. 

36 dare wilde Gáligati Graan met tekende acen, Gramen 
Cyperioïdes echinato femine. 

37 Clepne water wilde Galigaen- gras / met bi iele aren. 


| Ef „Groot water wilt Galigaen · Gras. Gramen Cyperioi- 


esaguaticum vulgare. 


| » (egens of oenen ijn weegnberinghe: Gn ramen Ca- 


ium,vel Canaria herba Plinij Ligghende Lidt · ac⸗ 


—* gras. 
40 lement Dunnen gras. 
ar Ander Tidtgralken bande Dupnen. 
5 — — ed fijn veranderinghe. 
le 0 ga 
a otlneemneetle Zer Kint ar etaeenkens ban IGchemon 
44 Shemepn lichaemon. 
bd onee, 
Gras ban Parnafs. KE 
tis $ 7 


Aengaende de Sral kens gelijck Aizoon en pii: om dat 


die deſen Beatten 
* —— zero B——— 


4 Beſchrijuinghe van allerlen Gras/ 
Ghemeyn Gras dad in Latijn gheheeten Gramen Pratenfe, 
* hoochduntſch In Italiaenſch Gramigna. 
Nederduytſch LGras. en Span — ————— 
ende Engelſch de Grama. 


In Franchois herbe des praiz, ges steentich herbe, 
; Clepn ghêmepn Gras / Gramen minus. 


bekendt onder alle de Erupden. 


es) eN it ra J Cf aa — 7 (CE A 


Dor gen wordt 1 beeft eer vele eñ cleyne aerdrverwige — spel worte ko elden 7 ops 
* vander aerden gheheel deurcruypen / ende zeer groote menichte van bladeren voor vts beengen/ 
ct groener terwen sid, fende velden daer mede Beer dicht beoefende / sot de welcke voorts 


RRAGHS Af a 


d highe cf den Niet bact men mede Dect inde * 
qe is zede inde —* moker * 
rude als Di ofcoridesfegt)is een voerfel en Stip van — ende prerden 

Nochlans ſoo is tſoete eld —— het er koeyen / want tſuer 


Gras — — ende ouer a al groote in — 


fouerolocdichti et gheuen vermel ende boter. Pic 7 Sef dà 
Tſae 2 wa — Ee De £ 
* dt van — dt van iben ghegheuen teaben verſtopthe⸗ 
yr ove manen k deſteen. 
— debet facade ende winden. 
mn — ende met fijn bloeme gheſtooten / ende dan op eenen doeck gheſtreken zijnde, 


— — iik ———— 


eon ghemepn Sras/Gramen! minus. 


marabele 


—— — de — 


Ef as fh ee de À € hsfss.l 


fsf * B 
l F a ' Ï 9 


— ie ke fijn: fact dln 


xn * ex L 
Ed 


*81* atten dT det 


— (nd 


— — ontrent Montpeltiers worde oock dickwils ghe⸗ 


DN) me ———— d welck is cen vanden maſte en van 
RIF allen / eñ — een ſeer cleyne ſaeſelachtighe witte wortel / eñ halm⸗ 
—kens ghelijck hairkens die blinckende ages adje, dn 

NN | / y ongbelijc dien vanden Gras I Ifchemon gheheeten / wtghenomen 
Wz ichter/ breeder, Leer wigh heſpreydt, / aci ende ſijd⸗ 


VA achtigbetzijn. 


8 


Beldt-Grag oft Uoren·Gras met ſchoone ſeer vtghe⸗ Acker wi vint 1 Agrorum 
ene arens — gbeheet en Se- venti — ende Gramen Attar. Tatio- 
undinacea, comofa pa- 
dicula, 


* Bd. 


RNN 


ESP 
A tdldelldeddiarands aad dadde TE 


ZL OPST DEPT neer, 
en 4 N 


— 0* 


rea — 
laaien Td 
—* 


WW 


t 


e * is Ê Ct, Pa sh Poa f. NS AGS IT dte da „ 
At —— Pa ne Sten Á PP Hd mid ; Mir pa EAEG Ld Ei SE — 
es 3 —— * * a Cil, East: * Nak At 5 be AEL — *2 * aeſel⸗ 
ie de ers en laderen / de 
niet ongetijck en dat atoept een abe breede glinfte 
—— naer d ordene —* — dopperſte van 


6 Beſchrijuinghe ban allerlen Gras; 


Acker wintdhalme. 
NTR af. 


(Atlus «CC as NM (inn Ralmonr AC As fv 

NA DEE * hd —S 
— ij in « {, * he Rafi 4 (la eres Lit 
he 4 * qr —* rd 2 * * r dr rik cr are Er x je Ct * Li, Anders 
eng Je ee es: gn han re Firs — * * * * c. £ 8 el * Maer 
zr * , 4 ss nn Gt Li te pm LÀ had erste 

Dirs/gras/ende Dact-gras/ Miliaceum Groot Water- gras met bzeede 
Gramen. Birs· aren. 


ee eden de Biden er 4 
— Eat eter: 


x} 


…Deor Matthijs de Lobel. 


Mit gheltrept Gras / Cramen ſulcatum, Bec. 


lijck / maer ſtijf ende erp abel die van 


* 
OEE g sine: bla⸗ 
evert —— 
We —* ACM 
hassf crd. EN £ e hie fed, ï * —A Pd 


* heeſth halmen — dwildi co⸗ 


7 


* wit. 


re. etn daer ares Gramen 
Sorghieffigie. 


Bigas — 


Jet igroept onder halu voet hobohe miet lu 
tel breede bladeren. De woriele is cleyn — 
Tact ende aren zijn van fatſoen Sj die vâ 
—— — geld 1 
HOEREN hj st aande rd 
dt Lain ee je — ok rept aj rite aas 
ns ad tol. ig Hef Hott ô GEERT dr 
Giet- graai Cala — soera eas : 
an Bab bplonien 


sa CEI 


_ Dit gras groet — in — 
— ſandtachtighe ongheoeffende 
en/en en grasan Dabyloninmerone 


Ks c 
hé hdd An nen ad epe als. Litgras ofdr 833 


vre ie REEF 
— Raf Bd RE 


6 ht Nn * 

mem ese © MN * 
bp groot gebreck van beter voeder B bant rf Nea 

GE Oood nie wielen ib * SA ————— 


2 


8 


Beſchrijuinghe van edi —* 
dorſti de worden / eñ dat het de 


maer oock om datmen meynt datſe daer € af ſtich ogende w 


É Can f Kf 


nelick votzen gieten, omſtekmghen ende oock de doodt. Sf dat in Dabplonien dozrer ende 


herdter groyet / 


Ur Add EO 1 Ze 1 ee it * 
Beren Dat d d ded be, Daer af ſteruen / 


— — foo iſt noch Dat dep ſelf 


— de Ih À 
(ft fijn als fp foodanich k onder ander hoy oſt —* —— ze 
—J X 


hd à Î 7 4. J Ee r 04 
PS Cl Ce R Lata ask Cl — 
Ve 1 Ce had Rb B! biede bd hk he 
EE DE ek akk * EN (ils Cake EN inehedidh af ane siam aha 
— — J 4 ' —*„ TTE NG ë C et Md ASA 
PI TW EN 4 fc. EN s rhafkdelk a 
(ik bate ed hade ie A 


irrassfe Calamogofts mogbeliek 


ban Babplonie Plupm-Gietgras. 


„A BHE 
EA HY ERE 
\ À HP E 
N A7 B ERE 
Ki A dd H 
RN VE, 
Ni Ó 


— 
SS 
5 
— 


— 


a 


— 


— 
NLT rr en 
J 


CUE ever 
—— 
— — 
— 2 aero ie 


AAA, 


OCL erwerver 


KENT: ‘ 
DAA AL AAA TEVA A verven 4 
— 
RE 


PNT 
F 


— 
AA! en > 
—WB8 —8 me 
Tidladdsadde sail ETD ITE ANSA 
— 


KAK NON LERLEELLEEEE EE eren ereren ur U 
ERLE LE Leren err, KKT 77 


| 
4 2 
6 ED, / 5 
LC 
G: 


6 hate 6 CU, 294 — — ns CO 17 N 7 


Pluym Mi 
ghelije: De halmen defabelijck if onderhalf — cubitus aanne. de aren zijn —* cf dick 5 
/ 
purper rootachtich / cafachtich:als ſy volrijp zijn foo worden dn wit/ Ee ende glinfterende als fijde. 
Leh F x Ed F hed — —2— igellandt: den den 
Ander leer aerdich —— Gramen coma aromdineië Scandi 
Sparti Elina niani floribus 


î vent 
U, fe liefhebb J EC. dn Kah as 6 J 2 24 
J J id ld | 
* — Re ad * — et! —— Kh ze 
gheu Ï Plinius 
— Bieke: {ef der ER EN G Atte X 2 * 
hit bieſt ens. Mijn heere Brancion ſaeliger gedacheeniflens heeft hiervooetis fi —* 
* * er A EE RDE NS ie te Aa 


Eens van wilde Schoenanth um van, Mo Mt fade sn De 
cad meenemen tgeen ‘pag: J— —— 1 
es RS uut Far befje vpt gpegdeuen, Sn 


EIS Ered 42 Tad 3 
: ek —— — 


ê Doo? Matthijs de Lobel. 9 
cieyn hartachtich gras / Exile Gramen / Amouresten/bft Lieflick gras/Gramen pani- 
durius. culoſum Phalarioîdes. 


\y 


| * 


Ve 
(4 4 
4 * 
We vi, 5 
WE Vid 1 
We AN 07 
eN NZ 
J— JVV 
U / Sf ij 9 
EE EE | 
| | Ì 5 
| | 
| 
5 | | 
\ J 
9 
— 3 


Vl 


| 
NN ANA 
AUDI 


SIN 
Dd 
5 Ek 
die — 
ZINNEN 
Hin OR 
be DAN 
EH NNAN 
(My AN 
[ys 
* 
LE lau Cole Co biefachtia Efnacuf EERS Sen) ER PIRES 1 
Ar! { 


emg dean 
abe onghe⸗ 


Dre veel wefelinghen tfamen gh 
et derland, ———— heyen ende 
zijn cafachti oet —— ——— 


naem niet / alſt voorgaende. 


J 


Amouretten/oft Lieflick gras. 


— sd, 
| * Harte nisi —* ggn iu} fes 
Sranan snid — Bore 98 


Badr 


15 Seiehaijuinghe ban allerlen Gras, 
alek ſaedt oft Caz Volſe· ſteerten ii 


navien Cacht/Gramen Des dn, Alopecuroîdes 


7 
— | 
NN 4 
A W/ ó 


SN 
— IN 
AECEETLCOREONTENETCT LCC ⏑—⏑⏑ ——— — nn 


Et 


B Mere aient ann \ 
EN CCL Eni 24 af 
Jom —— £ Phalar di 
paar —— — Theeft —— * ief 
Ld, C J ais bladerfens Ewordt ak 8 ghende 
Bam Leak 4 re * ee en 8 7 eg 7 id hein 
vr weghen. ⸗ 23 


Bofle-teerten-gras. 


„If Dianewenghasoerktesden ende bee 
it odt mden lancks de weghen ende grachten bus 


‘Den hatmis ond 
Bee, — — * mette Slabesenende bnoopen: — Nonuer 


4 
ede 
' 


Íj2 tikt 9. 


— — maen — 


kpn ende aren veel malder / ende 
—* ſmalder / ende de wortelkens ende onderſte bladeren vee eelcleyndere. An 
Ander Voſſelteerten gras / Gramen Alopecu- 
roîdes tertium. 
derde ſe Ee Ex Are ee En Flu ft —— Ús 
Gn * Ba 6 er * id dte Rd adhd € 


Door — de Lobel, 


Clenn Ballentteerten gras. 


Andere BVollenſteerten · gras 


h 


E gras datmẽ — inum noemt / groeyet geer⸗ 

op alſulcke eed — —* — * — 
as:maer ontrent den ant / ghelijck alſt nae 

—* Cyperoides — —— 


groeyen 
dep palmen oft eenen voet hoogh. 


MEt di 
— — met bladeren 


Ditis is zeer nae ghelijck den Rabis-Gras be⸗ 
ſchreuen van Gefnerus: Nochtans y 
ghedocht dit Cruydt lieuer Cyperoides te noemẽ / 
om dat fijn wortelen oock zijn lanck aen cen han⸗ 


fen van Duytſchlandt / bede 
Vꝛanckrijck ende Piemont, —— — 


dickachtige / cortergrocne —— — 
De zijn/ Die den bladeren van wilde Genofes oft 
Keyktẽs — ſien / waer sot voort comt De ſtam 
een pal eenen b voet ijn arena 
Eens * indd in deerſte de Date 
naer roſch. oe ak Coeyremelckers en 


pꝛij⸗ 


iz gen, — ban allerlen — 


‘foltis Vetonicæ Copie. 


vi 9 HI Ë 


9 j 


— 
9 


prijſ 3 | koeyen cfelu — en eten / ende niet vele melcks daer af en ghs 


N ono Bolnes SCO Ean tn 


bis- be —— heeft / alſoo vele te (ashes tbefte ende fo ‘beef 
nderlinck 
— ghelijck oock d'alderbefte & de — — jet — 
é * 
— jl wek Rabis-Gras hierooortijdts gBefien inde huenelen van Sanope/ Pie⸗ 


Rakhie dean Pe De * — 


PaP Ka. 22 er dd ha - * 
w £ À Morhowe Ad p £ 


eden steet, ne dan bis-gra falen * te len 
eee amat EE: deren (aen de welcke gheen zenuen deurs 
noch fijn bloemen niet gheſien. Men ſeydt dat 9 (ef Fac PERREN A6 oet. Sen bebbe 


ddddddd 
ES Added 


Gras — dat is te legghen / ghelück wilde — 
hs men vr nee 


_egnbe here Paluftte maius. 


herpe bladeren, ——— Sada bef — gemeyne bie⸗ 
ef — — den —————— 


Andere 


Door Matthijs de Lobel, 
ras Cyperoîdes. 


Zegghe oft Water-Giet-gras, 


SS 
„a * 
SS 
8 
Ns 


$ 


— —— 


— 
SS 
SS 
* 


Ander — gft Biel. water HAN, 
Gramen aquaticum alte crum, 


Waꝛer Bi ieſ gras pek een — veſelachti⸗ 
ghe — die graſ blaederkens voortbrengh 
wt de w 


en/ 
€ voorts comen — halmen eenen 
voet Boogbe/ —— groeyẽ biefen oft wilde· Ga⸗ 
ligaen art. © ge plaet⸗ 
fen daer t voorgaende groepet, 


Sbemepn Blot gras / Gramen aquis 
innatans ë 
Ende 
Wit Wlot-gras/ Gramen aquaticum 
f {picatum. 


EN en vinden de e Neder Landen in grachten, 
ende loopende * 


langher blaede⸗ 

ten dan t'ghemeyn beemdt-aras vlottende ende 

ligghende bouen op water. fic beeft 

fijn aren bycans ghelijck gras / maer 
er verſtroyt v 


an malcanderen. FE oane wite 
ter van wi rt maer cen en ee 


14 Beſlcheijuinghe kan allerken Gras/ 


Ghemepit Dlot-gras. 
1 Ps 


—— — — 
— 


ZES 
—— — 
ZN 


N) PE 


SNE — 
IT — er 
J R 7 IN 


— 
2 
Hen tt 


F 


9 Wieilot-gras, ee IN adh 
= 8 e $ * — 
EEN Oe — —J— 
— EN k Ss Kit 
eN J es J 
— 90 8 
fa DN DAN \ ij f N 
et — AN 
A ì — 8 
— %, Ee Î 4 
N — id 
E— ke. Pf er 2 id 
Seem — 
— E == — En 
lj TE — 
I= ES — 


— 
Ez erven)! 8 
(ES 
—S IS — 


2 


—— 
— — NS 


lefen halm. De wonelen sijn facfelachtich ende ſetten voort gelij ander watet eruyden. 
ie Panicktkozen 


err 


4 - * * nn — pg 
ii 
. — 2 EN 
Gramen fimplici (pica. EE 
: ee: 


a: SSN 


bk — c— 
Le hi — —— — — F F 
— ———— 

— 


oor Matthijs de Lobel. —— 
pen ict zeer ongelick maer lern — RE a bugm lanck. Tgroeyt im vochtighe plaetſen 


ohelijck de (wee naeſtvolghende ſoorten. 


Sðebaerdt Panitk⸗ koren·gras 


D ander is den voorgaenden zeer ghelijck / wi⸗ 

ghenomen dat het hoogher groeyt ende vele roſ⸗ 

(ik achtighe ende rouwe aren op elcken balm heeft, 
VP Deworelen vanalle drye zijn hayrich | 


| * 
—— 
LS 


f 


De derde loorte ban Paniek-gtas. 


SDderde is dunder ende delicater dan d'anz 
Der / Sijn aten zijn ghelijck die vanden Ilchæ⸗ 
mon oft Crus Galli van Appuleius, ſwert wan 


— 


Le 


Water-gras met ſtekende 
arenkens. 


en in vochtighe ende leeghe beemd met groene Bladers 
— kens 


Ër — 
hd 4 7 (Aid hr A — he 


16 Beſchrijuinghe Lan eens * 


Water-grag met ſtekende arenkens. 


a 


Eens een palme oft twee lanck / met ſtekende arenkens op eldtenbaten van ceren —— voet, De 
« te ej Orte rs sl nee ta EN sad € KL £ CE WN 4 


1 8 


rghens 
Ander cleyn haprich gras. 


Ass s í * * Laus AR SE 


graſken — €39 van ſtamme oft blades 
ten die — zijn ende van abetijcten ſmaeck maer ſijn bloemen ende aren zijn corter / meer op 
een ende Efamen ghevoegt ghelijc Dic vande e biefen/ van coleur van — we De wortelen 


7 — nde a, d J De 
Pi * * Eeft fa 8 — rf Pi c. de * Ci NEA AA SMA 4e 
Wed 6 Je 


Lj 4 18 4 hed en 


Bapzich oft Gou bofeh-gras/Gramen Head — 


Dit gras groeyet vele in donckere ende — eb chen van Piemont onnois/ En 
landt ende Neder landt: heeft de bladers tweemael in * bie 


* nederwaerts 8 hanghende / hayrachtich / gel ijck die Hirs/ doer — 5 — et gent 


an Diefgras 
5 abel De ——— elijck die van ghemeyn aras. ct en bloepet niet dan in lom⸗ 
* * — ghemepn gr H y 

enighe eliene enn mijn —— ielden dat vooꝛ Holofteum : — e⸗ 
et. Veel beter ſouden uden ſijt ghe Eh 8) 


ruypt 
p Der aerden ghelijck Sirs met rouwe — bladers ende wordt inde — 
— Niettemin een ed van er Gras 


VERN Ne 8 igella bahh 
PN 


hk 4 


we w 


Zet — arent an Gramen. marinum {pi — 


* KO ES P3 
6 santen Vande - grach er water 
s Li) 


Door Matthijs de Lobel, 
Bapzich — Boſch⸗gras. 


Zee ghearent gras. 


af 


CE 
uil 
— 
aal) F— 
mf * 


Fr k I pe J * zak ———— — 
Ander Zee oft Zeelandts ghea⸗ 
rent Grag. 
en Ars Sada. P] r lats Er —— 
———— graf Een —— en bin var ie 
— ſaet is lanck. Def wee grafkeno zijn fer) end —— — 
ende offen vnmn Et ie ese 
— ine 
id Ditwordee Bak * dE BEE EE et ad ebt 
(6 KE Ad 4 eds aderkẽs 
ee A ve ende if — bieftens. „De halmen 


ellen⸗ 
pasja ——— ghe⸗ 
4 vooꝛrſeydt et Zeegras 
3 


Zee: 


IS 


zijn ſtijf / ende hardt / effen / 


Beſchrijuinghe ban allerlen Gras, 
Zerulth dick bief- Gralken. 


Ander Zee oft Zeelandtſch ghearent Gras. 


Zee Bleſe dr — —— — 


EE MOLE KH / 


Dit comt ghemeynlijck woot ín beemden ontrent De — Gaarde £ als Ju — 
Vuſſinghen / Buſto in Engellandt / Ghen „Sijn blad 
D1: —* — 
groeyen gh abel ien arenk pt lijck de wilde- —— clepnders 
bloemkens Die in Dd” ijn ende daer nac bou — tachtich. De wortele is ſeer 
veſelachtich ende meniehvuldich. Zoheheel cruydii is oock deſghelijckx hardt ende ſuer / verlaeten 
vande beeſten ghelijck bet Padde · gras hier naeſt volghende. 


adde· ꝙ gras / Holoft Matthioh 26 Herbe aux Cra 
paus ou Crapaudine. 
De Vlaeminghen hebben dit C ruyd ee de — nin dat de padden.tarupde 
bef hebbe ar Weſt Vlaenderen ontrent Ypꝛe in watera 
abeel — daermen ghemey nelijck veel padden vindt, Twoꝛdt oock 


egben/ 
abenoech — in wear fandighe velden / bp Bꝛrugghe Middelborg/ ende tuſſehen Coꝛt⸗ 


— ende Doꝛrnick Í gh 
ue f iofcorid Eabeheet. cruyt en is gbemepnetijd maer dep 
oft vi duymen hoog ab ot fe bep ſpeuriebladerkẽs / 
k en k kind ef hen wtghe⸗ 


€ — —5 toe ghebruyckt wordte ⸗ 
nen 


Diofcoridi 


8* mogh — 


Dor Matthijs de Lobel. is 
Kee-MWiefe gras Pabde- gras. 


Í 
FE 
D 3 J 
aM 
N —B JA 
EN * AN) EZ 
NI 9 — | 
NL | Aa. 7— 
MD 1 
We / 


VAER 
) | SS Í 
Nu 
) 


J Ni, J 
— 1 —9 93 
4 k N di 
d Ni |W, | \ w/ 
ie) al 2 fn. |) W Í 5 
W —VRV 
Li | / AN 9 F 
— VYDO—— 7 
—9000 
AR, À \ BE /A\' 
NN \ U, ON 
AN \ NH NN 


— 


LZIN 
je 


Water wilde Galigaen · gras / Gramen paluſtre 
ides. ichi 


Deen vindt dit lichtelijck in wareriapeplactgen mee blad 


MOR Ra on Cera lin RAE 
} hi É r telkens | Ed ! Siad. wr 
ter· Galigaen / onderhalf ofttwee cubieus lanct, 


* — Te LAOS: 7 — 7 gh hd ewoꝛr € 16 € } 
die vanden biefen/ ſeer veſelachtich. 


— tree Eea — REA) | — 
ï ide Saligaen gras / Gramen Cyperoîdes paruum 
aquaticum. 


“Ban dit ghewas i ſer een cleyn in duſdanighe water ach ighe plae iſen voorteomende ne r fijn 
Bladeren zijn ſeſ mael cleynder De ſtelen oocf Drpcantich eenen cubieue hooek et biefe-arervende 
wortellens defghelijdks van fatfoen ende verwe. REDE 

| 4 * 


Cleyne water wildt · Galigaen gras 


nghe ban allerlen Gras / 


rijui 


Beſchei 


Water-wildt-Galigaen- gras. 


SAS 
— MN 7 — 


DR 
— 


J 


Cypetoïdel” 
dE 
A. — 
* 


8 î 
7 


Ae J 


gaen⸗ gras/ 
gatius. 
* 
1 
bp 4 
nCan 


d5salimraen 
eien/Grame 


An] 
| / 3 
> À per) ad 
7 ad 
à 8 
F 7 & 
Mee 1 wer 4 
Ee 5 F 
3 oe EN 
W / 0 SS & 
L \ kN B 3 
* * J 
W SAAD — 3 : 5 5 = N k 8 2 — F — et 
— Nn — em, — — g' 8 
NGN Ee ; 7 j 
mn Mn: p 4 
AAN vn 
AEN NN tan SL * 
Begeer ek Der nn AKA le if p=) 
AEEA EADE EEDE — — € 
— — — — 
ar, nn — 
So 
ej rv ENNE VEEN — — * 
h — OAN Nete — F 
* F port 
—— —— B — —— — 
annamensis — — — — — —* 
— — — NANA > — —— — — ap 5 
SSS gen — TT NTO 5 — 
8 — prm — 
— — — — 
— EN b 
— — * —F 
S * ⸗ 
— — RN . 
— | \ h 
Jt 4 
/ PEN] 


‚N KANN 
— 2 
—————— — — 


hee 


O 


hlacamt 


— Door Matthijs De Lobel, J 
Sroot ende ghemepuſte wildt · Galigaen gras. Lidt· gras/ Benen. 


* 
WIA 


— 
— 
SR 
RF NSE 


saf re 


D (5 —— * 
inciderende ſubſtantie. een weynich 


— 
— 
en 
— F — NS 5 
4 J 
—— — VAN NN 
U 
Mes ar Pi rand * des pe 
4 Arae fect C ene cil 
ouervlo ed} * NE 2 En EN 5 err GEND | | * tee mn 
pr £ — OE id hd 
* 27 J 
lijckerwüs h ak 7 ek b opd’ 
—* * — di rd almen de / ghe⸗ 


Pp —— not — — gra Ld hdd gerde: fijn art glinfteren wc de ⸗ 
edgeneeennd grasrende ijn bladeren gelijken dien van Den 


Dd 4 1 
| hd 4 — 


Maer 


22 ——— he van allerlen Gras) 


Maer iſt ſaecke dat het inf dt groeyet Daer De zee gen comt / als arie Middel⸗ 
í Cn ij É, a afs í bs A LA gheproeft 6 ſt 
” eG me, Cc 
qras/f aick ic op de ſelue plaetſe a bbc daer de wallen endet d cr Zeeflacn ende 
fehunmen.. Ander fins ift dert ghemeynen „Heren fatfoen ghelijck 
de —— * —* Md Ke bed J Je Kak JE BEN 
b rzij 


¶ Zuynen Ldt-graffen bꝛengt voort ſommighe bladerfens een ſpanne h 5 8 


Atte ana B 1. De wo felis lanct 
abelicfdie van Lor- gras. Inde Dupnen oft Zandt-beraeh van outelandein Balken ouer⸗ 
vloedich / als — volgbende, pn fs 5 8 se 


“Ander cleyn we 


GENE aan dir nardh in A ee 
ARD 


eren / gewas / en ende wortelen / dan dat 
h ° ofdefen. hel el dd | ô rj — tuſſchen de — td ende fau 


oe TE ? 
Roes 7 A eN ie —— —— 


Mette Ps bi 


1 
KREGEN DUA 


_bofam, — 


Tr od de 


Re A ——— 
bg EN 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 23 
Knobbelachtich oft cCliſterachtichgras. 


—— is ber / dat meeftendecls 
alle et ijn — aen een gheknobbelt oft geknopt 
zijn gh elijck de —— figure bewijft, 


De woꝛtel van dba, opent de verſtopt⸗ 
5 van d'inghewant ende nieren ſonder ver⸗ 
hittinghe. 

Water van Lidt gras ghediſtilleert / doodet de 
wormen / midts Dat PN * door tvoetſel 
vande rotte humeuren benomen wordt. 

De wortel van dt gras * oten ende op 
de wonden gheleydt / gheneeſt die / als Diofcori- 
des ende Galenus fchrijnen. 


(Se * 56* 


3 
hide Ad 


sp 
et Ri ti | 


Diofcorides. * 
EEK 5 Cota a e — — — PRD. | 
on Cera ete B * * — * fet N47 : es 1 ——— Dioſc. 
— ——— rs — Be £ — En — 
sale art af ghefoben boceeftoocf de graveele ende —* — materie vande bla⸗ 
— platdeiepnhanddsai ands + tand ril Plinius feheijft ſuicks loe den Öras van 
ak Naf Amy £ — Pad a —— Pd 4 Pp 
| ghe byghevoegt toijn ende honich / met een Derde deel wie⸗ 
roock / Mytre ende Peper / gbef peren vat, * bie gocdeteghen 
De tantſweere c — ooghen. Dioſc. — —— 
Sat — ppet den ſtoelganck end ecbrat ———— 
pd ‚ { ger 7 Rod ï C. Een “' — 
— — fijn 24. boeck die men nu ter tijdt niet 
Appuleius fest Dat de wortel wonden giet. 
Emnobbelachũch gras heeft de ſelfde nature ende er tach) d fendert Lidt-atas. 

Vondtt · gras met de arenkens v Ic on,Gramen ——— alterum. 4 
— ghenoemt in Satijn) Gramen Canarium — lchemi paniculis Xn 
ederduptfeh Hondt 5 

d mee 9 
Niet-gras, Jm Francois oocf Chien-dent. : ee 
bepätwenat Bee 


Deſe foorte vã Gras is den Lidt gras oft Hõdtſ gras zeer gel d van gedat 
beef eft wijder. — eon gren / den ghemeynen — Ri, rig 
Deeafachcan — 

Aendẽ ze — cant ontrent Narbonn 
ſoude * ware, 


Nie Ben 8 Es an Cf 
LS —— Rtl 


RINGEN — — 4 idd 


93 
2 


Cracht. 


Door Matthijs de Lobel, 


Shemepn Iſchæmon. 


24 
Yondtt-gras met de arenkens ban Ifcheemon. 


Ald ermeelte Zee · aiet gras / Gramen marinum arun= 
naceum maximum. 
Opdeſe M lli d tende vloet vander 
zee co comen/ — ontrent — woite ende berde Tant bp de ek vande viſſchers / 


—— hebbende wortels van drye —— lamt cnbee eenen vingber dicke/ 
met veel cromten rf yp 


—2 
€ PT ME) * LE — CE dr 6 1: zee Ek in af 
> e — 


4 ke 
REED Ce Caf * ap: — * 


— — anghen. ʒi pene 
den naeſtvolghenden wdn, ocht | id 
Iehemon vulgare. 
Bit Gras heetin Satin TC re „PliniusBeet dat Daâtylon , ende fchijnt te wefen 


__Scirpus Tragi, Canaria Plinij. zene Crus Galli —— ende Pes — 
Coronopus Leoniceni, Sn Italiaenſch Sanguinellaende Capriola, 


Door Matthijs de Lobel. NS 
tracht, 


tint Ahold 


9 mer 2 1 Le rd saal bid pd 


gan. Appuleius. 


PTT 


IEEE NEE RADE. 6 afsL£ ER se (XL 


—* dan petandich is —— is in meer deelen ghedeyie⸗ pept bꝛeken vande 
ane / is zeer oedt te ben de loo — 
ge did 6 * hals — die — —J— ende Dd loopen vers 


[JE 


dryuen. 


hemels dau/Gramen Manne —— 


Dit —— wordt in — gepecie Gramen Mannee efculentum. In pee oi 
da rds sem meet andel Dau. In Italiaenſch Sanguinella ende C 
—— 


Niemandt en heeft moghen bequaemer begins 


met beter kenniſſe ende naevelghen vande natue⸗ 
ke dan vâ bier, Want de natuere is houdende ſoo 


ghe / datſe gaet van het Bras tot de Terwe ende 
rietachtighe ghewaſſen by gheſlachten ende ſoor⸗ 
ten de die van beyder natueren zijn, Je gbelijdk als dit 


—— Demets Dau . Ditis den gem mey⸗ 

en Iſchæ won foo ghelijck datter Deen onders 
Rhede en fchijnt tuſſchen hen bepden te zijn; dan 
dat Dit gheſaeyt wordt, Want Dit is Alleene een 


bꝛder van bladeren „ende niet foo toné van — 


& 2 —— — 
ge 1: 6 Pl Pi de PN ' 


dich —— Delf den —— hee * 
van Rijs. De Duvxtſchen aen het tsp — 


elent gheerne in pap gheſoden / zn ín vet —* 
ſop / ende heetent Hemels M ann 


Cracht. 


Men ſegt dat dit doet ſcheyden — vergaen 
de hartdheydt vande borſte. 


Gras ban Damas Pant hederaceum. 


„Gras van P maſo, daer Diofcorides m neie af maeckt) ſchij ——— 
ſijn goedt ende gheſ — enifje diet mach hebt | 


——— ende is oock de 
Leſer eb) de felfde wijfen / om dit 

te beter moghen kennen. —— — — nae — — gemeynẽ ma n het Dours 
goens Hoy / Cytilus, Seuen ghetijde eruydt / ende ander ſoorten van Claueren / aengheſien datſe 
geer goedt voeder zijn / moghen Gras noemen / ende hier by voeghen. Dwelck ſchint ius een 


3 Ld J 1 ” / 
í rit — het 


peper abi ien / vande ú welcke d D'een de fweirende nijnnaabels end en * 
gend — EE Or 
an fn — 
Racrd pde. groeyt / dwelck oock cen brandende cracht heeft / is 
De welcke 


Ju g beyde de — 
| en uerpeper 


26 Beſchrijuinghe ban allerlen Gras, 
Muerpeper je de vierde — van Aizoi foo spele zijn dat cen — ei niet zeer wel en 


7 * — hd had | at groepé aen⸗ 
—2 5, ————— 
Oft hyd d be fe. ft F tG n Cilicien van Diofcorides van dwelcke nieten 
sa Bia, 4 * Pe 3 Es ra PD 
' d é if pe 1 3 I vir aaber Ld 
en is hier ons voornemen niet. 


* —— Deelbandele voorſende Gralkens is wel genie banden 
en Deere goeder ghedachteniſſen — Heer de Kepnoutre/en 
— boor, Deelter Jacques ban Koren hunſe 
zeer gheſchickt in Dele contte, 


Kafelken vande foorten ban Graenoft koren, 
Ghemenn Terwe. 
Robus 


t eb Shear , 
sr nd met heel dobble sten 
I oeren terwe / in — — Loca — 


Winter rogge. 
| Kogge dater tagge, 


— 
De € Lao ten 
bä oen ’ Gerfte — omer gerlte 


* Bloote gerſte. 

5 Zue geie ban cir groeptnde. 
Spelte oft Typ 

— sa gs ha, 


n Theophraftus D'alnerheft D — 
elte Terw- — erte AAE 
Spelt —— —— acht, 
5 eeter —— is hameren Ec — bee: 
fen beguaciner ban Den men nſchen 


J 


Hau 
Hauer Signac ot — 
Naeckte hauer. 


Terwe 


Dooꝛ Matthijsde Lobel, 27 
Koren is in Latijn gheheeten Robus, Robur;eoft-Rubeus, ende Siligo. In Hoochduyiſch / 


Weyſſen. In Nederduytſch / Terwe. In Engelſch/ Weete / or Wheare, In Franchois / 
Froumét, Bled. In Italiaenſch / F „Grano eñ Solina. In Spaenfch/Trigo. 


15 ta aYo en TT art — 1: 1 


tum, Triticum Typhinum Dodon. 


Terwe / 
Siligo ſpica mutica. 


NEL een N IN 
EIN EN 
SNN W 
ANN SA 
SU \ 


Por sd & afin sert ais fe hal. am „fa pen 
* MEDED | 
Bs ah * 22 — CE. Zr 4 


| nunſteplante cocbeböef vanden merifcher als 
De ghen y ſche fijn leuer toende / ende fchijntdatfe in Satijn ghenoemt 
is Triticum, om datfe met meulens ghebroken oft ghemalen worde / ende in Grieck⸗ Pyros, om dat 
ſcherp is / oft om de ghelijckemiſſe diet heeft met de keernen ende graenen van ſommighe vruchten 
ei riecks Puri — * IF äRengohte C ke 
die in Griecks 1 y O hen alſoo veel te ſegghen / als een 
toorten van graen. Alſoo iſt oock vanden ou⸗ 
£ & 196 DT PEN NJ íc. 8 


AA 4 


* P 


2 


JJ Í 
Kaseko M * KE PTS 


ders ghenoemt in Satijn Frument m vantghebruy 
deylt hebben / niet van natueren verſcheyden / maer all ſchey e/ nae de 
Nꝛemde plaetſen ende landen van daer tfelfde abebrocht werde; oft deur de diuerſche maniere van 
ſaeyen / oeffenen ende cuttineren. Want hetis ec geer bekende iaerlijckſche pfante/bladers hebpenne 
die va ijck ende d 

ak 


nden Hondtſaras ahet, 
EN Eg * 


veghen / oorten ghe⸗ 
firf Kh — 4 LEL PN * 


d wiiee en — —— V— 


hoet 

hdd | 45 get 
* 

Te CE re 4 — —— red we 


Lá 
Ss CN BK al 


—E v 6. gd 1 
arntakehaert AG Bakkes. 22 8 a 


° + — k TN PVEN te Dat de arẽ 
ab ft B zijns oftn den Dan verbe is / oft nae De Dinerfche teeckenen 
van Deugden, Diet heeft / de weleke ſouden moghen atcorderen opde Robus, oft ten den opde 
Winterterwe ende Somercerwe van Varro ende Columellabefchrenen, — — 

x @ngbebaerdeterwe, e 
Onghebaerdt terwe / is het bekentſte en ghemeynſte in Bꝛabandt / voort- bren⸗ ende zeer choo⸗ 
ne ende groote aren / de welcke ouervloedichlijck gheuen witte ende fijne bloeme ke dje 


5 Ghebaerde terwe. 
(BAR ok. * Ee Hi PAS ee — — DE. ( 
landt jean 3 K 1 CA 3 6 EN 5 es J AA 6 Bonckrijck ende Engel⸗ 
— — hed 1 pi dS ld hie id — bycanis ghelijck Winter· gherſte 
J2 Shebaerde 


di 


28 - Beſlſchrijuinghe ban allerlen Graen oft Koren / 


Ghebaerde terwe met dobbel aren. 


D'andere beeft fijne ar en ſchoon / bꝛeedt ende wel 
dobbel. Eertijdts is daer af een veldt vol gheweeſt by 
Rijſſel in Vlaenderen / tuſſchen de poorten van de 
Sieckẽ ende d'Molenken: deſghelijck oock te Donar 
ghe / ende in Hooch duytſc hlandt mede, 


É Ghebaerde gt s/ 

E À Blé Loca, 

ẽ Ô 

2 f t 

E As Nd * —6 sh aonA 

k De derde ende wierde foorte van ghebaerde terwer 
worden ouervloedichlijck gheuonden bp Rijſſel in 


Deſe wordt gheheeten fwerte oft bꝛuyne ghebaer⸗ 
de Terwe / eff Bleluifier in Tourneſis ende Caſtel⸗ 
rije van Ryſſel / midts Dat fijn graen. blinkende is. 


De aren 18 fchoonder/ tanger ende arootter dan alle 
*— * zb an € 0 * 


AR clepachtich landt. 
AS \ $ — 
é | En J e witte is de beſte / met een zeer ſchoone witte 
EN 8 a n / tweemael g f Ne Ns fe d nd ghemey⸗ 
— BU ne ghebaerde terwe. Heaͤgraen daer af is dick / ghe⸗ 
EN { dichlijck fij Lí ãn / zeer wit 
Sn | DAN ende beguaem om te buydelen. 
<1 Ei > 9 
a | Ef 4 Swerte oft zunne blinckende terwe / 
Ek 9 4 Blé luifier. 


—— 
be 7 


WN ET ii ache 
EN TENEN pk iig — 
— 5— dienende 
— grof bruyn bꝛoodt. 
En 4 Ce U 2 3 


Andere Shebaerde Terwe / Bloe loca, 85 de Terwe. 


See⸗ Matthüs de Lobel. 2ò 


eer ſte di jdt in Europe door de backers belent is ende daer tbroodt 

af gebacken word ſchont ve wefen d e ghene di jab t 
ca binnen (ca ende Jenua hebben te coope ſien beeng ken ——— — maer va 
ter Die hac er terſtondt fact bree 


—* J —* 
* , 3 en 1 — ens 


5 als wy oocf ghefien hebben d gher — op fonumiafe acfers vanden 
lande van G d Narbonne. B heti d 

deere ghepꝛeſen phi Varro ende Columella : Want mien ſal niet gheloouen dat de ouders 
die met ſucke sort bet graen gheeulueert hebben / fouden spel hebben tc ſaeyen enz 


devermenichvuldi keld /ende noch Í De groote cu 


É IE On, E 9 Cake (7 * —— 2 


* 
boss 


Rs arta NE CT de. 
J 


Un r LÁ 
A £ 4 (° ba ra Pi E an * ” Pe 4 ús 24 


LE J LEMA hb Dr NENEUG DUED 
1 £ *8 EL A : 


l de fi jen d [mi l se) den oi 


ders — sbeweef Maer def nghe ghelijck dies 


*4 r. E£ 1 L 2 


(dàtde t terwe tſaedt zy ende oock —— oudt 


v/ ν— 


VEENEN EREN 


G 
8 


J rr (hedde Î 
EE ee Od £ a én … r 
rd JJ — — * 
—J 
* 


melf (iis AR aN 5, P: & 


REMI AL rip BERNE 4 aas A E Cc ⁊ ff 


Be Sonne Dacrom de Robur, ‚ Robus — die niet en: is —— * lande ver? 


1 (4 Er — 6 nternet Al sn Tie had 
(OE — — — rt ha —— Ort GCN Cf KLI a Pi arke 
had, 


PR PE OER] 


fíoek EE ——— ß 
⸗ 8 OEE SUITE 
& mike Were sik Bien en 

| 


Ooſt 
3 harte ah 
e ie min graens in hebbe, foo 


shae kep 
dealt q heenfi brengt alle di — ommi 
van de enge die neg ed En ——— 
maenden in D'aerde heeft meldden barbeel een eha 
Maerde gente die d' Dofterlinghen ĩaer Licks 8 miet grooter menichten (fc epe bange coopen binn 
Antwerpijen geeft foo goedẽ — foo ——— ne broot niet / hoe wel dat nochtäs all ebende by⸗ 


PE fn aA 63) fer Do ofte erſche € is gewaſſen op een vocht eñ 
Ageelan abel ber op een beter ghebo eneen: ende welte win⸗ 
in Spaig ign t —5 IIIVV/ d Ick s claer f 5 bli Eend —— ghewaſſen 
— —— li halli Ede bi Sdk 


idd 4 


1. Waerom fo 
en is gheen ander —— — —** de Robus ende Terwe / dan dat de — met grouer * 
de ſ lechter vochtichedt opsbewaffen is ende met minder bitte rijp gheworden / ende de Robus 


———4 


€ € / 


Somer Terwẽe. 


Ps pn arl * Als Ye 
Roeſeß he $ Koren / 


30 
we fo alin alle landen op wat * best iaers ** — wordt / wtſpruyten ende voors comen / 
Dt Door De coude Des Winters / oft vande 


bitte des Somers. 
fPatuert bande Terwe / wt Galenus ghenomen. 

Alſmen die van bupten ghel bruyckt / ſoo den eerſtẽ 
tans en machſe niet mercbelick D: — oft vorh dn si maer ſy oock —— end 
DES bij a * — * pl lied Je Vertj 
C J 
heefdeech bp is dwelcke wt Ee diepe recht) ende verdere, Ban deſen moeght mee — in 3 
(al 
PJ En — rie an * — & 5 st As Rosts AR de Ger erſte/ d wele⸗ 
deſe oft derghelijcke maniere. ot ——— 

Werckinghe. 

M £ 1 Û aff * KS { A 
Neemt cruymker voteen half pont, gerſt spee ond, sevende Eu 
miue bioeme/ Neulote van elckx CEN ID ov Daders van Maelwe / van Violetten/ vã Naſcaye / 

ed cf — 
das * rd , 7 * 6 Lj — 2 affh D Or 
frooten ende gheſift zijnde / doeter y dryet pe van (ten bape oncen oge 

— ANDREA / ende Al Î f cen placfier. 

Nodar af Ee TE ee daer bp [ap von Naſcaye dege — 
PERRE Ee eener ht PEEN Ee 
NERDS Ged UMP en Er hoꝛftheydt. “ Diofcor. 
ph ab zeer goedt, Diofcorides. 
SBroot van AÌ hf ahehark EN idle — 
f \ (en — 5 EER - 
f gh /is een lichte ſpuſe / ende die lichtelicf vert jet Wordt, 
Diofcorides. b ſp jk — 
F { fa OArffen Abe me ie macAs af alt.f * 4 
fas € EN Pin, ed — Melka ee ee) * ar — RE | De A K * * 
— be hd eK | PN pee: OT Re —— 
OV of nn ke EN dE ORS ie PN Rr Sg de 
ien Diofcorides. on doſt wiyn ghemengt / s zeer goedt gheleydt op fenijnighe bez 
£ ahefon N IA MAONE aah PN] e 
ke ende — zeer dik Ben den Boeft ende rouwicheodt vande Fel 
Diofcori Se hd | Dep de Eelen. 
fonen ee HereeaDejoderj verderf alle infl ammati e. Diofcorides. 
— a — Lure * * * it td el alle belegen» met daer 
on Cri eN AEG CDE CErRCH (ENE WErCOEÏE 


wegtest, Diokordie) ghelijeck Violetten / Naſcaie / Maelwe / Tauwovorde / Satous 
zool Dat oudt ghebacken ende dorre is / met ander bequaeme ſaecken daer b 

ſen / Cruydt —— aer by gevoegt / als Roo⸗ 

— — wek loep. vleeſch van Miſpelen ende So orhen / van Sumach ende 


LR oi —— 
nand 68 pe et te * —— 5 Et 
pap ſpouwen /ift dat di nne oft eetlepel vol daer 
ingBenomen wordt. — — F 
jemen eren ijn gbefoden ende opgheleydt / verdziju de melaetſ heydt / ende verfoett 
9 AFVVIMINIVS VIIDEIE 
alle inflammati Deen benen. Diofcorides. — * 


re cen —— * CET EN 
Be ader-flangBervende den gbenen die pijne Bebe inden Dd. Detd 

DPI. nende ende 1 cracht / — 
vende ſuoncucn —— sns foutrij penet alle 


kn ; Á —— * Gen 


Dooꝛ Matthijs de Lobel, sed 31 


2 f, bj ’ — 
heekdeegh ghemaeckt. 


H ss Sidt-aras drye oncen / Surckel meed ls drye hand cf van 
ade a ip 410 Scabiole. F d ã 
wee handtvollẽ / © 
bolders caerden in eert once/S aliffihout cen F ijs een ba (f floot, — 
— — kek — fect ff half die NN ii aelcks 
vier groote id ' | end dn rd cd —* —* * 4 15. er in 
if f (7 + / ab 
ndtvol: 4 Í 8 — 
een hate handtvo — ————— nſel onderb (f. fonce — 
ft É — En Ee Cf, BÀ fr 4 “f(z fuſie van Colle oft Clapperroofen fes o 
alft wtghed ſolueert daer in ſyroop van dap oft infuſie van Co sh reine 
X OE A Ad Se 4 4 Pi * 
en/ EET 5 Er 
bier — ———— je ende verſoet Die e/ belet voet de catarreris 
A aA VNG BEES I 
VOD, DP — — ENE EEE | de k 
vijf de cortfien verde h afer humeuren. 
Derde briftde ; FAcelers voorn € heul int eerfte ghegheuen / de weleke maeckt vet / en⸗ 
Dn, 5— foet d'ú ú en de Colle i ghelijck oock 
Tren 078 * ee ted Ct — ghebeuyckt thd ge⸗ 
J ' 7 * * — Kar 
K Arys Fa A fak { Dd d * vr rt kad 
Voegen by nder F 1 y * fa an {7 Kk £ ek AAE ss fl. —3 Kaz 
gheen hed | he J Je ï ee, de € 
fen ende — HOEDEN 
9 ls van witten heumſt oft fehovffen vande wortels van an Doomen divan 
6 
„fB * OON a Af, ANN alfsss3 * J bleren, € rte DIZ 
/M —— — —————2 7 EE * * 
belen (X SE (14 y de D tE VEKCTE, 1 
vollen edt DAL — —— ain hpnl hed wdd, /mee 
enegrieck oft ———— Taren: — 
Nn | welettbee on en, Î r af l ſt W roe tverteirt ende 


les 
Dit Ke d ijn genoemt S h Rogehe In Hooch duytſch / 
ther cen Jm Satan — In Spaenſch/ Centeno. 


Rogghe die in veel landen van — 
nogch ) tegben bacrlieder danck vanden Sne 


A —— A — * 5 f£ LL * äbpa 
BEG Zi 
senen: is/ende is de terme van graen/ grootte 
DE SA pe En 1 * ch⸗ 


der. —* aten / de welcke fe nederwacrts gmg 


vert 


Dd onderfeheydt vanden n Kogge is alleene sign 
inden en tijdt v van ſae epen. 


tembre ende —— die vandẽ — —— 
ler / meerder ende wollijigher / ende die inde Lente 
ofti in Meerte —** wordt / is cleynder vã ſtroo / 


crachtich int voeden. Nochtans foo wordt de Debloes 


me eñ meel van Aerde de landt / eũ 
„vande backers eñ poorters in ſtede 
van Te 


epen 
rwe ghebruyckt foo wel om broot te backen 
— Want gheen 
graen 


AA f_Y. ,, , Y, ka A a A J. 
NEE SELL fe Koren / \ 


a hrijuingh 
Arie AMA A— RAS —âû— 1 * —— 

— sch De * abebmpecom B Wis / van —— doo: veel c 
Ee pj 1 Ê sar al Cx ng € fina cEelick 


broot — wer dt. Nochtans bad) en ís dit — ive met onghefont den * die 


Z vr 


Ëracht 
er, f En 4 fo mi gh fab PJ 5 zij —* l e ä Rooſe fen, ; ende Noten-mufz 
taten is zeer goedt teghen de gheduerighe cat de openingh e ghanghen der herſ⸗ 
ſenen. 
ae OP * Ne 4, tetek. £ k fast Ef £ be a FC. * 
u VIE Jet O DA RS ado rbe dod ghelijck 
de vrouwen dickwils beuonden hebben. 
De Medecij Antwerpen beuind Koggen-broot end kde Bae eefdeeg gh / crachti⸗ 
gh *4 «, Pe Pod 9 ds é Ter en br Pi 
* En * 9 dr — — en % — "CC 
Plinius ſchrijft / dat de Rogghe / fwert / bitter y broot / che lich erteirẽ 
én —— * le 3 Ex (it (X 
ne SCE Ris Ka faas 4 AES. — % as In & DN AE | (2 P] 
wen ende fpleten van ———— Matthiolus ee Redd 
Gertte, Hordeum. 


Dit graen Beet in Grieckx / Crithon. In Latijn/Hordeum. In Hooch duytſch / Neder⸗ 
duytſch ende Ooſters/ G erſte. In Franchois / Orge.J — nſch / Orzo. 
——— In Engels 8 
é 4 ge F4 Ea TAL t — 3. be 4. n lyſti h, 3 ù 
ee : ecks / Po on — upc ende — — 


In Znbeltch / winrer Barly. 


hed cad 


En Da Nen De hak 33 


5 AVAGAAE A CE 4 TI £: TPE IA rl (LE a 
6 re F * pe *e in fc — * £ — £ 5 Ca ff. er (it iet Per 
— ghelijcken g 
Onſe Gerſte die de — —— in ‘qwee foortent nae het toa van den ijs 
datſe gef n Winter Gerſte ende Som erGerſte — de Winter Gerſt e 
Min ii HAER Sad sidi « En APEN on LO 
de / de welct ugher — halmen g 
pn * de elks 450 GG £ Cf ef it 
Herf Hout daer af en. ende grafachtighe mou. 
bladers de halmen van twer ul ghe / ende be aren en met rouwe ende fijze olimmen beſet / 
ghedeylt zij gh ordt inden Som er rijpe. 
Somer · Gerlſte ban beel rüen / ghelück de Winter Cleyn Sertte oft Somer· Gerlt / hret in Griechs Diſti 
Gherlte / in Griecks ghenaemt 
lyftich 
Bꝛãdt van 
mer- 
Gerfte met 
beel rijen, 
II Gp 
— 
& 
F 
F Somer Gerlte is tweederley 
M laf” st Lek mcl £ je P) C alfoo CG aL 
wf x * ni V vide rds ks rip: his 
vibes se SPEER DRENCT. Dart Bal egeynder nn ne 
want £n Ne EN EN ES Krat sa Alfs * —— PME 
Ake, oid at — — etl ur 4 end 2 eN 
groeytſe m — aad af *8 NeR oaf n hier 
per vlimen aend de welcke zi wee ſorten Deens van veel ve 
dengerffert'anderergn eTerlfe jn-oan vee foosten Deens angeren 


e ghe⸗ 

prefen zg —— —— menne Ende * —8 — met — —— 

tot, Hoochdunytſe coope ghebrocht in andt / Engellandtende inde Joors 

— —— —— ende caf / ief pen Ghepelde Gerſte. J 

tancrijck en Walſchlandi / er” Die in cenen moatier gietende daer d 
J C Lj ot dat € pel 


a Êe Ne Aa att P 


; MME EN beard oe Wai amer df 
34 


heeten Ghepelde Gerſte / ende is zeer nut om ———— ende ander papkens te maecken di⸗ 

ben ſickn zeer gocdt zijn. Want deſe is f om eten /s wit ethaan 
* 2 Rox AAL ed 1e $ 

(Si elo ! EERE — 


vr ‘a heofsh as Nrar Agf sholan te CN gn OR hak * Et 
de te boouwwen/ghelsjcfmen in 22 Nederlandoft po * — fenn — 


gellandt / Yelandt/ Voſtouen/ N eghenende Sueden 
ſchen 1 — it / maer wordt oo ghe 4 4 ghen fancÉ gheweyckt/ 0 or 
AAD El 6 * eG 1 * Giard. * 1 raf. la * PI B nd ä 
ver Jg ! Mt Aan | pe; dh d 7 LANS, 
fen iten asen. 


\ 
JAatuere vande Gertte wt Galenus ghenomen. 


Gerſte is dꝛooghende ende lende inden — ende een weynich abſterſijf / maer 
droogẽde dã boonen meel Daer gheen / zijt —— sijn y ghelijck om vã 
Rane ee — € 55m eten is ſy ET pe én * 
* kN F * GL * 1J nbr ee {. AN * 26 Jp er, * — ‘ rr GES 
PPA Ne 4 * * én —— es Ke 5 —* er lame 
V — * er I 


Cracht ende werckinghe. Fenn / 


rijpe de 


Dioftorides. 


Olie gheſoden is goedt om etter te 


Berendinghe ban het out, 


E50 Opp ares De ma⸗ 


Dooꝛ Matthijs de Lobel, * 


dh, * Rn * 
C 5 Engbelfì Duntlehen 25 
Neemt acht Enghelſche meuf fabemal daer op foo ghiet fchoon riuier water 
Pe Re Wp 1 EARN er c 1 — 

EE EE Ee: deel handtwollen Terwe f ghef hebben 1/ foo vele als in een 
D: rated onbe gaen, Dit tſe Lgberoertende ghemengt zijnde f la⸗ 
/ ende d Der aftrecken d cleyn gat/ ende door ſtroo 

— ps * sa hhaldi RAN * ar ne Tghene dat alfoo « af, 

(Cc rn — 1 2 * ghet 14 


baba / ops oock ſommighe uwen gids * om dat tc beter pipe moghen goedi ghehonden 


d keent voet hooge is / oin coudt te worden. Voors foo o wordt in acht oftthien ponden 
Ik ll : €, — — — 
deſe lden bier / ghed pont oft balf gif 1 Ael oft bier / ende wel 
d de worden tf ghemengt i plaetſe ſe / ende met deck cleerẽ ghedeckt / 
biere daer by ghietend dat te beter ga aen ſoude. Wel e faecken vols 
— — TEN 6 {. * 4 pn 
Mene odds door gegoten? gh ſten alſt al ghegaen heeft; 
wordet zeer wel nge — — 
O dat at ſe poe eo it ghiet d ts di —— 
* TD 6 de CC z: * {z Cr ——— En € * * 
À out word Ne werd - — vi mek dd f L Sauer de 
FP « Pi Pa B 1 damen 3 3 * EN ike ic Nn. 
ix (XY EE « í. én — pa Ms a , — 
EE R ———— slo (it F — — en 
6 Hope * AN Ee — ru; * —* rege 
kin, *8 {cc e * Et lg 
—— — stere) eleks een deel / Boone · meel tvierendeel foo vele afs vande Ter⸗ 
gh d ope ſterck wilt hebben, 
Enghelſchen Ael. 


eg —— (cf een mfbeten eñ wijnachtighen ſmaeck 
—— hem Len houde: nt gef 
den Mou weten 230 twee hond ad 


4 


558 


F LE 
EN J. 


PES er nel kins RS 


drye pont / ende Enghels Graut( Dat wy Naerbier Beeten) fes oft acht pond 


Nd Nos Ak 5 
J vers VVE La ego en 
is / * fatment altenef Eens (als bouen gheſeydi riad menahen/te weten gift vã Bier oft Ael / 
en. 5 


— wordt — 


Neemt ſes oft acht ponden ghemalen Mouts /ſiende he ij. oft xv. po nit/d de ewelcke iſae⸗ 
men gb EE Pi * nd R Jel mtef slocA 
— ſoo — jaan ineen fehoon: vat fat ftaen: wepe tof Dat foo bicfe wordt als 
dat ſo dicke als pap gbewordenis, — 
„Zythos tube Carni ni van Dioforide. ee f 
«Diofsorid ER Ken itn Ft £ Er 
ter loſſen / ende alge de nieren. ende genuen / maer fonderlinghe t is bp fehaebelijc den vellefen 
vellefens 
maag ghedeckt — gheeft quaet voetſei / ende 
— — 
Cutmi ijs oocf dranck di klar Â — 8 
Bormes Ai ee Eea wordre / ENDE dickop ot esn bad he⸗ 
bruyckt. Maer maeckt — quaet veele ende is den zenu bi 5 
ghemaeckt te w —— 
van .————— — 
— ende Bier ban Plinius. — — 
Ca * EE 
Vang ſch hi n Carn 


rd 


— Erik 


_ Wooitt. 


raut. 


JRacbier, 


5 ns A TP LIONE pr Vee YY Yaan 1Û%ee A A Ea Wo adaae t 
36 hryumghev 
Nederlandt ende ander landen / Dier ende ande fore van Deane van alde 


ende ( Crea. 7 


(stop conn sl id / als Plinius ende Diofcorides, foo sijn de 
pand die * noemen Zythum ende G | 


0 Je J — ze —* 
Laffe he Xa N EN € 


fe —* Dioſcorides ſelue mencie maeckt feaahende datſe quaet et voel gheuen ende cot (ade 


volcfe ende boeren van Engbellande gheſch chiedei is / de welcfe als ſy € fichen inde herbergen wi lee 
Fernije vanden alderſterckſten A h g 


8 gheweyckt * in A J 


ghemaeckuis van Mouw de welcke ín looghei eyckt gheweeſt inde plaetſe van water / want 


pes pe C J —* zun / Marro 9 {*/ MiB 
Es én Cek — % as fsls, sor Casto aRonarchte NSPach sidia É £ é 
had te Eh ' TE [4 3 eo hd nd 
One Pe ate ntatn tern P dent alan dû { C J F ati 
— Der the: ——— * Lif ' ben — — * 


ava { Pd * 1 L * * € 


y y vrottt LEER 
GN 5 skal TNA Eh | 5 { * * { & 
Pa 


er Ap £ 4* { keg 6 — * CC 6 eenparich 
l d d => ls de her — ende zenuen daer 
door ghecrenckt zijn. —— — dan comen int acnficht ende opde * puyſtkens o 
uckelkens/ s byden Engelſchen voor 
een gemeyn — gefende wordt, Ip heeft cen roodt/ ghepuckelt aenfiche eñ neufe aecregen 
doorreco ommandauie v en Ael. Seer r groote diuerſcheydtist ban int bier, Want t nae De proportie 


n ddie” À 9 3 hi hie 
4 — 

fs — —* Je * * 

c. At d CBEA ser Van (it MI Pe € 


doen, 
dorſt — erijghen 
gh ebruyck van bef 


en meter : oppe baeri in afer 
En — le ſyh eten du fcay renee 
jcke 


DE B 1,6 Le re A { , £ 2 én 4 Ga Bad 


£ „Ko 
‚varv yv gheeft 


EN Cal; pe fe 4 vof Cas én € £ & 
J 


Een plaefter ban Worte teghen tfleittijn. 


— — degoben 37 


DTe DEAR % 43 £ £ verſter kend 


* wel als den zeer jn moſt van 3 
laop get derde deel ende van Pirie op de he gbefode en 


Sy nenten dicke gheſod eenẽ ſtier/ fic den dat tſe top 
— daer nae doen — zij fijn wi ce/ 
le ende M ooten van eleks —— * een 
— dick ahenvech is snee akin. — acteerde me 
deeijn D. Vailly des —— sg dor —— NE 
Vande Prifane. 


Bande Gerſte maecktmen de Ptiſane welck woordt fijnen ooefproncf — van een Griecſch mls, 


á Li hit * 
—— vruchten / sh * is Galenus ghetuygh ght int (Sande Priſan an Lin nfen. 
abebeeten gerſte / h bauer ende aten graen —— 
is, — de —* Peifane,d reg fi n lichaem is / Die oo xt al ende 
* on er 50 


1 ’ * 


* Gerſie/ heet oocf 
d —— rauwe Prenen baden Daer toe genomen wordt, — 


te oft L cf 
Maer d abſter ſine * Diede verſtoptheden is openende / Diets aheleohen inpe fusten. ende — 
bellefens. 
— —— — ——— bir Terwe ⸗Spelte/ oft kte-Gerite/Z fi 
Holeus Plinij —— In Engelfch, — — Hordeum pudum vo 
Il haſſe ko m. In nig 


* 8? Naked Bacin 


en AA zi AN 
— 
Ee Er E 


De Baat Gerſte oft Yn hts de 
hd, 


ter 


el 


ie Et 
— 5 


Belcheijuinghe van allerlep Graen oft Koren / 
fee / hebbende iaerlicks wiſchietende halmen ged de Gerfie, d daer bouen op waſſen dunne 
nmen · Dekinderen enen Neder- landt, & | 
ſſemk ſt ende amueecn/soaer mede ſy mals 


haa had dd — — all —— | 
G rſt —R Po € rep EE — 6 


he 6 EE (jet EN £ EN pi * ETRA * * fafé ch je 4 7 * 
cuh uo hooghe met aren end d Gerfte gheheel gheiſck/ maer munder / ſaechter 
ende ſonder graen abel de bape: auto — ——— ghenoemt / de — 

gh gh puyſt ʒe cer enind e hoeckſkens vande o 
de welcke oock Eoylopes h hee ghelijck beter zijn d aſſchen van tſtroo gar 
wanden fleirfijn. 

Cracht. 
Gerſte oft Holcus Plinij om thooft oft om den aerm ghebond f lich 
de — —— — 
et de Ger * € * B (lak R F (fe w el 1 * 
Met deſe * JE — S Re en Ed & ndr ecn 1 
hbe JI 2 — — 
De loorten vande Spelten. 


Terwen · Spelte oft Naeckte⸗Sherite. 


Vande Spelten. 


Don spat be ee Lobel. 38 
epi as Peetere-Poren/behatuen noch die eerſte ende atderbefie Spelte Daerorn ift dat 
6 * tende duyſte ee ft ede licht bewijs ſonde moghen verſtaẽ 
* EP ka Ast 4 Carhf 
ende ouer 


Dit ek isin Orik ghebeeten Zea In —— In — /Spel⸗ 
el Sranchois/Elpeautre. —— * ae 
ckis: men 2 esn af dat 


min — — Cere, * 
% Ke ef T.C * er 
C eh he hdd Ln adden Labs 
* Cracht 
Spe 1 s jk > gh | “ ’ 8 € gh a No hoes vande —— ik, oock dẽ 
pe, Ur Lf ies (° : & CN bek aft G * — ie * eghen den 


beeft n mé geyten iet ſof boter met B ende Nitrum — / gbeneeft alle — ſeeren. 


* 2 
5 PEA FE PR Tinte Buai f Cea TTA af ei Oras 


‘Didforides atb. dat atcgroffte meel van —— ende Terwe / daer af datmen een pap maeckt 
ze haeſt ꝛdt / (maer Gal lenus ende —— ſegghen dat niet haeſt ver⸗ 
d zheweld⸗ ch dẽ camerganck / ſoo verre als de Spelte daer af Dat ghemaeckt 

wor ef seen werdt 


De Spilte aft Kea nâ Theophraftüs, 


Amel- Tragi, fiue Far candidum: 


rachel. ERtou ku Ak oft * TI 1 (Gn ale SE AT 3 A 
F TE 6 
* Bt PERS ec ze 1 J 
— eten nn accken de Duptfch ts datſe zeer go 
wande Duders, farin Maite oudn oi oe —— fakehacf RA fs (CX OUT 
* EIL — WEEET EN SAE be 
maer tenis foo niet. ' 
ENA NE Ak VPNEVI vw jn PA PETER US ow Rá £- — Ed ——— nde Pp 
OD EDA be —— riemen ng En ied dd € ———— en⸗ 
— 
Typha, oft oock Hpeite is⸗ 


Nu volght de Typha die oock de Serwezeernacis Maer Theophraftus — e veel effen⸗ 
Der is dan de Spelte oft Zea datſe oock groeyt op licht en ende magber lande ———— 
pruchtbaer landt. Deſe faepen onfe ——— zeer ghelijek de rin ouer ander. haer, niet op 
cafachtiehtich / row / maghe ende dor À kiabras tees ——— ae 


dba had 


—— dte ghelijck — waerom gaen ſlechter is dan — ker —2 — ende ape 


D 2 an pe 


EE ——— Y. 4 YY y pr ADN Ps Ve 


49 


ren vre ergn 


Bauer/ Auena 
vefca. 


deld — 
S. Peeters kozen/Briza monococ- 
cos Dod. 


— 
— mn 
— 
INN 
& 


—— 
— 
Cn 


—9 4 

4 vi | VA 
Nl NA NN M4 
ii NA —* 
1 NA 


——— 


De ſlechtſte van alte de Spelten om ſoo te ſpꝛeken / ſchijnt te zijn S. Peeters Foren. Briza in 
€} JOE ERS 2 a tk eld CN 


Griecks genoemt, want Brizin ís é AL 
à k ee ] ſeggh gh het eten van De — —* 
man nde aren ge eld arc Da in ubbetens bef enne Le 

€ ert / actie , AAS As (s Pd hd — vj. 1 EDE De \ 
©. cetera 5 Forte 6 Pl hed De Hooch duytſchen heetent 
wel dat ſom⸗ 


mighe contrarie ſegohen / de welcee ſegghen dat abeen vlimme — 
h ghen dat gheen vlimmen en heeft. Dwelck wy voren vers 
maent hebben: dat allen den gbeflachten van Terwe ghebeurt / alfoo vocf als ſy — dat⸗ 


eſtincten / { í 
Bebi ien afer ec faue 18 vande Spelte, erom jat ons boden gheſchickten 
. 2 TE AC hd | C 
— 


— — 3 5 OT — zz | 
ee ante 
i ' ‚ x / f 
ende Hauer. Sn Spaenſch / Auea ende — — — we — 


dat dit 


Dols 


Door Matthijs de Lotel, ai 


voorts comen i ſcherp en zijn / maer wijde geſpreydt/ 
ende is bycants leegh van graen / ende de vellekens zijn bycants ydel. Maer de vruchtbaer Hauer 
beeft de halmen ende opperſte ſteelkens Daer tſaedt aenhangt in fijn vellekens bef toten langher eñ 


ende ſcherper / van co⸗ 
4 Nita ad, * 


feurfomjbes grau fomdjdte (wer zeer Dickus oef wicachdchven geer haef af pe. 
Ouer al in Vꝛanckrijck / Neder eñ Hoochduytſchlandt / ende Italien ift cen zeer goede voetſel voor 
de peerden. Maer in Engellandt gheeft de meeſt d fcfe den peerden boonen-broodt 
Eeten in (lede van Hauer / ende laten hen ſeluen dencken dat de peerden f en vande 
Hauer / oft fod wel niet en bepden: hoe wel nochtans Dat fp goede Hauer hebben / vande 


welcke fp in Wallien broodtendetacrten backen als ſy vande f chubbefens verloft is / die niet quaet 
en zijn ghelijc wy dickwils gheten hebben. Sy maecken daer oock papkens vande bloeme van Ha⸗ 
mer-meel/ghelijc wp oocf gheſien hebben in Switferlandt ende Elſaten. Sp beſighen die poef tzy 
ahkek dof aft Ak avar Af 54 Zak Nú £ —— WE EE G X 


— 


—— — 


Poel Bauer /Bromos'fterilis . Feftucagóban Gaza: 
In Franchois/Aueron. In Ftaliaentch / Vena 
Naeckte Bauer / Aucna vana ende orzo (aluatico. In Engheiſch / 
nuda, uer graſſe. Endeis de tweede 
Zgylops, niet d'eerſte van 


Matthiolus 
— En rj 
1 a \ We 
gf ) 


We Ee “ 


REN 
S é 


Ie AN 


AN 


LN 
Ip 


— fi 
Niet verre vande luſtighe riuiere de © 
/ igh emſt ſoo die voo 
landt vã Kant op ſommige plaetſen platte — die met ied 


— 


— — 
⸗ N 
U 


4 


5 —— de int 
e Hauer ín ader t 34 auer beſaeydt zijn / De welcke de 
ende deact en man eren ghelijck is / wtghenomen dartee graen van toleur de Spelte 

| Sp 


€ ghelijck is. Tis wonder boe gheerne da en a. 

tde Conijnen deſe 
degraen aſt drooghe is peyckende delfde in water (deme ma A 
ce ‘ ; Nt Li 4d gheuonden m t. 


. is ae * Cracht. 


* 
AAr 


Beſchrijuinghe dan allerlen Graen oft Koren / 
als de Gerſte. 


42 
Cracht. 


Dioſcorides. 


Plin. 


Ydel Bauer. 
Te LD | Ceat iN as — 64 as TD lef A T 1 KRee oo Maas 
172 7 sed Î 7 5 TOME A— 
ok Keenan Kek 4 * EN 12 £ pl A EE DD Etn & fixer * c 
— —— —8 Bee RE Pe IR nie EN Rd D dat foo dicke ís 
RNA veel homchs/ vary yr 
€ 
eftefenis zeer goedt tegen 


als honich Een doecxken Bier in naf af 


beft 
de fianct vande equacbe feeren. — doen daer bp geloten le ende ghebruyckent alfoo, 


dd 8 


| ELS oo “rs 


Dꝛauick ſtuca altera optie EES Bromoides 
— aans / — and Belgarum. In & / 
wilde otes. In ede tſch / Poure otes. 
Doꝛt en —— 


* 
eN 


3 ucki — 
Pond — —— waer af dat 


dan die vande 


— 


Door Matthijs de Lobel. 43 
datſe een baerdeken oft oli heeft Soyi is de poel Hauer oft den Ægylops gelijk. Tſaedt 


or DAL 
—*8 bich / roſch/ end flot Ron an 
ende V k } k d fe jd gh — onde der D 00 Maer cr oft De e ſelue 
Ge 6 ni * ER 1 fer HNE nief h 
(hr Ach | (=) Batt ed d 7 


— kozen. In Griechs/Phoenix. An Latijn/Hor- 

um Murinum , oft Lolium rubrum. In Booch? 

Feftuca fine Ægylops Narbonenfis. Is * niet — — Waltrohor. In franz 
Feftuca Hordeum Plinij?4n Sea chois /Yuraye fauuage . Fn Fealiaentey/ Gioglio 

liaenſch / Orzo ſaluatico. ſaluatico. In Engelſch / Wald bacip/oz Wap bentt. 


Vz 
VZ 
AND 


——— Al iaem ghecreghen van e fi kt die zeer apen ag Debels Dik 
cen holoftingaende ſweerten oft pu fieten Dit Cruydt groen vele onder De Eerme ende Gers 
fie: un euckers van —— eer s Diofcori 


—— p palmen hooghe / bladeren hebbende gBelijcf die 
vande erwe leyne / ende cleyne corte aren / doc — tre nd 


aar kts ks 15 be A — 
sijn in gheſtrep ekens, en p ghe⸗ 
icf ES N Ei deb Alet .@ * * — — 
AR lidia — ————— (hd bd ud 


De Terwe welu P GS mor ot & Ra 8 Lis HK 1 


c. Wp hebs 
ben oock ſomtijdts beuonden dat gheholpen heef tvoorſeyde ghebreck⸗ te weten / Doen dat wee 


aencomen/ende niet en was veroudert, Want t het dꝛ erk et groote verhiktinge. 


en — 


Cracht. 8 ze 
—— /gheneeſt tghebꝛeck Rgylops daer zeef 
— loste hl gen di ach an vet cit 


—* ee hd md 


* Ld 


er dee Apen UA aaf: 4 AA oft Koren/ 


44 Du 


SMupfe-kozen/P hoenix, 


eheeten te weſen ghelijck oock de — Phœnicopterus, van 
Die Cruydt ſchijnt Phænix gh heeten te ww fi peen en ie ij 
aenden geecanttwoonende bef —*— — —— —— wortels beeft ende 


avon f 


S,f C Li 
tj 42 


———— Het í bn bef t d i olium ghe⸗ 
nde va ihoudende ſe h te ouer ander JIJ 
jr oale d ſe dit gheheeten hebb Noodt Lolium. Emeis nae mijn vers 
— het eine Murinum van Plinius, de bl d ts vã C fte, ouer ende fmalder, 
* Nest —— —* 4 eh gele Af esin 5: oe eeb Rhene: 
VI VIND V EP rr TJ r 
— 
Mu ekoren gheſtooten ende met wijn ghedroncken fcb toen haerlied 
en tis ghew eeſt — en hebben niet darren te ee pv: * 
de dat hoofiſweere foude ghemaecke hebben ende ande ghebꝛeken ane deon eener bep 
weten dattet L olium gh s te doen fonderlinghe in Pronencen ende Dol fine DitCrupde 
én énde h bekent in D ĳ ſchl dt, eingh ve Vrꝛanckrijck. 
Phœni reren De vrou 
wen / inſghelijcks oocf den eenn * vande urine. Diofcorides, 
Men feat oock Dattet aen d gh yn velleken ibloedt ſtelpt. 
Dioſcorides. | 


Lolium, * — temulentum. In Booch ende awvndupin Tuualt / 
eylen / ende Lulch. Fn Frantoiteh/Yuraye . An Spaencch / 
—3 oende Zizania. Fn Italiaenſch /Gioglio ende Loglio. 
An Engelfch/Darnell/oz Yurap. 


PEER EET dte (Eda aa en heetẽ Eran) 
gon mp dunckt / van een woorde arefthe „welde ie 


IJE FIT ec 16e J GT 
ah ot € Oa OEE hl B * 
OU ev ige behande € Lo- 


en mac bie Ende vo in — 
Nederlandt ende Enghellandt / niet alleene alſt 
meel daer af in tbroodt gebacken wordt / maer noch 
veelmeer alſt ghedaen wordt ende gheſoden inde 
bieren ende Ael/ foo verdrueket ende verduyſtert de 
herſſenen met cen —— eñ ſlaepericheydt / 
ende maeckt alle d'ander leden dn Maer 
wan buyten opgelendt in een — af ghe⸗ 
maeckt met ſmeir / verdrift De —* — en⸗ 
de de goeder uerighe pijnen vanden ijn ende 
wanden hoofde. Gheenen venne nik beer gelijck 
ie Dio aren dan den Mupfe-Forenoft Phoenix ghe⸗ 


IT ps faff lle bepde roelf 1E graë 
—— ie de Terwe oft Rogahe ghelijck/ ende 
hiolus van opinie achtervo teroolghende Theo » Dat gelijckerwijs alſt een miſ⸗ 


pande er bt mijd men pp wmo nale mag 


„Doo: Matthůs de Lobel. 45 


— —rg 
— — 


— — 
— 


> ———— — 


en 


— 


— 


— — — 
DIP Wz 
— — 
— 


——— 
— 


— 
— 
— 


— 


— 
SSS 


— — 
— 
— 
— 
Ee 


LAER 


* 


— —ç— 


— — 


Te 
Rn Or 


) 


ND ———— 


lijck hy heydt ſegt / ſoo gheeft hy o f u dat by —— — en heeft vãde natuer⸗ 
Á Es m4, B — * PE ne 4 , e 
K Ar J CS (Ab head dag r Hipf el pp ae x 7 x 
ut 3 Á A? Der ná On £ * £ eas df — 9 en pe e en 1 com mie 
by / noch d fe wijf htich / maer vans 
de gheleerde voor cen oaeen d preken geacht, De ſaeck ( htich / 
maer de reden en deucht niet. Want daer en is niemãdt / h /dattet Lolium een miſghe⸗ 
bb . t rl pe * KL * 4 BA * J ee 
graen Want Le lis s hecter ende droogh h f ſonder⸗ 
ge © ſchen / maer is gheheel van nat ont Wan Forens Der mens 
ſchẽ abef de den trecÊ-r “ae be Lolium en hindert noch den 
OBN 44 * EN ks 4 { £ 4 Te ES 
r BE 6 ‚€ * (4 hé | 6 pn — * ne arvrr 
{ ffe /end fen oft wijff gb cF Matchiolus raeſt. * 
Galenus ſegt dat drooge eñ zeer heetis / food rder is gen / meer tdanden Iris / 
maer ten is foo ſubtijl niets van fubftante/ ghen dat daer in zeere v erſchilt / daero m Dien ach⸗ 
Ik graedt / eñ drꝛoo⸗ 
ohe tot int larf vanden weeden gracdt, 
Cratbt. 
Meet van Lolisin —— met — * ende radijs bedwingt de voorts de zeeren ende alle 
— 4 —— * — & 1 AR (Xa? fa r EN PN IC a 
Î LM ARL he} Dn hed Af — 1 | hdd | hdd Ad dd 
de verden is, 
de (Y 4 ff. —— TA 4 * { Ms 
PP ſot — * ROE EE EE A —X — te P 
ETS: ek pe Elte de er ocdn 0 LA 4 
Wet —*— geſoden DOELD feat „cragca vergaer — gheſtreken wordt. 
polenta. 
Daer mede cent win van onder — vordert thet ontfangben: vande vrucht, Diofcorides, 
: 1 — — Ate VIVIEN 
rs — el A on ; 
Vn, —— In Engellch / Blight Vſtilago polyſtichi. 
ooꝛ Breant⸗ corne. 
| Vftilago Auenz. 
vandien | | ——————— En⸗ 
met beej, | eiſch / Hauer blight. 
InEng 
Barlp — | 
| i 


46 pe A APE Kan ta ane &lTA len € dd: raer n oft Kozen / 
— ande 
Di AR⸗b⸗⸗ & 


cn foo 
0 beginnen groepen, d oee dacrom oock Brandt geheelen * — * 5 ranchois — 


én > 4 Fe AR 


ende Vꝛanckruck Bant also de arc toch eerie ende in hope van bloe pen ende: gracn te crijabens 
iſt datſe beregh Hij m zeer heete ſonne Douwe w vordt, dan omter af Dit 
miſgh En EH A Ar ij gheenſmon wattf Kh N Î kf era 

dat het van halmen / bladers ende wortel de Terwe * Hauer —* is: De are li⸗ niet een ſwert 


poeder ende ſtof fgheladen de welck ſtond Ci gaet in ce cen verbrande 
— oft meelnachticheydt. 
NAR in We häuntfeh 3 ears PF 


EET 1 —1 9 


Cratæogonon ín Griecks. 


boom daer af 
Maer 


ki) 
v> 
— 


D 


D 


NE 


de she 
reucke ende 


HETE ES 
fj 


GEEF ain £ al — * 4 
1 


its té 
Ig ded, un oryor / CIE 69 
pe — 


— Gn 
Ff aRshaRe : af .£ ke 4 — 


Bt —— rvd — * —** voor tbekennen — 

| weſen. Diofcorides, 

er — welden groene ebbende oodtachtt 

ee ad —— met cen fielen wam eenen si Soetens, nd 
bi bloemen ende witte Naselen/ ai uweede Euphrafia van Ddo- 


— ZIN 


— 


F 
* Eh, 
— Melam- _ 
3 > 
À 


Dooꝛ eee. aet. RK 7, 


Peerdt{-bloemen. Melampyrum, Triti agi, Cordi & Dod:Afopecutos Plinij. In 
Boorne. an * helſch / — — ot am wheate. 


Vg (5 „Dit oncruydt / welck vele onder koren groep 
N/ Ss Wye vdesfeercabelijd het cruydt dat in Hoochduytſch 
DZS NW Kuweyffen heet / maer is meerdere beeft fchoone 
vaa We dicke aren vol van! bloemen dië vande witte Ratelẽ 
DT NE 
—* ep: ie om heetet Plinius Alopecurus De — zijn 
5 ze JY al if faecfe balk ohabelijseer fran, 1 — * 
rewijs voorts comẽ Sijn wortel is cleyn eñ harde, 
N 5 rds de bloemen cer ſy open gaen zijn peerſch wet blaeu⸗ 
25 DE | CN | ih: — —4 zijn Die gheel 
LA Ee a gaen haerfieder verwe ende worden groen, 
S indd tuſſchen de welcke comen breede haukens s daer in 
—— dat beſ loten zijn twee graenkens Dien van Lo. 
SG Io lium ghelijck / maer minder ende bruynder dan de 
sj. erwe — 
Het is een miſwas van Terwe / ende der Ter⸗ 
et F wen laſtich / maer een goedt ende lieflick voedtſel 


voor de koeyẽ / in dwelcke de ſlechtſte Terwe ſchijnt 
ferandert te weſen. 


Hlier by moet vock ghevoegt zijn deſe ſporte van Mela; PY: 
—* — de Shane die niet beſchreuen noch ge qe conterfeyt en Was, 
ende 


men hoo boeke) pi fiet den voorgaenden heel gbelijck maer bet 
… beeft abeel bloemkẽs / eñ De bladers dieper ghekerft / den — 
voet niet Eene ck. 


— —— *8 lid ne me Dir el nriatsÂa- 1 


En hinne ehs ven ie en sed ee katia, Nigel 
„Fuchfius,Lolius n À Fn 

—— Feat —— — zi — 
piur — 
In Enghelie/Cackte op fieloe gigela. ’ nn 
ad van fijn gheflachte HE fd — met de Terwe —— a maten 
— bersih bladers van Dit cruydt zijn hayra —n— maer coꝛter 
ndie vant vlooy · cruydt ——— Achuch „hebber vis bos 


fe van coleur ende fenders aelwe he * 
boen ende van b — Ak het — vooridat 


cracht · 


TE 4 Hard 4% pale F E 5 8 

48 ee Re 2 hd pi rdt p es: P: 
Cozen-roofen ende Qeghelbloemen. vordt » es. 3 
„Êratbt. « dl 


Coven-roofc/als Fuchius fear is zeer goedt keaben 
—— kle ende wildt vier, ſoo wel a Lo- 
de wonden / tgheneeſt de fiftels., eñ ſtel⸗ f 
perle é 8 


ra ABe fd sb * 


Merg ech / als Dodonzus wt Hi ppocrates verz 
Haelt / en weten wyniet: maer dat bepde de Ni gellen/foo 
welde tamme als de wilde, die tweederhande is / met 
Mercurial honich ghemengt / ſuleks doen; en twijfel ick 
niet, Daer aengbefien Dat de wilde Nigelle onder hee 
Foren gtoeyt / foo i is te te bemoede / dat Hi ippocrates iſeſde 


—— 


A Ads) — ie A 
hem EN rn OR | 3 


Tgh 
alle — ade chene des Bupes alſt daer 
vp gheſtreken w 
Tafelen ban alle mbere Sradnen, 
[Sis k 
{Sbemepne 
| Jente bi Plinius oft Mais bä nie van Wet. 


org· ſaed 


) Panick * ùzen 
3 Bias, spúloe Paniek. 
ae fan Panich- ke 1mogbeljek Indú 
Diofco 
Phalaris. 
Clepn bemt-phalaris, 
Wichofpermum ban Plinius, 22 “sore ï 


Pita de — 


aus.Oxyza. orn Beits, In Franchois/Ris. An Italiaencch/Reſo. AN E 
paenſch / Arroz. In Engbeltch/ etc, - 


Ghelijck dit —— ghebrocht is gheweeſt — ——— foo ſchijnt dock dalde 
haer van daer comen is. Het is in Afien ende Europen zeer w elbekẽt / maer ick en hebbe met meer 
— van dien gheſien int landt van Narbonne chibe Spaignen maer inde vlacteende 

open vochte — banden lande van Milanen groeper zeer ouervfoedich/tiweict p 
A en ETE nwe De riuiere Die vanden Lac Ma- 


Pad * 44 Pe 8 Î 


n noode ís ecten/ anderſſins en ſoudt niet waſſen 


kenia 


tende foo vocht ighen end / ende foo goedtende wel fimaccfende voedtfel J 
— oock ſoo gheſont is. De — deſen valt * ee entrent half Sepeembrer ° 
dwordt rijpe —— fomerfche Sonnefchijnen / ef eñ daerom en ſoecket miet de Nosda — 
— nal zijn Die vochtich / midts datfe te coudt zijn. Loar eind roept aen cromme vlimmen die — 
—— zm agen wijs onee ander hbe * — ‘facen —— vellekens die hoeck⸗ 


—— ne bat eflicferonn paypente maanden gegra 
twe Die men mach hebben. D raf) 9 — Stes — — sh * atie 1e ee 


£, ER Et É hk 


canc ende Pꝛouencen (ín dien — — €). —— — — 
ouden hebb e)g en beter Die vanden Hirs oft Ger⸗ F 

fe/dan vande Paree. Daerom febijnt dat Macthiolus ght beeft de ghene ——— | 

B Seike ker tjdt onbetent is hebbende een ronde ostet J tred bi, 


Keos ee ghelijck / maer beecder; ——— lanck / ine: — 
Aften ende Sunen den 9 td — cj sijn, k 
nden ded ——— — | 


— 


— 


GN 
—— Sen as 
TTN —— 


DS 


— 
SS 


AN 


PP 
— 
EIA 
ANS * 

Je ISS 


Mo. Bot. Garden, — 
— 1898. 


Eoor Matthißs ve Lobel. 45 
Gs. Oryza, 


d ſen dattet ſaedt in andere landen 
——6 4. 3 EN Ligt. tc. EN Leb 3 


den ghedoodt zijnde ende mp gheſchoncken / my 
poef dickwils heeft bedrogbhen. De bloeme van 
ons Nijs is een groot ende zeer goedt voedtfel gez 
foden ín melck met fupcker ende Amandels. Sn 
Darbarijen ende Spaignen wordt ghediſtilleert 


r —* 7 pn 
AA vind 1 * 


* Art 4⸗ — — 

gheeſt verheughende eñ drꝛonckenmaeckende dan 

EN 4 & én CVA — — — G\ 
es 


sue Maere 


ghelijcks d Olifanten van Afrike / eten wonders 
licken gheerne dat voedtſel / ende worden daer af 
licht aennemende ende leerbaer „__Diofcorides 
ende Galenus fegghen dat Nijs middelmatich 
woedt/ ende den Camerganc flopt. Taheeft een 
grof voedtfel, 


Dirs oft Milie. In Brieckg/Kenchros. An Latijn / Mi- 


lium. In Franchois/Millet, An Boochduptich/ hir⸗ 
fen, In Italiaenſch / Miglio. An Dpaentch/ Miyoe 
Milho. In Engeltch / Dplen ende Millet. 


Griecks gheheeten 
vanden fijghen die 


Gale- 


Seri 


N Ya pd pes 7m 3 Koren / 


Jae 


Bies in Griecks Kenchros. 


1 y AREN 
1% ï Racdit / 
edes Pen 


' Ahddhhdddd 


8 187 
endeis —— node 
Cracht. 


— ſonts in een yſeren lepel 
oft panne gherooſt foo veel Hirs ghedaen / aldde 
lepel st viere ghenomen is [op dat den Hirs 


AA 


ende onder een gheroert comt te ber ſten/ waer we 
dat rijſt een wit gheſwollen marck dat den gecon⸗ 
fijten Anijs oft Carui foo ghelijck ís van cos 
leur / Dat De Finders tſelfde fiende voor confilure / 
Daer mede bedroghen worden. Tſelfde al heetin 
een * ſacxken ghedaen ende — ia⸗ opde 
cerfte partijen vanden buyck / doet verggen e 
gimpinghen ende pijnen vanden — J inde ll | 

E 


, 


humeuren van alle (eden. ne 


dt van 


4* 


van eenich ander graen ghebacken is / maer een 
papken daer af ghemaẽeckt opt den camerganck / 


iofcor ides, Plin ende 


— Galen. 
Turcks k An Latij 1 Mili indi m Plinianum, sf Mais O id IN He 4 
Foamengen Tad rcic J 1 9 b : ——— 
in. —— Frome —— In Spaenteh — J 


urqueſco, ende ig nae Coꝛdu g opinie/Triticum Bactria⸗ 
num Plinij, menaelicp Turk heart Á 
: E 


Ank kien kend 


Doot Mathijs De Lobel, st 


Turcks-kogeit. 


heughen / dwelck in ander vruchten ſelden gheſien 
wordt. Tſaedt wordt inden Apulende Mey alſt 
— hie 


diepe groeuen ghegrauen ende ghedeckt ghelijck 
als De Boonen ende Erweten gheſet worden. In 
yv Engbellandt woꝛdet rijpe in Dogſtmaendt ende 
Septembꝛe. Maer aengaende bet Mais van Pez 
ru / de ghené Die daer gheweeſt hebben, ſegghen / 
N dat het bycants tgheheel iaer ouer mach gheſaeydt 


— 7 


Et 2 nn en nd 
nac de nattere vander aerden ende locht . Des ges 
lijcks ift oocf inde Doft Indien vã Aften . Throot 
van defen Mais / is ghelijck dat van den Hirs / 
ſwaer ende der maghen met aenghenaem / want 


fel iae onghelijck veel flechter dan onfe Terwe/ 
welck broodt Dien volcke van Phronea berepde 
werdt / om Dat ſy fouden-fpijfe hebben ghetijck ſy 
volck zijn. Om etter te dden comen foo knouwen 
ſommighe dat metten tanden ende menghent met 


ſpeeckſel: cheeft een ſmetſe ſoeticheydt ende lijmich⸗ 
dð N 


heydt doot de welcke als De natwerticke- hitte vero 


/ 
Ii & 
\ {flopt is / eex onde lichtelicker etter is comende, 


— 
NEN 
— 
EN 

—— 


—— 
ST 


en 


— 


Ander Indiaens groot aerdich Turchs-kozen. … 


A af nlaaateee J Ar Face edn AKK ACL Vie sen/ 
52 hryumgh Borgen oft Koren, 


Sorgh-ſaedt. An Aatún/Sorgozende ig de Melica 
bande Italianen / van Matthiolus ende ban 
Ander Indiaens graot acrdich Turcks-kozen, Dodonzus. Fn Boochvuptich/ 
* Soꝛgtamen. 


DME 4 
Zg — * 
— —— 

— * 4 


Á pr — 

——4 — 

(4 PV SN 
AE 


jj! 
—— 


—* 

AA 

1e 
— 


he nne tld 


ende wordt zeer 


— 
de paniek Gejën. Nnec e MINE ln Been ne PD 
J PPA am iN es RE 9 k Í uourptich En 
Eken. eid basen’ A Koti0t £ —— — TA 
— NM dje Ftanchois/ ck. In Italiaenſch / 
Bot 8 Pantco. 3: Spaenſch / Pani Bean eine Et Coremans: erst nt Fre 
MGT — Dioclꝭ— ne A Gie Ol Ran of pan — — $ 
el PES dik ie er 0 N dd de anit — IG En 
ae bert — Re ien 2 
Ani. —9 * HI DUT Ae SOA J à 
is een ſpecie van Hirs Panicf-Foren gheheeten om fijn ronde ende 
, hnranfs aRhkefsteË A * Ph, des KA d \ * 
146 VEELS aaN J * pa PT 
mins 8* — ee Á * x |) Adhd ver DPT Ven BEVEREN MEE 
De — 5, 
el * — 
— — 
* 


Doet Martthijg de Lobel | 5e 


Panick- kozen · 


far as aks Raul afl £ 


dat rn gbi, faden maer minder ende ín groo⸗ 
ter menichte dan die vanden Hirs / beſloten in veel 


de oocf bleeck abeel. Del bladers. zijn * * vande 
Hirs gelijck) ſpits / groeyende op ſtijue rietachtighe 

halmen die veel knoopen hebben / ende Di eoif oft 
fes voeten hooghe zijn. &groept in Branckrijck ens 
de Gafcoignen / ende oock inde e houen van Neder⸗ 


ende ín cen warm ende droogh gheweſte Heten 
wordt hedenſdaechs niet ghebruyckt / noch inder 
— noch oock om broodt te backen / ers 


ad zé —* Ld 
— *8 LC AG CDS er 


ghelijck Canarie ſaedt eñ —— fort / meld 
wy terſtondt ſullen befchrijnen. 


Cracht. 


Panick koꝛen heeft de ſelfde eracht vande Hirs / 
maer het voedt min ende ſtopt. Diofcori des. 


vercoudende, Galenus. 


— En — maliad Indicum. Wildt Panick-kozer. Panicum Hete 
anicula vi bag riorum Sylueftre. 


ES 
* 
—* 
—TX 


NN 
eha vend id 


6, 5 
* —— 
A LZ 
NAG 
0 
: es, 4 
LEN S 
4 
SN 
ESS 
— DN S 
pe OAN Ss 


Te INST 


4 — ſch — Hea € A AN aen oft t Koren / 
— gron kozen, 
Dit Panicf-Fozen welck (utel bevonden wordt werd 
Vrſtoum enghtuandi/ Aa uerjty ka — 
gits me vaer dunner ende langher Dan De fi fluweelbloemen / van een: anck/ 
rouwer. 
Wildt Panick-kozen. 
Wilde Panick-Foven gheh — — 
ben —— | ſſe eff htigbe plactfen ende op de breede 
van ——— cnde oct vande eben d fe niet alleene verſch 
pn inghe / maer eoockn ſpits ende rondt maes veel icn de 
mile bama pperfte vanden ſtel der f hoorte/ ghelijck die doge 
Poramogeton fat d — isde — zeer SEN van halmen / 
babere iten, —— — alle deſe en zijn dien ni helijck/h (datfe veel mind⸗ 
zijn, fen Panick koren geheeten wordt / divelck hedenß 


— *— niet en wordt — ander miſwaſſen van graen / ende graſachtighe cruy⸗ 


den den voghelen ghegheuen / maer en in ‘ik ghebruyckt waerom oock dat den Vas 


nicck koren ghelijcker is dan den Hemels· dau 


Rlaeu I di ä ick kozen Pa Tadienimn Mist —— 


ne —— — 


ais den rt 7de locht ende aarde 


VAE NED 
* 


6 
svli sE Rise 


wy tſaedt tot eenen ſchenck ontfanghen 
hebbende vanden zeer beleefden eñ groo⸗ 
ten lief hebber der crupde loannes Bran- 
ciovan Mechelen die dat verſch we Ins 
dien ontfanghen hadde/ e / binnen Mont⸗ 


de Maerte/ halmen abefchoten heeft voor 
de maendt van Oogſt / rietachtich den 
Sugycker ·riet ghelijck eens mans lengde 
hooge / meer dan eenen vingher dicke ende 
vol bleeck voos marck / recht; gheknoopt / 
die zeer nae De wortel ( de welcke fb cleyn⸗ 
der heeft te rekenen nae fijns felfs grootte / 
deer 


ende bycants nae De grootte 
Panick-Foren)een ſchoone ——— — 
oft peerſche verwe hebben / ende bouen op 
de halmen heeft oock ronde lan 


ancfworpige 
aren Die int opperfre wat bot zijn, ahelijct 
vais van Indien /oft Turcks· koꝛẽ waer 


nt. 


£ 
r J hdd hedde dh bd da ded dd heli A il 
£ Te EE Ak xX — t PRIN 1 


— ee ander beiof jſen / waeraf 


9 
— de 4 


Doo Matthijs de Lobel, 


— oft —— ſaedt. In Griecks ende La⸗ cleyn 
/ Phalar 


55 
bemdt Ahalaris / ende nae de — van 
t heet oock in Hoochduntlſch / Tragus kee grlops Plinij: Int Bla 
ten act ind fint An Ftaliaenfch/ euernelle.i. Tremul. 
Falari En ls / G en Mn 23 3 EN 


—8 


SR 
Pr Ka ‚ i Î \ 
rn pe nge leen Ee : 
op Ee kad 7E ——— elanden zeer veel te 


nde de zeer welfingbende Cas 
’ Sefa arm ende vanden ſeluen coleure/ maer 
wat platter, ende minder dan —5 —* groeytop gheaerde halmen ende wij dei 
ſchubben. De halmen zijn eenen cubitus /8 


van fade gh ofteer der Spelten van —— ghelijck. Men etet ende ſommighe bacfend 


io ghen de graveele ende — blaſe. 
enn dendi patri 


1444 


56 Beſchrijuinghe ban alurlen Graen oft Koren / 


Lachryma lobi, feu ChriftisLi ius, Lithofper- 


um & — Plinij. 


Page missing 
from book 
at time 
of scanning. 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 58 
AE oloſtium Ruellij. 
Dit wordt van R vellius,bäve Lerbariſten / eñ van die 
bã Baris Holoftiú ẽt / oft Olofteon ban je 


Isar, PRE A pl 1 
neta, Dj 
Alopecuros altera. Gras geftelt/ eft ig Gramẽ Leucanthemú van Do- 
ongus, Ytalianë heet? dat ChameciflosOribafij, 
or Pio 3 ne 4+51 fr fa 10E smeren 


ALS uK 
” 


„pi. Ee KP 357 Bep Tel. Ke 3 
Holoftium bä Lacuna. An Enghels / Stitch wurt. 
® Ni | Ns A YZ 4 NN MJ 
4 é Oe (IA ne DE 
i É dS AS —* ELAN, 
Ni ER KE ENEN Tr V/A 
\ Ve E d PAS Sg Nn EN ar nas 
N AM ' 


VI 
Ns AS 
ATEN 
' Ee pe —— 
NZ fe 


J —I — 
fl 
an (0 
eK 
* — | 
Al 4) 


(fl 
IIG 
SCN 
— 
Te N 


2 


Kik 
Î 
1 | 
— 


Ui 
WS 


IS 


(\ 


Ii 


— 7 av 
\ de | è 
Tern mp N — 
⏑⏑ — — / f ass N 
Ss \ 5 / — — 
8 Lid ‘ — 
EE a > — 
X ù —— TIEN 
— nn mm p 
EAT ——— 
pn ——— — 
⸗ * —— 
DIE enen, Ss — 
/ — — — — 
* 


E 
1 


T aen 
TTT 


Á 
— 
a 


Ontrent Moerkercke anderhalf mijlevan Bꝛugghe wordt altemels int veldt gheuonden een 
ander ſoorte van Voſſeſteerte Cruydt va Es ne 
ia On A APO Arie —— af afs MIER —* 


n Theophraftus welck is cleynder ende corter van aren / 
itn der hat ij b el lanaber / dan € cubi⸗ 
h R HEAR MASA DALIA 6 — —— 
© Je ĲJ 4 ei ie Se 
Holoftium Ruellij. 
ze ee — pe rh AR | Tie ie) Oh es Te RL ESR Lak { 
— a —— Dee ⏑ Er in es 
A oft 2B was fet kiss NG ehs — RPA Ar ERD ® EE er 5 
4 ju 3 HDL groey 3 Brancreruct / Re⸗ 
—— Enghellandt op ongheboude plaetſen ende aende canten vande weghen / hebbende 
cleyne, 


epne/teere ſteelkens Die lancks der acrden ligghen / de welcke aende Fnoo bbc wee bladers/ 
Die coster ende fcherper zijn dan die vande — — ef 


bic pr oft van hoender bete, nae de welcke dat knopkens volghen ghelijcf 
Die van Lijnfacdt oft Guychelheyl. De woretis veſelachtich / witachtich — abe —— 
inder aerden loopende) maer veel fubtijlber dan die van Gras; de welke nochtans heben daeghs 
Beer veel Aporefers in Enghellandt miſ bruyeken door onwerenfchap in ſtede vã Gras. Dicerupde 
ebben de meefters van Parijs oner lanek ghehouden voor Holoftium. 27 
…_ Diofeorides ſchꝛijft dat Holoftium e 


en cruydtis van een palme groot fancfs der aerden cruy⸗ 
5 ï pus oft den gras zeer n ghelijck / tſaemen treckende 


—— 


tad 


Ate Aad laas Bea Gaan a arolf. A ar AK Ee Vit AAS / 


59 hrijuingh Graen o 
— (ò ie abel haasten vier vnghers lanck. Het 
grep op —— oeuels. Deen — teghen ghebꝛoken ſaecken / want Bet brengt de 


169— 


Diuerſcheydt van Holoſtium Ruellij. 


Dit ſelfde eruydeken met fijn bladers gheſter⸗ 
rede bloeme ende knopkens hebbe ick dit iaer ſien 
wagen op de canten van vete landt ons 


ders ende bloepdeoocf inden 


loftium „fast onder de ſpouen vande Weghe⸗ 
been, 


ander Holoftiuin. | 


Maer defen onfen Holoftium heeft veel co 
ter ende oock meer grafachtighe bladers eñ ſteel⸗ 
Eens Die nauwe een palme lanck en zijn, ghekerft 
ghelijck die vanden Coronopus , Die aenden op? 

perften vant doncker groen zijn zeer celfens als 
baptens/ wigheſpreydt. De wortel is van zeer 


den rechten vrouwen Barz ghelijc dope oft vier 
vinghers lanck / graenachtich — Wy 
hebbent gheſien in Narbonne tot Veganiu 


ſteenachtige en doꝛre heuuels. De ſmae 

ghende ende tſamen treckende hai — * 
enoech / ende met Kd —— Be 

ſal dit cruydt veel fekerder moghen voor den recht 


hen vingber, B F 

ende gf rede — niet faccht df 

* EE 
hegheuen is. zijn ſwal / 

vat ng zeen et — 


en df RS GEER vind 84 4 


De diuerſcheydt vanden ontpeltierfeht Ho- 


Ads 
de by Lions ende oock in Elſaten / op — 


Holoſtium —— worde ban. — dat 
men 


kel 


dine 


ahd or nde am: 6 SADE 


Boor Matthijs de Lobel. 6o 
Phalangium ramofum. Phalangium non ramoſum. Falangio in Staliaens. 
1 


iago Cordi. 


SVZ 
B 
NN — 
—— 


N 
* 
Em F 
5 D= 
Ie 
2 


DN Sl 
— 
ANNE 


we A 
SS 
8 


NNS 
5 5 
à Nn AEN 
LA 
— — 


DI 
Aff: 


Phalangium.non ramofum. 


OCV — ek 


Z i De 5 f N Derlandet ; Italien ende Enghellandte > ” it r 
—— gheoeffent/ in alder manieren den voorgaende abetij ighenom 
ate een 4 ns groep 


pe Cf. ‚ 
ME - 1 hd dert 
— rd — set 
TR: — * 


oen wy van Montpelliers fpelen ende herba⸗ 
— ginghen nae Marſeille in Prouencen onder 
ons clercken / door de gruyſachtighe ende dorre pley⸗ 


1 
0 iP nen ghenaemt Craux van 5* als ghelijck es 
NS Ende vannameren den Eplanden Creta o 
— Ne Die / be vonden hat daer in * manden cen ans 
y der ſo 


er ZEEMAN E VIG Add —* 
A * (et ade At dAaNs 
—* LK bd H 
7 —* Es & 6 — 
' 


deren ghelijck, maer minder, 4 


doo? en inde lit ed want het en * abe 
coude — ghen 


Cracht. 


ss bladers tſaedt / De bloeme met wijn igjen 


44444 


— ende efenijniahe Spinnen, ende ( — at 


warp Sv 


pijne des bupcfs. Diofcorides. 


Phalangium H, Tragi. 
/ en ERLE î 
— 5 Ee er Dd 1 
CU a alt 5 en Ús Ef, der 2 Enk Etten nſch —— ſinnigen Lies 
RRP ss JL be: * hadi — — „tien * mh SR * n biefen/den 
* LE 5 Rek: fe send 4 
hooghe, fatſoene gheh omt / waer⸗ 


om dat wh daer onder ſullen fiellen. 
bet Phalangium by Marchiolus gheſchildert als meer andere en is noch van ons bes 


ve t — 1 
A Banned Caf benting snie Je 


han be ik 1 a Se € 
PT Ra £ EDE A4 e= ( Pad é ſtede 
at en — bep ſey gh fijne ſig ſted 
9 vz óf (A Pl Pd - pn ⸗ 2 OAD | 
« ja — * half v/ vry 
akof foe { Pe TMN EE B ede Jen C 1 : rn + Added ad 
DE Li Ld Ie 92 J 
Takelken bande Wieten. 


afs Galenus feat van ſubtijler ſubſtantie ende droo⸗ 


nikk en 


* 
hint af — 


— * 
ien aki 


ende De 


6x Beſchrijuinghe ban Suncker · Kiet / 


doen 


Door Matthijs de Lobel. 63 


Candüs ſuncker. 


dat de Ve⸗ 


„Blaeu Landis. * 


Saccthar/ 
In diaenſch 
Sout. 


de con⸗ 


want serene 


64 Beſchrijuinghe ban allerlen Wiet, 
de conſte se Want fp noemden dit ( om dattet niet wel bekent ) bonich/om Der foetichepde 
wille: ghetijcf Z ſe (fd F ft ſout geheetẽ d Dt en Í vor ende ebꝛooſch 
was. Ue ned EK pe ro Í. € £ 
dat hart is ende ghelij fout fict/gbelijc ons ſuycker dat doo? ane rd 
Candijs. Maas attſelfdez / Ï 
ent / ende ghebruyckt / dwelck gheenſins en is te nderen / ghemerckt dat dedau Nanna ef die 
vanden Loꝛckenb sr plaetſen v. * p * ie week ad onghe⸗ 
—R — ſi J dae 4 IIVMV experientie/ 
rh boor ooren fegabe n. di } 

van. Narbona ende Strabo ſegghen dat boef wi de wo tels ged dt een zeer et 


Strabo —* attet Niet van Indien honich voorts — ſonder bien / daerom in dien dat 
* werck en is van bien, foo en ſalt oock gheen honich J noch deck van bien zijn / maer van een 


harg Ot vã de ndianẽ. 

3 onſ pin feaa * Datin In ne ne ge nee eld er vet Î 

6a bs £ J. 14 nd té, 5 fin ecker Ga CV . / om \ 

— Su peer ſt ſij ien / Ende ——— dock taee 

meyne / ſuyuert ende is den ooahen nut / gheiijck. als. oock was —* Dat van ſelfs pleechte Dali 4 

ten tijden van Diofcorides waerom dat fonder * ete daten is, Oock en ſoude nu t Suycker 

vanden ouders niet onbetent zijn / ghemer el Arabien ende Indien lancks de Dont Î 
* — REE dre es Sn ann Aaen 


Kat 4 


spem boris — sen. * 


Meede. 


aa MEHR IRG LUN — 2 
an NG eu L Ioni 0 
Re — — * 
— nana ev wanen 
Ee Peemt — 5 5 — sp 


Diier hIaem 


T URINE 3 ADE 
5 — reeet 


Door Matthijs de Lobel. ss 


daer int een half pont Tourneſol. Sommighe macckent erachtigher ende lieflicker met Daer by te 
doen cen derde. deel wijns. Goo wie edefen dranck ſal ghebruycken niet voor eenen —— 


J J Je dt herr ne hk | Je 
{ én £ — — * € A 0) 4* * Pe 
corifen / als tegen d'one h de ſie 
fen, Bed gb sat cartene Tadaa in ARV Cette ie En 11 * * €: Analepfien / ende 
elcijen: ende omt te cor zrigeren id wateren, daer ſy ghewoone zijn veel rotte coxtfen te rf 
en, Eide hierom die den Dicken wop-fweer er hebben et zeer vote beft aliſt datſe woonen in 


Meteglin, 


T° 4 dt yr hetinfr A — 4 * 


Italianen. 

DAp caf Ka 1 PA kenv S&B be IJ chtaer @£ Die f c. Ds zijn Pr] nee doelen 
ke pp Turonsh ceten/ 3 foct eñ d —*— lon⸗ 
gher de groue flupmen:maer nutter ſouden Die zijn den —S eñ —— — 
tense veel gheſonder d dan de Pignolat, Want d' tal janen maecken nu een geer ſchoen eñ wit Pi- 


—— nn id toit ſuycker / hdd boat 9 b — cil tjap : 
els bie abewatfenens Nebra * weert schdaer, —— daer by gedaen zijnde pine 
8 — ghedrooght | gheſuyuert zij Aleh gestecnge 5 

onder cen ghe Desefi ghed feb maer cl — 

den da go pr igtzi € Pr 7 3e , * * ſo wor 
od kt morſeelkens gh Ereñ hoe wel mede 
voedt / noe ans ind eret eñ ſi in de fluy 
ich ende A els / De weleke in Def: —— perlen: 


Banden beften ende fupuectteg honich / 6. ib 
Neemit hors ban fes eperen, 


BEEN ols Pe ofs afia d fsf a A € pa € 


ſe foo wit zijn als melck. ene nac ig ghy die op heele cin — Tha bede ckt zijn / op datſe 
n oft ſwart eenpaerlick roeren m 


tid megane 


€6 Velcheijumnae van en agt 


rn \ Bu aks eam Ah ah safe 4 


fi h brooſch zijnde 


de Amandel bic —— zijn foo veel oncen als.» van noe De is om te weſen ghelſck een dere 


8e 


C Le hs 
11. * 


njden / waer Dat 


ſteenen / —— 


0} 
5 
Rek ES c —5 9 
Pd Np Lan * J * í. 


J J wt 
ſtal oft van — andere. 


Manna,Tereniabin van die ban Arabien / Drofomeli, Ereomeli, 
ende Melifaccharum, Manhu. 


Manna vandetacken vanden Lorcken boom. 


Sdaeghs nae dat Godt als 
machtich den volcke van Iſcael 
pik ghegheuen hadde / eñ dat 

aerde bereg hẽt eñ bedect was 

—* den Coꝛiander 
ghelijck / cleyn / wit / ende ſmaec⸗ 
kende ghelijck een taerte met ho⸗ 


Bdellium, vã de welcke alſt ge⸗ 
SN Malen was ſy broot maectẽ dat 
den ſmaecke Badde van eenen 
olie-Foecfe: foo begoft tvolck vã 
ſrael zeer verwondert zijnde / 
— als ID —— deſe hemelſche 
— erghens van te vorẽ ge⸗ 
anhu. 


en — — te kaar 
\ Manhu,dat is te ſeggen / 
Manna Tha * dincf is di⸗ Beke nat hie 


— te zijn is de naeco⸗ 
—— gd 


van Surien / dwelcke ee⸗ 
adat — ie te heb⸗ 
ben Bdellium datd 
— gelij is/ — es —* 
A waerachtich fchijntte weſẽ date 
tet Latijns woordt Manum, dE 
welcke 5 — ſhe ancu — — — voor goedt / daer af den es 
Ende inſghelijcks ſtaei oock wel te mepnen dat daerom defe Manna vande Medicijns 
J —— ſullen af fch ꝛhuen / a laet is ghenoemt gheweeft vande ionghe — eñ 53 


NM aé — — ——— et edt hdd dad 


Succus mel. f | aanele af 6 kli ef EPE 

— felacht d Nae af —s Ef Een dd RRS, * fp GE Ae 
_ Galeai, geren. dre meyni vols de D'opi tear Lian Ariftoteles, dattet iseen bo : 
as — mic b-fap weer er locht — —— e Eycke b boomt, ſulcks alsG 1 ſi nere, 
nori ef voorts-comen ghefhudt wordt vande boomen opden beraf —— Cellus Beet dat Ho⸗ 
ieh van Sprienalle de welcke ſchijnen —— dat Manna anders niet eñ is 


os Fr — 4 eñ niet 
— — (ocht) dan eenen foeten en aheeft Die fn à k8 en * — B ht is 


en Doo? hs, ende warmte — de — inder nacht doorde cous 
ie dert zijnde ende af porden/D'aerde wederom ende d 


nich gemaeckt / oft een ſpecie va 


ds: 
pod hein sle, bef bb 


4 


Door Matthijs de Lobel. ) 67 


Melifacca- 
rum. 


RAR SA Sixithonich.Oleomeli. 


68 Beſchrijuinghe ban Manna, 


Dauwachti⸗ 
ghe Manna 
ban Galenus. 


Door Matthijs de Lobel, 65 
te bonen gaet. Ende oocf foo ís den honich bitter / quaedt / fenijnich die we Alſſem / Heyde / Dean? 


der ende meer ander ghehaelt is. Waerom en veh de Die niet tiener haeren bonich wide Daders 
vanden Ob 


tighe blaef fens vande bloemen 2 8 Niet dan omt dat waer de befte lochti is daer ift befte h homch / fo oo 
verre als n Bonich wercfe / ende weer aerden een Zoedt 


voedefel ſupghen. 


_ Manna Maftiching. 


raẽliticum. 


Maſtichina 
& Granata 
Manaa. 
Manna bai 
Brianſon. 


Lracht 
bons ti 9 7 REN LE it — Pr 3 kit ike 3 geer 
eer faechtelick? à 4 —— * J — — 
fr. Maro on Daf eniet Renden en parser 
—— rau zijnde / (want gewermi ende bereydt wercktſe raſſ her) ſoo y 
ckt met Thymus en de Hyſope oft ander cruydt “Maer als fi Dicijnen ab emenat 


is ss — — o EER heter / gemerckt Dat fp Die met haeren ſoete maccke dernatueren 
also die ghemengi metter Scammonee diwelef vande nocces 
——— amet bbent daer na vnd — dinghen. 

De — — a 


Ji bied N on J— ERE 


EERS 5 ‘ — 
„Aa aure: nom Gark Dear 
nianlsdeun d Ber FA 7 2 3 
la * * —— 2 * * —— X 
J bg ne: 
bequaem { LL pa” pr 
nde err { 
afte ſchutten /ooe € tied 
— Kk: - 
“ MET ERGER Ask: ij Pikes AA ë 
‚ $ 
1 J — 2 er J 1 rate | —* 
BERNE asf 2 Cie Cr cf 4* J dend 
í s aha 4 hd, 
Dea Woe see Ere Bali 
t F Gen hdi, te: ï 
Mef Arnené ke BES ch * F IE 
⸗ Van VIE Hirs 
2 Jr vr 
ND ea Atami Re 2 5 Rt ha € —— * * 
khad ——— 
ed ir hdd 


70 Beſchrijuinghe van allerlen Kiet / | 

Deck Aiet wordt in Griecks gheheeten Calamos. Fn Spaenſch-Giet. Fn Sriecks / Donax In Latijn / Arun⸗ 
Jatijn / Arũdo Vallatoria, ſiue Phragmites Dioſc. o Donax ſatiua, oft Cypria, In Boochdupttch/ 
Gu hoochduptſch / hoz . Fn Franchois/ Rofeau hoz In Franchois / Canne. In Italiaenſch / Cala⸗ 
commun aquatique. Fn Italiaenſch / Canne a far mia far conocchie. 
hepe. 


ESE 


DE 
— 
* Nd = 
—8 
es NSE EENES 
NN N 
NS Te — 
WEE N 


3 1, 
di 57 (0 
9 At 
„DAYS 1) 
—9 — BSN NOAA | 
9 vt) HN VND, 
NEN 
ij —9 Á) Od / 
— 4 ld 
vi 


ANN) 
WR 
SEN 


AN 


S 


AS 
—W 


A 


—* 


SNS 
SSS 


LL 
AA 


— 
A 


Ne — 
ij jh a — A 
DE SNS — 


IN 


—— V —M 
gi — A 
4 * Pi % 


verſtuyuen / ich lijet ſaedt tel / alis die verbrandt ende 


acte? ken nk. Í, * 1 — * 
« kas € LC. Cà £ Lat 
kje wp ghefepde hebben grapachtich:twacrendathier/nac de Graffen ende Termen De Nieten 
quaemelis volghen ende ghefielt worden. ese. orn 


- raming 7 » tet ST 
5 4 did — * dE, 
Bpaentch-Giet. Arundo Donax ſatiua noſtras. — 


¶ Dit Riet is ghenoech befent inde houen ende beſaeyde plaetſen van Prouencen ende Langue” 
doe / ſo dat de boeren daer af Spinrocken voor de vrouwen marcken / ondere fiocten omde 
perfters vaft te ſuugten / ſy bupahenfe oocf om waghens ende ander cieracten vande heuen ie maeee 
ken ende ſtekenſe oock in D'aerde om dẽ ijngaert te onderſetten ende daer’ te binden. Depijpe 

wan deſe zijn ghelijck Die vanden Decf-Niet/macr ſo dicke ende lanck als een groote ſpieſſe / met zeer 
veel knoopen / we welcker hollicheydt vande breedtfte baſe een zenne voorts comt be banghende by⸗ 


cants de helft vande ſpacie des Riets tuſſchen Dé knoopen. De woꝛtel is Die vanden Acorus oft Ci⸗ 
na ghelijck / lanck / gheknobbelt / met veel knoopkens / zeer wijt ende breedt onder d aerde loopende! 
witachtich/ ende van buyten en van binnen foetwan ſmaecke. Bande welcke ghebrandt / war ves 
Ap y diu den Araben / hoe wel dat het niet nootlick noch oock zeer 
ghemer ete Dat beterende alfoo hihi ghemoect· wordt an Nyn hus oft Duebeon oft 

oom / abelijd Diofcorides heeft vermaendt inden Antifpodium. Mact veel grouer 
fp Dic inde plaetſe vande teere bladers vande Dadelboomen / de wortels nemt van dit 
t van deſe wortels, 
feat, 


Pal 
E dek. te Er BS pr 


nut en is / 


Doo Matthijs de Lobel. 7t 
groote hitte. Maer deſe foute gheſellen hebben li botte h je niet te weten / dan te 
1 PA PB EN 4. 2 Én 4 6 — 1: — oft van⸗ 


4 
2 
* eet 3 L * eG { TAz 


zr ft Diapalma 


ptoria, dat is / Giet om te (chzijuen oft baermen biet 

voortüdts mede gheſchreuen heeft / als blijckt dat Gi Naftos oft Farcta, ® 
enfe ſchachten noch hedenſdaeghs Calami gehee⸗ meech/Toxica ban TheopheaÂns. 
ten worden in Latin. 


1 
MMAä— 


(EsBauf. B 


Ch De Edelman van Ghendteen wet 
—— —5 fijn ijne —— * den * 5 Soliman/ voor Kepfer 
ebracht / 


Keoft a —— ds _ —* — —— dh hd 


e/ ghenaemt van de ouders / Calami oft 


Arandites GliDE bacietens ghen be 
fc Fe men noch hedenſ daeghs fchzijft te — cin Griecfelandt. Ope en zin vã Ari niet 
a € VELE Epen cen ganſ — * g 
icker y slat, bin aer de lende in ceren en 
derfens als fp ghebꝛok den:D pen ſta — 
wijdt: by de welcke zijn witte bandefens. , — 
Biet gbebeeten Naftos oft Farcta. dd 
Dit Niet worde in Europen min ghevonden btans ouer lancf bekent inde — 
— — ende aide, zee/ waer Dat ſomtijdts donde heden v 


jdts 
s coopen De ſterckſte ende ouiſte ocken Die ebruycken mede te gaen as 
te — ſy zijn hef, ende a L * — 5 — re : sein 


ppijlen / a glate —— — 
Ie. — — —— Wets 


nen 


* 


rte are ein 


72 Belcheijuinghe van allerlen Kiet / 


{ Es abelijck d Í vaſter lIouber tu van —— hadde een 
(án dien: ick wel ontho Bord ſterck ve indat Add ghecreghen 
hadde we Argieri in nun van —* 433 

rpen aen de Gevangen poorte —9— de Viſchmarckt daerſe 


veyl is / ende wordt rley een bruyn, Bn ghelijck iuen hout / 
ended Sy zijn pde ween yde ſchellen zijn hardt tende dun / 
14 Bied — fs SSC Fel sper (cht 
ma * — liet Dr nn sn, 
Ander J ſch Giet/g l k def 
1 * 3 ne elf B fe 
ü d L d pijlẽ te maec⸗ Ander Naftos Ebebult dun * — Giet: Na- 
ken. Naſtos * far 597 Toxica, crebris cin- racilis & plicatilis 


a — — „qua etiam pro ſcipione & iaculis 


ben Ok ed 


… Bonen | 

de / de weicke Fe oock ghebꝛur ſteun zeer ſchoone riet-fch blen met veel Enoos 

8: DR EPT, 0D vaft/ h RER ad h / her Di, effen / gl — de bli d rik BR Hed ee 
Í y ker €, voltanden ef eruen / een zn 
wel luſtich opdecant, Nen do De eynd defe twee f Niet met — 
le dickſte Nieten Daer men pieten af maeckt — Jan — alias Bo el, 
Lif ltſaemhe Eon 


— bede — — ei ka 


| 
| 
E E 
| — 
weeen ende ed elders es ſommighe an a alt Lef — el 
| 


—— —— * — | k Ki, 


* én ALT bat, £. el £ 


hdd d 


oft crommen / welet * was wt Dre ch Sin, / Doo? “ben eride de toode zee tof Ees 
* ijd ca/ende tot Sues / ende van daer v orſeydt 


hot rtachtich ende bert/gbevult als 
bet —— dicke gelij Calam: us — Feber riet ghenaemt Syringa. Sijs 


dweerſch ghelij kſchuͤbbeni ghedaent den b en flan she, Diten heeft noch teuct 
moch ſmaeck ni dan de voorſey de / wa wp noch hehe Bid bladeren en Bebben ghe⸗ 
fien. — 
Aulitis oft Dchalmep-Giet/wijf ken, 

Aliſt dat Diofcorides dit Niet heeft wijf ken gheheeten 1 foo mepnen wy nochtans Dat van ons 

ghemehne —— Rieten niet en verfchile ban bat van —— maeckſel is ende vaſter van 
ſch oft ſtoffe, | /glatter ende claerder is / van de 

PEN £ L Kai a C. AERDEN C.C ai 

idd 1 Jt (a si Ade ee pe hd + / ur hé 
dracht. 
De wortel van Decf- Niet alleene abe kt de ſpli 


*216444 


de ſtralen wien lijue. Dioſcorides. Aloft ſy in een heden cracht Sy beeft een u 


AICiuius. 


_ De tbe * met azijn gheſtooten verfoec de verftupcee leden ende de pijnen vande lende⸗ 
nen 


DY » 4 Kik is Lof re re Ee 

pen ng grepen rme O7 GOHAN JEN UIVEE DIEF ENDE ANDEE inflammatier 

De aflchens vande fcboaffemet azijn ghemengt ende daar mede — san de quade 
ſchoꝛftheyd bape. _Diofcorides. Bant de verbrande ſchoꝛſſe is zeer 
APE | Beh Xt ease maat saak ae £ E 
J SA Sid WE: EA A Pd ei di invicaben dare 
Wo at € ti ct hard fd Gd —2* pv erwarmt. 
Galenus ende Paulus. 


f. Diofcorides, Want fp 

leeft daer foo —— datſe niet en — en is / ende beberft boe. Galenusende Plinies 
aen — dat De wortel wtireckt De febelferinghen vande beender 

Deb 


gb de ionghe teere blader⸗ 
kens vanden D n / inde plaefter Diachalcytco — — 
Deet ſuy ſijn g s vercoelen middelmatich. Ægineta. 


> JR 


— van Peru zijn gheblaederde — tacken van deſe reghenwoordigt 


| e 
plante t/ 4 
— *—— wen een hollicheydt heb ide d elden oc egt ende ran, vana; 

us lanct/ maer inde leng ijk * edt / de veders 
wan eenen pijl ghelijck: welcke vel ne ende mietbornachtighe 
f 6 Bijn/vetgoonende Daer by de wijf heydt wanden zeer conſtighen meefter Diefe hech 
—— y she wi eſe heeft 


A . ine Al 


PURA AEN 
KS BIEEUKUEHR, 


Are fn ks 4 x 6 de x A Zaat 


74 É chrj 


— — 
Welrieckende Giet van Libanus wt Alepo ghefonden, 
alamus odoratus Libani. 


— wtiandtlche cietachtighe plante, 


*8 
baie 
3 ot 7 J Rik > * Pd Et \ a é 4 
de welcke de gheleerde Ende gheſchickte Apotefer Sequinus Martinellus geſon⸗ 
mt MH EE ACR pe Dae — Aeſ⸗aken 
en rollin 4 Ee Er EE DE EE GT 
is tuſſchen den bergh Libanus/ ende den bergh Daer af Dat Plinius mende 
maeckt int 12. boeck int 22,cap. Het Ri ghekne food enen cleynen vin⸗ 
gher:tcoleur was / in dien icf wel onth bbe / voll d t knouw 


Atag —— eran ben dt % te —* 4E ede bd + PS —————— ee 
HEPOOENNENSCN EN — — 
Peret Bienhone edelman van Ghendt / die cert zeer gheſchickt mã is inde Medicijne ende in de 
kenniſſe der Cruyden / heeft ghevonden te Baignolz int landt van Languedoc onder de halmen en⸗ 
De planten vande Schoenanrhum rietkens van Calamus aromaticus deye palmen lanck / vol net⸗ 
ten van Spínnen/geel/ gheknoopt / eenen cleynen vingher Dicker gheheel aromatijel vã ſmaecke / bu 
terachtich / ende beter dan den Schoenanthum welck fp ſeyden dat tot Marſeille ghebrochriwaern. Ì 


Maer veel grooter Beefter eh adt D'ercellente mart Augier Jeere van Boufbefe gheborenvd — 
arie Ambaffadeie Det Ropers Draeftepeiacomfannople een zeer gefchickt man eñ ken· 
der vat Wdlandijebe aupden… ae en 
_ Witachtich Jom dat Diofcorides eerft heeft gheſeydt geel / foo ſchijnt dattet wordt gborefercen : 
tof Die Spinne-webben/ foodanighe als men in ander Nieten fien machten waere Dat hy ſegghe⸗ 
— asof epi dp oee neat lide 

pen / ende Dat meer bequaem Ov, — 
hebben ats de piffe dev: cgbebeet — 
0 0 t /g Nn, j 


* 
* 


Door Matthus de Lobel, 25 


TELEN EEN ! / ad e 7) / ! el, hé) vree 95) 
Co /Ne | fit oa * * ls 


ieflick 
dj ende ſwae⸗ 
ve ſieckten / als zijn Pdga Smaleom” Birumen, Alla foœtida Galb ende derge 


4 * bd Js — dd 
EN { 9 Bsltsfe Ei Af Kk 1.6 PN 


ſouden voorls beenghen De Deaer van onder al⸗ fi h 
d licke widrijuende cracht ghedwongh worde tot “Crijnen De Ren van de 


CurNA, enbe ben fammigbe E cit els batist mt n'iant Chí 


abe Berat Insiee — 


Ne 


SUA 
5 J 


— Zij 


Naedemae lwy w wel gen BLT oen dies } Ee — dik, 


p 
is de woriele van en gnoe van Aroeus Niet, ln 
wortelen heb ie oft ani sch gae —— — 


uonden han 
Fenema gee fommige — — * be wellingen gaende door hebo 
in Did —3 — met — Ee ed ed len * gh vi eg 


Bt ir 


Kanak É aes elk sijn, ghelijck k aen de 
6 Jer v/ d een lJ 


3 JJ— ——— hrs baile 
— 


76 Beſchrijuinghe ban China, 


ſwaerſte ende 


pocken / want 


met 


Twee andere ſoorten ban valfche ChinasChina | srid oak 
jy „5 ufpuriaduplex:s > j 


A corus 


— 
lg 


— 


— — 


* 
N 

en 3 X 
= » —— — EN 

7 big dige Aris AKE, 
ë Roi pee vr Ar dir MRE IE A verdi — f bene ts 

entel se in EERS kid 0d, bidt IE H 

ì E \ p 


Page missing 
from book 
at time 
of scanning. 


Page missing 
from book 
at time 
of scanning. 


wom ntuu⸗ — 75 


Mi nne ee 
viens 


F 
an 
B 


NEE 7 
W 


3 — 7 6) 
——RX— Á 
hotte DN nas gn 7 5 Ze 


— 
F hs 


\ * 


SNN 


—8 


SS 


—— 
—— 


— (A SS , — — — 
tr bef gesis Á dach, * äfelijd cen pe pehꝛe / wetter twe Sndien ge 
ſe 


ronden zijn gheweef voor Chira. — he / zijn no oppende / hebbende d'lijf wet 
* ij goe bidon * — 66 * 
der reuck Bet — ae manage mercken 18 / bat peet Dienen onl te floppen ende 
te beletten de fweetinghen / dan om de felue te verweten „ De ghene die dit wel nae giberfiedten, 
We 9 d jen diein J bren —— —— at Bet noch woꝛ⸗ 
tele / noch ri pw en / noch corus en is, % de mach wefen : maer 
— — | ideeen plant 
ende droguen miet kennendẽ /bedroghen er | — — 
Apotefers ; — — en te gheneſen aen edi voorderen 


niet met allen ot groot achterdeel van De voorſende ſiecke hbe crancte/ ende fot voordeel van de 


ghierigh gheen werct en — van haere — — hep 
fe PW Í, EN Carta * ch geo 
ee heee van Anwerpt nac — — — — Brant * 
— —8 —— * Kerst ‚Se 


— — — 


nier ns * 


om dac men hem daer af wachten ae 


TEE * 
Rnod minr ij: Nid Er 
saabizostorT nad ranihoM atas gan a Ep 
GRE pam vaan: 2 
ent — nee —— 1 wand ad 
orus quotundam. 


Dele ap een 
tp hebben af efien md 
wan ſaͤedt wt ef ndien — 


welcke — le ah inte 


zeer EAR rh: Kende ——— pal * — 
goede vrienden deſe plante Die voorts was comen 

ba — oock die ghehadt binnen Montp 
— giek dijn jk 


4 
{ 


rietachtighen ſtele van twee oft d — 
F ——— Li — — — 
ee endeis clepnen vingher dicke jaer rd — sj — 
als nu op d (sd d id o we 


van groote ende genant die vanden n witten: —— 


EM * ed hdd iſch Riet / 
Ger: p ES Aj — gr ABE (t 


Wicomen. Defe plante wordt luttel ghevonden in —— Dn ancfrije 
derlandt / waer datſe nochtans alle ente gheſaeyde zijnde an det id 


1e err OEM EV / 


auk 


85 menmchanuevenaleuun 


Anbieenich blaepende Giet. 


gheeft ebi coll 8 de ame SN 3 * — 

tape bruyck van dien in de m EH 
a ——— — alleenficf sbefiele 9 
om cen beghinſel ende aenganc kvan Acorus endf. 
derghelijcke —2 jn 


998 RR: # NNW —* 
—— Et SAN a 
— Nd 8 NN Shih Si 
REN 9 


* NN NEI 


US el 
Ee — NS 


Tat wen van detosten ban ZT AN 
ä NA ND / D 

9% 4 €: Argus —— — El Hf 
sert Tie — an Dio — — AVIS | 
ein sacho | Mater 4 corus/ oft gee pe JO EN 
— hing Gan bergden — ben ons, SS en 
sd * 4 ck. * = 
J Seat MEE — 


P 4 
DA 
Á 

4) 


; — aad st * A £ = 
ans NIGHT gtml id — 
—— maen groot Kie) van Dalmaten, — — 
pre | eon zi —— 
— zi oan por bit LNE NCTS lek rt ni 
enn! ——— —— —* *— 


— —— in veen ttinie rend) 


JE EEMS, 
Andere clepn Lilepken. Nun 


V | Cleon Cneebs wit Viftbken. 
| Ander clepn geel Li 
Ì Sroot Mitch pan Canfantinape. 


< Pee M.A: « Tref. je men 


| Seer clepn Areas met (malle bladeren. — 
van €onftanttnople, ascale, 


zer we Gember. n * NES EN 
—8pb DE 5 Teen Cas — Indie polenn 


ed ei Se 
ban — 
actie. nt $ Rohe 


p EISER 5 
zieh enn. en HRG 3 - 
tian —— ig Ä je 


side Zaid 0 ER Gered —— — 


ry 


0 bn 


Dooꝛ Matthijs De Lobel. 
Hand, beng Bits van Dibttondesénie!À dótös Theaphealt baiſthelien Calamus Mit erat weeen 
BER A NANDA rf Gt ghebeëren en ve Aportke: an ik 94, 44 


—— — 


————— 


4 
—34 
—9 
(En 
6, 
HIA: > 
4 
IA 
Vid 
NURI 
HI 
IN J 
9 
Vil 
ï ‚u 


/ 
4 
4 
41 


SIN 


282 Beſchrijuinghe van Calamus/ 
1575 


mn eN Cracht. 


gemeden cracst Diofcorides, Plini ende Galenus. 

\\Diofcòrides, Gen 8 gh ter maecken / eñ is oock 
— leuer ende borſt / teghen de crimpinghen des buycks / den cboië 
ende 


Dn PT AN { 


ge 
broken anghe e frefen ende beten. 
Suitsaerbi dt (ats Plinius ende Galenus feaaben) doo: —* abai — waer door dats 
fe helpt dewerharte milten / ende — ende maeckt * de grofheydt vande jer 
maer hier toets (fap beter. Het is in a 
ot inden derden graedt. 
De worꝛielw 


al hd 


A , 
Ot als BE En 


gh ghelijek den Ircos / inde —— (eabend de ghebꝛre⸗ 


Aer vrouwen, _Diofcorides. 
fáp. — de — De woriel woꝛdt oock zeere eoa prefers 
x ofc 


atinen 

fap ſegt Plin ven onck de ſch gen, ende tes 
* —* ane been. Sabena alle — vande pe blaf 
gig: Pint — a yt verder Drijf wondered oheſwile vande 
Ma Pia | —— ghemacet gbenceft miet ſtouen alle hartheden ende vergaderin⸗ 

* 

Een { 9 roefen SN MIRE nT € Se Wh * pa 
venen. —— F Re ONSEN —— ——— lbf 
Se wortervan Acorus oft van Calamus a icus vande mine is bi ancans feat 

2 den Acorus moet ghe⸗ 


women zin ende de wortel wan Catamusaromatieus a ghebeunclt worden voo —— odo- 
ratus — — ee — het Moſch dat aende oft outer 


AESP koene af gebr, rene — af ghedꝛoncken doet wiermaten 


ee 

Dini J — nd Stet hid n daer vero ss 
opeen 8 ae HIG. ae 
A piet Eed 266 Ons 
REG {30 343 3 Er zr adi 
% À Kit 3 i3 ì EE Arid 
NS eee VMBER AS VORIGE EA 710,0 ago are entoin 
58 — |. fs ne * * * 
ann en 85 nt V — — SH RAEVLOENS En 3ú Gai Merens Natt 
en — * 8 Á ! 
i * J ser ——— as — tia —— * 
| — des à nur ek * oane —— zen nin rand vat — — dt 
tien — 


Oe, 


— 


gn 8 


“Boor Matthijs de Lebel — 83 
Ons ghemepn geel Life. An Latijn ghebeeten Acorus SN 


yeul ende Flambe baftarde . „An Boochvupeleb / 


lien. In Engbettch/Sladdon ke —— And FC nn 
Wildetlagges. And Water fla Groot Saligaen/ Galanga maior. 


WJ, — F 


Á | 2 
Os CE * 


k Belt: d Ee — M —— 


gh ct lama ling ins te verz 
achten, als fommighe Ponrechte — Die deſen maer voren. op de tonghe gade —— 
vande kele g 9 hebben / waer in dat an bijt eeni iafe Aep bepdtt nep 


8 
hed 
8 
= 
he 
Ze 
DES 
8 
3 
5 
8 
8E 
8 
88 
zi 
ER 
—— 
5 
E38 
Es 


niet ter 
Die felfde fout gh ———— ghewaere As maerber 
cke De verwarmt armẽde cracht oft Saligacs 


| ophaal is. et 2e Dat. 
dat de warmte flap is / ſo — Ed b — — bycants gheenen reucke en heeft/ ende — 


e {lap is / ſoo iſt nochtans meer te achten dan bet Wttande ander deugden 

diet heeft ende crachten teghen veel ſieckten / want tgheeft maghen pe hd spra oes sd war 
tijen meer crachts ende warmte / dan de ghene Die doo? as: — bitte eer de natuerli 
ende inwendighe crachten vernielt ende berooft. Daerom die haer — ghe⸗ 
uen die ſtekender gyꝛoffel naghels in ghelijck inde — ende ED dan niet ——— a 


* cra — — Een — 

CA 22 £ itt (eG gs —— * — 
teghe * — — e goedt 
de maent ——— heſien dat files 

Beede doet/ten can gheen geel Ireos zijn als een — heeft / wiens de ſel⸗ 


ae feat) Po zeer tſamen teeckende zim eñ gheheel e ontrare de natuere vanden Yee Ee 
Hen oedoop “ere be * tooztelen/iae alleene aen blijf abe 3 en 


7 102 


8 CPV OPIN | 
4 — 2 he 
at * de Pd ij Ar q pe 
Den sh Dat Die vã Arabiẽ de U Gallas de welcke afs Di fcorides feahtide heft 
Acorus DAN AUS, í £ 
Cen zy Dat DI us D k { BOUD ‚5 
PDOA 3 * 6 akk ian af Gs (ÀR Tates f * 1 
allen / quaeut 8 Ka, B0/ OEE vxx ogheuct — 
AR cr * (Adin LA OG * * 
bh D Vi it Acorus/ ' 7 ad bk 4 EEN VAE Kd eed 
Cell * Po 4 si ee Ma bhaf sh 
den Griecfen onbefent is — 


ghe vanden Auteuren blijckt dat * — sis fine vanden obers, / î bo be * pat dat 


Diuerfch ts van beyde den Galiga én/ inder pn gheh en ghenen die de 
wor an enden we aenfict Sanden mus is wit htich / wel rieckend dt — 
d ghelijck hy js Bp oocf int famen 
groepen den 3 s ghelijcker / d ch d G lig ens — * buyten ende 
root zijn / eñ met ft et haeften beef ſcherp 
gh fi — ſe Blin Nn Md 8 an Ire 
de ghebeekend / ghelijct ak bben will Diofcorides „Samsara afd 
August, Di oocf den elden De wortels van beyde de Gat zijn geweef abe dar 
per ebben wy ot laten duncken dat fi d en Aco⸗ 
tus ende —* weten / dat ſy —— de wortels van geel Lich maer de bladers ki eos 
stan Deſe werden luttel aren alber. € keren 
inde houen van Vaduwe ende B gien; De geer veel groen gheſi Eñ miet lans 
heſteken waeren ind en gheberghte van Sprien —— a Drood ende 
ckgheh meer omd € bladers / dan om de verwe / reucke ens 


de cen vande wortel / sant Gamen (reckende oo — ſy⸗ — het geel Liſch / noch en is 


A, tijt rr SES Ie Rt ee AS ki / [ons 
——— orlels van Acorus lichtelick om breken zijn / d welcke metten Galigaen niet 
ouereen en comꝛ / daerom en is deſe Galigaen gheen Acorus. 
| Ciacht. 
——— — ktſed gh ût ge ät 231 jtſe —J ſi bels ei / 
ende verfoetde colicarbe wering: te winde ende De pijnen die van winden vor fj onck hebben. Het is 
Ee Mn —* PE er NES As ð mas de hos — 
ghe bycants tot inden derden graedi f oen E 
Cleyn Galigaen. 
—— zeer cuaedtom oꝛdeelen sijn) oft be €! —* Pr — Hee 
kers ghenoemt / eer cen foorte ere 
Ër wore var aenfen, hartheydt veucker fe ende bock er nichfins van gh 
| metd dꝛoch cope — meerd 
wordt: nochtans. — je ghelijck ſommigh 
diaenſche auyden willen ſegghen) Heet Ar pele alle bendes 00 
— gaen dien — anderfins van erachten / reucke / ſmaecke / verwe enden ba he ijd was 


ende „Nochtans worde deſe ghelijck oock de Zedoar / wi de coopſte den van 
China — ane Sen — — de Europen / maer de groote Galigaen 
brocht van — leghen ouer De linie / door Die van Aburnen ſoo 

ſy weder Noordtwaeris keeren: waer tot — * ſchint oft ep oor diuerſch van⸗ 
den Araben ghehouden singh gh 
ved va gt hebben / ende d NE On 
emeynlick ge —— ————— —— (wee zeer ver⸗ 
Kan en fimplen ine en capittel ghemengt hebben ghelhet daer hy de de Cancamum ghevoegbt beeft 
Wi — van Maan, met cen Dobbel EDE bath gheſeydt det er de Cancamum, 


we 
ancam gevat edt gui ade 


5 0 Hes 5 „Men _ J bid 


EN art > ane hdd 


hates Gn —— Alber · 
J Ee 5 


ld 


Dooꝛ Matthijs de Lobel, - 
no Bek hoo Alderlen Litch oft Ireos. 
Blaeu zite ouer zee. Irisnoftras vulgaris. Fn Fran⸗ 
chois / Flanabe ou Glayeul. In Dpaentch / El Lirio 


3 


… Cardeno,Lirio de color de cielo. Fn Italiaenſch/ 
; Giglio celefte, eft Giglio pauonazo. In Engtelfch/ 
flour de Luce/oft Flour de Apce. * 


Ghemepn wilt · Liſch. 


86 Berhehuinthe van allelen pred É 


lijck fp oock beeft een pur⸗ 
cherpe | g /gelijck heeft een pur⸗ 
wet * 4 * J € J he J 1 be Ct Alf Û EN * N * € { 0 Cc Re 
hl — WJC 6 Li F —* naaien Ac € € MEP VERVE 
PRDV. TP * £ sf € 6 pe * 
flicken f maer crijgh waerom ſy meer gbepzef ſonderlinghe de 
— PO B Ca EN AE Cs CN (-Ê fs sao CCNV Deff «Cf. — —— 
4 idd hel” a: { 2 en Ade : RN ee Dre —— se 
des landts ———— (ef don xt TE 
ï 6 Dart 


— hed 
Caf 


€ 


nde loch zeer ghelijck zijn Jin vueghen ed voor —8 
Den wordi dan die van Sclauonië, d (Bant deſe is wat roſch 
rd —2— ſi 


6 oa Na macof Kek 4 Ns * * 
ans Cl wordt d ap beyd Ml (é7 werfehinmele, bx maf 
ghen ghelijck de onſe doet/ —— die van Nooꝛdtwae 
‚ 7 ako PT ON di J 
wiens def de  flechte 9 2) ſen van ghe practifienen ingheuen * 
aa Ne Cs Ca A " 4. 6 
eer bed. 1 6 ghe 4 J Adi 1 — ei) IÁ € A ed ger ne fs. Ende hoe wel 


dat yeghelijck crupdt b hoe dat in fijn aber! achte beter 5 Dat oocf ercellencer is / foo fat | 


de welcke in Deugden het Afris 
cacnfche foo 3 zeere is verfhillende ( feae: de felfde ) als cen ieuabich dier ís van fijn doodt lichaem. 
J heef oan ee — en zijn ghelijk 
Ï 6 eri ; 


G ede 
kre nl 9 /gheli selo. 4 


welrieckt ende goedt 
is /ock aende oeuers vande rimeren 9 feat Sicander / / ‘die Stronie * is 


midt datſe is 
Le én a j 
en pe a CV ha he ’ 4 
gap 
eat er heid > hd 4 
Shemepn graen Aiſch. 
Î 
N . 
9 
—9 —8 
9 
% EN 
% NN Ì 
AA NIN ' É 
41 8 J 
* NR 5 
6 NER 
ë NN 
€ | 
* 
* 


—— 


—RR 


en: Spieansermenish de niet alleenlicki 
teuck ende 


in coleur vande 
— en demand 


nhafeuRs LEE E int 


werfchepden inde-blomen vaneen 
De lie boete manner —— 


— — 


Der Matthijs de Lobel. 87 


—* van — — Ircos welcke heeft de drye onderſte h gh ſij e blaeu gea 


1e / 1 mniſtn 
PEER. 5 * le of hoots 65 


d ſeyd ect seer ons helij ije 9 7D 

bladeren b D ck oodt n blaen: Maer bouen dien hebben wp wet 

ben ſeſſ | jftichd rende —— Uſchen van de welcke wyh hier de 
fimer * —— alleen Ki ſeth 

ende ‘afjetten jdt / met Dies Dat a bloemen Dit iger niet en zijn 


. af" 4 EN Te #4 
r Ï den J 7 ν ad Ade | hd id —— 
—5 la a EN nf. P 
Trige en EVE 86 


aldern 


J 


lxides exoticæ Belgio inquilinæ. 


A4 4 den a : Tst TNAN 
d * t 


— 
— SN > K “a: 8 d en p 15 — 
SL Er be Ì } Ir Ë ê 
Groot Ircos van Dalmati tien heeft eer ED EEEN Di PALEN om fi —— Ta 
op bepden ſijden — ghetijck — vleughels bic opens ſtaen — met vee 
eenen Bolacht 


ot zijn / ve 


fes claere blaeuwe Violet b faberfens) die oock ouer nder — € houen va 


derlandt Hebben deſe in hore weerden/ doò? ghifte varden en zeer excell cn Medici 

dar 
GRE van Ee Panctus kaan Shut fijn facdt boosts in hadden 
aad BNG No tienn en rid aante ade Hed nd 


Pe e — IIVL. 


—22 


1D Jreveisden Yreos van Set ende in alle fijn deelen ch 


in alber manieren minder / oock zijn de bloemen wat bleerker Welck in Nederia tis hel 
fonden Ende gheſchoncken gheweeft vanden zeer gheleerden Me oan gerrarcn Al ine 
— appi gens == so dd roepende, 6 de dl rad 

arr Hent 


mel afl 
— tit 
— 


nij 


Ve sv —— 
Cleyn 


88 Beſchrijuinghe van allerlen Witch; 
Ireos van Postugael tweemael aers bloepende— 
Tlepn Frens van Dalmatien. Iris biflora Luſitanica, An Aſtragalitis Actij 


Violet Liſch. Iris Violacea parud, 9 à BE 
Doe hebbẽ Egewonnenin Nederladt een cleyn fraey Biotet-Gih zeer — 
gan Degene —— haprkens intmidde 35 mei, ves — 
Anes —— ei angeren: man h Ois dt meeftendeels in 
sten pat bet wa lant zijnde buytens ts / oft verfpacpdt door er gapen onghewoon⸗ 
— rk — — 
en / beſonder in En —8 — vic dt voch⸗ 
— neuelachtich is: ſoo dat hier door de vꝛowken — aerdt —— 
— ud enb beren, finijden/bben ende verplanten £ ín kalk —— nſtighe houch : bie. 
ront — mael veranderende / Dat ſy fomtifdts en weten wanneer dat alwelis : niet 
men in ie —— hoe — 


EE 


ep de — oncellife veel bloe 


— 


Ee 
4 
5 
$ 
5 


—— 


Dao: Matthijs de Kobel, 35 


‚se — —* Biolet· Liſch van Portugael. 
Elen Bioler-lifch. Itis Lufitanica verna, 


Ge rd UIP ASS 


—— veel — — in verſcheydene ſaiſoenen: de ſommighe werden en 
oft depe maelfiaers: ghelijck wel blijckt aen De soitte ende roode toofen ont 
— — —— en miſſe: midts dat de rooſelers int midden gheſchoꝛen eñ * 
ſneden waeren / certs nae dat ſy ghebloeyt hadden in den M ey oft ghewoonlicken idt. Borbonnoy 
fe Moeder er· eruydt Boter. bloemen metraepkens / de —— —— Berbo oft 


Hemels ſleutel/ C Ne 8 920 “ 4 © … penps 
K Ne Reftinich(scé If, De Goudt Klaar om nofi EN 
2 7 5 7 — , * 1 * very tg nerd hardt hdd ded 
baer niet all * —2*— hvuldighen haere bloemen in veel cleyne 
7 r hef Bheri AA dd * 
Sroot Diolet-Aitehvangpostugeel, c. 
rn ke dS * — —— — GN af rat —— af lat Er 
wan Releiende his dr alst low — cs Se — peach APOEL Ge EE 
EN Â EN *4 ——— ri Á Rd 5 * 6 PA zdf Pk 
EN EV —E— —— wet — Zal 
ſtighe hou n Djan Dikmen: Scheg. | 
Endert beranderinghe t L Iris Luſitani- 
OE, É 7 É 
ef — — 
EE Nd an nie 5 —3 te — 4 
vanden Heere Coent —F heeft 


En 7w cnomend pe 
Velden edet pago tenen 
Be Bes 


a #. 22* : Ye, 4 Ty Eis A “Ser, 


so — 4 arr Ls 
— De! 6 b bj ſonder elen. Veranderinghe vande boozſepde 
s 


Perpuúlla faxatilis Iris latifolia acaulis ferme. 


… „ Diuerfchepde an zeer cter Ire bꝛeede bladers. P p Gille teidi 
latifoliæ varietates. 
DeCt iris, Naficf As PES M Pe sin Nederl 2 PER Mis 
— — EK ene —* Es ke ete 
gi er beeft Door de natuere 


wander € deden ende achieve anderin adt / foo wel als geer veel ander wtlandt⸗ 
planden — —— gean —A— — op paepe 
— feta em dT — — —* 


Een ander diuerſchendt — 


Kaerle de leſcluſe heeft int voorleden í iaer van Weenen gheſonden aenden edelen Heere 
Brancion s — —— epen vn pe met roode 5* es oock anigerd 
Bp hebben Bier toe ghevoeghteen per en oen val 
Feed ghewonnen is Seher dg wedn J 


— 


Door Matthjiis de Lobel, 


Een ander voot-Hifchken. Wit/· ſneew clepn iten 


si 


⸗ * er 
92 VBeſchrijninghe ban allerlen Ireos/ 


Seel Ireos van Cluſius. 
Na ſt noch by ab ght zij cen ſoorte van Ireos Die zeer ſelden fchoon ende winemende 
Bande welcke de bl Die vanden Chameiris van Montpelliers gelijck / maer veel 
ee voer / met drye onmegbbogben bladers/ nde met een vremde ie vlg va dencker B 
gbeftrept. he rd — * hb’, ve ( erle 
de Eſcluſe. Cfi EN AN | 
— A veranderinghe. 


zen hebber — in — hof die bijcants heel geel zijn / om dat de pijn niet ſoo bꝛeedt 
RE 


Andere zn pn clepn geel Ireos. Chameiris lutea altera. 


k 
oak Rea nis Leno KS CA A * { Pass RAAR eden ri par B Coc afr (od Î 
ek —— —7— —* * ind) ad ' ‚U C EA * 7 Bs — oc Gak 
* K&K‘ 4* — és hl sa ——— rr ° fchoon g EN} « — POREN JA 3 
er —8* BE ee J 2 — Erm ha dan ee * 
ded t shRettaaken hlan ahh Boon 
de drye hanghende oft ommegheſ ganſch ſchoon —— 
* Cas shall A 
6 dn Le 6, 5 


Groot Fre Conftantinople f plecken , Iris Chaine ige E 


| 

nd ; | 

Dy verheugt de at ick 

herwan⸗ ghefien hebbe een Nreos Bloed Die van B. 

ꝛueſſel ghebrocht werdt / de welcke zeer groot was, —— 

ende ghefpictelt met dweerſche ende noerfche ple 

fen Die vael / afchgraen —— waeren / de 

bladers een weynich wiblickede gelijck cen feet * 

s Siberfne — Ireos / of 

an deſe plante moeten 

F — de — van —— Die J 
/ inden 


en _ befvanmijn eerie EE 


Diuerlche andre ban Frens. ze 


Wy hebben noch geer veel ander ſoorten van E 


Heere Ambo echts die 
pl — Aſch — — 
— wt Spaignen ghe⸗ 


zr — mpd gheen ande 5e 
ſtelt dan die wy b bebtenf ien le hand 


3 


EN 


“Diefcorides. De Dtel ghe 
doet ſy niefen/ ende ct 
/ewde goedt teghen den hoeſt· 

—* grof heydt vande himeuren di za — — two 


is Sp verteren oft 
— pe. Diofcorides, - 
men 


Diofeorides, Plinius. 
Dio (corides. 
{co 


ha! 
Dooꝛr Matthijs de Lobel. 


93 
Met win ghedroneken foo doenſe de vr hen maendiſtond jaag  Diofcorides. 
— De decoctie llen def dt nuttelick ghebruyekt ind ge vande vrou⸗ 
wen / o herdiched d di der te opene 1. 
Di nk (wordt inghegheuen teghen Sctatiea Jende (als-Plinius ſeght) wordt 
meene fed top de (endenen. js 
ſchg in fiſtulen ende alle Diepe gaten Daer die beenders 
17 EJ , 
Methonich ee mengtende met een peſſus inde moeder gheſet / treckt De doode vachten af. 
Diofcorides 
_ ‘Diofcorides. en fe pl fte pgele joe k alle ou 
„Dier ofides. De ſel d h leeſch groepen in a {le oude 


honich 5 den die / —— feaghen d' onders / de etteren vanden — 
ſegt vock Zgine cta 


A OS SA A Ii 
… 


aoehf feahen A ine Rea R 
Je hd 


je DAT ghen DEL boofts daer op gheſtre⸗ 
Bbteorides: . 


oft 


opde beten vande bonden ende teghen de 


ende apoſtumatien Des funda⸗ 


Verwermt 
inden twee⸗ 
Ben graedt/ 


94 j Beſchrijuinghe van allelen Ireos/ 


vande boeft ende wordet ine 


datter 


Wacom batje goedt is tegen. 


Door Matthijs de Lobel. ss 


Pofcà, 


»6 Beſchrijuinghe ban alletlen Ireos / 


Mildt J 
mut zee J 


an Medium Dioſcoridis? 


er q 8 ers 
DN Pres ë VZ 
AN — IA, —— 
— — ORN 
ZN Ni, í SN 
ij 
, 97 Ô 
\/ f 
| 
8 


mis 5: Ee 
— —— 
a * 
d Se. — 


Geer aerdich is oock deſe ander ſoorte die wy 
hier figuerlick ende ſchriftelick gheſtelt hebben us 
dereerſt by ons opde zeecant eñ fauzla:htighe 3 
he plaetfen vanden lande van Languedoc —* 
die langhe van D. Aſſatius van Montpelliers 
woor Medium ghehouden werdt / de welcke niet 
verre vande ſtadt Frontignaen op deſe ſijde vã het 
meyr teghen ouer dẽ bergh Cetus in vochtige graſ⸗ 

achtighe plaetſen vele ghevonden werdt / die vock 
nerghens elders ouer al Vranckrijck oft Italid wel 
ge vinden is / Dan alleene daer aende zeecant. Daers * 
ons oft oock in Duytſchlandt oft Switferlanvt ae — 
wonde en — laet ick den Hirbariſten van deſen 
tijdt gheloouen ebbe ſulcks te 
te maecken / Bee wel dat wp nopt gheen wortel verſch 


he. PPS zantverfe 


weperfe, files als M Matthiolus fest datſe heeft. De frelef 


Vliek facbt is den Ireos g ghel outachtich / eñ foo 
—— — ten minſten ons / Die haer gheſien hebben te ter e plactfen: daer p ie groeyende van 


kerſien Sunij voors comt/ is ghelijcker van were ende ghedaente ende oock van ‘bladerfensr min 
omghef lager vande Wandehanf-ceup 
Bp erperientien vander 


medicine ——— ee REE 


& 1 | er PAD DE A5 CAE 


— — —— 


— d een eg — * 
* 


— Door de neerſticheydt vande Nederlanders / fiet en in ons houen reos goed — 
halle bladers als oocf met breede bladers van onder f —— lanck. ENE —— 
spe oftvi dloemẽ / aen de lacſ lens vaͤde ſteie die een cub mee 


— 


Doo? Matthijs oe Lobel. 95 
Seer cleynen wilden Ireos met ſmalle laders, Schoon wilde Lifchken van rte 
Perperam Illyrica minor. Perperam Illyrica mäior herbario 


— 
— 
—VWV — 


! — 
SSS 
— 
— — SSS 


re 
< NN 


Sn 


ON 


gaende niet — De — al⸗ 
dereerſt in zijnen hof ghethoont de zeer gheleer⸗ 
de Medicijn Alart Ruerius van Nijffelseidacr  — 
nae zit mnc Kebe SOR Ag z ok 
veel meer andere —— 


Schoen ts Litchken ban antantinapien 


Dit — poef gherefereert zijn onder de wilde — eñ is van onſen liefhebbers gheheeien 
maer € ‘onrechte | [llyrica maior ,‚ö 


gbeftreept hooger wien bladerfens op verheut ſtaen de en Uſch⸗ 
in geer oeftlachdich. : * sind, IED de wortélf 
EE aur bh nn * 
— oude muerdẽ oft ſteenachtige 
peep me led. | Eanguêdoe endeeld fe ſt 3 


liefs ende Xyris oft Wandtluyſ — — e beemdt oft cantên groyen ende — 
redelick diep in daerde ghelijck de * andere wilde —— met — — alle d 


ouders zeer wel Xyris — eweeſt / alſoo veel te fes; 
Ab een ſcheit mes / om de ghelijckeniſſe van tblat / wãt tblat is — een * 0 
onbe faijdende is fcherper ende dunner van ſnede / ende miet éen ſtijuer punt dan ze Gladiols 
—— emeynlick f BEA. dwelck alsde groote berijpers mifpelifer foo 
— enb / € Ae tj | 8 — ep ke 


— bere *9— mad 
& EIT AE Odde 453* 
bier oft vijf iaeren ſcheydt a is e Dogftmaendt. 
Ma larf Pen RÉ oade hg 4 — * 
rd * sen — —* —— zepen, — 
út y fFránchois/Gl An Spaenteb vr — 
BT In Engels: Dpourgwur: je fi king * 
GA se ror Der PF * — 
en/ 


wat er bi ct wat van coleur ende grootte tes 
ende bloeme / ſoo en gedencken ſy niet / dat eenich van defe twee aclijcf meer ans 
Sn Ennens: ne — — 


paie han aller lens Ireos/ 


TIA an dtlt upé cruudt Xyt is b Theophraftus. 
MI tie D | 


foo zeere veranderen vã coleur / 
deucht ende reucke 


fupf-erupdt foo 


Door Matthijs de Lobel. * 
e ende honich cen vijfſte deel / met azijn gheleydt op gheſwillen ende vergaderinghen / gheneeſt 
Die, Diotcorides, 


@ LCV Dee. ata oF ab * (fi ab £ £ J. / Sẽeiati⸗ 
ca / dꝛuppelpiſſe ende buyckloop. Diofcorides. 

Ef (fde met azijn ghedroncken / mindert de mil Dioſcorides. mach —— de ver⸗ 
harte milten. Galenus. Doet oock De croppen / coude ghen eñ gheſ ſchey 
PBase Plinius, 

5 rj gh % ye Er p] Mi ch eer ls de Rh 5 , pende Aſarum 
—— ende ĳ egen boeren inc — hbar ín — 1 De Decoctie 
Bupr/Angber In — gente En 
b, Schelpe banden Gengber met 
@ngelsyGenger. haer graenen, 


— NN 


UD 
kaa 


(74 
Do 


— 


—— 
— 

RE 
a Pe, 


1 
Ad 
4 


100 Beſchrijuinghe ban allerlen Ireos 
Cracht 


Di oſcori des. Geng 7 Ac mart ahs confijt ab Men e beeft een verwars 
mende ende teitende Aj macht oo oocf hed eli den — weect bei der — nut / ende 
(ed € bef ch * hd E Mets t⸗ 
J Pod —* BR Ca 4 44 ied xy ve r. hé 

Ä * * CA ee { REEN Po 4 É £ id 

Aginera, re 2 oerwarmt ſterck noch ies int 6 CREE 
want het beeft 0 ghe onuerwinnel hticheydt / ende grouer [ub dan Peper (ſeght 
Galenu 5 re ND ON | 1 F h ſt b he fic rmte, 

Dmerwinnclicke vochtichepde] Tſchijnt in hem te hebb goede ongeaerbende ende gro⸗ 
ue vochticheydt / ghelijck de amet} cy d rinte Die vanden Gengber oftlã k Peper 
comt / langher N anden witte fi ſi pe Per Maer al l 
lich ki xetmen ingh u Ì ghen die zeer Daeft warm worden doot. genta, 
ſten van onf lende zeer Daef h aap eeniahe partje ie vers 
coudt is willen verwarmen; dan moetmen contrarie doen, ette ab ge 
Ger ———— takes ——— Pe den KIERES E xt onch ſhe ved 
— alft Aen * 4* ier eg xk 4 € det Gig y 
ſondern NDE dijk Bek ra Fijt is / e maer he⸗ 
egnd⸗ ſoo iſth € dꝛooghe tof derd graedt dt epen de — 
le bie „Zoe Ne PD zend e ende droo⸗ 
ghende — — Es $ ara Kk ôk SN EEn — agh PTP A * eid 
Tae⸗ 
—— RE Ta ' pk PRE, hd 
neeſt de — der vboghen. | 
D'maectt den buck weeck Diofcorides ] ten / iſt Dat d ende groene 


wortelfens gheten two worden / cer Dat de pe glatteende — — —— go⸗ 


wdn, bef nb Baerom Dat d v ghen ende DE Loop ſtop 
Bilk pachtabe Die groen gheconfij werden woor 

fen van J 1 Afriken daer aen fte Europen en Sonde — 
—— ldat nu de laxerend ht verg Antwer⸗ 

8 e * —— erald gh gh k or onfijk hd 


Mekin. Zinziber fufcum Officinarum, 


à Den confijt oock ende vindt inde winckels te coopen een ander woret Mekijn nu ghenoemt 


R 
5 MEU, } , ee Hg 
Cau J El OA Ed — * — ee en — * 2 Wo 
4 C — F & 
EE id * 4 £ par IR * * £ 26 * rr ri nee * kee 
7 ee / hd Ld & hf —* bend 


women iet gba roden. Se | * 
Diuerltheydt ban Merdin leiden chevonden. | * 


Deſe ſooꝛte Mechin daer wy hier de uere ren 
ieden wy nopt van te voren mett? 


gon) 
— Morgant Apotecharis zeer verniaert oc Londen feèr pond? 
ke: heeft. fiet ghelijck de ghemeyne Gengber Mechin 


4 riase EA sad ius —— — 
SWuandtſche wortel je. is Terra merita, Cur⸗ 
cuma, met Diofcorides te ín ——— 


Door Matthiis de Lobel, * 


Terra meriva; Curcuma. 


Gengb d erde Gengber / d dan den — wel dat de ſeiſde 
ama Ref Ca hd 

auctenr benne een forte van Cyp Ì é Dat bp daerom bp auen⸗ 

wuere niet (oo beguaemlickt gheſcydt/ tels van Gengber zijn cleyne / wir⸗ 

Cvneric —3 Rookt” "6 NR 1 Pi 

Shet / Ede ee e Red a in Te 

nijfe megen Cy; 4 * er TES 5 (datfef Ct F af —— Pci eh £ / J E ke: 2 ME 
J ee kN 4 Jt ' ei 1 

beter cracht om d ghewandt te openen / ende daerom ſoo men wed: daegs de guactfatners 


be landtloopers ende vꝛoukens onder den G teen 00 elſucht / want die heete cracht vã 


Bet cael maecken ſchij ſteruen door del es tijdts ende wijde gbekndhenthepde de wd 
lnoeks fi me (tof 8 —— 79 / — 

X ⁊* (it * 6 A ms Le Td — 6 * ee ct F den 

EN td — — tbe lm oh dd | kbd hade 
dan inde medicijnen. 

Tet 5 

Diofcorides. Shetu ut zi egheefiei de cracht van ſaffraen / het is bi ſmaecke:eũ or 

gheſtreken zijnde, heuet een HE edicijne Die ch pe wegh neemt, 
Coftusban Arab gbelek, Zinziberiscffigie 
— Acbieus & — 


Beet — is de kenniſſe vã Coftus, d'welefe oocf — 
— anke —55— is / noch in gheenderhande m 
t shecon — ſoude nut ende beft 
* zijn. a — opinien ende twiſten vande 
tijden zijn te Gn) Daer bier fal diene 
verhaelt gene dat den — ſoude moghen weſen nut 
—— 5 


* we 7 ed 
he hebrocht «a 7 je * 
4 Nerd EEE 


egien gh er 
ptẽ Die dẽ Zed ft ener actije ſach / d on OE hi) 


teg van Riſſelin Vlaendeen / ef in deer f ſaecken zeer ahefchicfe, fe —— opre — 
Wien Gelnerus ghegheuen hadde D'eerfte (luck d wel * be Doene È nder Emin — 

sene: doen ae foude nae Bene ——— eenẽ toecomendẽ inonſter te me 
Een aer fou ——— ae Syꝛien om de eruyden te doorſoecken 
— gheenſins ſwaer / een dol dicke twee duymen off * ) 

—— 8 bbels Bebbende weltieckende fcherp van inaccEe / met eenen 

van Eppres oft eenic — Ca erboom var omdijdts 


le kn MCE Yaa taats allee aman (aen Kl 
es 4 8 NULL 


*20 — 


Coſtus Buxea. 


Angelica In- 
diaen{che Co- 
fins. 


nils 
Coftusfpurius PA 
Matthioli 7 
Panax, 


Doeteende bitter —— | : 

ulcis & amarus. | 
Wp en Fennen gheenen Coftus die foet is / € | 

zy by eenige ghelijckeniſſe van fcherpere eñ bitter 

re Coftus Die fo genaemt wordt / op welcker wij 


fe mẽ mach meynẽ datſe Actu⸗ ſtaẽ heeft: — 
Bat de wortel vã tſelue cruydt / alſt noch verſch 

ende groen is / is veel ſaechter eñ niet ſoo ſcherp: 

maer oudt gheworden zijnde / iſt door de bitter⸗ 
heydt ende meerder hitte ontieflicker /cnde datt — 


fide bie be fran naegieve t hebben, 
er reucke / ende vã minder bite is / dete Coftus geheten hebben ende inde ghewoonte oeghelas 
ic. Ghelijckerwijs oft emande fepde dat Bengber, Alantwortel /Santorie / Radije / ende veel meer — 


„AL 


de Beeter ende fcerper zijn. 
| Coftus ban Moluca,féb Be heiet de 
_fs corticofus,rugofus. 


— am fallen hier noch mede Deplen den goeden mannen twee ander wtlandtſe e werde bit 
__— Be Coftus zeere abel zijn, met al fuleEen goedewillicheydE as den zeer. — 
vel wan Rocelle ouer wier i gren ons mede abeden Dh ica 


Wader ER M * 


de ſelfde heeft De die alle beyde 
ee vande ſchippers Die weder gh we even wi De eylanden —— be 
an * € Á 


Dost Matthijs de Lobel. E 103 


TK Kent ER MAER RSEEP ADE * N 1 
%C „tho? g 


} Coftuseffigie radicis 
Solani furiofi. 


fchij de ſchorſſe van eenen 
—— boom, ende de gpoame tehebben van een oude 


on As 


pels ende vouwen / van 


* ANneke ende imaecfeen enen ſterck. 


—— van Moluca, Hout achtich ende zeer 
— — lignofus feruidior. 


liedẽ be ES & F — — h eweld pe * k dde —— Gp 
ed teren £ PN Ce CREE Bee 
Inca, te weten die foo zeer groot niet en zi ke / hebben wy hier de weren geode 
„Sommige validen DE Coltus met de zeer Gba wore van drh ptn lant dwelck goedt 
en ís / want den Alant en ſmaeckt niet —— t htigh 
Dali — ſoude wee doen. — 
Cracht. 
Dioſcorides. Alle C ft heeft eet een vers de cracht / doet water maecken ende verweckt / 
* EPE, 6 £ nb — ze wierd 4 — Brad — pn — — 
Jc 277 Ld FSE /J * | ver 
roocken 
arten ERE aats Pesa ant afd San ade Redenko Kof — íe — 
Eel 1 Se Te Li IE ENOR VAS 


ſeght) bitter⸗ 
“Galenus ſeght daer bp; datis ont 
ſchuddẽ / ende worde oock 


104 — van allelen Coftus, 
Cotusn met De woꝛtel vande groote 5 belgichendeF 
lis fs pulla: 


gbel 
num Diofcoridis Indicus Coftus?Coftus — —— 


ek 8, 
Aka ole SP win ie zn, * ele c . * 3 ap . Y 


eis ton * — den otte Bucken van een [elfde wortele. 2 8e 
| — Block Zedoar. 
Shemepn Zedoar. 


Deſghelijcks zijn inde Soites winddde noch twee vremde ende wilandtſche woels te coor 
pe/ vande wedervaren figuere vande plante foo wel niet en ís befent/ als 


fp vermaert zijn 

van crachten. beſchreuen / dan is alleene vande 

Erupdebefbrijers van onfen tijden ghefiekinde engber. De bekentſte van 

hamme ie ob benoemt Zed loar , ende dD'ander Die ‚datis 
D ſoude i 


17 raf % 


f it den lar ngen Cyperus „van haerlieder 


ede eener Ì mogbern 
pd J de datter gheen marleen 


Door Batthijsde Lobel. Et Meg 
| ende 
de 


wor Bezeardica. 
Zedoar arbot. 


wordt. om dat 


Arnabe. 


nuter tijde Eh 
twee 


vande wortel / 


Narcaphthon. 


7 
* fel £ EEn £E — E « clef een 


naecoꝛ 
te ſchoꝛſſe í 7 


88 


ende meer ander zeer vermaerde ——— by —*— ceecken — en jp naaa. Noch⸗ 


tans de ghene die meynen dat Mamirase eũ D zij 


an : de7 ol eden veg a 7 * 
fins bedꝛoghen. Maer DE ghene Arnabon Den Araben/in 
dien hy heydt ſegt / houdt hem vo jn, 

Èrachten. 
Scrapio er A Gr € * DOEL Mk on Pe Rr * de 4 4* 24 rt En Dan 5 a 
d * Sk Ron cen ch ed : rens beds 
BEET 8D , 5 we ZIE 4 ir 4 4 4 on ps É 
mal Ne Eee F4 * * uatstaas 7 dn let SAMAE 7 
ASCEDZIJCDEN | PER evan tloock / ayjuyn Of n comt / alſt Daer 
nae inghenomen wordt, 
Fa * * 334 — Ge àl: tſt tvock £t £ r) PE 
df Te 6 > Pl 1 Pi é ie Ey rif D 7 {1 J * * — * 
hee, ne & rf £ ee dn 1 £ Ma 4 *8* £ rf. zi 
CIVVUL EV 82 val el a Pell 
} 
EPE AT < ra —2 ——— cad 
Ens hak Dd laad af Brill md d 8 


PES NEMEN 


- in heden Ht OE DE adams a Marsan: b Pare ala Al Sat. PDR 

106 25eLch ij gh 1 Bieſen Dit 9 Cr den / 

bekenti / is bp an beclaghen d ghe merck bac de —— 
rite oer - e cruyden die fi h niet — ba De 


| 


Door Matthijs de Lobel. 107 
J rotundus aft IUncus anguloſus.Iuncus qua-. Wilde Galigaen.Cyperus lõgus odoratiox, habitior. 
dratus, luncus anguloſus ende triangularis nä Cel- An Baochdunttch / Wilder Salgan. An Enghels / 
nde Galinga. In Spaenlch / IUn⸗ 


{us ende Plinius. An Franchois / Souchet. In Ita⸗ Wilde Galigaene 
liaenſch / —58 In Spaentch/ 1 heyrofa,lú lorofa, 
ca auellanada. 


cia olorofa 


8* 
— 
* 


% 9 
Ce VA 
OA 0 
4, A 
‘4, u 
11 & 
44 % 

EA % 

1% J 
—4 Hi k 

4 7 

7 7 

\ ⸗ 


— 
— 
— 
ee 
— 


—— 


— 
8 


—R 
NN 


— 


— 


— 


D 
W 
— 
% 
——— 


7 64 
— nn? N 
— GR > 


F 


— 


KeS SEF A) PRE 
K — a} (/) ‚ (6 5 5 EN — — WNT ef 


Cyperus Baby⸗ 
lonicus oft 
Curcumâ. 


Sroot C 
zus ban bps 
rien. 


Cyperus Sy 
riacus maiof, 


dlepnCype- DE 
rus — —8 


Cy pers * 
riacus m 


Oiog.ð Agni. esin 
td 
L 


ate A Laa 6 NY aael 4 r Yda a 4" * * 
108 ij gh Bieſen o tighe Crupden / 
bit zi Esa 1e * mik Kd ARJ @« 1. 1 6 —* » J 
hdd —— Ó | ï — 9 ver HP 
de cracht gh den inde preſeruatuen. 
Maer dee bruyne hayrachtighe ſchorſſe b Klin 
—— * as És # * 1 €, ge fi — 
ende wit aen 16 fs fd de ſmaecke ghelijck voorts 
6 1 sx *2 € sa K SAN | 1 c — 
dadel 6 he KA zi CIF hd —— hdd * Ad ve A 4 Ns hi: 
uonie ende A { dat Ì fe (fe groey gh b >) waer r dat 
Gd 6 * * Cf EN * * 
bepde d ek, d * om 
“a asf — —— EN ed % * — 
J Te Î NMS * 
llegi B nde plaetſe den Xvlobalf eñ vod oes 
dt byde Colleg aduag ende Beneg p 
Ess 18* T. EN Ë * B 
PRE — EE — einen x de we Boelie he: 
on feagp ſ nde Cruyden die ghelijcke en vande potekers —9— 
ten quid pro quo. 
dracht. 


De ronde — Beet van complexie / opent de lochtgaten hdd wf ende doet oock 
water maecten 


Is zeer goedt inghenomen teghen den ſteen / ende waterſucht. 
— is ooct goedt teghen iſteken vande Scoꝛpioenen. J— 
d d d , nd if t 
wede maendtftonden vande vreu en. j AK Ì 
—* — meel” heft d al waerent ook 
etende ſeere “ {heel /fepùt hp / om dat de ronde — in mei poeder lichtelick 


ghebzocht made | 
Cyperus(feabt De} 96 ) « — LE EDEN fons teler waerom dat won⸗ 4 
DN AJ JE 4 cí * * ——97 Mss N Es 8 Re * 3— 
Le nf EA Ï hi A-AA EE De Gedaan haer ene É 
Dꝛijft ot de maendtftonden] Galenus ſeght / om dat h de Dz ge ie oer ſcherpheydt / 
ende dat eenich ſins tſamentreckende is. 
Vooꝛts zn is inden Cyperus ſeght — id mand cracht / Door de welcke hy 
at ide — Cy — 1 g 1 Erst 
— ad 8 
Ween o faisan at elden Geb enes 1. CA PE OPN Hand eñ Vranec⸗ 
tijk neer/emde woordt ooeP meer apebuupde de ee sen RieelandtfhECy- 
eg den anderen Pole / S s ghef eghen Bockis deene vat 8 
deſe twee — — ende beter van —— * wortels zijn lanck aen een how j 
ghend erge cÉ Die vanden d h ſ 
Nd 
TAS me AT lig * pr T g 4 {yl fi 5 é 
CAI aaan an CC DN, Pi — * REET 3 Pa LE & NK (Gara ua Gruiters — 
2 pe xX Ee ei — — * * EED J * * 1 rak — 9 Ko silat aak ä É 
ter * ea « 6 ALLE C - F A Nd , À 
is ghelijck Sparg ofte Ranunculus, oft Bic⸗ | 
F red anne aam eel plaetf Nederlande als het verolghends — 
naeftcomende. Ei 
Walíce Witbe-Galigaen. Pleudocyperus. —— 
Get 4 { ACD on 4 En 1e. Pi is: * A * *84 wachtis 
OE oi hen 1 P] PERO KEERN ebde A, nde wateren Ende” * 
“alsde vooꝛſeyd hb Po 
nekwoepic onaffe aten 
— — — — Allen d — cnworden 
nerghe kfn te ſtroyen 


* wam ommeganafdt. — 
om Dat —— lippen — $ 
ende natuere van des ghenoemt. — 


tog 


„ 


Doo: Matthijs ne Lobel, 


aligaen fonber reucke.Cyp-long inodorus f yl 


Pfeudocyperuss 


Dalfche wilde Galigaen 


Milde 8 


— ER 


% — EVE me — EG — — — 
— 9 
—— u eg —— 
ii — Wo 
⸗ 


En 
Vl — LD 


Sa 7 
NSE 
/ Pe —— 


EEN 9 ' — — 
— — —, EE 

— — —— — 

ANS — 3 — 


—— — 
—— — 
—— SS 5 

) — 

— NN RNN 


AA 


dk 


* 
— 
* 
î 
8 
le 
en 4 
p 3- 
18 
ES — Ax 
Ri * 
ES F 


1 * 


ticus Septentrionalis. 


littoreus ĩnodo 


5, DP 7 


uo Beſchrijuinghe ban — as oft erdee Erupden/ 


Water Cyperus ban Pederlan 
— * STe JN | 
Aende grach de beeck (cf — zeer lieflicke ruuere vande Schelt bp 
a 6 
AM zn ta CV (CE 6 nn & — 1 £ J— * 
—— ———— ⸗ € Ps Kef de (fo * ende cen 
pi 8 A fa { 14 IGS. ak sf 
langhe are (1 ſt | pighe / ro ghelij 
E pd £ ss * * Arde € én *8 Cs ke EN Dn £ 
bids A dede ad dd 2 Ï 1 * 1 1 be KA 
“onde C fond ke. C has! ] 
ZE 
Vans AD En (& EE OEE saas A aha In Nik cd 4 


gende foetloopende beecken ende ontrent de geebaren/ de — ſoorte van ; Cyperus. „miet 
ende welcke dat veel knobhelachtigh 


4 | SUPE) wortels DET ERD 
L 72 

wortelen B d d d abeliict.D 
A R 

Pi bad € Pod * 6 ff f € { 


lanck / claer/drpecantich bevende bat voorts comen Deipfacho 
* * * € EN G Bnr Cie fh a fas Ohe en 
hk” ad 


Dar s Akke | 
tige aten „De wortel 15 NE Cf 


reucke oft finaccte. 


Mal Add | VM JRR ver evt 


Zoete ze ln In Latijn / Traſi Veronenfium, oft efculenti Cyperi: — De 
Guillandini, enbe —— dulcis Theophkraſti. an Italiaen 
Traſi dolce, ende Dozolint 


Li 6 ak il 07 
— ded fen Daer fp is groenende / i 
onderſcheydt en is Dan inde ſmaeck de weicke lieflicf is ende niet min nuts 


{ Es fn | 1 ri { 


PDN J Ca 


16 1e den Halica gelij is/ Bp Diofeorides befhreut in fijn ameede ba 
— tic en zijn. Maer T pe demandes 
in Chꝛi vooris comẽde / dan inde ze 


Voor Patthijs de Lobel * 109 
heleydt de zeer goede borgh neerſt — Andries Bellicot inde maendt van 


rn ht Arg, (si 
houden werd diuerſche onfe ande en clepnen ronden Cype- f 

rus: den welcken f} ſy y oock gheuctio⸗ ——— zeer * om — wantfe witter, claerder) 
dan be Caf en / waerom datfe te Beronen end oetan ghemeynlick gefiecten wordt Dol- 
fide lck de kind voll fEens binnen Verone ende Venegien te coope ghe⸗ 


brocht worden Men etet Die raew oft ah ab 
flurien. E ge ————— een —— vande pee sen (oude zeer goedt zijn, als daer wat 
Coꝛianders ij 

oock van far Is „groepent de/ }foemenfe H ab alfelim. Sn Nebderlandee op d> plactfen 


KA Ad Ho 11 tt LE tdhd 


Cracht. 
CGe ⸗ af 


om dienenfe wel om de booft te fiapueren. 


& 
17 2 ra otd 


Srafachrich oft Bictachtich Cyperus.Cyperus graminea ſiue Miliacea, 


Ander de foorten vanden Cyperus, —— t oock deſe 


“plante gheſtelt te werden/ als wy aenmercken de ſtele van 
dien ende * — daer ſyn is goeyende / * ſy is we 
fins ghelij btans coster v 


ge EN Le 7 od 


ende — dẽ die bycants eenen voet boort i/ 
Le danne/ depecantich/met een wighe eſpreydde face are/ende 
h meerder dan Baer groottes e yſſchende / voorts beenabende 

zeer veel ſaedts dat vanden Hirs oft vande Diele gelij, 


tſpruy 
ghelijck inden Cyperus oft Papier-riee welde arc wjhebe 
ben ghehadt / met — —— ghepluckt vanden 
zeer neeſtighen M edicijn Thomas hen. int — van 
Heydelberg aende riuiere de Necker 


Papier-Giet bande Nul.Papyrus Nilotica. 


Ie PET Dg Ara Vars ArZafara ARL Ar late aedlalea A 8 * 
V— 


Papier-Giet vande Ppl. Papyrus Nilotica. 


NIE — 

NANA NE, 

INET a ALE 
Er es 

—* 


ICH 


dad —— — 


Door Matthijs de Lobel. hie 


uyſter cghebruyekſ BAL b ſeght: Sy worden al⸗ 
* abel € abe den water vanden Ny pl: d'welck yemandt moghes 
fe jon f ; £ G Be pe ten 6 ma ef 4 * ———— rif 
gh oe —— sind EN COEPDOIOED IEEE DELLE IE 
S * AR {, £ EE — 8 nakede ms hl 
eri/cnDe wordt Daer 1 ded irſſch y — — 
Sonne / ende niet malcander ghevoeg tde welcke ſchijnen te willen ſegghen 
dd 5 gh J A e — Er me * 9 * ried sen O6 eet 
Gn (CX EN / arr ú f vit De ng bp vie ad J 
ries t Babplonien,d € te beſchrijuen / maer dat 
dike * — eeft, D'welcfe metter naelde van cen gheſcheyden zijnde in fab welde 
maer zeer bꝛ cede vellen bereydt werdt. Daerom ali iſt fa: die zeer b laders / inde welcke 
* Cok VA — R — 4 MA ia epel * Sef — — CEN oh € fn * —— 
MAER Je de — — 
Ade ant ander boomen / inde welcke b lick Zheſchreuen worden, ſoo is noc ee braaben ins 
Ur oock / t 
e nandert — 5 Ei —— ijt beſte dat mẽ bp gebreke vã Dit Ben. 
—— Kiec/ aſſchen Ee var d'marck gh Cyperus, en 
fr nes Mn Mig ek — Es seer K £ etende feeren. 
De: JE Je 
EE EEEN ban Bzelilien. P laäfolie Beale 


Davier-kiet/nft A3 Lifrh. A In P 
ant ted Ji 9 PJ 
AAR av san Ark dl { del h a 5 ff. 
> Daris oocf een r plante bie 3 ſchrijuinghe vanden Pas 
ACS PIAN | | d A — * 
TE * at, 7 hd er 
* én WD , « * en gez 


nè S ſoud 
—* hebben dat tgheweeſt padde Geer befent — vat —— waere dat de ſte⸗ 


— ch b ej A —— kt Ralfke B Las OC “fcb 
5 ppt 5 — x iu * 

ghelijck / maer aen d'weerf de ſtele h me ghelijck het Riet / inſgheiſcko beeft 
e hlan won Ki ftvã Sparganium ghelij Piinaot (AA AK 


elijfuigher / 

dryecantich / ‘ende een breede ende dicke wortels de welcke herwaerts ende derwacrts haer tacken ie 

ſchietende / ende drooghe zijnde bequaem is om te verbranden. Bande bladers worden Matten 

eol, ghelijck men doet vande groote Bieſe / Sparce, Zee · neſtel 7 ende veel meer ander 
lanen. 


ES (Sj ea) ep 


Cracht. 


„… Diofcorides. — van de welcke papier ghemaeckt wordt / ende dat alle man il 

n de ſiſtels wijder te maecken. Het wordt gewonden nat gemaeckt 

* in vlas/tot Dat gheheeld hert zijnde ende in tgat —— 
wordet vol etters oft — fivillende foo openet de fiftels. 

oe wortel beeft een weynich — Daerom Enouwen. de eſelſde— de boe al 


6 Lif 


van | 
— ebrandt Papier· Riet / bedwing ſe nde ſeeren — 
ied — Eet an mondt. Maernoch —* erdee, Papi baer af 
ae 


Galenus. Shewer ktoft dE zijnde iff ; — — weeen 
— fb, De wonden, principalijek rondtomme de wonde ghelepdt/ ín voe⸗ 
da de ghenefent ‚ Maer als fp abebrande is / 
aniftals ———— fap) een — gijn oocf is daf chen» 
P aptes/dan datfevan van minder cracht is dan D'affchen p dn it DEE: 
Deet 


RE DE ree , J Ram kb | Y Art Zalf Ês A laf, Pen / 


Pr id & 
112 BUI — 
Deer ſnijdende dane- — un, gheheeten S —* eit 8 
Butomos Theophraftilib. 1.cap. 8. Eũ beri fte Sparga- Andere Foote van Sparga- 
nium van Tragus. J het ſoude moghen weten Phleos nium. 
—— aſti. RAE 


. wf 
— en — * 


3J 
r 
J 
— 
4 
0 
ij, 
O 
M * 
IN 
2 SN \ 
NS he W 
S W 
TE 
EN 8 
O 
F 


NNS 
— “ — 


he Pi Pate F. — 


8 In Drabandeis een ander er Bede 


erdraghende int opperfte vande ſtele ronde bloemen d 
er /ende ſoo ſtekende ende itse — 


Door Matthije de — 5 


* * — 


* Sa £ mn In Franchois / 
Lat hi; 
— afle the Ionc. In gratiaenteh? Mazza — In derden 
ft lunco Amacorod aco. In eg taple 
ende Reede Maſt 


De anckworpighen ronde forme vande — 


jck een ghedrꝛaey vandẽ 

windt Ty phon, ſchijm bef plans ghedpeuen te 
8 hebben den Grieckſchẽ name Ty Typha.Defe í s oock 

| ‘ vande abene Die maer op ter plaetfen voorts cos 
men / te weten in faechtloopende wateren ende ons 


LAS 7 DiepBoocf in vijners ef maraſſchen. We ve Bieſ⸗ 
1/69 achtige wortel fprupt een langen vonde effen ſtele / 
lid 7 ſomtijdts zijnde van een mans hooghde oft meer, 
US (7 recht / glat/ van verwe ende fatfoen gelijc die vana 
WE SM de groote risiere-biefe / byde welcke datfe dictwils 
fl Pi,  Grocpet/ met bladers Die van onder voorts comen. 


9 —* ander by ghebeurte/ dryecantieh ende — ger 
ĳ bie 


Cyperus, 


ijck éf 
ZN î heee miet cent lanckworpigen rondẽ dodde vä ons 
derhalue palme oft een? voce lanck naer fatfoë wás 
de vruchte van Turckſch koꝛen. De wolachtighe: 
aren die van binnen graeu ende van buyten ſwert 


—— 
— — 
— 


gadert vande bedde vůlſters/ waer af cuſſen⸗ ende 
beddefens ghevult worden die zeer nut ende goedt 
zijn den nieren ende verhitte lendenẽ Dat ghe⸗ 


9 Add) Bt —— 
dr fe ‚B a Eet N Pe PP 


daer OL * eer Tri bee br 


SAN — * prden tgene dauer dygevoegt 
ZAG Mi - 
ZS blat/Gladiolus ende Betonie : want panel le 
— ER le € — Aten ME sen — 
ghedoodt Ar kaa Po 4 ee * — > hid ds — PE: PJ 2 EN na alſoo 
— — ph t foortet vã defe/ oftd De gebaerde Spelt 
Je 7 1 hdd ddie 4 Gracnen, J 
vacht; 
Defe faechte —— bapsfens vande Wrede met vercken ſmeir — ende geſtoo⸗ 
ten / oft met gheſmolten ſpeck / v zijn ighe vil ende lange 
ende oock — en vande Brandend icheydt / want ſy d 
matich. ERE dn ie 
Deblaere vande biſchdodd bot Aids ef oaf AN Reijd ras De A EN an be 
Diofcorides. dia bna hie 
— dl AG re — —— Dee, , dte 4 
Î 6 2 „0 —— —— Dioſcotides. oker 3 3 
it absis ig 
3 5, ——— ynacheorre Heba nen —* — oh 
RR ed Geneuen daer be tide erde Arbe ſamen comen / groehete 


(Dirie — fond nauwe cent cubitus oft onderhaf cn gent ar 
dewelcke da groepë wee doddekens dn anderen —— bl ——— 
cen Die zeer clepne is ende ſon⸗ ſonder bk Aen De welcke is groepide gen cozenachtich bl 
— kinghedr zaet is : dander cr aerts niet eenighe e ſpacie tuſſchen beyden 
ujck nde ghe ESE opec é oh pact veel mind 
OPE ijn de bladers ers Die beneden ſtaen e wepaich (tf sijnde. Dewwozielerugpt 
** ed gheſchickte deer fierfiabe on onder 


— — en EN. 
5 ** pdre 


a Bf aaa a, — E 
Bieſen oft Crunden / 
D= INI —— 


mite def Yaa de ú 
114 V„ruumgh 
Clepn Liſchdodde. 
nn 1 * 1.8 , & Le, 
—— 5 — hdd dd 
dl ; Jord ‘ ee ee Nr Ad 


Stcebe. 


te 


Phileon ban 
Theophraftus, 


Door Matthijs de Lobel. | u⸗ 


6 — POES ’ 
deel vanden oud zijn / h gghelick/ d ghe van dien / de Stoe- 
£ Can A eraf Ah ann fer fS ie a EE Cf Pi 
* van Diofcorides, i g bs bah oꝛ 
de ſeſſð h 8* 2 — Cattoen — ARES AIEE nà 
{ rachten / de 


P hd | hidde Ald hard IR iAhdhd 


É Biefen vrgbefdanen. Moi 


Wemels Bop — — En 1 1e. In Hooch duptlſch / 
Camdiſch heuu. In Paſture de ek 5 — ende in⸗ 
de — 5 ende in ies Squinanchu 


En. van Scheenanthum. 


— 


Nm 
N SSS 


SE NE 


5 — 


ERE fen werdt bi 


tid⸗ Schœnanthos om fonderling rigen goede roo fach: ig fe vande bl É 
fic alfoo abe ende e fommigt venae heeft 

daimen Schoenanthum ſoude menghen — — — mende bloemen niet wel ghe⸗ 

noech en — * bin de Kemeis van Afriken de brie af eten, die de Schoenanchum 


zeer g tine Î poe | 
afienachtieh inbe als oft nerghens in Europen gheen die bl ijgene vaeren / maer 
dat De Kemelsbie al af ghete haddẽ / alſo hp ſeyde Maer Gal rus ſegt alleene dat dickwils de reſt 


el VINE hó| 


4 24 


men fo vele niet te crighen en zijn / aberijcf: —— ed — Ai inde coopfteden van Ges — 
nua / Venegien / Antw * vende elders / waer ghebrocht woꝛdt zeer groot⸗ menichte vande plantes 
Maer niet veel bloemen, ant: ine pen unne / end 
lichtelick afvallen / ende oock der graſachtighe eruydena efneden worden vir eer vat 
Door de hitte Daer lieder reuck werg foois gebeurt renſ deels om datter luttel 
ed hef: d eer luttel ghebꝛrocht werd di 
eeft De meerder — —— neerſtich ghemaeckt int gn D 
—— dat niemandt en twijfelt; / daer en zijn nu zeer veel 5 rieten meta 
——— erde ane te — xe 


kos te: dat fommighe fowden meynen oarder geet @ 


BE 


Ns AE el a fe Un dee amanda a 17 


ns Beſchrijuinghe ban allerlen Bieſen off htighe Crupden/ 


Dalſch sche ſien ende ghevonden werdt aende — 
En ende ſauelachtighe plactfen vande Abu⸗ 


ti uſche ende Maddellandtſche jee de welecke 


ghe hat en dert welrieckenden Scholl 
tn ghehe ghlijck s/ iae my ſtaet wel 
en yotekora 

Kd} ted bn 


inde bande öhe fielen te Venegien ende te 


foor (€ was vanden opzechten Scheenan- 
thum Maer fy ſchilt van deugden wel foo 
pele, als igemeyne vice ver ſchilt vandẽ Ca- 


ghe bladers / ende eenn bloeme den anderen 
gheheel onghelijck / ſoodaenighen welriec⸗ 
kenden als yemandt ſoude moghen ſeggen 
wt tverhalen van Plinius dat in Eamp anië 
groeyet / maer minder van wachten. S SI 
ghedroogt zijnde pleegt men nu ter tijdt 
vercoopen in buffelfens gebonden / eñ heeft 
een clepne wortel hartachtich/ dorre; met 
veel clepne velelingben bouen en aerden 
weghefprepdt /met voorwaerts gheboghen 
bladers tſamen ghewonden ende —— 
in malcander gheſtelt dickachuch / fifi ons 


omme cen gefnoopt conde rietke / Dat wol iëf 
thol / blinckend t hooghe / glat ghelij ijc de dr — 


——— waer aen dat g pen bleecf-roo | 6 / met 
C: — — — —— eed De ; k —38 li be en gheheelnae 
den —* we dede SE EEE * es li zn — * ECR * 
inghe ſoo at die oude willen loes — 
_ Benen dattet den opzechten Scl hos niet en woa die ſoude voor —— —— 
NMekRe AR R * Datſen nen “efen 


van de we (ce Diofcorides fehijne te wilkn fagben vanden ghemeynen Vieſen ende mei — 
iet by en voegt, Voorts gemerckt dat de reſte van⸗ 
de be ſchufumghe — foo moghen dele —— menſchen int onderſoecken vande eeh | 
‘en henlieden we — 
Def Di — bt defen Scl thum ,ecníchfine die vanden opsechten | 
Ss ghelijck —— een voſſen ſteert van wijf ef fes sour — 
5 oplader lin Die zeer chickte Ap 
pluckt aenden oeucr vande Midd —— indi lande van ez bp Aigucs-mores 
— nae Pearn | 


- si ; — * — 
— eee : EE ; — — —— q 
Diofcorides. Schenken is hectende zeer feberp opde tongeren — 
de halmen / ende wortel / want ne picante tot Den vrouwen haer lieder 
ſtonden / het doet de gheſwillen — en (om ſegh ich ſa⸗ 
men treckt / met finbtijlhepdt van — 
meenemen ES F 
De bloeme is goedt ingh den genen die bl epijt 
| — ——— tem on ended ee nnn 
porte kende / daerom worde D ne 8 


€ Fe 4 é 
ej Nile 4 


—— 


— —— rekje jp 117 


FA ri rarr, ee, & £ * zE, EI 4 Dt Es * Fr * 
tk Se nagels — — ese vi nb lk Altin 
dis Dien Dat de bi Dt ouergh | ke / daer om if bes 
fer damen de halmen oft rietkens ghebruycke. 
maden In Ötiecke/Nardos aft Nardou ſtachis. In Latijn /Nard „An fre hols ende inder 
AT 15 rn Ie iik, * In 


————— — ene S — 3 —— —— 


dt Nard ſtadt Naardus vã 
die oen is aenderiuie je ude, waer Dat oock 
cent ander F * fegbt EON WANDS MIG F 
Een EERRAE A Lat Er rs A —— 


als Galenus wil/ maer oocf vier verf be Deelen te weten de 
wortel⸗ de aren⸗ iſtroo⸗ ende de bladers. 5 onderſte wortel die de 


Jt u Didi idd 
ENDE Caf, 6 £ 1 16 Cx 


5 uuelfens/o 
NIER TSS berfches sdenvende met bapsfens —— 
Mæon oft Berrewortel/ lcker middelſte ſpacien ſommi ge hieſachtige bladers ſpꝛuyten / op de 


maniere vanden Zee. neſtelen / hoe wel datje veel rain nder jn, — 5 deſe drooge geſien onder 
re buffels van Nardus ten u je van onſen vriendt ende diein oteker Alberto Mar- 
abel, ende wy kdatſe van ſommige te Lyons gade 


llo te 
— zijn abeweeft. — 
Tracht. es à 


— 
A—— ——— — 
J * u Ld ad * 


dn: ——— — — datk si rinkes 
bind WOR aen ores atis eol ——— —— 
oock in groote ade %n dlandepan ——— * Heien en ende hoogd 
eer face mien wan (ficbefen Ganges ghenoen | veellene 
: cn. groe pen / warom dat hp abe ceten wodt L'hortde Hee, atd egghen 
bef. * — F deſen bergh Suwbdefijde nae de Mibdetia the 
ouervloedich voorts/ ín mofachti € vochte gewe en, Vonder — 
— dunne veſelinghen / d es ß pa ‚he 
ann eenen depnen vingher / bleeeFachtich beupn van verwe bpea ants een 
bieren B/ maer fchijnen eenichfins bonen afabefneden te we cbladers zij 
— nauwe eenen woef hooghe / maer vele, bede 


Î hek ; 7 é J — | / WAE 
opdat groepen ghehayrde aren ende in cen — 


me Laat! 214 


pp als At saf 


118 


er 


tighe Crupden) 


x 
— 


walsh Nardus Gangitis. 


tin dn, EN Ter 


8 


4 


* wr 


NEE 
& 
Pd £, 


„ 
1 


* 


E 
F 


dbdg | 


men op cen zen * verwarret zijnde, de — 
te hebben van een plante alleene. Sy is gheheel 
pe reucke / behaluen de aerachtighe hazen; 


welcke weel grouer zijn Dandie vanden In⸗ 
—— he us, rieckende ghelijck mofch van 
Eycken b vander aerden / inde welde 
aff met de bederf zijnde / groepen acrachtige 
ayrkens / waer wt dat ſpruyt eenen Dunnen ende 


{ 


faeren biefachtighen halm die niet ongelijck en is 


die vande Elpha ofte vijghkorue bieſen van eent 
cubitus — J de welcke vande midden tot bout 


foe he 


indd dn 


7 ñ 
tf 


* a 


Caine der. ze vanden — 


lijck. Deſe 


werdt doen ahefien van onfen meefter NKondelleks 
ende Jacob: Wienhoue edelman van — 


bidder had OY hdd 


as J. 8 


ſchickt / de welcke Die met fijn Einde — * 
s oock dunckt wat ouer een te co⸗ 


— eñ on 
et de Gangitiſche Nardus wan Dioſco- 


wide Niemandt en derf hem oock verwonderen 
dat wy mencie ghemaeckt hebben van iſtedeken 


andes 
Lef E ws 


Cà agter dg AR 1E, 
/ 


r en 
6 


fijn ne noch eden ie naerder 


hed 
Pp) —⸗ 


—* Enk oh fd 
£ Bs B ode an 
c 


£ 


8 175 ed 
hen Nardusen is. 


—— s weet men wel dat gheenen 


I 
Ir idiae beft 


& 


1 1 = 1 


Samemnonaege ien. In Griecks/Scl 


er 4 
4 


— — 
8 J— 
/Ios ‚Ind liaenfch/Giun- 


14e 
Rt + 


dende Senn 


Ke 1 


de we vande beſchmumode vande Biej Bie 


een Bieſe beteekent beeft zijnen naem van 


PT) «. 


te ſamen voeghen. In * Fleet bemmden en — niet beter noch meer dan de demen⸗ 


ne 86 welcke tweederhãde is / 


7 


eydt | hd vd Md 
7 PD 0 5 c — 


rate 


garſgroen / hebbende blinckẽde — haime 
in ſtede van dien abebrupce wordt di fie ende eenen cubitus of onderaf 


ghelijck lemmet; dat oock in 


lanck / maer de 


pe En ⸗ 


Z t & did 
—* Pod mo rte rid 
J 


— hea 


— * dan alleene gids om. — ende camers ebr panas É 
[8 


—* 


Ven vine vinder ae ater pe meaten muen inron dt / in tblincken ende ole 
Bcn and ed Cri —— * — 
ige de | 

es coran beoefen an ien af oſt / end ab mess adi 


— — 


Boor Matthijs ne Lobel, | us 
Gemerntanfcherpe Bieten Semepne onſcherpe Bier J ELL 
met ongetrofteeft wtger fen met ghetrotte bloe: Gpemepn ſcherpe Bielen. Iuneus acu= 
preydde ſaedekens. men ende laedekens. us vul 


ket cf aad maeckt, 


nen vanden ho vofde. 
Bin 4 — die naeſt de wortel ſtaen / worden bequaemlick opgheleyt teghen tſteken vande 
eſpickelde ſpinn 
Dhedt vande Indiaenſche Biefe doet flapen / Maer daer moet mate ghehouden zijn int inne⸗ 
— dat den ſlaep niet te ſterck en worde, 


ed Het ofs el 2e Deele a T í den 1 Es 


| 


ER aih a E a * 


Maer van de ee — Dieſe zijn —— van $ 
ſpoꝛten / de welcke veel langher zijn ende niet —— cubitus — Beyde bef —* * 
tuſſchen d'oude ſtedeken 
Dorp Peraus. ‚De welcke ongelijk * ende ficfender zijn. D'eene beef zeer veel — 
lach⸗ 


hedde 


Jo Li 3 dee: ' C 


tichepdt: die wit is ende vlockachtich. D D k van deſen is oock zeer b l ende 
—* —— l * loope —— sensoa” 
… fe * F — — ⸗ — 
Ald de wa — bieſen / Bijuer· bieſen. hos voïvos.Tan —* 
cus aquaticus ba zinns, 3 


Daldermeeſte B gg rf i/d RE Ws — is groepende, mwa \ 


— 


120 Beſchrijuinghe van allerlen Bielen oft Biefachtighe Crunden / 


—1 — 


Aldermeeſte Water⸗ reet enge ielen/ Clepne Water-hief 
Djuer 


Iuncus aquaticus m inor capitulise — 


ik 
KAN RIN AN 


NN 
NN NN NIN 1 Nt 
NN — NN 9 Nie 
/ —2W Ni N 
d $ IS 
— 9— —F 
RK NA 
| — 


F 
zi 


Nen se laf 
MZ AAG VEN 
SA f 
IEN — Ze AT AH 
mss ae EN idd 

J 


Ski AN ANHEE | jij 
66 
| HD NU (mn Suu 


ESD En NEN —— 
En HA ME ZZAN —— we je DA A 
Sn DENG Win VGT ef U nf KEN 
kj BETH im (a \ — 4m 
mein BASES VEDA ANG Gt lij — pj) ZDA 
HE ——— iN INN | 
De ghelijck / is zeere wel ouer al bekent den ghenen oock die onder den IN hen palmen S 
Cc. * 4 ksk * 1E aaan lee ak 2 EN * 58060 
J JE rA „Nv hdd tad r JJ 6 did js : hád é 
betten te legghen. | * 
Cleyne Water bieſe / 6 5 t u ert. 
Bande fe et zeer o —— een — die veel minderië 
tot Dofterweel — lener inde ade ende * pdre wateren / hebbende een 
CEMEC ZEEF DEEL ſa ier: nen , / died gip sien elijck zijn/ maer met 
pgaende / abelijd die we Me peragus oft Peerdeſteert/ ende eick 
— hebbende eenen knoop 
— Waterlilch Bloem-biete.Tuncus — en paludofisenteis 
se: 21 “Be Gladiolus paluftris van | 


k ) ieſe —— Boridus ati Sagen — die —— 
anderen / Serg gaetſe * 


Me MN VbVout / 


DIE 
pi PEEN Is eeft 


konden eñ gars -groenen fiele van — vari — cubitue bog aendẽ wen | 


Taen dat fact eenen crans van an fchoone lijfverwighe b ——— 
an Ampe De bladers — dn rde nn COME 
de oe een biefachtighe wortele maer Dicker, g ſtaende oft 
ijs — ak — 


Dot Matthij B bestobel kat 


Water Sloem-biefen. 


Zee biele. Iuncus matitimus. 


GA af" dia €. IJ fier Dor avast É 


test ma „maer en grocpet be vele dan aende € oes 


Wem Ne uers / ende opde fadrachaghe plaetſen vã Langues 

Wz de OYEN EN Docende Pzou — doe e eenen voet ende onders 

, A Nt Gij ER — hohe + Gp heeft veel bladers / die 
— Bende tweemael langer 

— dan de ſtele van — vsp ——— heboghen/ dicke loockverwich/ voorts co⸗ 
De verre cruypende / ghemaeek weet hayrachtigh ſwerte hansen / cris liefs 


lick van f c be de iin gh lick drye b laderkens / van drye duymẽ lanck / 
vende cen ronde bloeme be jet met fchubachtighe Zhetroſte faden die vanden Bieſen ghelijck / ende 
— van verwe bleeck pnsgeootreande grootte ende ghedaeni⸗e vanden — o⸗ 


* 


cieyne gieten lundellus. 


{a nde Noorderſche dorte / ſand * fot wart oaet Bom wanten 
min Ô N cis is / met eenc — teere on: 


3 

> 

Se 

5 

e= 

2 

— 
—— 


— — 


AE! J 


gn zaet EE BNS biete. An Vatijn, Tuticus | 
\ omby, „ende is Ton a ende e Linum praten{e van Cordus, „oft Gnapha= EEN 


„ ij Senses, Dartleke. 


rand ots À is fd —* SEINE en * TE 7 EN — ht ak B LLP 


De natte bemden ende Heye b 9 Bmgabe ende elders cen forte van Biefen met cleon leyne ende 
tants graſachtighe dori n gie fmeeuwit bligefende are oft vlocke de welcke oock va 
Verre door Baer ſchoone m withepdt D'o oghen tot baer is treckede. Sp beeft cen wortel mec w 

ghen / eñ tſpitſe —— het t Ouptfchen hectent om De vlocfachtige eñ v 
— erpen tten vlaſch / ſoo ſegghen als culcten v 


gedt teghen de pijnen ende erintwinaher PROEF, Cordus. 
ie Spartum 


Ul an Yarr Arla eaa Af Alt at rafael ank, 


q k Pe od 4 
Ar Aantal Yaa laate 
JV Ne VENEN 


Bi biele / oft Muifpel-biefe Spartum Plinij ende Cluſij Fn Prouenten heetet 
Sodr · iete / Mioch bi Spaenſche Elpho. In Spaenſch / Eſparto. 


NNM NM, 
— Nn Kaerle vander Cluſe heeft zeer wel Den naeco⸗ 
SN ZE mers te Fennen abeahenen den Spartum , foodace 
De nich als icf gheſien hebbe inden zeer luſtighen ende 
N DS aes of Ed * AE 1e 8 af ie 


eeen DOF kes 7— 14 
ten eñ zeer geleerden man Mijn-Heere San Doi 
ſot / — fi a AN « ta * £ AEK 


J é V⏑ ⏑— hed 
€ & 13865 Gert 


y lanckheydt van tijz 
den tſamen ghetrorfen worden ghelijcf cen vonde 


Ĳ © Ee / 
Herk a 4 fnchrs F 


C ENEN AIM — 
is row ef cafachtich. Tgroeyet op Diver ſche plaet⸗ 
fen int Coninckrijek van Valencien ende Grana⸗ 
de / by Carthagena. 


Ander Spartum ban Plinius & Cluſus. 
In Ppaentcy/Albardin, 


CEN nn oee d Ê mer mass f“ €, 


\ 0 


NN \ 
NS 
EN EN 1 
EENS * 


> DE oft wtlandtſche eruyden / deſe zeer nauwe heeft 


en AN 

EN Sd SSN N= befchrenen. Sp heeft de Bieſe faechter ende dunder 
— EN PI MINS EN â 4 

IO ESSENTIE AN Dan die eerfte/ ende benae voort inde Macrte cen 
— a DR: IN ZANINSNUIRKSEEND IJ fj 9 — 
— zig Ace eel Corte are/ bef loten ín eenich floof fen oft velachtich 
— Sbbceeſten / bpcants ghelijck de Narciſſen / Ayjuyn 
— ARLES ende derghelijcke bloemẽ. Tgrocyet int Conincrijck 


Sparzum Plini ende Cluj, 


Andere Spartũ bã Plinius &-Clufius. Int Svaẽſch/ A!bardine 


N \ f 
F N 9 MN Z 
me ES { / / / \ 0! JI 
| ZA (004 
W In, 4— —4 
8 EN 
\ EA \ 7 F 


Vieſe / bequaeme omte vlichten. De halmen sijn 
onderhaluẽ cubitus lanck / ende De hf derach⸗ 


eee 
enn — 
Vn ⏑— 


bis dad zot tn 3 


sdi ii od ieden 


Door Matthijs ze en 


—— 
* 
* 


hd 


SS rt coef Fens aks 
4 * 


6 
as haa K PI 


Lif 


45 
tum — Cif ij. 9 „tene ende zeer 
st Belm ghenaem 


— 


Cc 
en 


\ 24 IL 
9515659 jd Hú 
| pe 9 
— 66 
n — 
Mg 
f. zi 
Je 


se EE Se anher C A — 


VVV— 


Ep 
hd hdd 


1 1 —1 *7 


Ander S wen —* befen igjen Spartum 
as alterum 


— Ns 


— 


— 


RL Ss: 
LD 
— 

En 


— 


— 


1 


per 


hdd 


ME CAP a x F — ble Li € h ſaed * 
De 2 * . had id 6 J pjd 
asin 
„ct F5 


Bits: Sn — E79 2* J FS Pre er 


* 4 a YY 
124 Apes) 39 — —r VID AVE GEE AN 
€lepn Spartum van delen landen. Spar- 

tum noftras paruum. — 


„Sander is veel deynder ontrent cen ſpanne / 


tige dorre bladerfens ende — De aren zijn 
van gras / lanckworpich en 

Onder de graffens zijn ——— met dorre 
ende fijne er waer mede men oocf mocht 
korfkens vlichten. Daeromde gbene die di 
mogbenfeh bier bp voegen, 


ooien, 


Sem 
— J — Sabe 
car 


3 
Alkodille * — oft Lelie Affobille, 
angee eLelie Affodil dille. 
— SE g 18 — woztel. 
Affodille van Galen: lenu 
Affodille ban Hlod ep * plaetſe. 
Tacinte bande Poe 


à Kriet odelos. An Latin / Afphodelus malofalbus In 
——— nme di see — ſch / Aſp * 
le, In Spaentch / Samones ende Gam 


Door Matthijs de Lobel. is 
Groott Witte Accobille. Affobille met incarnate bloemen, 
Afphodieusalbus maior. Afphodelus fore fuaue rubente, 


Ld 

— 
SRS 
nn EN 


—— 
Pd 


EN EES 


S En EI ELSE — 
Witte Affodille incarnaet is wat minder ende dunner dan de ghemeyne witte / ende fijn bla⸗ 
deren geſpꝛenckelt met tiekfkens De bloemeiis lieffelick roodt: De worel ende de faden zijn anderz 
fins al cen, Het wordt abenonden ſommighe h Nederlandt EN 

_ Mijn- Heere van Nepnoutre van goede ghedachteniffe Bee fe bier voortijdts wel gheobſerueert 
ende naer tleuen doen contrefeylen door Jacques van Corenhuyſe: die NMijn Vrouwe Lauin 
huyſprouwe van M. D. Treſoꝛier generael oan Blaend Feen hupſch contrefeytſel beeft 


vr 


44 
Li — 4 


— Ee Lb Ad bak mad be 
ie É 7 : vj Add Added é ' Eid 
* Ls: 
Cleyne gele Atfodille. In Latijn Afphodelus ihor, ende is Ihyon nan Thea: 
— le 
Dnhraftie Pre A <11 weatnn Kidas PT ” 1 z ” A * * 
* 853 Ed - BIE Araben. j s 


er degel Afiodileroanden onders niet vermaende en wordt nerafens Befich dende voorſeybe 
oeuers/ hoe wel Datfe ghemepne is inde houen var Nederlandt — Oock iſt van 
eert ander ſoorte sant De wortels zijn veel langher / ende nice foo bolachtich 1 maer mit dick 


ende foeter lanckworpich ¶ſpitſch afielijk die vanden wilden Alpe da ghebeeleri, woede — 
woelcfe Dat pipet veel define blader, Di wánden Cyperusapeiesp eeen nde Shebeelen, woe de 
ſaedt is dry llekens als tooorgaende. rn dci 

| GM Ee 
, ' î 10E VA ARE 
k De groote Aff arte irii % re ik tr dte nf , — 


4 — 40 
4 
7 rr heh dndiek ds of OZ (hadde 


ge verwarmen, iin RE 
ben Gades — bej Affodille ghedꝛoncken / doen water maecken / (moar 
€ elfde een vierendeel loots met wijn inghenomen / gheneeſt ve pijn 


126 


Een — 


J. A 


— 


* 


Clepne gele Affodille. 


YY a 
GEER EEEL Ef 


Water Afootllemet gele bloemen. In Latin / Aſpho- 
delus, minimus luteus, Acorifolius paluftris, 


hale d had 


B | g Maen b ãg 
ters haer hap: daer mede geel maecken. 


geere tfenijn vande 
RR ind Se 


Ps 


Osor Atthijs de Lobel. | er 


PD EPEN A TPN Vadella NA * Han onse * 45 ol ts inne — 
De woꝛtelis pꝛofijtelick ſegh ghelijck die vanden Aron er 1de * Speer wortel/te weeen 
a: ee, 5 * EN 4 Rs ears 
At ] a * —— * f R 4 6) AR 1 « Sd Get Ios 
pu eius. fap o Attila ghemenglt HD Î PUR vande brenen en⸗ 
usb Affoditle gh Arai 
dte crane a hef et veikberine Meede inghenomen / neemt zeer wond 


lick wech de pijne vande lener, 
Water Affo dille met * bloemen. 


{ £, LDL —— Cort En 


Ars: EP) Ì & 
Devel hhb dot ok TEE —— —— 
enk SCEE cswortel De gelegen ze zeere 
* of oare vonk ra — 5 De bladers ſpruyten ai alber dane vann Gladio. 
Facfe Aor£ Ep Ne RN 
te n fleſkens / die je vanden Iacinthe ghelijck. 


Gele Lelie en In Latijn/ Ee lu⸗ Aboode arangee Lelie —— * Latün / Lirioſpho⸗ 
us, liliflorus delus s phœniceus. 


Dracur 


sanne —— matuercbien bier wel 5* dele de TE Affo⸗ 


— 
fand en iaeren binnen Veneg gien ghefien hebben Ch / ende Daer nae tot Ans 


werpen met de gele Affodille inde winckels van Bien Driefch ende Veeter van Coudenberghe 


ont 
tte benne ae anthes oft witte Affodille/ De sle van onderhal cus Jen de 
Bladers paft acnde wortel ouereynde ſtaende / die vandẽ —— gelijck. — — 
— ide toelcfe dragen Drpeoft vier eli bl Gemen! Die goude bleeck gel sn Bles 
Di Boarn —— baeufers: reerd ende lanckworpich faede 
Geel Letie oft Apovitte, 


— see ſommighe 


Roode wrange Helie — 


eiken ee 44 7 i 3 d 
„Ee plante heeft vo gelen ſiende, vergen be 


ek 4 


Helana. 


tantra TaAst A 


Kelisfataher ef beeeder Dart D 5 te Affobditleofs boelie Hfranitterk, tor Pa CF. 
Def — BEK CC * Ee bitus Bo ts ESPL) 
el e / aende we 
rd —2* 
in opperſte groepen gheſt⸗ pe iten ghelij foot ot ale. ——— 
6 et dat ze ie 
Den — is knobbeiachũch /l pich ghelij leyne gele Affodille 
16 A al RR À s KE} * PS. & Led * 
—— B Ne RBA EN el Ê Ë, RE dake ete 
welcke fi gh | gh is houdende. 
J i Afph hodelus Heldt· aviu — witte bloemkks ban Mont⸗ 
Vsandins ene Aipodelten pelliers.Ornithogalum {pi lonſpell — 
ſium flore lacteo. 


—A 
NN ZZ 


| 


ie SAR EEn LAT 24 


A … 

— — 

— 
En 


AET ae * 
— 
— 


Aij — 
SN 
\ 


—— 


4 


/ * pj 
he 3 
Er 


jn 
Lik 


—— 
F 


en — 


SEE 
| 


dAnherfalnsmike € Midi De 


te zn / enden 


— £ 


“a —— RAP 


ich ende minder dan den gheaerden velt 


gemeden op Pan gra mari 


— 


de Mt PE] 


— 222 — 


ongbelij peelminder ier 
gelijck 


My Door ng be Lobel. 28 

Belijc men ſien mach tot Liere inde houwe in Deere ai Derdelf u roan sind 
we Marie de Biimen huyſvr — van Heer — Sche 

Wy hebben begonnen acnden Gladiolus ende bergBelijcfe planten: ad * wy voe⸗ 


ghen d' rosen — Sachen byde bolachtighe planten / aldercerft beginn aenden Ja⸗ 
cinth vande Poet gh hí fatfoen tuſſchen de Bies, —— 
Gladiolos — De welck (hadden will Re foorten van vn fielen eñ 
PJ / jie X 4 X beter r ghe⸗ 
ijck gheweeſt waeren/ der lcken deſe foo 3 ghelujc jck is van bloemen, — —— 
rens eſden M hlan se hallen 1 det zvon cer, bben 
—* se R$ A EE EPA 5 ighe lijd — — 
wy haer hier by ghevoegt: ſtig ſchijnt Diet gheſpeelt te hebben ine 
PauforEsutsn Pr) Ca CC. ff 
niht Sz’ ey r 
Sr Pr / Gai Me * PA d & 
—* pd _ er, Dd —S 
— Jacinthe bande Poeten. 
—8 Jacinthe ban Dioſcorides. 
Duvtlſche 
Nad Aacinthe. 
ed —* 


arie Orientale Jatinthe. 
Anderen Orientalen. 
Jacinthe bande Poeten. 
C— 5. ‘ Let tn we 


ſumeren dat aile geet. foone bleren vande ouders aon: zijn kee Dti, fr 


comen / ende inde cranffens £ doo 

a 

dat foo v 18 ſch fe hf, ë ak 3 Vi ola a quafi Hyola 4 ghe ccreqë 
Bebbensended ock toegheſch gheweeſt den OA de peeriche —— 
J— hi Dd V 


lette verwe / als —— by die van Theocritus, ‚ende bj ghelijcke redenen te pleſumeren —* dat Dic p vari 
Diofcorides oock alſoo ghenoe cht h 


RE a 8 Ee EEEN EE 
End dn JJ * — € „Se 
7 he he hd TE 4 ende hedendf: 


Jer t[ added 


* ed * BET ADEL, 


Jacinthe met Liſch· bloemen van Theocritus ende Po Enten be Blaeu⸗ Hibiet ris 
bulboſa Th iti &P Hescsrkas AES 
, 5 


Use 


Dit eruydt hebben wy — engelen Jacinthe / oft Jacinthe met de bloemet vá X Ireos / —— 
van Theocritus ende andere Voeten: Erde is Ehahelfche Iris bulbofs de er Herbariſten van Nes borgen: 
— in —— — Flour be luce/Dat1s tc je Fraohen, — bloemen / ende ouermidts Landt. 
de a 


Entiet dat ch — Aachen van — * RE eg 
ginder eos | tighe Sreos Daer — — —* 
— Daer voor ee men: gh ee volgh 
aerde gheſtort ad 


hadde, de, oncfanghen hadde met 
een zeer —— er versoe De gantfche —* Der Sclien / hebben van de roode Lelie — 
van Diofcorides, M _Martagon nu ter tijde van de € Derbariften cnde AAchimiften gheheeten F 


verwich moeſte weſen: mids datter — fat: Si non Purputeus color En * pe — 


cinthis 


datis: : Waer datde 
purperverwich en hadden —— ſ ſe d ſy ſil at w 9— Glen —— datd 
verwe van De Poeüiſche H per is/ende niet roodt a te dé 
* zg ven nn OMERENDT ED EE en pu 
ed Me blijckelick genoec beivo peen peertje 
coleur van  Oftreum Tirium, eñ B j purpura — — * ch b ek ze — tel bloed kb 
ee 7 fap 
CRE aart ct „Ae l0D Ber JEE DIE Dick wils de rige nde DiDdelande 
peerfh-rn wdd — Det VO voedt / is kennelick ghenoech dat het ghemeynlick 
A vn LOG ek pe ieden 


A© af". LI Lj E, PI Pd 


130 


— *8 PA} 


Jacinthe med —* —* Theocritus en de: 
Hoet, eten hin Hy acin 
thus fore lido —5 — & Poëta- 
rum, in Anglia proueniens, 


PN / 4 

—* ne ae er df inn ddie | 
—* Zatijn / Hi 

fr i bulboa 


ner, fore vario chan ij. * Spaen / Lirio 
Illyric 


Boor Matthijs de Lobel. zzt 


Spaenſche Jacinthe vande Poeten. 


inche die ons de co iſtigh tuere is geuende woede houelen van Valedo⸗ 


C ft! 


— J ijck/ 
vander — ende — gotewijs eñ op den auerechte — ijde dee — ẽ flex vi 
ghe groep omijdts oo 
d by ghebeurt de/b —— cruydt / met 
et ang flashen Olba lade indemidden geel, 
ſtaen 


ſtrepen hebb Efaedi is wat meerder Ned Dat vanden 
ete „maer de Hulſe d di ſe Deſe 
met veel meer ander — en heeft niet alleene ín fijnen” bof —— * 
ſchickte ende vervar en Apotefer an Antwerpen Willem Drieſch/ die 2 eh en beeft 


ë — —* Te ee 4 7 
et * DV dp — pl én 13. Em CL 1 


— Dat De bloeme coeler is, ft hoogh — bleecker van verwer oock 
is De wortel corter ende langher. 


Gele apen pen Fn Matin, Hyacinthus —— luteus Lûfiearicuss: 
Iris bulbofaluteo fore Cluſij —— In 
Spaenſch / Reilla B 


Pi DK Me Baie P Pd Ls Aa 


Kion ris fsc BRE er Ee Art Á — * —— 
En VEL OOCE FOOR met cleynder eñ 
ee tjd somde Le, ./ / er VREE 
gelen Poctben Zach Che fGustfeat datk vá felf: î — — 
= 
ven bolleken val er fee ee vimiere Sagus bonen Lif bone / de wel kamenae —— 


© eet * dee A 


KhleerBer klaA GENRE 


— 


132 A— Yaa € NASH Ai Sia it Ooa 4 ai 
« 


3 pan alleriep 4 Li V BEDDEN, 
Bee Jacntenar nde — Gele Jacinthe bäde Poetẽ met ſaedt. Iacinthus Poë- 
Tacinthus Poëcar vir dieg tarum luteus femine in filiquis prægnans. 


— — 


e * —8* 1 J 
Jacinthe bande Poeten miet breede bladers In Latin / por Eu nie TaRte re or 
5 Prio hntlsn Letse Gif se ee pag ris ) ende is 
llen Ha * — 
Nas =-Lirioefpad RER WERT re 7——— ende vandan ded 
î pn Pl rr. ppt or ifs 1 —— 99 eren "a 
JI 

Ed 


en 


bs ad 


— 


EA * 
addo eta 


Door Matthijs De Lobel, 777 133 
ande Potten met breede bladers, jp Latĳn/ 
— — ——— slatifolius, ende ig iris bul Sp aenſchen Poetiſchen Jactinth· met bobbelgelijck … 
—— —— aban ins us, In — — pdbe bollekens rende is Get Silynrichium 


ve Pozteguepe/ /Lirio efpac go bã Cordus — Clafi ús. In Larijn/Hyacinchus 
de ſe bä Poëticus H ticu 
Metodi die niet * RISE to bulbo. ae Dpaentcb/Nofelha. 


pich huyſ ken / ghelijck viriel Be ef aant CE, 

ne de — heetenſe Nofelha, foo veel te fegahen als een ——— /waerom tte metres — 

Den foude moghen van pemande gheſtelt worden onder de etelicke bollekens. Inde — Zaiet 
oef Pp ende ce plen/in Ned 


8 eeſtheydt van 
CG A SER es A Aak, * Je EET 
lufius.die E 


Aahes 
feghen ontrent Sif — 


wert 6 Li „ LL Á Tere Jer, 


- 


— 


cieyn Noflha. — Er Clufio. In — 
Lirio 


GN 5 fand NEO ME ett te * eN 


re Reis kan bate cleynder ende minderies 


gheen oft zeer erſcheydts heefter fer oen gevend Die. edel — Jan ro gee — 


iden wel voorſi ien is / wy die ie gheſien heb hebb 


* — 
CI gef faaks a * 


hd ! hdd Ad 


Clufus verclaert mé —— nde inwoond die — 


r 


Me ende cri myinghen des buycks / maer de ghene die vand omen Recrean 
J—— 


did 


LA Kd hdd Add ä 
Anobbelachtith Ireds bande aederlanders gheheeten * — 


De ſelſde / die van onge Habariſten hedenſ daegho Knobberachûch Sreoe obehecten woch / 


— — GE Ad: bres dà Meraf aha Ona Ma a 4 aac 
134 *0 nd And * 


4 


——— Ireos bande — gebrek, 
In Aat 
Clepn Noſelha. In Grietks / Siſynrichiõ Theophrafti 
Cluſio. Fu Spaenſch /Lirio ende Macuc 


—— tuberoſa Belgarũ, eff is / als Vlyſ 
Aldr roandus maepnt / D' eere Lonchitis bàn 
eins 


et en 
1 rechtẽ 
—— gheheeten. 


Diforides ende — 
Gladiolus ben Languedoc. 


— of Smendes beeft de name creghen nae de figucre van fijn bla bladers / de 
welcke al iſt datſe bycants veel planten hebben / ghelijck den Ireos WBandetupf-erupdt / Aco⸗ 
as ende ſommighe bollen / oock ſommighe viſſchen / — — deſe voor alle ander 

— is datſe meeft ſpitſch is —— gheſtreept 


dien 
eff 
—— — —— — 
macr eenen recht dt / cla 
ders waere bellis ienie. ——— sien 


fas 


4 


ME er cn cn rd zn 


dea Mesch Stihl 


—— 


Door Matthijs de Lobel, 
Gladiolus vã — An Sriecks/ /Xiphion 


„In La⸗ 
cin / Gladiolus Narbonenfis. In Baochaupttch/ Gladiolus ee Italien. „Gladiola —— binis 
chwertel. Jin Franchois / Clais. um ordinibus cin 


—F 


———, 
— — 
— — 
— — 
e— — 


reen 


9— 
9 
— 
Nd 
8 
bl 
dd 


EK 


bas (Talar CC 


de angu — ende altem emets ouer 
son! hi ijden, gee die van Jialien De —— zijn ende 


gon purperverwe / hebbende 
ende ſeuen bladerkens die vanden Selien oft wit veldt Ayjuyn gelijct { maer min ommegeflagen 
oft van cen gheſcheyden. Zſaedt: inde ronde blaeſ kens i is vande e grootte vã Rakette / De 
tels hebben dobbel bollekens € 


wor⸗ 
ſte meerder in 6 Als: De Lerite ghepaffeert is ende da 
zheen bloemen Benter foo verbreytſe h 
Eens ghelijck de witten veldt in. 2 bollefens zijn —— bie becleedt worden met eeri 
jn (4 E ï ‘ hdd ZEE) ende feher / ende 09 ld 
gocbt tegen de harte hefilen ef lieren dat geen eruybcn 4 * 
rigid id ben bonden is et —— groepet zeer oua⸗ 
ploeDich inde ackers ende ſaeyl den van < je ) lers / waerom dat vande wiedt⸗ 
3 4 ⸗ 1 Lj En 
: _ teammase Gladiolus. 
Gis Ai rf Rene TI * 
hy w dee * Ld Ld Ml (5 


À emi Enmabervan blades 
arnaet/gelij Dit iaer no 2 
fien hebben indẽ wei vergjerden eñ biſtigt — van Mijn· Heer Yan Hoboken — inde * 
ende Greff deſer ſ an 2 wter maten mes 
Diofcorides. 


Gladiolus mee kah 
doornen ende ſplinters ween lichaem 


& 0, ld 


ſeifde met meel van Loliú ij Drefpeetonichroacer abemengt/ doet deg dein, 
— Den pe ergaen | 


diem 
n Oufvaenighe ſaluen te werd 
ghenomen / verweet tot oncuyſe dt / matt eght dat d'on⸗ 
bericonvmbaer mac, | me eee — 
| z Den 


335 


afrit. A Es BOR | ra raa, GP OMS FN Jp 


136 gerund Î poen, 
Men abeeft oock d'opperft ( er in band, zeer profile ban de de be 
heydt vande finderen. a bee | 
en À ei | en | RES rde 
ende —— geit > 
Srl. Me aa te.6 Caf. £ 8 J 1 
[8 6 —— — Jh — 
— oncen A yl (efders A twee croefen azijn / voſſen y / tfamen 
al el eden EN ne, 3 as A 4 EN B afk stalt pr en or EEE A 
he bold | bed — hé) J Je rp ot hdd op ghelent ghy 
ſult v verwonderen vanden effect. 
bbh ſte deel ande van Glad Jus drooghe ende gheſtooten zijnde, ende in ghelijcke 
lichaam pet abeapoffumeert is / oft d u ghetreden heeft op beenders we fer jn ighe 
1 ein in deed bl fe d ate be ab D gf | @. rj 4 + Á v fo ſult ghy 
ghedroogde ſchorſſe pulueriſeren⸗ 
ef: era eſe vaN Iv ECHEN fc Eb Nuke elf, 
hdd efen wijns / J hdd hd Idee) nend pk (€ 
shy wond fien. 
Zeshen de pine; vande milte Men ſal nenten Dat cruydt van Gladiolas dat et rijpe is/ de 
ce ghedroog gh pulue sijnde zeer cleyne, ſal met cleynen wijn ghemengtwerden eũ 
es de Colica ende — —* been befien van Gladiolusende gheeft die mee 
/ Li EE 3 hed Fe di id 
Durch 3 i Lelieb kt M * 


men. An Matt, Hyacinthus Germanicus Lilo. 


ru eden ban Back / de Satyrium Erythroneum ,‚o 
trifolium ban Dodonzus , ende Hyacinthus bio Witachtighe ſpaede getart pacte 


lius ban Theophraftus,want be mintte foozte bä dez Hyacinthus Germanicus fte — 
fen Geeft meeftendeel maer twee bladers / met blaen bicans, — 
der foot te. In G t 1 —* 


In Engels / Our —— 


5 Door Matthijs de Lobel. 137 

Be bert Gladiolus eñ Jacinthe vande Poetenmoet ghefent worden Die ſchoone gheſterrede eñ 
wormachtighe wortel Die in Duytſchlandt zeere bekent is / de welcke van ſommighe zeer gheleerde 
amean met Fuchius heeft ghehouden gheweeſt voor Den Jacint vande Poeten omt de hemelſ⸗ 
blau verwe vande clepne bloemkens / ende ghedeylt met bladerkens ghelijck De Lelie oft eer Den Ap 
phodille: nochtans de onfen is veel ſchoonder om fien, hebbende de gratie vande Liſchbloeme / enz 
de gact defe zeer weet te bonen in aerdicheydt ende groodtheydt. Vooꝛts DE reſte van fatſoen 
wan deſe comt veel Beter ouer een metten Jacinth van Dioſcorides, dan vande Poeten / want 
wan grootte zijn ſy bycants ghelijck. Maer ſijnen bol is wit/ ende de bloemen purper-blaen 
ben ſterrekens vanden Aſphodille oft veldt Ayjuyn ghelijck ‚Sp groeyet inde hooghe ghebergh⸗ 


BRIE VIG GOED EN? | bdlonsidrlid B Sami dal LO ë £ —— 
nen ende haghen. 
Witachtighe ſpaede gheſterrede Bpacintbe. 


* PE Ê asf fan au hf 


paeder dan d fender end Í deren. De bloeme 
is witachuch zeer fchoon om aenfien . Wy hebben die Dier te lande ghecreghen tt gheberchte van 
Bifcapen/ende is my we Doorn ouergheſonden tot een ghifte van Jan Moton. 


— hed Dd Ad | 


erbariſten Sterrekens 
Fu Jatijn / Hyacinthus bifolius 
Theophraſti. 


Diverfchepdt bande Sterrewiſe Jacinth / ghe⸗ — 


Daer is een ſooete wan deſe bie cleynder is 


E — id fe B NE d 
mieeſtendeel maer een blacu ſterrewijſe bloem: 


cieynder / dan de voorſeyde. 


AE Ie afl PN rijen vele €, ET Klao ae Tal 


Def heer ſelde ende ouerſchoone Lelte hyaeinthe is woe heberehte van Bifcand ater tcrpr aan 
Jan Moton ghebꝛacht / d * —— lach cb lef — —— 


De woꝛlele ís clifterachtich gh lijcf Die van de Lelie n y g 
ghelen oft Lelien van Caluarien. De bladeren zijn die itte Leli 
tſaemen / tuſſe 4 A.C tn PT ars wara en Ês. (aaf 


3 
* — 2 J 
dien violet blaw bl de gheſterrede Hyacinthe hebbend 
— Ee É — ———— 


138 Belthꝛijuinghe ban allelen 3 inthen ende hj derſch vde en 


———— an Te Hels 


ne 


In — — Lilifo- weu/bladeren ende raedt. In zac Lilacs En 
liu s for idus Mur cant hus, s cũ 
radice;foliis & femine. 


Spaede oft Berftiche Jacinthe. 


De mini deſe ſe wy afd ft 5 
pen | afefonden aen Wilhem Driek ende ie — — oft fpacde Sande — 
Bandt hebt en wy be flfoe vee gheſin cot Parjoren De tot Aigues-mortes in Sangued — 


tighe plaetſen / de welcke in vanden 
Def ende niet inde Sente haer bloemfens gheeft pd de — noch fleſchachtige bloem⸗ 


Eens, die vanden clepnen — — 


benk sl TS RS 


Groote ſpaede oft Herktſche 7 acinthe. 
Inde — houen aende venſteren van Nederlandt woꝛdt bewaert deſe — / biede be 
voorgaende 
aber ende — 5 — van ſtele. 


Engellchen afte Qederlandttchen Jatin th. 


* hdd 


kn nn dn: 


pe TPE tE — 


Poor Matthijs de Lobel. 
Spaede oft EE rt In Latin / 


Aut 


cinthus Autumpalis ma 


139 


Groote [paede oft Berktſche Jaci Bt, fd Latün / 
Hyaci 


mas In 


Kaart neff 


del —— van een ſtaende Tfaede comt voorts in een groen blaef ken / ſwert / ee van alle ander 


in ARID, 


1 JJ 


GBeiecktche Orientale Jacinthe. 


Wp hebben aldereerft binnen Padua gheſien inden iaere 1 62, 
ghen defe twee ayjunachtiahe bollen tſamen metde bollen Moly 


{ 


ende gheſchoncken ghecre⸗ 


vanden ) van Homerus ‚ vanden 

eer gheleerden ende ——— Doctoor — k zeere gh vaeren / 
Den doo ——— bl 

—— vant d'eene ís grouer en de bloeme / de we aͤcke zijn ghe⸗ 


del vande file tot bouen: toc bemande, 


Gen fer ovale an ef — 


—* 10* la d 
hid Engelſchen J 


h / maer niet vod op een / dmid⸗ 


ii 


Die vande Indiaenen Zumbul ach 


* 


Ende (agt terſtondi zijn bocten fien, ei hee 
bladers: — ———— tn b 


eden 
meer gh 


been cliſter af/ 


tele ghepleck — 3*— de S Sper eñ gedzaepde 
* 


ls M. Joꝛis 


— wrm 8o, Deine 


deereJ 


be DD — 


fan Hoboken & 


reffier — E groot 


IFII. 


hy pm Saca ven tgn, is alleene mek / nae dat 
had elcke 6/ ende van bladers 5* 
4 


— — — 


OP — 


ouer lan⸗ 
welcke hy 


go Beſcherijuinghe var allelen Jatinthen ende haer ondertchenden 
Engellchen ofte Qederlandtſchen Jacinth. Fn Latijn Witten Kederlandtſehen oft Engel 
ci i l de is Jacinth. 


8/ 


ſchen 


yacinthus Anglicus & Belgicus, ende is 
Hyacinthus non ſcriptus Dodonæi. 


OON an 
AGS 
£ 


F 
ASU 


„ni 


— 


CLAääOZ— 
ð 


— 
— 
AN 


7 W 


id 
id; 
9 9 —* ⸗ 
ks * 
14 
, CA j 
— 8V 
6: DD 
Hel D 
9 8 
— : 
| IN Î 4 
A 
( J 
— | 
— 
s Onétalis Grzcus, > Purper-root Orienrale Gpacinthe. 
Ee 3 7 A | Led 
\ SN Î 5 — 
—S 


EE * Ra N 
Ue s els odt Erelid de 


a 


— — 
U BEER EE 2 
— - J 


Ee 
REENER se a SS 


wien Kn voorbnenghen 


—* —— macine met beel bloemen op 
rye. ds Latín/ as Orientalis 
aiot polyanthos 


EE Jacintht h * 
we bs 


Doo? Matthijs de Lobel. 141 

2 ff ft. LL * —* — —— rát fr à wt # 1 

E * Pe eed 5 £f EO 

De ke is bleecker € ſpaede / hoogh ſder / blaeu / ende luſtich. 
5 ende bleecken ſetten zeer af af met liters, D'and de de ſommighe hebben 
ruy ſommighe wit / die ſchoone bf tanneyt oft purper 


Witte Grieckſche Orientale Bpatintbe . In 
Aatĳn/ Hyacinthus Orientalis al- 
buss 


ja A 


tt R 


1 


Di 
Me Kf 


nffa af. A22 rr 


Jc 
hfakans ts Pean AAS 


sijn ende blaen / wet — buſkens erk De 


te Joannes — tot Joris vande Rye te 


Tweederhand witte — Orientale. 


fie ghelijck er 


Mechelen, 


id 


a Wend 5 Yaa 


142 


Pr fd akin Esk 


Winterſchen witten Orientalen wrr 
In Latún/ Hyacinthus Bruma 
Orientalis albus, 


* ond 


4. Pr. pq * 
J 


gecroõde Jacinth bã Dirks InSGriecke) — 
Hyacint hos. In Lat atún / Hyacinthus — 


eos kn Aerin In ‘SrärhaisVaccer. In Bp 


flores; ende is 


DS deiie is, ende Hyacinthus maior ‘vande 
* Syluefter Hyacinthus van Cordus. a 


Gemma / aerdichlick ghecon⸗ 


„oat mente —— 


{ f tf 
Pine GR ——— REE Ld Ld bt ô — cken {ox 
! hae, hdd 15 hit PA | JE 2 J A, 
Dt onder fivert ghemengt: Maer dit gheſehiedt eeſtendecis taire mſel 
hadde F F VES Ard bt «he nge | Jet e” Â 
RUNE nd da otd dh E 8 be AS 
VuV— 1 7— vid trier KE JVBer Vevdh ke 


Öroote ghecroonde Jatinth ban Dioſcorides. 
Do wel dat dert op? * Jeinth zeer quacdt om Eennen is / nochtans ghemerckt bat Dioſco. 


pb ghebogh vol purper foo hebben wy —* 
ade 3— hel d gaende gh rn poer 5 
nh van Diofcorides albernaeft comt / nac gheſtelt (€ ende befchreuen heben, 
Pe ED, én Nn in 4 Calas É PA PI enomẽd EN 
* perd — — 
Lan Sn —& * ſe 


⸗ — — de groëte Sa az 
rinth comt ouervloedich ghenoech voorts in It alien, Sangucdoe! Pronence zr dje, 


van 3 PJ ĳ Pi EN B N A 4 1 rid vOC HW * beeb 

Der dan die vande Bal itorius ommegheſ lagh der aerden meteen effen vonde * 
htighe g midi: / die vande middeltotb — beel d s met veel bloemkens arewijs by een 

ghe gt/l pich ende purp aen zeerc — ts comende / Die vande Lavender 


é Là 
bloemen die De ef doen di ende nedermaerts Moree van verwen ‘purperblaar, met cen 


fieflicke roodiheydt ghemengt. gh 
N fi seen) lae ſe /ble Ep purper, waer door dat ſomm abe 
bl 4 gh (eerde eñ 8 ï Mroncpelliers s megen Datel was de Bulbina vã Plinius Balbina Pii 
oft Bulbus efcul „ende ander da an Pancratium : want ſy meynden dat dg efulencas, 
—— Db vere * 
ofcorides. Es wortel vanden 3 ntb | ijn ghemengt ende opgheleydt / men ſegt Cracht 
* * baert laet voortcomen,” Er 
flopt de camerganck ken / ende is goedt tegen de 
beten vande fenijniahe fpinnen. — 
| Tſaet is noch ende ſterckelick De ende goedt inde Theriaca gheda eñ met wijn 
LI c ! ed 7 hé * 2 —W var/ 950 
| ghedroncken gheneſet de geelſucht. 
Witten en ben — helück. 
| iden in ſommighe houen van Neder⸗ 
| emg Pleven a maer mei witte bloemen v van binn aeyke 
* — 
3 hid Ad hidde dd à 


— nd Jacinth. 


De e Jacinth linde CE a es 6 «s * 
| — dan inde houen. Ide Sente f er deſe plante Def anche he 
ee tamen o Pr] — — ee eek J 
pens wiens, Deef Ahin a ser il — rader 
waan De fte —— olct * — * Bari —— gghen / als fleſehkens gez 
—S heeftſe onder halue palme — — ges — 
nvan die van nyca Eat 
de bloemen is bate er — geheel — 
Abt zend wielet druytken. 
tes ve Foonderlicher ende plapfanter oan verwen dan de voorfeyber fijn blad 
4 grouer Sijn ghelijck. Tſaedtis inſghelijcks fwere 
— — in has —* 
— 
| Dipcadi rid —— ge — 
Di⸗ Kiko tor de , en — EN 


E breediſt loeter ende bot. RE 74 Jet 1 cf purper, — laders 


Bt wien — groen, we — 


de 


144 Belſchrijuingh ler rn 
me — Jacinth. * Latijn / md ' 
us Botryoides vulgaris Left is F acin thus S Neo 
Witte —— —— Rt: benik EE rte DEET —— 
acinchus comoſus albus zus 


guu us Tragi. Hyacinthus Bottydides LE 
Barreletz vande Prouencialen, 


— 
— 
ze PPP DSI 


— 


Stadt Cha leedantenm Sr Telen EM 
Uipcadi 
14 Neel ks 3 
— 
Erie 
FA — men rn PN — . anr, Pe | * í, rv 40 — 
add N hé} Î Ld) 
* RO £, * 1 6 * Cafaf. 5 as fhaf $ 
dd — — bf J 22 * OE hdd mhd 4 hartachtighe, hous 
5 Cr 3 { PRA Ef —— G € en a 
JJ 7 A hdd 4 4 Lb F 
€ * 1 € — abebrofen EN Gak RAM ii Kabas 
he, J Ef | 
en Heere Ns Bn Dr 1 c, R & * — 1 — 2 — 
Î he} ede 
er / ten —* Lende aſchgraei / de welcke alle lieflicken vende 
p 2 bed 8 Li J 
heeft afs fp wijd topen is, earn MATT — 
* 
⸗ ER 
drol TAS War * * * Y Es tea tfwam 
- t - Pé, 
Gs nafs KA. ES Cerf Patris 6 haf a dept 


fen noch in De Dicke ende maen — — bladeren / de welefe —— een⸗ 
en purperverwich zijn / abelijdt oock de —ã— vijf / Art duymen hooghe / beft fe 
cants elt af tot bet opperf g ghelij leyne flets) 


EN a Ka £ & dek — * 
meer Br 
hd hdd hd « OTTER — 7 te ee 7 Ee 
* 


nn wtb Bombycinus. 


ffe den omer bier binn boren en de wonderlijcke zue 
vanden gheleerd Dodonzus beſcheeuen / die geſch 


DoorMatthijs de Lobel, > — 
In tatijn/Tipcadi albis Aoridis. 


Elact blaeu · Violetten dzuykten ·Dipcadi met witte bloemẽ. 


4 — ENE, NR mn Gel 
Dipcadi Chalcedonicũ & Italorum’, Mufcari gheheeten om dat 
zijn bloeme rieckt gheljck Muſcus.· Bulbus vomito⸗ 
ius Marth. & Muteari C. Clufijgseer «otor ven 
— — 
J 
—s— —— 
3 A6 Zw f Ne CR 
3 | É — 0 
8 
VV el 


ESS 
— 
— 
PEET (TESS 


EOV rm 


1 l d 
! IE A Ei 
OE H (4 5 
A17 
ERI geet ER ci 4E 4 
. dd — ——— 9— 
8 6: P/ 
\ { 
qidesuer aided Mans EJ 
et VERE BRAMEN 703: PRIN: 
M A isle ld ri f/ 
ON Î / 
NU | / 
\ D SL vis 3 
Vd: F 
— — ESA A 
— — 
— ——— 
ni V 
ed — —& 
— PTT 
— 394 — 
ETE 
* Pe 
* 
Naer Ik 


& 


—* 


NK 7 


— 


* 


en ee OON 


er 
* 


9 


* 
* dd 


Y. 
et 


phorus, 


berfievde figuere, 


146 


Wanden Eriophorus oft Bulbus Bombycinus 


N EN Ne 9 
En ude, De hr 
St, X Are 


—5 IP SS 
—— 
Ed BE YUN 


4 


— 


Sr NS 
Ee U 
IN it 


— —B— 
— 
— md 


— — 
SST — 
ESSEN: 
SSS ETEN 


— 


J 


SNN 
—— 
SSR 
DD SDR 
SE SSS 
EES SSDS 
— SE — 
— $ — 
$ 5 
J 8 


8 


4, 
4, 


SS 
GS 


Antonius Cortu- 


: —— — 


147 
—VV a Te Ps PE w Ef Naas Aalto 
warrataugo add degen sn 2 ohoh ved, 
5 CC di di ö DN PD fi r p gh D — var dekt 
De a À fa le Lp * * 4 68 VO « En Af fi z6 
ganrnare Je Î Jg 7 —* 
Nd * ——— 6 rj GC; dies u Squille —— for 
38— op 144 ſtele idd ! 2 De pd * 
ſt bl velcke fe dat bouen int —— is ge⸗ 
fe á, ed Ex £ 
hic cen —— —— 7 4 zr CA * Le 8* i gro — * £ ——— allenc⸗ 
id: et if Gend ETE WE : 6 fie lidnr aen 
7 * 4 mere be 3 
—* vande — of Heriſche Sacincher fi d ende fp zijn met hen eley blacu, 
afde puntkens int eerſte purper zijn — — 
hebb k : aan 16E * 969 EF SEEC sarto eh ft PE IE > (fat n heahint 
heel ek ton a Te TEN St Deef —— DP beghint 
eter — — l rr 1e wd —— 
Theophraftus heeft vanden Eriophorus gheſch 7 boeck ende 13. cap. vande Planten / 
Dat hy g d t d £ ad —— free | ks (Ee Adike rra ig 
ende ander cleeders ghemaeckt worden. 
De Bloeme van Tigris Tigridis flos‚an D li ſp 


Veel ſelder ie is de ne woede Bloente van Ti- 
gris ghenoemt / Die wy bekennen not gefien te heb⸗ 
en, De guere van dien zeernet met haer coleu⸗ 
ten ghemaeckt heeft tot goeder ghedenckeniſſ ons 
wt vriendtſchap ghemeyne ghemaeckt die zeer edel 
Heere loannes de Brancion,de welcke beeft ade 


Cos 
comende toe de fivertachtighe bol vande li: de 
bloeme is geel) met zeer weet cleyne bꝛuynroode tip⸗ 


tine arten Aanotten, — 
AAR beds F 
ne sns * | Ee ngben Bes 


Dezijn beranderi ens — 
— Bulbus vontitorius ig? * — 
HNarcitle⸗ —— jgjeel Aeue oareitte 

— Ditte Pa wke ee —— 


| Srafachtigbe aarcide van Plin BEE On 
iden Turcks T dedbemnen — — + 
6 urcks Tulipan, Oft geen helie- Barcine. dE ei 
} I eme ban Tolpe. or —33 it 
fe bewaar desi: in 
—— Salfftaen. 


148 


Í 


Belchrijuinghe ban allerlen Narciſſen ôfte Spaenche anetten / 


Saffraen. 


Yr 4 fs 


H ers 
1 ik oc | 

* —J 
ay! ols Calch: 


J 


Ì ende witt baden bande ‘gbemepne eman, 
— d it Colchicum van Bongerie, 
Ge hicum ban Bik en ende Alerandzien. 
Clepn Colchicum. se levn ze eel Colchicum. 
Calc cum 1 Vergili 
les-Lili atis ende Rpidhfolium ghebeeten: oft 
_relfoe: is/d’ — van lira nie ende Apote ken 


a É 


* 


— 
eel belt-Apiupn/Bulbus vomitorids pi deine oe 


Bulbi * etelick zijn. 
Aniu 


—— íupn. 
Squille —— 


Azonzenas ban Indien. 
Franſche Eſcalotten. 
Apiupn van Aſcalon. 
Atcalonicis. 


e 

Wilde Parepe, 
Scorodoprafon tweederhande. 
—— — aklnidt. 


Clenn wildt Loock tw 
Loock van Montpe * 


—* — oft nen 
* 


* 
kern xr Kr Ea RK. 4 ee 


Moly ban Homeru 
Moly met de lades banden Narciſſe. 
Moly van in corides. 

Moly. 


— fon 
wi ; Marchagon Chalcedonicum, - a 5 
g br 
Wilde Lelie oft Hemerocallis. 
g A8 
Sultan Sambac. 
——— C — 
Lel — 
Menbloemkens. eN 
Corone — — 
Satyrio 
— Eden ban Dpzien. Ei 
(Bondtfcullekens ende bineetebe toasten)” 
A opeen irl et od 
Ü deeg; Serapiadis bierberban 
Orchides wan. eon nftewelrieckende — ——— — 
HEBDE tn AES Diuerlrhe loorten ban Palma Chriſti. en 


ke maerden Medicon Cornelius Gemma. 
— Jenetten. 33— —— 
liaentch ende Sopaenten/ Narciſſo. 


—— ene ps Bethan bef bene, — ——— taten 


ck de ghetijc de Poeten vt — 
maer vande cracht van te doen. —— in wnd Narcofin —— 


Door Matthijs de Robel. 


Mitt — nt 4 ** — 
„Hij EUT 


F te al SP ENE B 
id 0 : vG 6 WIDE ciuon 7 
ant dn BEAP ortie orserrrnold 9Ore Het 
—* waarden: nat LBi Taa nnen ven 
- ze * den 4 kn J 


ODe Nareiſſe wap — — roodt / gele / wiens cranſken vande 


men fien mach / rondtomme met witte bladers beſet / ghelijck Ouidiuszeer fraeye is ſcheijut⸗ 


de / ende is de terme van Done deweleke in S Spꝛockelle Meertecnde Aprilis vers 


4 
ancfs che rad tin de bemden n DMontpelliers ende Pꝛouen⸗ 
tien. W Ant beef mel +. | —* Ee, rv „N. ef 
fien rinck hebben — é flac 


cucfe af lg pet —— — de welde her fracn 
faef fen da — ẽ aldere En — ofer oer oa 

éfte et in velachtighe ns dien 
rs rn sd 


Oe nde dande Parse 
Squite: Inde ho apel [ien clie de —* — 
badend —— — —— mden ghe— 
— den daermen — er te wett eer 
oe divan — enen 


Semen 


AGU ore 
Ghemepne zeer witte / ſpaede bloepende Narciſſe 
bloemen. 


go 


re verd ban allerlen senen oft tSpaenlthe Janetten / 


Gher BEEZ 


* Ap En rs ie fe RE ree gele tara —— 


Se — 
14 bats en ? 
2* * 8 ef 6 ns AGO 


ede “s Neekcnst 6 


te J Lif il hl EN 
* Pra 


fe, ‚ ghemevntick gheſch 


ſoo dat dickmael nen dat D dobbel zijn De ——— van deſe zijn meer bende t-groen ban ke 


voorſeyde. 


X — ———— aart. 


NELLE ir 


IS Dan de ghe 
p elcken ſtele ded drgghende. 


De cleynſte E Vian d'andere : de bla⸗ 
deren ende bloemen zijn veel cleynder ende engher 


meyne / oock niet meer dan cen bloeme op 


** — — 
— — — 


* 


De neerſticheydt der — hebbers van onſen —— heeft vercreghen wiet foorten 
n M 


van Narciſſen int midden geel / de welcke ſy noemen 


* 


De Nareiſſe die int landt is 


io-l 
Sja wel ouer Dertich iaeren / is in bollekens ende bladeren agheliick den ghemeynen zeer witte 


ci fie: m sarmrs de 
€ re 
Ane 7% FDN 


—* Kk AT 


—— sers 


zoal sa AR ofssel Af eed en 
hdd 6 — 


ampere enn — — * 


Cl taat. ES IR AB 


d boorſeyde — ⸗ 


weten van —— Selle neuue, Latescû. andere plaetſen inde felfde contrepen gelegt; de web⸗ 
ke meeſtendeel heeft aen een ſteelkẽ eine (wac leg van cen ftacnde bloemen / die niet fo wilen 
leeck gelen inck inde middel:de bolis ghelijk _ 


Bijn als de voorgaende fneeu-wit Narciſſe met 
hae ende van buyten ſwert / ende heeft bier ba bladers 
6 worden/zijn de bloemen 1 heen 


——— daer vande bloemen — 


Md | heet id nad | 


ZIT 
p Y Zath Eb ân af Don 
bande Prouencialen. Deſe tweede hebben wa ín Qe⸗ 
derlandt ghefonden wt Languedoc int iaer 1 56 1. 
* x 4 te Ml Pr AT 50 


Dooꝛ Matthijs De Lobel: 7 


witte droeue Narciſſe met eenen gelen crants 
int midden. D'eertte, 


dioluteus. An Spaenſch/ Lirio. Tweede. 


De Herbariſten van Ne derlandt met onſen Cluſius — he * 
be Narciſſe van de 
‘vredes Beeft breede bladers ende veel zeer luſtighe bloemen di À Ke 


* ie inde middel een gelen eranſ⸗ 
de Difa gheſonden / fonmiape feaghen datfewe Eonffandinopte come ghelijckerrwijs 5 hels 
volghende. d us: 


In ENE EES 
kafe 5 5 


A EP dae bratlele or 


MEEL. 


ns Deer Philips van Deurnaghe Heer van Vꝛoylandt / heeft Def voor/edene iaeren ghe⸗ 


i/d vin tenen inde Paraffonder vee befenber plancen: De lufticheydewan de bloemen 
hoechelick is om fien: A Den Hoen we debbel zijn: welck zeer ſeldtſaem eñ ghe⸗ 
geel int middel/ ſoo RW — a ba ee BOEIEN de voorſeyde Narciſſen 
3 ru Diga to siiree / tid. DALEN 
K Shebeel witte Marcitle, pe 
De Mareitts Betje Re ne er ji * — 
Den voorgaenden gheheel gfelijk. — € hebben / maer vanderefteis fp —— 


* tife Die de 
flijf: beyde de poorten vindemt ige zee 
‚ Kacrle de PEfclufe, die den bol he 5 

ghen van Portugael ende Granaden / ende 


verſchilt datſe min bloemen heeft; ende tblat witachti ende 
wegen van IPederlandt door erfichepde van DN. î 


fimeuwienden gpefonoen, | 


Bs Dire 


EEP RNR EEL WA Naad, 8 HAP, Bean 


J 152 Deij 5 — EEV al 
25 Neieinte inde middel geel / van Pite we Italien gy e⸗ 
vbꝛocht In n Latijn / Narciſſus — Narciſſe met enen gelen dobbelen erants 
int middel, 


Piſanus Italiæ delatus. 


4 ⁊ 
ll 

mn F — 
—— — 


oute pari van Contantinople. — 


Deſe is dooꝛ de neerſticheydt vande naccomer⸗ ons Befent gheworden / vanden ouders ende 
„Diofcorides niet — de welcke gheſonden zijnde we Conſtantinoplen vanden edelen Rid 
der beha Ki mee van Eekenbecken wt Blaenderen zeer gheleert edelman / ende Ambaſ⸗ 

per en real — der Turck € —— wordt in grooter weerden 


— nho grooten lief hebber vand — sjaal 
de blad Die lieffie ſneeu· wit ende zeer 
fie om fien zijn, * ee: ei prij inde midden te maer heeft in ſtede van dien 
—— a, Desbenbechtans enige ap parentie heydt h daer ne) 


he Topdek — sedert vang hewronghen ende ormmead — 
keerde bla 
mand ROE ik — ſieter F met il nalle baders ——— 


ik 
ant ⸗ 


— — 


Deſe en verſchilt oock niet in ghed 
enen j oem — abe — aacht vande Nareiſe van Diofcorides, — 
ze met eenen c ik rin maer ghelijd een belle, vicrmacl meerder dan de gele roote € lener 
— —— zhefronſt nochtans niet o 
Datfedunder ende cleynder zijn. Fn Sprodelle ende Meerte zijn nf, tot Londen op, De warmoes — 
marckt met groote hoopen / ende ooc De bofehachtighe bemden van al Engellandee — | 
die Supdewaerts ligahen/als Canaucvoe/ afs 


—— 


any Matthijs be Kobi | Ee AN 


»bonië. Bout welen wachtte Parcitte vi — 
ma witte Barcitle , In Latijn) —— totus al⸗ 


us. In u— blanco albus polyanthos’; ®ft Chaleedonicus elegin= 
tior hlacior rarr, & multiplex 


at aats rak 


— groen die niet tdan op de hooghe — ende denn in Meye ende Wede⸗ 


maenduahelijchmen fien mach bonen of ghebergbten gaens Mijnden / ende Pyrenẽ / niet 
Í ſonder racht / die oock ſoo — — ffapen. 
—— geel Thtloolen. * 
— det Pe edere fen van luttel ond ſcheyd y / maer breder oan aber ende meerder 
Oma —5 Cals Kok opd Mdd, * RB — Lgbelijdk, 
ont vol en 
erborifen Var B ont woa) 


Kijficl ende Mouton , Somijdes is die veel depnder / met een ſtele 
—* een n ſpanne oft * voet — De Dine is alef de Naraſſe van deſen lande / maer —* 


8 "de boeren ende ſchaepherders eten urgeert / gen finctende Cratht. 


—— ponder wf D boet boascten, 


hiänsek Pep 
EEN 


d ; La chſchen é 
° ORDE Tos) — gie sip ata a 
6 Heeft dunne bladerfer pe ebk EREN 
oaf fiene mene 
E 


van dien cen 
ijck gele deelen ——— 
— oi afin — — —D 


Beef maen grootte van een hafelnot. Aluarus Nonnius ip wd gheleerde onde E Antwerpen 
Vꝛouwe de 


fierſt vimen ng 


err se bijn 


RE 


Beſcheijuinghe ban allerlen Narciſſen oft Spaenſche Janetten / 


ten oft geel Tütlodlen / In Latin / Narciſ- 
fus cous lu luteus montanus Theop hrafti, In Booch- Spaenſch geel Tijtlaoten, 


Tooten: zn sranchols Coqueleurde In Bpaentch/ 
Campania, endeis der do-Narciflus bã Clu- 
fius, ende — * an Dodonæus, eũ Bul- 
bus’ — van Ane, ende niet Cotdia= 
minum alg Gaza heeft ouergheſet. 


BEN 


gen bollefen senen we der welcker potten wy de —— plante hebben nae d leuen beet 


contrefenten 
* — ar — * A DR — F gh LPE 

elemen pst abeoeffent / apelijcf ats de ink EEEN 

Nederlandi * ——— Doze eenen wandeler oft gm Gain goeder 

comende: Welcke bollefens í ; b fi 

gheen Doom. —— * 

Seouen de vooꝛſeyde cleyne N wir ft noch de voorgenoemde Mouton dope andere gheae · 

ET RENI ut Col PR Rs JT een | ef sE Az fat r nunaetins El 
* deed Lhee he 4 — bide hd Aare ei 

Bogor En in 5 —— 


— —— Pain IEI 


CA of". IJD, 4 AE aa Gai 4 


— ee € — J | hehe ak” à 
EEn LET 
an A 2 


* — 
Aares en Waak NT ar __n — 


le: 30 van ons — define — fonen voor flr is 


— een 15 
Anderen allertleyntten ergen. gardtemer gels 
ſt b fh ſen Moutũ 
ehs al sn Latújn/ Narciflius montânus iunci montanus iuncifolius minimus alter fore lit 
folius minimus alter Hore luteo teo fimbriato Mutoni. 


Lanus riuiere van Montpelliers gheuonben hadden Tt mé abel purperbloemên / de 
welcke wp nochtans daer / ende in ander aengeleghen bemden / langhe ende dicwils te vergheefs 
gheſocht hebben / ende oock de neerſtighe — vande auyden/ ende ons meeſters gebeden Dat fp 
ons de e ſelfde ſouden willen wijfen. 


_ €lepn ghectoonbe bergpe- aareien 


Beel Tijtloofen met dobbel bloemen. 


A POS rr pi Xx 44 sn EES, SOVS /- 


PJA f ger 4 ri 
156 PI Dy ge Janetten / 


2 dd 


Bears on * 


* A rrievnue —— arie / ban ae — * * getroondt bergh · Hartiſſe In ide 
ge voorſende clepnite gele / maer wit. In Lat n / Nar montanus minimus coron 
ciſſus omnium minimus montanus —— 


Cracht bande Narciſſen. 


De wortel. panhe hed ard glscoct met ſpiſſe ofi dranck ingheno⸗ 


detinee 


Door Matthijs de Lobel, 


Geel Hartidle ban Afcikë, wiersen — 


hric. anus:an 


— — An Latijn / 


arciſſus luteus multiplici flore. mitorius? In Spaenlch/ — 


157 
In 
Ss vo- 


— ere zeer goedtteghen de colica/ende ben jef En 
motie daer af te maecken foo ſult ghy de gghen / eñ Daer mede de ſiecke ſtrijc⸗ 
ken:ghy Orle cracht. * 


droef A eff. 4 afte. 


$ — an Bulbus 
ek Bnn ld ee 


As — tenen 1 Barbier ende red, vande galeyen van Tree k — 


an Bona ft 
—— ble goed rend Laer van fatfoen was a biel de arjan * 
ende niet ſo ſlijma 
want ende aaide / — abeenfins verfchillende Je — 
Sari —— datfe ghevonden worde niet verte väde hauen van shine A 
Spaignien ghebrocht gheweeſt —— — — 
Clulius ſchꝛijft datſe van ſeife PRE ik 


2As rreerta — set. Krtsfa Ken Cen Wasa rKT et 


Gele gade Marcille met —— Jonquilles. In Aatin/ 
arciflusiuncifolius{erotinus. 


De acte fpade Narci met -bladers verſchilt Leene at — 4 — EN 
be lemen k J 


et 


Diofcorides. De Bulbusdien fp vomitorius * heeft veel í ier ende längber bre 


158 Beſchriſuinghe van allerley O artiſſen of Sparnſche Janetten / 


Junquilles met ronde ende breede bloemen op be 
feban encket Goolkens. In latĳn/luncifolius 
dan Bulbus eſculentus, dat is Bulbus nut om fe flore rotunda circinitatis rofeo, 
eten; maer eenderghelijcke wortel; met cen ſwerte 
ſcho je Neh 8 
af gbefsen cnde ghedroncken —* de —* 
fen vande blaſe / ende doet brꝛaecken. 
Galenus. De ſelfde is veel heeter van natue⸗ 
re dan Bulbus eſculentus. 


Geleſpade Narciſſe met bieſe bladers. nes 
Narciffus Iuncifolius{ferotinus 


In hof * be ame Bouwe Vꝛouwe Ma⸗ 
n Dy Aluaro Noûez boot 
— aber lachte van Narciſſe met biee 
fe-bladers / al heel ghelijck de ſpaede Narciſſe met 
biefe-bladers / maer De bloeme is ronder ende 
bꝛeede 
— — Jonauile. 

Mijn⸗ Peer San en Greffier vã Ant 
werpen / aar Branst ende wy / hebben 
— cen andere ſoorie van Jonquille de 
den bol ende bladeren beeft noch eens foo groot 
als alle de voorfende, Sijnen ſtami is wel twee 
cubitus boogbe / Draghende vier / — il — 


maer meerder. 


Cleyn pe Be Karcille. In Latijn / Nrreiſſus Ara 
— In Spaenſch/ Tonada. 


Clepn ſpade accitre, 


woerdpatrhije siaacali ün * 


witte mendt. Lelie bie Hente oft Titloofen met veel n 


hleremen 
—*— is vane — Viola, alba heo „ite nd met. luttel aren * a, 
phratti me f peel E\ van Gond elet? marciſſolirio 

Ape LE 1 — 1 — 2 


Narciffus 7. van Maiti niet betehreuen 


— 


keet, 


BÀ ze el 
NS 
0) 3 
— 


6 
9 


Np fol * Brie vr PCLT can varieert ype — Meki iede 
hebbende dan Dat min bloemen 
brenat/ De welcke den 
Dada ne vodetf voorgaenden ge abe en zijn À 
wifelende abe ia bra — —— ck die ——— bni oock ind 


an 55 


Milen rte dd 4 HEE ee ord à nc tandekd at ot > 2* 
eve ad 


É. 4. 
sE De 


Enten 3 1D VAE 
fr À — — sn — 
teens 6 krot B aats NÀ — — ———— 
Ee * VUDAELD / Altus 
beeft, ht de ind ormandie / Nie AR AB ers 5 , 
1 ——* — india ker ak vier en 
—— od Sn 
er hd’, 


—— redde 
heydt 


160 egte van allerlen Narciſſen ofte Sſpaetiſche Zafietten/ 


ed ſottekẽs. — — mini⸗ meisten Lelie· Nartiſſe vanden Heeft, * 


mum), endet Leucoium bulboſum triphyllum Latin Leuconarciffòlirion minimum Autum. 
nan — ende de fette atcilfe ban Mat nale; 
ũ Au- 


linij? tumnale ban Clufius. 


k zijn bat de voorgaende Lelie-Sarciffe [oud voer be ite arie vanden Dev 
ale de ghe groene oft graſgro ze linen noe geth! waer Door datſe Pliniusalfs 
foude ghenoemt hebben. ta 


. Gele berg- Helie-s Aareiife + T Ee Len Nederlandt T — — Alliers 
is * 


jn AA rent el 


met 

get te —— woo pleaben et beter onderfehepdt vande binghen } hebben die ghenoemt g 

arciſſe⸗Lelie. Debloeme comt infgbelijcs woort van yeghelijcke Bf ende 9 en wi 

—— eerder / eñ delicater is dan Die vande Nareiſſe / te weten eert alleene die geel is J 
Am bloeme vande clie, oft eer vande —— * J— 
aftekended bolleis veel cleynder / ſoo groot als Ef 
cfr loocce enbe beef bile am boe eenander ondercliſter ghelijc ah 


Doo? Matthijs de Lobel. J— 


Gele — ban Zanguedoc gheheeten in Gele Lelie N fn 
Aederlandt T ulipa zen Montpelliers. In Latijn; pa van #oloignien. In Latĳn/ /Bohonienfis Lie 
bone Lilio „Enz —— luteus ſiue Tulipa Bolonienſis. 


Be de cleyne Tulipa ban Dodonzus. 


alle Die ionghe Tul van Conſtanti spie hebbẽ: met een leyn dua ve — 
heeftſe ceel Diek cht he blaë —— 


aende ſt ꝛt de / di — 


Gele Lelie⸗Narciſſe ban Boloignien ghebeeten Tulipa ban Bolsignie. 


Die fof 7 J. Ms hf. NR Fr p — 
van EME ED VAN bladers, Peene) 3 g m 

ſijn deelen 3 Bekie arkend has nt A — Ms! rt elf 

5 Ï 


vS MEDE VEEN 
2 


PN od 
wijf bf ns (* * 4 Fond F adel is js —F 


J 
EN PDN ID B ar, * * berk 
2e 


Eutcke Tulipan aft Cafelale: evene edad 
n Latin / —* Tutcicum ſiue Lilio-Narciffus fanguineus ‚end Lien 
———— — 0 ENGIN 
— dereerſt enegien ende Padaa defe Gricfiche 
ic an —— de ouden Baek talé Estelle lale ende — gheheelen wordi Lom 
€ en / d 


Tulban die de Tucken — draghen: daer nae hebben wp die ‘ghefien tot Florencen ende Ge⸗ 

nua met cen gele ende 

bladers, den vod pen nroodeb — — — GR 7 

— B—————— Eendelt ſele van Booge/opd —— — 

En alsde roobe deli met fs vite Barten —* Belie 
de welde haer eedt gpent belijdt 

an eenen kelck oft Marietten 
— eg elk bloemen / hebbende inde misbel fes: 


clematidis. Sp bl jo 


de ſtijue 
ſaedt groener be ineen ti f ot / 
be watplac, Shelijd dat vander —E —E— oge f — 


vande 


162: 


Atr sf Aa allaat KA | Yasael. ST als TN amide af . 7 
1 Na t Tulipans, 
4* 4 


— —2— 

RE Es aok ES cign H in 
vande gente mice al alleene in Itallen Maer o y ES je! Ende 

—* Ee BA antal 6 eri verplant d 

Se | hd 2 Ve BEENS € 
—— b bs Cts me €, 4. af ef BÉ oe ( *8 Pi rr ſein 
AED enve Ausuß * hd J a) OPP VVE are 1 v MRS GEDE 
re bollen, 


Difde ſoorte ban bzup-roodt Tulipan. Fn Lasijn/Lilio-Nar- 
Sin jp S PE A . 
Ë & 2 1 4 ek 


— roodt met donderſte fwert Tuli ipan. In 
atijn / Lilio Narciſſus fanguineus 
iciûfve. 49. 


borgt e Helie-arcitfe. 
Bant ì ; 
Pes bek 3 Rekho' EN re Brant ak: 
é 6 7 4 A Ld 


je Poorte vee jen bloemen ghehadt De zeer edel ende doorluchtige 
—— himay / Mijn hetman van Croy / ende de edel end d de Hee⸗ 


n van Brancion / de Deere Yan — bez heen pe Delft, Joufvꝛouwe Narie de 


—— ende Joufvrouwen die wen ener oechte eñ verſtant h — | 


ben 
Booghe gbeleerde Heere Pbitipe de Damir Deere vã S. Aldegonde, Mijn-Brouwe Catharine 
van Eefcren Straele Amant vã An 1 Mijn- Bx 


gonde du — Matthias Laurin Treſorier generael van Elen f 


Willem Marcin / — —— 


————— Caria Grete — kn eren ee a 


zee 


i vti DRE RI erotik tin Ante! i É 73 it zn 
E15 Bik pitte be ſte i⸗ gh Bei pho vam datde a 1 — Ee igbe at hee peor — 
vat: EEn > mede beel — 
———— ze en oa ns derd d'andere hadt ——— Be ele DON 


derte katten Lai inde middel 


—— F trad t Tulipa peet — samenge 


outon / eñ naer de handt vävel 


TT — 


Neghen ónder: 
den ban 


broege oft (par 3 


ie henk. 


_ Door Matthijg de Lobel. | 16: 


Ee * PJ) 
TA 2. heeft vofnselsolt hl 4 Y f 
bd BIE 


De 4. is bloedt-roodt/met een gheheel ſſwerte bodem. 


Be 5 gheheel roodt / met eenen gelen grondt. 


4 4 7 pr 
We Gender .nantfch beun FK Kart — — 
78 ; 8 
— vien —— 


ſonder reucke. 


De 8. is ſthoũ bruun roodt miet eene · ſchoone · breede twerte⸗ grodt / zeer hupſch berciert 
rontſomme met eenen gelen randt opde wijle bande roode Vifvouters aft Boter⸗ 
bliegben, 


De g. Pumilio NKaenken ghet is den boorſeyden gh lück /alfoo welvan onderfte 


toadt is / maer beel clepnber / gbelickertijs De ghebeele plante Die nautwelick 


hed 


— unighen hetvan Mijn 
nichte ban anderen —— waer t — alreede — —————— gbebioepet/ 


grondt berciert rondt met 
miek Ae me 


Led 4 


Dan alle de boozfende bruynſten roodt ban coleurẽ 
ma Moerte grondt/bloepen alderfpaerte / ende dueren 


had 


bezen (ander teucke, Tteitde mi ij oock bp be 


onla alS4 nd. 


EN * 


u roleur rent: De ſpade alſoo wel alg de  broegbe 
—* alberbert met ſchoon claer Sonnelchün ende 


be vande broesbe haeſter ryſen d'een Dan d'andere. 


„Bere bloemen ) niet wel nebelachtich ende reghenach⸗ 
tich weder, 


É 
Ei 9 ot « 

(ro. De purper bloedt · roodt ott granaet 

appelen verwich met witte canten eü 

gen witte mét root gemengde linie loo⸗ 

vpende lancks den rugghe vande bloe⸗ 

me/ ende d'onderſte bande bladeren 
es ‘Ae 


i. Schoon purper Lacca roodt / mét roo⸗ 
—— de canten / ende d’ tak banden bla 
Bers ban bupten Wit met pleerkens/ 
D'onderfte geela achtich /ban bouentot 
inde middel ſchoon claer bloedt ro odt 
met ſwerte draepkens middel. 


12. Dontkerachtich purper bloebt-roobt 
erk be drye buptefte bladers (pitte et 


—————— 
13 Doncker wen gele draenb Fr 
14. Pre ine le ae * EE 
Ee 

15. Claer-rood eert open b wat fj wael! 
16 Srhaan Es + 4. ht 4 * oe geet 

* * pi s —— 

— 16,Âoot.ties 


ft Svaenfrhe he Janetten / 


A allerlert —— 
— * ht hd 
MEREL. 


— — — 
——————— bunilie In Franchois/ Tuli pan nain, 


20. Ond dek luffich geel [bloedt roodt. 
21, Geel met vaode gheſtreepte canten. 
aad Tomeh Aiôrt el 4 hef Kan & PJ 
Î 3 A ne Ke rf 4 * 4 4 — —— 
| T * { * *8 Jan e 
2 ec Aannrarktter Ee loaete pa —— 4. 1 : 
mid dele * ER 
26,5 i wterſt J fe bi beft 
Meniger⸗ 7 Witte met ghefireepte lieflickt taodecanten. 
/ 
ti on⸗ 2Q Er) * — — 4 PO 3 Tik y rn * 
vãd e⸗ >o.Ban mit: 4 hertns t Aisort: Be aldinle 
lie-3Rar- 9 “” — — esven 
tillen oft 
Tulipan | 393! — ende bioeghe gele — — binen roode gelijck / van reutke van Daf: 
ín bere | fraen o Et Parcille/ende oock fonder 
j2uGeel met fehon: roode — tanten. 

33 Banb biede deel Tant? * Eng Bend SET * 
35-Geelachtich ozenge wt den bleecken. — 
——— 

—— —— 
39. Geel Tulipan oft Lelie· Qartiſſe mer breede botte bladers ende canten oz 
40, Ozenge —— — —— bloeme. 
1.Srhoan En ——— 
— — B Tulipan 


——— Lobei. 485 
onckerachtich purper bloet root Tulipã met be dzpe 
buptentte bladeren ſpitſch / eft de binnale bot, 


In Latgn/ 


exteriori- 
b’ m 


natisfo= 
liiszintet- 
nis verò 


zetufis. 12. 


Booge wter maten — —— Lacta voot Tulis Tul an purpet 
—biolet, n Li li ee, — 
pan, onder geel met ene middel, £ vage purpur — ik 5 hen 


Me 


de. 


— 


aw T..tt! [ADE et Ls PUR | AT allan Masaald aar afer T' 


166 1J ulipans, 
Schoon roodt —** met wie — blint· * apen wit Tulipan, ende tlaer· roode 
de / ende met witte canten La⸗ anckr d'mid del van tbladt. In Las 
tijn / Lilio- Narciſſus rubel- tün / Lilio-Narciſſus albus, par- 
lus niti tidus, candidis uus, & p paululus, medio iu- 
xta carinam rubel⸗ 


us,nitens „22. 


Wijn. An Latyn / Litie-Ni tis coccineus, can- 
didis oxis. In Franthois/ Tulipan Nardie ni= — paar 
Crammofi, 23. ueustotus. 24. _ ruboreconfufüs. 25, 


„Door Matthijs de Lobel, - mat 167 


gege mrt gele Klien, 
> 


t geftree telieflicke raade canten. 
Witte vezel an met geffreep Ì In Latin, 


Tulipan fchoon g geel ban bupten enbe bart 
Lie cha ban met binne met eenë roo 
ele Tulipã met ſchoon roode canten. In Vatijn/ * ie hachtich geel ban b buste bin mere randen —— ze is 
gn Narci (Tus luteus eoccineus rubétibus oris “32e __ perantemende binnen fchoon ged, rigbenruggie Bi — 


—— 
fubuiridi. 3 


| 3 ET „ À 
Lane. — 6 


ecu: 
“dû iis rubris de- 
En si 


168 Beſchrijuinghe van allerlen Lelie Narcilſen oft Tulipans, 


Geel oꝛenge Tulipan ander cf gemengt / eit aldermeeft gt 


pzenge int middel van tbladt. Fn Latün / char t orꝛang gel In Latijn / 
Lilio-Narciflus luteus phœniceo, Lilio-Narciſus pheeniceus peramœnus, 
„ … confuse mixtus, 38. oris luteis. 4x 


— 


ver 8 x aa MEA 


Geel T lip enn lie 
— ik ka botte — — vande bloedt-roode Lelie Narciſſe. De worde 
ele ien zeere jc! / aende welcke voorts comen vi ij 
die vande Lelie o vande! — lij F W ORS kſe ntijd sie ik ende ſomujdis men | 
cbladt / inden bof vanden Deere Yan vander Delft/als inden Moly van Homerus. — 


: 
JLelie⸗ Narciſſe vl — — 


nd hed — | 


Doo, — 7 


Geel Tulipan oft Lelie, farcie blas Helie- Parcitreaft Tulipa prange vlammẽde mét geïe 
D J Tulipan,fiue he oorden ende een open bloeme , In Aatjn, 1 ilio 

Ae luteus halo — f 
pheeniceis rubentibus or Frãchois/ Tulipã Aät — je 1 jen 


£ me heen n 4 î — 
AREN — se eri — kts „0 


ts Teler ONE Sad oes 2 on asma 


5 gaar 
—— Se, — h nden oi 
eeen — Xainctes in ansi mn niet wijdt v van —— cen pieten 
—* Gs (Rt af. de voorſeyde Adie vel 
pen cen ſulcke gheſchoncken Die w 


4 * 
* * — - Ee: aar 


fehoone ie, D 
—— Bevoe, woeden — tf 
plans; ban be bloemen soi , eenen — 


J 
GR — ee * he 5 
— — Shemenn 


ro Belthrijuinghe van allee Narciſſen oft Tulipans, 


Karciſſen illaria, Ge Fricillaria ze td aken Lelie 


leagris flos Dodonæ 


ue arciſſus purpureus — Me- wan Zan t. Ind Lilio-Nar, 5 
— us — s Xan- 
cton 


Spemepn Sattraeu 
/ 


malainske Ak * * Pi] rd 
1 


TA EEE Wda VEE a LL nd ENE B 1N 


Door Matthijs de Lobel, it 
**— ef hidenden: In ee / Crocos. 
Fn Latin / Crocus fine Hore , ende is gheheeten 
— canal, ef Moriſch / Saf- Salfraen bloeytſel. In Latin! Croci flores, 
In Ftaliaenfch /Zaffrano. Fn Erde, ch/ 
frano. In ied /Salfron. 


vruchtbaere zes gtáfachtiahe — maer in Italien ganden en comet van J 
heeft. 


woorts/dan het wilk S Saffraͤen / dwe en ander nature h 
———— Theſſalus — J ggh 
dat dootdelick is inghenomen / te weten Deel — * hin 


verteerende / — ae met — crac enomen doet water maecken 
igheeft oock een fchoone verw 4 gb 


vv Att ir 


LG kr daeff rk 8 A A CC L rl 

ps F 4 4 Ui J Eb inert 
AA 4 En 7 ⸗ — b 
& 


£ 
Li Li 
* 


—* Te Je 
E df * 2 —* Ais oden 
* LG sé 4 46 E it C. 


i ii Te 9 Des 7 de ghebreken vande 


mn — vitrine 35 
ot oocf pꝛofijtelij jef gbemerigtin laeſters uen teghen de ghebr 
— — t geeft fel ln e sen dn vanen * * 


—72 


ended — — den ooren — ed teobade 
: moorden et edro 

sede — —— * — inde — 
E ales doet urine loſſen ende lees — 
> palfo pota dat is, mee * ghedroncken wete: — F 
inde ie e— kde Ver pafle „tis a te fegabens-als d 

nt hebben gheweeft ende verrumpelt door * vande — — 
er natueren, als 


be — —— boeck der de 


Bind AAS 4 


Vua paſſa àpa- 
tientia dicta 
Plinio, 


Eracht, 


— PN É — ec — REBT 
rrd } Je / | hats ſoo vujoe / dat hen hd 
maect. } É — ** 4 
Is ſe foor HABE Ka Ada £ ELC ns Gs VAr 1 PRN A EG a 
Cc —* J C F Ln 7 » 
_Galenus ſegt in den heef fz eK | ——— EE * 5 —— f 
Beet é 1 dk 3 
EEE AL Ë — — 
Zi bi m Je Dg Gd F * 
EA 4 * £ Pd Eder pe — — 
gh ſoo ſeere blij en/ verſpꝛeyden ſpiritael bloet vanden inde wen 
Silken Naber ARR MEET 6 és hade 
J se we 1 13 9 Aij * 6 8 6 
- ETE Pen 4 Pi f 
AI: , 
Berg baramionrbetdieenn £ | 
CNO nee — — — — KK —— J 
Rr, real, ad * J + vanden hof C Ik, * * mrs EL Abr pan | 
VENEN N | r Ï hdd | | Î add k 4 Er 
14 Eb EN {É. DN —** * KES Es Aat And — pn ân ee ACNE 
„er. Ld „var 4 —— 
— nat > * EEn On Te Pk gheleghen 
VEEGER : 


— enen ban * —E— 


Nd 


wvijfſte boecki in het neghenſte cap. fegabende als Dat Vinum pallum toegbenaemt wijn v 
en, / ende door lverdwijnen € 
ghen inde Sonne op cenen openen, vloer oft alen noch hangh abende zijn acn h wijngaerdi⸗ 
tancie. Op d aak) tn kaar” ſt hebb b va 
Maleueſe te wetene datje de druyuen omwinghennod 
hanghende acn Beurtier wijngaerdt- tante ende elan als Daer bern eerſer de eMaleueſeye 
wtperſſen. etn welck oock gedaen word ch 


wy li cr voor 4 ars * 28 —* * re IEN 


Erie befchrijners Ne welke Been Pals, eben voi, Dat is Sapa, foo — à (a ideate, 


ouen 
En una a & Ficus paflas. Suis Zhelijcks hebben ander oude beſch zijvers als — fijn 


e droo⸗ 


J 
—— — 


es Fr edt } 5 
D fd * n Per, Pe 4 das” Pd * —* 
macnt bebben dat 5 h pider 
Add TM J £ * Tt Mí, L. 
X pn) 8 1 * — J ee — hdd hd 9* 
Eee Ce : — * * LL * 
en naem ob : macr als De amdere Jap bedieden willen / ſoo voeghenſer by de namen 
ü PED fg K 5 Ln Se RE he EM | 7 


ANENEN DS FEVER VWE 


CX £ 4 
€ Tt No veer ROD vr van Criecken/ Rob van / Aetbefiensan 
Agrefta,8c, 


Salfraen Calue/ oft Crocomagma. 


PR ER 


gelid raptor, ee Bien. S, 


E ï 
] en is niet dootlick deur hitie ofte coude 
feae An „CC d aren! 


TC JJ 33 324 
EN £ Ee - 


Eert ‚ * EN : Ad BE Aden 


hé) 38e 7 k 
EN er VOET * Pe wl À 6 & Cf c. f LALZCH au rDafs 


sabel in BED Cra dte eN 


24 e * 2 à 4 
—— ? 2 * 3 hed 
Baes * kf EE * — 
y 


re Ca aa, es inten nn bi rn orion Bes * Center DE 
0E str > 


Dodo: Matthijs de Lobel, 73 


Werg-Daffraen indẽ Berkt bloep 


ende, In Latin / Crocus montanus Autumnalis . In 
ND: A Mp | * 5 —4 


Pf * hd 


Rlacate te eféus 4 


versl EN | bi i— — Adnr 

palick op coude plaetfen / Daer de ſneen altyts blijfe 
ligghende / gelijck als op de ſteyle plaetſen van Oo⸗ 
ſtendal / niet verre van S. Bernaerts berch / effen 
plaetſen zijn die altijdts wit ligghen vande win⸗ 
terſche ſneen / eñ oock root eñ wit ſtaẽ van deſe bloe⸗ 
men verciert. De woꝛtel en ſtelen zijn DE cammen 
LE —* * J —— — ee 16 Abd it 


7 hehe ha Àd 


binnen ghebruycken. 
My ghedenckt datief gheſien hebbe op den ſeer 
hooghen couden berg van <anguedoe/ Leſperon 
gheheeten / inde weyden byde hutten eñ boeren huyſ⸗ 


met purper bloemen inde maendt van September 
_ tuffchen de Gentianen / Beereworiel wie eñ Nieſ⸗ 
cruyden. 


Ed 
Cracht. 


Wilt Saffraen gheſtreken aende ſchamelheyt / 
Doet dicwils water maken / ende trect wt De Dicke 
urinen / doet ſcheyden de abefwillen vande Waters 
| ſuchtighe / ende treckt de ſplinters wt. 

De wilde Nerſchen ſouden met dit wilt Saffraen wt henlieder onderlijfken veel beter De luyſen 


ab { ghemeyne Saffraen behaluẽ dat 
bnn AA — MI! «C CRS, — * 4 PJ Pi — Tel —* 
A, men Derfchen defe q ghe gaſten is verdrij | —5— VETDN/ SERVE DELS 
Meer: ) ſtrafhey g ſterckende de leden / ende met 
dele Ee Besar re * Nad * 2 oe ,/ 
an 1 | — — SEI EN 
WDildt-Dpade Daft: 1 er Wildt wit Saffraen bande Lente met blaeuwe canten 


roode bloeme/ ende peirtche ſtrepen. In Jatin / ende bladers ter (den wegbelpzepdt, In Látijn/ 
Crocus vernus ferotinus primus fylueftris ‚Ao. Crocus v Ibus ſ 1 leis ori 
re purpureo rubente, violaceis lineis ftriatis, fs in larera foliis. 


Dar. 
pd aipas 


174 Beſchrijuinghe van allerlen Satfraen, 


heelp 
erin ae atd witte bloeme eft sn de ban ——— Sn bloeme —* gopr per 
dat 


berandering 


Saffraen bäbe Lente ge Derde pa * wen —* 
rper violet / thi Saffrae 


tanus flore „0 An DS 


Eek 


rocus vern nus per-biolet is. Fn Vaz 


3 


Ciepn wildt Spaenteb Satrraen met opene b 


besten. Crocus s fylueftris minor, Hifpani 
Cr ernus minor primus C 


purpurouiolaceus tot”, __ tn / Crocus {ylueftris 
quartus Valerandi, —— eal⸗ 


laemen. Fn Spaentch/ Nozilicha ende Nol ghe⸗ 
cus, Serhan ozilicha min 


Door Matthijs — 15 

de Sente met d oock ghe ſien met een wite 

bloemer ende hi — ende oock wit ín oma aende boet vanden geer hooghen bera 
van S. Dern 


Wild * fen Daffy 1E NT rs: 15 ol 
In Latgn/Crocus frlueftri Hi N 
licha maior, Crocus vernus tertius Eus ij. 


i.Alculcken onderfchepdt is tuf: 


oe wt zilichasf — witte bloe⸗ 
an⸗ men met t-biolette ſtre⸗ 
| pe Dele biete F Italien — 
— in de Heere ban Bran 
î 
Í 


3e en derde is wit / 
* 
ban diẽ is pur 


ygeſchõcken 
4. —— vã —— 


— 


er purper met — 


Wilt Sak⸗ Beantion heeft ghehadt van 
feu Alphonfus Pancius de zeer ge 
euê ber, leerde Medicn ban Ferra⸗ 


me tê vã e 
pe erwe lei, Clepne 1, ſ. Met een violette bloeme bie van: 


ble den Daffcaen gelijck; die open 
fte 1 Le gaet op een ſteelken ban eenen 
de Düpme/ endeis ban buptẽ inz 
de midden bleeck-geel/ fonder 
—— Lente blad 
Spaenſtch loten in —— ende is gout-geel ‚ De waztel is ghelück aasde — 
Salffraen | ramen tret chen 
der⸗ Cl Aes A 
hande / het —— nae isclepn Apiupn, 
welck aerle del fMAr:e * ere 
ns oo 
Denn ie) — gen Postugael, ban bladers ende —— febozffe vande 
muniteer g / purper. 
—5 h ween wi d r lende, de welcke acht blaerkens 
ele babbe/bant kene hier h fes ane 
de Deere w [d’ ù’ li t t uy erſte is 
Brancíon, 2 nop Dd an gghen pp 5 belfuigder ende baſter / goet 


Clepne 3. D'anber t beeft fomtúts liggende biefachtige bladers recht óp ffaëde * es abide 


wterſte eg 
—* zang toten bleeck arn fende, De wortel en is den anderen — onghelück / 
elütuigher. Delen beeft Cluſius wtghetrocken bpden boorgaenden — 
Cai in Andaloſie. 
Bermodactplen sft Colchicum. : 
Seer den onderſcheydt ſe — ais 4 aſſchen 
Ephemerum J rote EI Er 
ian vt an * re dyl nt a ————— Act Fi nie PRE tid —— 
AS ana Cd ie PPE EE IP ED DN 
htans foo wel fe vã Rd 


door Diofcorides verdaert mes ban genoech dat oeideen —* in niettemin neen 


der de foorten oft fpecien van deſen te weten Colchicum Ephrem, ten — batd'eene 


an be 
ter tenoo Áo, SEC KOOGDEN O y ghen rn 


Diofcorides 
willen 


176 ree aimee allerlep Colchieum, 
€ Bermöbdactplen oft Túdtloofen, In Latijn — * Strangulatotium Ephe⸗ 

gite ok — folium, „An Boor —— Teielafen enen wildt n / In Ftaliaenfch/ Zaf⸗ 

& Virgilij wara San Boilot/ eñ nae tſchri· 


wen n 
pine beghintele vanden Berftnae Gt — Hermodactylus met witte bloemẽ. u La⸗ 
ande Conſtellatie Arcturi. n / Colchicum candi do flo re Anglic cum 
® wrivechterft bie van H. Doek Moly ghenoemt / me en f Btich 


feere 
comende/ ende 


Door Matthijs De Lobel. 55 
—— oock om dat hy daer eenẽ anderd aert ende tracht vanden gront ende locht ctegen h pap 


remedien vanden Colchicum ‚te weten melcf verwonnen worden / doodende zijn / ende opa ander 
plaetſen wo: worden ouer al fonder binder gheten. Douders verclaeren dat d Ibenboom in Langue⸗ 
S en all net de ſch is doodend de) ende in Enghelandt ende elders en doet 
5 heot hinNór SN foIFNe 4 F bn | Srcherfinet 
daenighe verande erin fel b 5/ bloemen/ voorts comert 
ende verwe) alſulcke comender tuſſchen de ——5— Colchicum vant Syxien / ende 


—A 


dS) 
X 


ta er 


J idd 


Wit Enghelfch Colchicum; 


Dit Colchi vri ghens beſchreuen / hebb Colchicum genoem 
E Enghel landt van felfs feer ouervloedicl h voorts cort / ende oock el elders —— 
windeen is, 5 és MEE As 1 PN —* ⸗⸗4 mele On 54 HEN — Te OC * £ Ee 
eige —— — én Bef. * { rn Pe ë al Ra fa f « —— * — —— 
desde vrt: da 4 Ld 
wit) ander ſins zij ij 


hd 4 


fp: b Colchicum gelijck. De wortels ind’ eerde gbefe 
lick de ghene die op de hoeuels ende bergac hughe plaetſen g dh 
ar int landt van — opde Soodt- fide vanden bofch des edelen Heeren Cour 


* van S. 


bas —EX 


bidt 4 


te Ee EVANS 


TAre C'aleht 


n Latün / Colchicum Pano= 
nicum — Chai, ij. 


| — 
— Col ——— 


wenn — 
fn Dofienrijctr bp ne — ke 


13 Votheinnahe ga alerlen Salkraen / 
wide he Evan Ned p Dof ff van mijn vrouwe — du Quef. 
buf ' ß nderen/E 
vi Buyfevan ei van Copa tot Delen welcke honen ick de, hebbe doen bewoꝛpen 
jn ſaſelinghen oft veſelen was we worpende 
woelen bolle is veel grooter / ende de bladers ve im erder ende breeder dan de * ——— 
NID ab — n bloem ae tot ſe⸗ 


Coxia ſeydt (een ſchoon di wc om fien), Gijn facs —— 


J 
ch, La ÉEN Aalt tat ho Ade of aas € s alaaf, 


Sad 44 


P, 3} EN fas 
1 
4 


hed “Ad * 6 1. 


Minter C — 2* Er) Es À A 1 f. He a PY. Ket Colchicum 
brumale D.1 isBovfor.#l lau b 
4 K Ld x 


5 € Boiſot 
—— — ———— ey fi ——— 


van 3 Sanuario, 5 


—— gh ſier b bb it vaorleden J ind b f vand en Seer 


* JJ vers VVV 
ten / { PPT Ees 7 F 


comen, 
openen n gaen. 3de en weet niet ok de coude die bedwinck doet Diane en zine 


Dopfot Die gade heeft gheflaghen. b f ſeyde eere 


pe Calh: swatfnnd 


num Clu 


Cleyn Colchicum met faedt/Colchicum cùm minus — — oft — monta · 
minus ſemine prægnans. Cluſij. 


— Matthijo de Lobel. 


B haeuken / van tfatfven van Bj 


meyn Ben c ke 
—— De wore van Colchicum ghelen / doodet al wor ghende ghelijck de Campers 
7T ef % Coepen 


noille. D nd RA gd —2 ⸗ ml 
A8 4 B Chu ata s€ NK * 
Re J eben 


hdd tard ve 
Colchicum —* Dorien ende Alerandzien. Fn Jatijn / Colchicum Syriacum 
andrinum. Colchicum Orientale Matthioli, 


Spade Poztugaels Colchicum, Colchicum Lufitanicum ferotinum., 


Gon haf af : £ s Ask 4 
er / met een wepnich roots 
in vande Mbre ————— is * van — —* grootte olden —9* 
* bere Ee wy Die fien bloepen hebben cot Liere in Brabandt in September ende 
en a aerdighen / ende van amde cruyden feet wel gheſtoffeerden hof van 
zie Dia de — van Coenraet Schetz / de — inden 


mis wafer reellenten Medieyn 
— —*— ben 9 Nunnie ban deer n dinghen feer goet 
zi Bermodactplen ———— 
She Ohta HE Op ien corts érclaert hebben in de —— dat nde 
Mebiejnen HRN PRACH Op Diuerfehe plaecfen crijghen 
nalle beyde d Ephewerum in 


—— ende d 
tieerd van def wortels Die baabeliers ende (and beb ꝛv⸗ 
(atd: ſekerlick Dat de Hermoda&ylus oft abefonde ——— se ot 
mep —— vander r Apoccke in gbiftec ende cracht / ende int eenich eleyn teecken/ 


vab, 
houde / hd ghe 


Ì se 


4 * 


ee MRE _ bat 


180 —— ban allerlen Colchicum, 


In Jatün/ -Colchieum Illyricum ofte Grxcum niet 


eeen non venenati Officinarum. fengnich ban Anguillata. 


—— — 
Zdar aars U 


’ * 
prm 
UN VNA 


— bibi eli sijn de ſelfde / datk sqacr de ſelfde ſeern ns tie cerften ſalie⸗ 


mant Be nld / Dati in 'Trallianus ende Paulus J wordt vanden H — us nde 


beyde den 


T.6 ho, hed 


doo: Dien datſe ſonden moghen gheuonden hebben eer ft in eemahe ſpecie 

vanden habere  purgerende — dat cen ander plante wa peincipalick Trallianus, 
stef pn * Ef. { jé * maect, 

om dat ht ond an Hermodaêtylus inde Medicijnen tegen 

Fleirſijn / het Ephemerum dat nict Fennie en is, Want Diofcorides in tbeſcheijuen vande wor 

tel ghebruyct heeft dwoort Dactylus, de welcke aende tanden. ghebouden of, met flouinghe den, 


tantfiweere oude verſoeten / ende de gheſwillen Doen ſincken dwelcke d actplen vander ⸗ 


poteke foo volcomelick baat inden Sleirfijn/ datter gheen beter remedie eghen en is / ſondert 

— —* ————— 
nich tſa En cracht / ende wedergeuende de partie de natuet 
fewa — cofì dengenen n beeftghemaect vande purgérende cr 
— — — — Ap Mul boden: 
Auteuren vee — — — ſyx arbei de purgerende crachten/ op 
— — ——— en/ gelijck oock veel meer ander dingt. Daet 
om — —— is d'Ephemerum van Dioſcotides woonearid genk 


3 
S 
EN 
ER 
E 
5E 

B 

RE 

ER 
28 

Ii 
LE 


ES 


ms 


—— at fi Gh ipana vaags B, —55 — 


Bhar enn t Ben fi J—— fame pu ijn 

Ende dootlick is. Maer deſe zijn twee: met ten eerſten / want ſi — 
—— 

— de blad ders wdd bd 


L dk: — 


— b Bodhi 80 


4 


tert 4 


À 


Doof Matthijs de Lobel, | 1ër 
Diofcorides 


niet ront 


tweeden Cracht. 


hy neemt wech de 


/ eũ 


F LON HT ord 4 
Fn ett OR 
Ogen EAN ro o 


ad 


18 Beſchrijuinghe van allerlen Coichicu 
Witte ende roode Bermodartplen van Nicolaus, Actuarius, eít —— niet en purgeren / maer therte 


erſtercken / +” 


GN ETI — Wie à jn í de dat f Epl _ 
Diaf eer f 8 Pl gh (€ zij ap cet * jſt Bin ARE ie, — 
1 vil w porn af de wor tel HH Ta lu h t Dt (niet foo om de ghelijc⸗ 
iki ſch gupehelrije) maer vock Die ſeer ———— compoſitien 
dic 61 y Nicolas ende Actuarius —— zijn. Want die ercellente —— —— Alexan- 
drina, ende Di Ì ' oock vans 
sch ——— de Sdia ien de weeke fi ſy fchijnen —— fc ebben met den 


maen van toeten wit Behen : Dwelcke oock: f 


Ben. ¶ dels byde welcke Diofcorides ghelijckt Balanum nucem myrifticam byden Araben Ben ghe 
Beecen. Daerom tzy dat — Hermodaêtylus vanden Araben Behen is / ghelijck wel fchijnde 
h zijn zy Digiti citrini, Palma a Chr ifti van —— ———— 
der de S h gh ooden Hermodaâylus;, om 

dat t ſoude — wetten rooden ende witten Bel — fund 
gBermengt zijn / ende inde dente 


dicij de Die vanb paBetept Catarchica ende Topica, vande Medicijnen gheheeten. 
Geel Colchicũ. * Latin / Colchi Ì Dele p Ephemerum non 
venenacam —— In Dpaenfth/ Cibollina —E enz 


bant BTN XJ. * renee ALE n Marcellus Virgilius 
mer de bleeckgele bloeme / * nae — tus opinie. — Au- 
wmnalisquorundam : maer ae Dodoneust merning litium 


— Theophrafti 


— geel eg Colin ban goôn- ë d “ 
Beere Jan $ 


zB an bottel ſtele / bloeme / bladers / wiſpꝛuyten / jac van — ante iſt van g — 

Colchico meeft ghelijck zende beeft een — — — en ſpanne anne hooghe 
—— smet fes bladerkens / m ze sene mail — ——— 

Die vanden Ephemerum die met fenijnich en is/oft Her: e. Inde berg 
and — eplaetſen van —— gs —— — glen van veberlande ——— 
— Coichicum i —— Herft. In Seatien: wordet onderhouden in hanahende 5 — 
— adan dat ſmalder is van bladers 
can atuntn Ne, Heut 36 ak it wetn nia 


EN — Mon nT 
Lr ende en on — — 
t Colbie pkb er —*— Rig. lep dean ke ë @ | 


— dander / r/oan ij — — — — A 4 
de v éen palme B mj 
* É uyſ⸗ 


u yd 


1 vr Amtrak bli —— bate 


Don — de Lobel. i83 

fken wart tſaet is groot nac nde plante / ghelijck die vande Ooſterluſcie / gecld⸗ 

ven oft obese als ceren Gran pets jooor comende inden Apt, Men n beeft deſe plante 
San Mouton, 


VMEMNDG Jt 


Witvelt-Apiupn. In Briecks/Ornichogalon. In Gheei velt-Aptuprt. Ornithogalon luteutn ; In 
Br, Wit feldzwibel/ ackerzwibel. In Booehdupefeh/ Gheel Feldzwibel ende Acker⸗ 
ende Oignon blance ham. — Bulbus ſylueſtris Fuchſij eñ Tra- 


Franchois / Churles 
eftre. In ——— B Syfin nri chion pan, Ee ende Bulbus 
acht raus minor Dodonzi. Sen. omitorius? 


| IS * 
been bat wilt Veldt aiuyn van den bol htighen h opis ende niet zeer onghelijck den 
en / Nareiſſen ende Hermod tte bloemen: ſoo dienet —— 
Pii ꝛeuen te weſen / om voorts comen tot de — van de aiuynachtighe bol 
% een van de welcke gheel Veldt. aiuyn voor een ſoorte van Bulbus ghehouden 
— midts men oifelachdahe ghedaeneedie mffchen deſe twee is: Ende hoe wel dat de Orni- 
* hr Kin ont de m melcFachdgberoibepde foobaenighe als mett fiet inde vleugels 
vande hinnen te enDe niet in Baerlieder melck want fp gheen en hebben: Nochtans fullen 


wopoodt omde edt vande ghed Û —5 
wekte eer acrdichis met epdrvande ghedaentereen —— ante Den ſelfden naem gheuen de 
ctee es tloeme dieooek in SE ed 
—— * He el, 5 * 8 
eni tn —— 
Wy he Demensen 
iben Lande ende buiten de ſtade van Cons hatdt bode voor fadé 


gere Leman illetiere inde wijde ende fauclachtih den lande 
Bourbonnois op den wea abo â 
an 9 d oi hd (pt 
— — — — en ei — pee 
ande ma be ma 8 ne —— ſuyn. xyet ín 
deheeft maa eenen at lane viabert 


ei ii 


Biuerfchept. 


Cracht. 


— Herlen velnt Ain 
184 De V Zever add a atd ahd 
— Kus an zer NS AL IBVAA 
oft Soocf ot D ‘ É € MEAN, De 
ſt Roock pareye / on * the * ins Pr ft ik 
bloem men —— t /mMaer geel cf 


“niet wieybinnen feer fchoon gheel. 
Deſe foorte * ko velt- Ajuyn is veel minder / ende groedet in onſe houen met onghelijck 
cleynder ende ſmalder bladers. 


* NA Ansel rde Ees AS wett 1 1 u 


Deſe plante is in alder manieren [eer apel? den veldt Ayjuynen ‚maer de bloeme is blaen / by⸗ 


cans —— ghelijck de Herftſche Jacinth. Be ſtadt * Doꝛnick heeft deſe voor een 


att rt 


orides. De wortel vanden witten weldt- piapn Bende eten raew oft gheſoden / (p 
mire —— vijf. 


Art , AC ——— én 


tooten ís feet 
goet gelet opde — ende voorts iende fweeren: maeckt oock — ende va 
de Harde gheſwillen. 


aar. dad EW A er, « Thar — 


ilium Alexandrinum Neotericorum, 
fat pes Ni 
“Origa malus Ì Dodonzi 5 keꝛ web 
idolnd Ka Aelhadss alte d ſcG 
r men. 


Deſe aerdighe plante is cen middel auſſchen 
— ende witten veldt Ayjuyn: 
ꝰ pphe eeft De wortel van wit veldt- Avjuyn: waer wt 


he Sennette ghelijck / rontom eenen-ons 
— bel die cacl is / van cenen voet ende oock ers 
nen cubitus hooghe / bonen in Bet opperfte ghe⸗ 
deylt in tackſtens / aende welcke comen Lelie ach⸗ 
— melckwitte bloemen / kelckwijs / — 


Daf- loof, ende minder dan die van Tulijk 
niet fcherp: bollekt 


4 
d id — * 
y DELG EAS, Het ſaedt 
shal fag Ks f + 


Lelie in de houen van Nederlande luttel geuonden 
wordt / alfoo en is ighebruyck oocf niet wel bekendt. 
Den reuck is foet endewelriecfende. De we 

wan defe beeft mp gheſchoncken defe voorleden facs 
ten De gelede Deng van ———— Alua 
rus Non 


vo — — lanckworpighe bladers die van de 


F den witten veldt- Amyn: Ende ghelijck deſe 


J 


9 7 * 


Minos Arts nt 


fh 


SDooꝛ Matthijs de Label. 


de tonghe 


( OE ne es —— 


4— 


Aviunn. In Lathn / Cepe. 


ets 


is Oee A 
idd 


Kk KoBnsuik 0 


hb Aad ch à U 2 


gheſlaghen plecken ende 


moet 


Ahjuyn de welcke in Griecrs is Crommion gheheeten/ om d 


at bp twellef 


— tf niek 
hind OO Ber — 
en ende den appel van⸗ 


der ooghe met eenen bij | 
n bijtenden domp ſtickende/ bedwin gen k 
Derwaeromdatre in Lacin: p ftickende, bedwinct te ſluyten ende vanen Daer we ie recker 
Soer daiſe in gatun gebeeten wordt Lachrymofa Cepa, Dat ís Ajuyn tranen — —— 
coleur / grobite/ fh En or gend Ede plactfedaer hp roept” 
De tüden le ot ts vm Î rin elit, | i 4 
—— Phraftusende Dioſcorides. hbk rn febten in, Sbelije ghedaen wert. 
bs k foo PRA ers 1 — ed — Ie —* CA, deden FE 
(pd 5 sl ef uentſte ENDE beſte te weſen/ 


moghen by voeghen tte: 
gp Prdchendeende grootte foo 
nde Vranckerijck die 


: 


C 
€ / 


Cracht 


ieghelick Houenier afte ander (oosten fat 


„gaen de Spaenfehe ende Afrheſche Ayuynen alle ander wan” 
en die van S. Omars in YGâls 


wp ennen / te bouen / wtghenom 
R / die na. | ©. Omars in’ 

bouen al zijn ar PeEenDe ſchoonder zijn dan de Spaenfthe/ de welcke W 
etten waer af Deonet been bena Eeen 
Pe mietemin ouer at Biaerid: onm ſchubachuch / ende d wterſte fchellen feboon rootende wrs 
mek De ah —— dee lab vordt | 
nichten van Spaeniine In: anden nochtans iaerlier ghebrocht worden | 

maermwat Spaenſche Ayſuynen die ſeer goet zijn; / ſommighe wie, Bib gest * 


Samen erf 


Ban 
ghebruycken dan we 


grootte ende ele den 


— 
— 


nd 
J 


* ee AI DN} PVR | zatteer 9 
186 Ï Anjunn/ 
— * — —— * aid Cage, 


In ——— In F Oi⸗ Langhe toete Dpaentch-Apiupn, 


gron add nfch / Ce kalle. nelis 
Cipole. In —— 


NEN 


| Door Mathijs de Lobel. 
lich aems: Ende wf efo pod gemengt gheneeſt de ſchorfde loopende ooghen: 
Ad ede * dt * rain R… 
Met — — is ſeer goet — opt de blepnen. vande: voeten, ende Daer 
tvel afghe REET WT ried 
—— den ar Inde ooren ghedaen is goet teghen tghetuy panden « vende 
tſtifhooren: It — Ee 
woe te (recfen. — dae — — da \ 
* * he ende lochtigh s / ende doet — bar — eer — ne Al 
cyonium Ë ie ‚ Kk ——— — — € 
Ayjuy — a PA 
Alis Ayjupn gheſoden / nochtans te veel gh eten vande ghene bie fect zijn) maect Den ſelfden 
eenighe ro re nee * { Me > 
Gh den Ayjuyn met rozijnen ende vijghen Ihemengt / Doet de afefiwillen rijp worden: / ende 
Ke dd en, j 
yjuy d 6 — bſt — door dat hy de 
tet bele veten / ee neemt oock wegh de witte 


ole —— inde Sonne Daer s ops Heſtret —— ae dat tſap wighedruct is / de 
— —— reſtei is eerdich enden oock heet var mt Den ocen A vjupn aBeten zijnde 


he badk hd | Ld sv / 


* 4 Arai ctÂan tad 244 — — TA 


menſchen gberiefen heeft. 4 


Po 5 COEN hae oant Mietes do Gaf fe £ 6 da ne in fij ed Er — 
$ Ji) SD taterfafel o bri at/ 


í Mith 

ende tſchen oft Cyperſchen eleks er half loot / Ru unt te bladers een half bane 
—* bracdt die alfoo onder D acer: —* Fatma Die ftaotensende met feer goeden azijn 
en ſal tfeffens ingbenomen woeden drie oft - 
— oncen. — dat inde vil gbebleuenie, (dm ghelijck een nn op de — Peije 
eagben 
Eleâuar —* 

land Bolus van Armenien met Rooſewater ghewaſſchen twee oncen ende een haf —— 

e w 


2 I re rror — 


— loot / Galgaen/ — Surckel faces Derijh Boorne, water (oock, 
Alantwortels / Ari (tolochia longa, 3e 


Ee ! 


Do ar oft Coft PB DE * * 
oncen bude Zeriafel Andromachi bri gbefchupmt ende —3 one) wirs pont/ 
vende Daer bp ghevoegt fap van Mmoefteringe of van reg van, Okernoten vier oncen/ met ſes 


jg van — alle deſe dinghen tſamen menghen / ende —— inde eabedecne 


—““ Squille olt Spaenlche zee Apiuun· 


worden / ſoo 
a —— oi 


38 wordiſe wederomme —— — 
| — 
| * — 


186 Belchrijuinghe van allerlen p&quilleoft Spaenlche zee Apjunn / 


dd 


uille er * e zee-Apiupn londer bloeme. Gheſt In Lat 
* on er Scilla. In —* Scilla oft * Scillæ Hiſpanicæ floſculi — ZIN 
zet Boochduptich / Meerzwibel. 
oane) Oignon marin. In Dpaentch / Coe 
bolla Albarrana.Jn Engels/Sea onyons. 


wi deft bolle oft — wortele boor comen, Den ſtele is anbesbaten orb ne 

ne / ende Dracat gheſterre elijck m minder / — 

veldt Ayjuyn van — ten laetiſten vergaen in een are. ” 
seen is gheen wonder dat Matthiolus nae meer ander van deſen tijden, fij ijn opinte dande 


vr — 


mi woorden —— Jae bat meer is/ hadde bx oocf d oprecht Pancra — / hy a en 
eſtel 


nas Daer vo? 


€ 


Plan ijckmen te Venegien is Bercoopende, Dock de teerherde vo; baders Hioas deit 
beclaegt dat pp befben ꝛoghen —* en maectt vobrwaer tn ar ander foorte — 
der 


maer dat de bladers ghelijfiugher ende grooter zijn comt alleene door de veranderinge van 


: e die 
france : felfde wort oock ghemerckt inde bladers van ———— Oebele 
zijn van bloemen/bladers ende alle ander dinghen —— * datſe wat dunder zijn! 
helijek veel —— ende ———— te ſeer haeſt votghecomen 
mld et — —— 
desen: —— voetſel / ende woꝛdẽ mul 
Dioſcorides. S — pan | pipe) 


| —— deegh nf ee colen gheſteken / (ot ) 


oech ghebacken is: zijnder —— 

Want die a opta monade cote 

and nnen ouen ghe Den * nemen vun 
— —— — si 


SDooꝛ Matthijs de Lobel. 189 


de 


met 1. maect faechten cas 
Squille ghehanghen aenden opperſten dorpel vander deure, verdrijft alle too⸗ 


cracht) nochtans 


in 


ieugdich ende 


EE PETN ER 


Boode Dquille. In Latijn / S cillarabentibus radicistuni- 
4 


Lee-Pancratium van Montpelliers. 


———— et 
Diner: ⸗ 
PE. PT 


cl aheliick & den Pan n 


Deſe is 
worsten de welcke 


— — 
—* * 


es, ek —* 
„5 8 VRT be 
; Lm, 


*8 


VDooꝛMatthizade abe ER 


4 id 
lie Valenti Clufij:Narciffas ———— roodt. 


— — 


ni — dek st be — fijn maniere is blije en IC Cf — 


kede. In Fealiaëich/Giglio marino. In Spaẽſch / 
Amor — ende ———— menor. 


Dioſcotides wille he ê Bu). taan 
baeri oaneenee purpurac — esn ike met bladers mk te. 
bien: Ê — — anden zee Ayju juyn / ende wordt oke — 
erde — te vergeefs ingen 
5 — saddam zen —— 
pat ti um. ghebrocht / de waas — 
— penne (water 


Pr Ptn 


UIEN Find mt 


ë F ¶ Abassi $ tiigraeng 
—— eine nik : 
ide ſe en Pancratium van M — { maet v 
—— atas mis —* F peen noch mieten zijn geſten haan, GA 
Sbende hoffens vanden feer 5 de gheleerden sn Apouter ervan Do ect Jaio * 
elijck. 


* —— Dies var tard  gbelije 


Hat wrner a Am — Bortu —J dart zt nie di 


‘Afcalonides vennen bd, 


Roe eig resteren Tare Ach \ — 
— Elehalotres bietop houden voer AEN ARE, aleftinfha — 
Ie 


—— rrd fe ben 
— —— moed —— dale 
leni den ons — pg — rand edn Seaman 
—— wederom verwecken. Sy zijn Der ss DER 
à seas en ea pn * 
WGR gren arn: cit eener rede ERLE 


Zbott dweltke Marthiolusf'ontechte noemt Afcale 
Bals onderbate ——— stem kine vanch, 


BE —— Yaa € UM. Pd F4} | Es ZZ a kn “A. en 
—— sgat | — 2 Anjunn / 
—— — — — Ton. In Be ooth⸗ 
Aſcalonitides banden ouders: —* san zoisr duntſth/ Bintzenlauch (ende niet Britziau⸗ ch 
ende Appeti welcke ds loock is) ende is Afcalonica 


192 


canderen Bh — ee A inde ouer is wieomende meed | 
— Die vanden Das loock ghelijck ʒijnde:iae Eis De an fo ghetick / dat met alleene van — 
ommighe voor De rechte Harepe ghebruyct / maer oock voor fulcks ghehouden ordt, De bloeme is 

xẽer cleyne Dien van De iden oft Ayjuyn zeer. ghelijd « — —5 De rouwe bladers nde 


N fer gbeuen eenen goeden ende lieffelicken ſingecke int fatact, gade ze 
dl —— dent je den pee —— by hirs fen b creghente 
hebben — —— — den ee at sidie ln Valk 
ae abehee gin — gher kſoo 
— — beloont estnische sg andante arn a £ d N ni J — 
Ch mar hak. giterids Patin; —— Et ed i id 2 


VIDI A EE EN âh Hú in *F 

Deſen bolle enis niet alleene van tgeſlachte vanden Ayjuyn / maer oock — vande belt 
herte ghenoemtis den Ayjuyn g as de en — enomen zijn: oock en 

ſchillen fp niet wan blader rel * hl — 1D — 

gij oock ghelijet / dan dat de hitie —— plant 

ks, pen — bebe and eeft het g —— — —— ⸗ 


vene aBebolde Ware je dander die biel egt afgheſneden ve zijt 
—— P — — alie * wrood 
Cracht. , ioſe Ss. War : Gait en 
De — ——— — * PB min ah dooonk 
* d d ven — 


wiede 


—— 


— Kk sa. 


wine Lobel. 


193 

mah sun val Patepe, In Griechs/Praflion , An Latijn/Porrum 

vulgare. In hoochduptſch / Lauch. In FF rãchois / 

„ Porreau, In Italiaenſch / Porro. An Spaenſch/ 

Wifi Bibi etn In Latfn/ Porrum Puerto. Sn ä ngels/leke. Wp hilde ette 

je 0 Ntöntle In Spa — Potro cabe repe in Sriecks Praflió geheetẽ wordt vã fn to⸗ 
—DD nIGnne 


deringe ende zengetwaflenban Bbebzroken beené 


6, 


Etn nf 

AN EN Wid 

DEN DZ 
SEN Ei 
— ENZ 

& — 9 — 
derd IN ——— 

— 


— 
— 


SSS 


ON SATA eere an 


% 
4 


9— 
jJ 


7 


7— 


rege 
— 
— 
zE 


— 
—8 


ES 
—— 
— 


B 


— 


stent id Gj HN 
ed VED 
—— AN Wp U 


- sis ikan 
—— MA— 


| UNO Vree 0 nd 
vennen van dien. Ee ki: gheſeten / Of eder / eñ 
Ende, en / ende dan ghe 
berge Winden: nochtans (legt Cales) — * daer doo? nict de — 
fat is ſcherper en 
NIA € N 
ie — —— Hmentreckende cracht / waerom dat pn met zin ende 
— ende ſehaltetende / feat Galenus. — 
ebrek vanden Wies 
pe nd steden * nde borſt / ende oe —— 
ghe teafen afc jg duyſtert tgh sjen 
_® eeen 4 an di 5 ne — BE 
2e € Met astin a — “a EN meld: b ande beeſten 
— ⏑ ia goetind eper ghemengtof fi aferjoft (ats 
nde bladers van Warene met Fact oo OS TED DATE 
Kog — din top De cleyn herde — —— 
ghemengt ſegt Plinius) d 
e — * 
den aber inden — fi —* —— vab ae > 
Out ghemen emengt / opde ſcho ſweeren. — di 


ien “pre kh 
aA sk —* sé 3 1 


Zooch ban 
Parepe, 


« 194 and le bd zn inde 
GA, 


—— Ae, » — YY Y * ns on AA 


————— geben frolpene met ín eehm fen SA 


€ alfoo veel Myrchus befient. 
is ge e dat ——— — — oock de Plinius, Aẽtius, ende Galenus,de welde 
——— grofue b ende de tape verdepldeoft 
—— SPD 7 — dt EE re 
‘Plinius. ea van Parepe in d vore gh * Pij y ofte Eee ls 
Men maect oock — van fap vart Pareye / dwelcke ſeer crachtich is tegben de Squinanciey 
A ander conde catarrhen fe aldus ghemaect mode: 


eemt foete Amandels peel drie oncen / vier vijgen vanden beſten —— een half once / 
gheſolueert/ —— een ſerrope | 
| | 


en wigs cefs is om de voorfepde d p van CaliffiBorbheenh 
loof Laet sd (facmen vlg ende al lecfende — vander ie fende bel 
ike Pareye dat in tſelfde heeft ghedopt gheweeſt. Je 4 


4 


Wilde Parepe lander reutke/ In Latijn / Pogrum mah — A A 


| 


Dit is alſins de Parepe ghelijek maer cle nder ende ee * Spoon binne Senn 
Bant inden bof van Deer Jan vander Det id 


* —— Ae à 7 F 
eg 5 A EE tin Sl Maak rdnr À * 
Wildt Looe In Gri pelof Oo } Boochdur teh 
ey Pr eam: DD Ell 1 A fer DD. CA in 4% HRe Á el 
aliaenteh Ii Dr In Engels, Wilde Aret, 
Xx ï — 


Wildt Xodek ban Montpelliers. 


Bi 


Door Matthijs de Lobel. 


195 
Wildt Xoock miet dunne blabers In Jatün / * 


—— dverun noblauch. An Franchois /Ail Kia d * 
praſſon proliferu ng Aio falgage, An Engels / Wilde Gare 


pee — — 


Minſ Lac * — — 0 
oet k ẽdtſtondẽ: Jae Galenus kar bat crach⸗ 
lig eve & * Li — |: * % 
— ln of fi, heeft jk SEE —— DEL IER ed sid voce € plaetfen. Ende by des 
Maere is oog bedinafda nn es erghens opgeleydt zijnde coel quetſt ft — Vooꝛ 
* orchid rib me ES | GC zijn / Li —* an 
| Wilde Loock met dunne bladers, 
„Si wide too g — NRE EE ee — — 
fact rChterer alain calf onder 
—— foo crijgbenfe daa uaden reucke ende fmaccFerde 
— meel ende broodt. De belet is * ende lanckworpeh met gemaeckt 
5 eraser reen eeniche — haer En e fomtijdte met 
teeren tg a sinen * — te He 
ed —0 I O7 ijd, 
Aoock Parepe. | 


Sheli as Celan GE 

t@ye/alpoo Doets ovt em beteecfent een can shenenabe plante van. the 
—— ten ende isen — mora she —* 

top, / mact van ghedaente heeftfe meer heli ren, 

* pir an van kien — * 


195 Belchrijuinghe ban: male Loock Parene / 
Adotk· Pareye.· In Latijn / Scorodopraflum . 
hoochduptſeh / Akerknoblauch· In ———— Tweede Loock. Parepe. In Lattjn / Scorodopraſ 
Ail porteau. In Italiaenſch/ Agli porro. In um alterum. 
Spaenlch/ Aio potruno. 


R an Siaurier oe (T& gend 


| Nijſſen in Sauoye. | 
Ju — —— derland 6 © HOE. 
gepe/boenghende genen ſtele vier ende vijf cubitus hooghe — ze — dicken bol de welcfe — 
ghehe 


—— rg liſters v rpahughe vell en tſamen vergaerdt tende 
„__Diofeorides,G — — ein * 
s,Galenus, eer — —E— bn nrg An Pßreye ende — 
ans it fo fid Open adeapne manen Dejean 
crijgt de natuere van warmoes, — —* 4 7 * 
Tweede Loock· Parepe. 
hagen hare ende lan er dl 6 | 
ee Debier OA he ansb fieebefor in vellefens bie — 
— — Paree — der / ende beef 
get oft maelken doen i fdoor Jtalen reyſpe 
Loock, In Griecks / Scorodon. pr 
Pes ser ps AR —* 


—* ids — —53 took ek bo vermaert 4l 
aren —— 
tende oruutte vuile do cer herpheydt / —— 

A dl wel, in Oriolo sheer: — venae —— 


497 


“toor Matthijs de Lobel, 


aock In Sriecks / Sorodon· In Latin / Allium: 


Tooeck met ronde clittera 


In Hoochduntſch / Garten knablauch, In Fran: 


choig/Ail ende Aux. In Spaenſch / Ayos. In Ita⸗ 


io In Engels / Garlyke. 


liaenſch / Aio eü Agl 


E 
Ke 
8 
a 
— 
pe) 
8 
— 
— 
— 
— 
— 
a 
hd 
GEN 
5) 


198 OEE alkechnr: Kast, 
Det jop « gant Dop F £ £ n * b PN O R kp der de wer Na e weetde | 
ende den roock van onder ontfanah en. Maen vod 3 he | 
et Loock ghemorfelt/ in Griecks tenschde Daer âf abel 


Olijuen me 
ter maecken / ende opent DE monden, van de aders/ ende 16 8 oocf den ———— —* * 


— 


Plinius, Diocles. 
uende / decks dat noch) crachuigher doet groen met Eoriander is in engBemengden wijn De 
dronten. Teghen de Squinancieift goet / gheſtooten daer op abeleps rgelen / ende 
Duif be feninighe dieren met Den reucke. 


Das-Loock/oft Moly bã Hippocrates. In Latijn / 
Allium vrſinum latifoliun In Boochdupiſch / 
Berr oft hundz — /of waldknoblauch. 
In Franchois / Aux 
gliode gli Oxſi nage /Gam 


Beesel gotk. sita / Allin ne 
urs. In sens. age Ai= & Ophiofcor orodon. In ta liaenlch / AglioSer 
peutino. In Franchois / Ail ſerpentin 


SU 
Ee 


me 


OI NINIIDEDT een 
jr 
— 
— 


——— 


Krt 
—— 
— 


2 


Se 


U 
, 
4 
4 
— 


SRS 
4 


SS 


SNN 
S 


id 


Dee 
—— — 7 
— 
— — 


dn, 1, — 2 — 


lij 
W 


de 
* 


’ —— 
a 


inde hooghe boſch habe plactfen van ancer 

— —* ander ide Enghelande nochtans meer van ke dan gedacnte DE 

Lock ghelijck zijnde: waerom Dat wp p elfde v voo. her van —— abeel hebbẽ. if 
er minder / groene, flapper / gen effen tert 


5 ſteelkens / die minder zijn — die vanden 8 bloemen Zijn melckwit ende vele / gefterrd 
Aſphodille — Den bol is wit met veel lanckachtige op ii 


gelijck Die vande veldt Ayjuy 
cliſters / ſtynckende ghelijck lieflic 
dg ee epe iden fiecten, 
= — 


Serpent —— —— end 
in omde —* —— bie geplecfe oft ghefpicket zijn gelde — 


ru 


Bj 


1.6 
UE IEEEREN 7 
41 


kens did 
(4 


Door Matthi iede Lobel. 


jee Lock van fatſoen ende reucke is maer hee vande 


ft den hals 


Pa 
Ld dende “he 
er CI 


idd | 


NMoly va 


Do ara aus £ ft 


nDiofcorides gheacht. In 4 
ly Diofcorideum putatum 


sr plien pleit gachughe plaetſen van (elfs groependes 
bpenteh oÔ — 7 le — à — 
te Crachten, 
: Bolero meachtau host FP Csrnrze € Ê Catil ak os© RG na É — 
Dioſcotides. pe pied Ke F — and ki rt Oe — EN, wo 
Jo ʒer ge ghen sies ſlanghen / ende | € li ghe tegh rd ſp ſoo datter 
——— gh /oft ghebroken zijnde daer mede 
ghed de FA £ be Kaat #6 pet SS — a aen st a ed 5 
Oei: Sandl 5 6 6 0, Kenan ame Asen Ts A nt AE, 
… Galenus. h h ben De ſelfde crach⸗ 
gen vande Ayjuynen. Mi 
Lock dien flegmatyjcke ſieckten / ende tot de pijnen vande Colica die daet wi 
ghefpreten in. ha 
k 2 t Pad d zé at. & per ie Ci pi pr * 
— * HEE rn " * sel ie 4 DE re * * heee hd SS 
— * KA Re verbaal ae. LER San eld Pol re ri 
ON En oe Ae badkbos LAA zo of de / ooghen longheren ende nie⸗ Loock is der 
ren/ 6— de — ————— boeren the⸗ 
fo be Al ht, : 4 Y (4 | dae “hdd, r 2* id rakel, 


atin/Mo- 


Serpent-Moly gheheeten. 
Moly Serpentinum vocatum. 


ze * B Pi 


4 
ers) va. — C 


ren Oden zac adzou,bebiede be ieden vers 


E 3 
Monuca 
—— 


fs gbeabeuen do: 
doo 
Beten Maly p 
Plante attee: 


ꝛ verwi 
ct cruyde met 


Á Lende r van De r geteetp ; plante DEN nae za 
llinghe eñ ghebꝛuycking he der hemielfcher Goden; ſegghende: De Goden 
en hebben fo niet ghegheuen cen 


— Kd ad 1 * 


de ſwerte worte 
Be te male 


: Maer defen naem 
ats teek Le taan <3 — 


— 


&racht, 


pet ommeabef laghen 


200 Beſchrijuinghe van allerlen Moly, 
* RofsteBiaReliick s Ane R La Tantehkantnn ita as AT 
« PA De nn: DN AES PE AE fB hide 
SAPELE EEN SRS RS oort AR wissrlir- afs GEK BERN NAT bewe afs Gale: 
Jr Pile et, ár ei D: Pad HE pees Ee (it wf & € £ ú ⸗ ben Mr 
den (ijd 5 mac t teghen alle fenij kteghen too suerijen/foo wel — Moly pe 
——— or adt En ant Diofcorides es (eat dat boten inden —D— 
vande gebaar van bood behaluen noch d dander ghelijckeniſſe diet heeft foodaenicf 
twee ſpecien van Moly,de we Die van Pad — ouerlante ende nu —* Rag 
E pn A * aft RP ER: F Mt EN 8 { rf dB —— eN 
eed op SC Rise peat TI RE * Ed ES 
3. anden wits 
ten velde Ayjuyn oft — — daer nae —— in een — / ende ii 
Moi — * — 
htigh Liss Ì * lig 0 a h nen, rit batrafie 
( | ODꝛauick meel) belijdt fcenp eflus ts gemee 


1 gr 1 : Deef 
————— wordt, 


Moly Serpentinam vocatum, _ 


Dit Moly is feer giel ben Moly van Diofcorides van voorts comen / hebbe be bans 
der € 
Ps EN RAII.E Diaen ſe hen Dop. 


res 


wit onder de welcke da 1 1 Sndiaen fe 
De wortel is becleedt me cen ſeer h hardt — ef ende de fiet is van eenen, voot often 


€ & we ) Vd 


Moly met be bladers bande Harcille. Moly Liliflorum, een clitterachtighe bolle in tblat 
Moly foli s Narciſſi. drzaghende. Moly en En 
phraft. & 


Homericum for 


Door Matthijs de Lobel, 


2601 


aen malcander 
/ Die ons gheſchonc⸗ 
van cruyden / die niet 
oock ſeer conſtich met 
Nederlanden ſoude 


ende 


AAA 4 Aas. 2 5. 14 — bl 
Moly 


LI: — Cantare — ei Â fC 


——— — (Cal —— PRET U 5 en 
siftf de Enghelſche ne fonderlinghe int eerfte vande Lente 
PD A “ * Roes 5 C € tat att d tok 

— — B, ———— end 
fte keeren alle toouerie hoewel dat vanden 
KM l RE tand: bd 


Andiaens Moly. Caucafon,Moly Indicum vocatum, 


Andiaens Malv-AmersÉ af, leden 1 
ren cerſt gheſien hebben binnen Parijs inden hof 
van Doctor Caſteleyn / droech op dopperſte vans 
den ſtele in een vondt geer wijde velachtich huyſ kẽ / 
de gheſteken zijnde lichtelick vermenichfuldighen. 
De bladers / cliſter ende alle ander dinghen heuet 
metten voorgaenden ghelijck Moly H icum. 


Witte Lelie, 
As Cate Re EL a PS Ta 
fa Ld hd I * —— Abed — hdd 
bloemen / nn (Rios lia Ge G — 
WEIGEREN / t ‘ 
la Sf 4 — maen Lig * ze 


fte van Venus / ende Koofe van Suno/ats wt wies 
gheſtorten melcke Via lactea dat is de Melck wee 
inde locht Galaxia gheheeten / oft de zeer clacre ” 


6 FP Te 
. c. 


ſneeuwitte Lelie op der aerden / Baeren godtlijcken 
oorſpꝛonck ghecreghen Bebben. Waer af cen teces 
Ben 16 de ceeuwighe vuptoloedinghe des godtlicken 
ende ſoeten reucks Dien ſy wtgheuen def haluen 
vock den naer van. Roofe beteeckent de focee lieffiez 
licke en \ h lelier ef mer AaAsus kf 
4 men ende bolachtighe cruyden / ghelijck de Narciſ⸗ 
fi fn. Maer mec die DE bediedt de zeer ede⸗ 
me NN widtheydt / hoochlicker vernaemt door de glozie 
| gienen Satomonin fijnen Conincflicken (roel fittende. Defe plante heeft enen vechten lans — 
Shen fiele Die vander Aſphodille ghelijck / ende de wortel van eenen Ayjuyn die van veel clifteren op 
pen hebbend Daer bloemen. De laders zijn bleeck groen / afelijfich inde lengde ice 
Groezen bi €, De ſtele is vondt van eenen cubicus hooghe / op de welcke int opperſte de bloemen 
| meme pe ertder Afphobitle oftwanden Saffraen abelijc/maer meerder, wit wetriecfer 


/welr gb 
dk ens / De figuere hoonende van eenen kelck oft 
—8 gele ſaſelingh ftd gh lijck in Die vanden 


ne Le AA WT ie 1 te 


4 


an MUSE ta nea ka an il ANV aaa Sa bids A aL ao p 
zor Witte C 
Witte Lelie. Liliù candidú. In wBaochbuptich/ Gtiatu 
oft Gilgen. In Frachois / Lis blãc. dn klaren —— witte —— ban Con⸗ 
aLiliũ ü antinople ofte Calcedonien, 
g ro bli Lilium — Byzantium, 


P 
ft Rota I i A puleij.Jl 


——— 
—F—— 
Nerd 
Ee 


— 


UAierre Wels Le band Rr 


Devoor leden iaeren sijn den Heer Brancion faliaber memorie / we Cont 
antino fer onderde 

—— witte dn eli gheweeſt fchoene groote en weloe werk | 
ollen vande witte Lelie el Lgbeocfen zijnde /met dã 

bladeren van ghedaente ve e ghehadt en le 


SS A + 


en lactften be — 
ghelen voort ghebracht / De) / iere ie de cubitus boogber iae de eenden — ende plat/ J 
el 
— 


artagons. 


€ 8 p wele 
ſchoone witte Lelie de waſſen / die n tans dep ner í 
Bin dan Die vande witte ih ocht clepnder/ lanckworpigher/ Foonderende ene 
ac 
fi 


buch / als oef benee ftele /-van verwe s vanden aftijfenden wijngaerdt-bladeren ; oodacni 
als ick eha taer naer Det leuen hebbe doen contrefepten Tan voeten: nden wel —— 


—— v jm eee Marie de Brimeu / ende tot ———— Martimi Orie 


—— — elien wordt e een ſalue ghem — 
an ander Suinum , beeldje aen de — vander ernst É 


Ld 
rsr WOR IEN can 


EN ET beh s 


— 
$ 9 u Bek er Pl EPL rsr bedie: 
if & Ld 

ss ER maas — ti TK sn haf Oe Pr r 9 
er he EN * * * 
=D: TE vr ge} 


Goot in bellbel, > 263 
honich oft asijn gheſ potteken / is zeef goede medieijne tot oude ſwee⸗ 
tin envende verſchen toonden, en 

gean gh e var gheſtoit/ gheneeſt de verbrandcheydt/ ver⸗ 
— Deworkel chonich ghewꝛeuen oft gheſt gheneeft de doorhouwen zemen / verdrijft de 
— — BE Cel seh a Ml 6 Pra SANS —46 ENA 
— — ge — et tear nete Teen en TR 

l AEG —— IO Grit 


4 
3 
3 
* 


mt de Ke F ———— der cullen. 
Tſaet v iet ele er goet ghedroncken tegh 


en Ai zi ad 


| Men ſeght —— bodes in ier ende te epi 5 Pet Die ſeer moode ictie, 
| crachtich jn faluen. st) EN Br staf iN £ * 34 £ 
+ Ghis sat cherde] om date als gt gh 1 Se) idd 
| Digereren. 
| — | — om datſe digereert ſonder biſten (fe Gaten) ende more 
aeckt. 
| gr — gente] met honich / ſegt Galenus, om * te crachtigher foude abs 
; ol /ARAR jes ——— egbend ad ei miedicijne tot alle 
ii ecten ghedroocht te zijn/of ot alle groote wonden, /fenderlingei inz 
wcs ted + di | rr ï jd d cf VERVEESDENED/ ended di me 


Kan Olsa dek ata AR — —— * 
8 ded Kd ld —2 Se 


And hen j 
— voorts bes ‘fegBtde gheſtooten wortelo opde be de — 


Renner sy aa hfan de Cefsen; 
Moet ftus heydt / Neem ders vande Lelien/ mu foodenoe legiſe daer op / ſy ſullent 
' 1 — — I lr | d 
& * A ss) (Sb | * M l at f lle bl ſe € EU ETEEEEN, 
ST ——— —14 1 helitcke hl E 4* 
lartag ge cker / ſonder clyſter 
ze , malle bladeren. — —— — 
icchmnde cchoodn bloet roode bloemen en gene 
—— ofte —— met zeer dobbele videmen. eee = 
. he EP tert m3 
* kee’) € pvr mp d’ opperſte 
kit zt J —— met beel aren banden. middel tele tot * opperſte / ende fehaan Egoba — 
Én Be nessen 2 ge Lelie Geufk * de Baènt J 
arlad anne Lelie, 


ende veel 


Bleeck à, —— — 


* * ik 


es — * 
TE ED 
UEISs er darten rd 


— mijner veen —— van nm Marcagon oft oreades ESR 
beelen, cen 3 
| delende vandennaeteladend. Martagon. — 


ME adamas alfalk 


204 
eeeh roode orenge · Lelie / at M je 20 bande 
Alchymiſten met langbe fmalle — Lilium 


n Booch⸗ 


“Bupttch/Gologilgen. eeen tn orengé. 


Eli — ——— / / Giglio x roflo. In Spaentch⸗ Li⸗ 
pocra tes kite croceum Fuch(ij „@ft oock is 
— oft KE Lilium Diofcor, oft 


* Al AET VE PUTDE lJ 
Helie,” 


DA UN 
W/, — AN 4 
DN — — ==, 


— 


IN 


Dechann-vane AM 


5 Zarren 


Bleech-ozenge Marin wenjen 


dadht Ord an 


—— ers 


1 


bennen jee | 


Soer bd unto 
tarfens an natuere de Marta 
deer vele bladeren als de Do 


— 
ende bloemen / eenen d 
enen ep pk ee Die bowen berde is met — kid 


— — 4 


— in ede van veel — 


Lat 


den cliſterachtighen 


— feffboorder venir hoſen mijn wrote Mariebe Bzimei hebbe ichdu veree 
en ih, de —— de — dan alle aino andere. ** — de 
abe end he vander 
— 


en bol ende Pllinghe, „Selen die vanden 


men groepen. Sijn bladert sit 
abengnn 


schoor 


205 


Door Matthüs de Lobel. 
Schoon.roode M —— * ne man’ fe flele, Lilium cruen- 
£ mam. hulk vien —— — id Po! — 6 * diuiſc Ì 
. * 1 LS kel pn — 9 
ve 5 es: 
Ü i q d fix J 7— EN Á LAA 
ze Vv 4 5 — 25 
| 4  H 5 
SNE 
nd — NN | 


ze 
ig 
4— 
Cl 
98 
he 

di 

le 


de (AA 


—— 


Beboon-bloet roodt — 


aderen ende clepne clitters. 


D 


ADD 4 sr — 
24 — ⸗ 
SN 7 
Nd 


Al 
3 
os 9 
— 
vl & J 
2 NE 
INT 


met langbe (malle 


( 
A 
J 


X 
—W 


7 


— 


WAS í 


— 
ON 7/27, — 
en ND — 
— 


nn. 
ATD 
7 


— 


HNE 
iterg lancks be Boele, 


206 Befchrijuinghe van allerlen Zelief, 


Martagon met veel clitters lancks de gele. 


delijck ſchoon root pie bloemen Den bof ende bladeren ijn byeans toederpate — 
Dic heeft vebelijd ks en ſtele/ die onderhalf enbitus ghemeynlick land 


VAMII —* 


7 
in a % 


16/ DARE 8 J ee 


er. near ols. A % * PL ie D «1: T * 


GIEL Ĳ | Dad 3 


minimum. 


DAT 


| 
2e 

AEN 

KONN 


— N / 
— 
Ak af IP, 5 
x F — RD EEL ES Ee 
iS 5 S je 
— 
— 


ie 
A 
J 3 A 
ik 
— 


4 


GP — 
Deſe lo be voorgaande eert bej n er minder / ende met ble ft n dopperſte 
vanden ſtele bie een palme oft eenen de aftemets eenen cubitus larickis, van —— 


— 


Ick mepne datſer vanden es: liefhebbers is Neuf fen ghenoemt/ om dateen gan ae 


zijnde, beeft gelid gnid boofdeft: ‘oft ſchoon bꝛeedt ofte van — in op dE top vande 
ſtele oft oock om dat ſe fommig aetfe van die heeft 
cent Boop dlierachdige boleens — alsi in eenen vn — arme met bladers 
h andt onder d 
Een ende Naenten — en 
* Sultan Sambac. 
Deſe foortevan dele omt de — ſchoonheydt vande bloeme / efo 
grooten toeg Sheepghentis/ Sultan Gambac glenedlence sin. Dew⸗ 


bloedtroode £ elie geljck / ma er met * ticf fens o cfÉ ſt/ 
als is de ghene —— —— — ij le ede) — 
—— en ſien / door dat d Aporeler rem Drie. a en Barel Sone 
gBeweeftsonder den naem van Sulcan — * n gbefonden 


Shemepne Hemerocallis * — 
Duentehe — ea eer — 


ale oft At er ion-taode glinfferbe bloemen: 
ie —E — Perfen * Peach ——— — eten eed 
ers Croonen — * — aad 


Ren —88 


nnn ane hdd 


| 


Boo? Matthijs be Lobel, 

Lelie ban Caluarien oft grau Zelien ende Singelen . 
Lilium nioncaranw. Iu Baochouprteh/ Golds 

tourt; Weibble, In Franchois / Lis jaulne naene —:7 í Het 

heete vane lmostel,GndeisLilium(ylueftrend Sthoon claer· roode lelie ban Ealuarieaft 
Podonæus, Hemerocallis bande Berbaristen, Hemerocallis, 
Hyacinthus Poëtarum van Tragus, Afphode- — 
lus femina ban Fuchſius, Martagon Italorum ENE 

Er AG ; * 


207 


end e Marthioli. 
pe k F 
CN 


| NN DE) î 
EN 
GN Oe 


Ee 


— 
| 


F 


| 
u 
Á 


—— — 


ende els CN 


ans a 5 af 


De inde ach R 
— he holes: (AE beeft oock de wortel 


toode Lelie, De bladers adden ſterrewijs wi de Enoopfens vande felervan e vande leyne 
tianella ate eleroan grootte die väder Gen 
| vander econ edere 4 * van ghedaente vande Lelie De bloemen zin leelick —* 
| # odille ghelijck maer aen D'wterfte vande Fete en asha ch 
hie die vanden Berdfens-Bscodrof, Cyclamen met clepn tief Bens fors: cer gheboghen / ghe⸗ 
woarn, BEDE welde voorts connmén rosde draepfens oft tlinghen van tfelfde colours ot 
waerts gheboghen ſtaen e draeylens oft fafelinghen van tſeifde coteur, Die neders 


nr 


Srhnan rf hade Wte. ds — 


214 


ij: 
emerocallis. 


va Hemerocalie beide ak a wen ljveg inbenan Def oan eo 
ſchillende oocf inde bloemen / die grooter 3 


n deelen ghelijfoiaher dande emeyne voorgaendes verd 
sijn ende lieffelick er claer. — — ** 
Nemeroealli AES DE — — a en 


tinople met bele bloerhen. 


ret Wlantewas de voorleden laeren in Nederlandt zeer fust * 
PottEoft inde h ende wilandtſche aerdichendt in weerde ghehouden worde 
€ e 


be welcke om haet zeer 
/ ende zeer neerftich ir 


| ouen bew Aert was van De edel Heeren ſalahe⸗ Î Beancion en X 
Vander De Maer ) tfaligher memori Van van Brancion en Jan 

e———— Hedenſ daeghs is ſy b ommigh principaelfte lief 

J ———— ie Bik | bp sf Sne rfeprinapaelfie@rupde lief-hebbers 


— Cormelis 9: 
—— Zee 


{ 


pn DUA | kaal ta OT alsnaad 


vere 


208 Beich? 


Hemerocallis oft imeni aten ban * J > tee tiek 
Conftantinoplen met bele bloemen „ Hemerocal — — afte wilde Lelie van 
CTonſtantinoplen. 


lis varens, bie end Gin rt 


thos. 

. 
Treſorier der fradt van Antwerpen, Mijn- Heer San Hob imeni 
Rect de Vniuerſi Padua / ende oock ot M. Raphael Coria / Joris vande Npe 
—— — is van ſchelferachtigh ghevoegh ande sen 


fel derhalue of us Hooghe / / Daer aen dat groepen vanbe⸗ 

ieden tot bouen Lelie bladers fonder eenighe —— — van derwen / meiſel⸗ 
wer witte randekens / oft canten. Sy heeft vele bloemen blijde vermillioen roodt wigeſpreydt / aen 

d wierſte vande — oock nederwaerts * ende omgheſlaghen/ ghehe die vande tied va 


5 (4 FF a 
si — — 


Ee Pe EE 1: Peerd as Wat # pi — 1, 


De Crupde-bifhibterse wan Nederlandt hebben inde plaetſe vande — Hemerocalls 
— rg e ſoorte van —— is 
d bl Dopperfte vanden ſtele: het welcke is menighe iaeren gh 
nde gheobſeruecrt gheweeſt door dp ad ere Bꝛaneion vander Delft/ Jo oꝛus van KEE 
aftwilmele: DE Raphael Coria. uicks oock als bed deſe Somer 1580, de van —— 
is —— Brꝛimeu gheſien hebbe. 
—— die vande voorgaende. 


EN — tT —— es Hein ins € - 
— —— de weicke d gewe wide 


id k gever srr 


— — iae Diofcorides ſchrijft haer toe bycants alle sean crachten die DE 5 


— zeen stenNa VIT bietet ned 


2 
| 


———— dk nnn 


ra Vr eddie —— 


Dosꝛ Basthijsne Lobel. 208 
rien cen roode lie was voorts comende / ten minften d” cene van befer: die bier — Ate 
Gheen van allen dan en is de wilde Lelie ‘oft Hemerocallis ghelijcker / dan dre eerſte boupn-roode 

ìt hebben, vbie Diofcorides ſegt / ende hebben defe 


met goede redenen ghenoemt bloedt roode Bulbu: is me Hi ppocra 
ab 8 bleet ‚maer er Dferverwichy ghack wy fien ins 

De Dter Det fa -gcel/ 1 anefcEs a (5 enfornse 
chelheyl Dip helpt dat ick fich — groot de neerſticheydt ende gh — van Matchio- 
nniſſe / is ſeggen⸗ 
de dat de Koode- Lelie / Die — wel befencis, peer bleeck van oere is bore Diotcori- 
dem ot ghetuyghe nemende, e kgheheeten/ ten zy datſe wit is / 


langhe / vande aenbancfels ende ne vande —5 die —* ſchijnen te willen hebben. 
Maer t in dien n yemandt wil wel aenmercken dat de witte Lelie ſomtijdts in hicker voegheni is voorts 


geere leghen ſegghen M iden fp feaghend d fe ve meer bladers h fi dan die roode Lelie Dat 
ſchijnt wel te comen doo? d Lelien ende di Caluarie hebber 
veel min aders _Daerom: id dat gemanden een van bert (wee beft gen ſtaet 


wy zijn te rie / ſoude zijn 
Ken m coronarium oft Hem erocallis ‚om batje: een wepnich van ‘vun — —* reucke 


—* als de Sonne ondergaet / ende metten opganck wederom wiſpruyt / moet aldus * 


Î EIC el hé hd VV— 2 
dtachtiaß hf Ne hf, —— aRotrarE. & * c 


var ve 


u— 4 


Sonnen ove en gaen AR der f * * VAR SMERE af k ST Pe EDE ABe 
Solfequiiilbe renvenen ed ain oe Elli rie ee OE eden Dre —5 
q n € / JV be ; 
Eracht. \ J 
… Piofcorides. De wortel van Hemerocallis aheſt de ahedinn den rafl vinot R —— 
ES A | t y t oldie Biddag 


— gheſtoten verſoeten De ſweerende bor en vol foc bie ſwill 
oo —— * ve ſw fi vo fe hs/ ende Die fwillingben vanden 


$ emouetende aders zijn * — 1 


ri 
Ot Zever MIE D BPV Vibe 


9 
— 


4 


Aelie ban Perten. Lilium Petlicum 


En Imperiaelfehs 4 — * ie En î — 
* er arden perialis, Turfani & £ À 
dn | 
beits. sehonien ofte Conſt antinoplen en is niet te zeer ongheihek den te be welde 
TE ee — * ven led chetz 
— be eenen file an onderfatwer voet oft onderbaffende gee abus booape en 
sen — gheheeten / ghelijd . De bloemen 
Br odd: Aad Ee biddddg toten —— ' eLelie van Verfen 
— Ais zak ghelijck 


Var ad 


210 Belſchrijuinghe ban lieren KOEN 


J liũ ſiue Coron 


alm 
mperialis, 


— & eh flos — 


Lelien ban Perſen. Lilium Perſicum. An Ita⸗ pori 
liaenfch/Pennachi Perſiano. 


ne 
F 
* 


SP 
SY} 
rm 
W 


— 
ps 


BENN 
— 


— 


TUNEN 


— 


EA 


Sal 


Wm 


7 — J 
de 


RBR 


Ed, — 
— >} otr nrtlihameorb oh 5 
x ck 
menschen cóf isle.l € 


— BEEIEL IE 


wigger dn s 
£ 


Doa: Matthijs de ZTobel. zit 
ghelijck bellen abefatfonneert. aË'faed ple itg 0 * dan die € vande &Túlipan # in land 
de velachtighe huyſ fens 
* kent Colchituní. —— is in ——— gheſonden / onder de 
e van Lale, Turfani, ende Keyſers Croonen. 


Geel Orenge Lale oft Turfani met veel bloemen ende dobble Crooner, 


De Keyſers Croone en verſchilt van daridere 
nien dan date veel dickere van bladeren acnde ſtele 


—— riad, 
n ſta mor ——— ac É 


kidindhdd Ad 
EE 4 


crans vã bloem, d’ eene bouen d'andere, d bic niet ſo 


aederwacis als bievande voorgacde. Defen mach⸗ 
men ijs inde zeer luſtighen bof vande voorfepden 
Seer de Greffier Hoboken hier voor ijd Nectoor 
vande — * Padua ende Doctoor 
van S. Mare ck Deer Jacop Duym Cas 
piteyn binnen — beeft noch andere foorten als 
De roode / maer ick en hebſe noch nietſien bloepen, 


Men bloemkens. Liliut conuallium, vel ver- 
ed ſti 


x 
GA of Es} 


| 
| 
| 
} 
| 


ich ont 
ſien / die — a niet en is een abe 
weeſt / he onghe Herbariſten ghenoemt 


pants ede ſommighe bebben ghemeynt 


cie fn maeckt / om de bladers / ende zeer foeten reuck/ 
€ om de Lelie bloeme / de swetete ffieeuwie enz 
De ** is / eenichſins die vande Lelie ghelijck / en⸗ 
hop? de zeer foet van reucke/ Die h haer fact fien fondertinz 
ZR abe inden Dep onttent de e Doornachtighe plaetſen 

vande bose ende bored —— ede sore 
Meientiyß. Deſe comen voorts aen eenen ſtele van een n palme hooghe vande middel tot boucn (oe/ 
ende zijn depnbanghende aen ſteelkens ghelijck clockfken⸗ oft Die van eenẽ cleynẽ Cytinus, ſneeu⸗ 
Ei, — — ghekerft/ nae de welcke dat comen roodtachtighe befien die vanden 

— 


hr ende bitter, De bladers zijn bie vade deni a. — 
wak blast ghetal en 
— wel befent inde Rouen 

ats van * € Daron hebben. ep oi ins de Elien, ds dat op md, 

3 Koop ig 99 il grt her ielen. —— pas 5 EEN 

* — ie Dias en a he gf je iki 
— AAE 41 RG. rite Ì EEL Ds. 

ogen Sonett opden wegh van dd aight deſe Eh boſch 

* — fes Die die rood Geftineammactzijn, „hanin 
—— Ee — 


— — ſterken cherte/ leuet ende herſſnn J 
Oft De decoctieris zeer — — —— — — ind 
RE ten vanden ooghen te ver Drijven. 
manne rende Dan ) 


zen C 


— 
— 
B 


1 
as Lilium inter fi Pinas, Daer Satontö mene — intet 


mce …dK. 2* 4 Nem AK Ty y df VL aans 


Meybloemkens. Lilium conuallium, vel vernum wonende Mepbloemkens; 
Theophrafti. In Boochduptſch / Mepbloumlin. 
Cler AT : AA PN Isate & TT J 


wolk hel id ke 
ghenoemt Ephemerum non lechale, 


— Be oft —— 
— & crupò nzů geheeten en Cynoforchides In Facit) 
Tefticu te — is In sed bì t Ë Knabenkraut, gn fram 


chois / Couillons de chien. pn — — Ra: ; 


Door Matthijs de Lobel. sh rj Ee zij 


Sai Ge 440% 


deren / de weleke wan eleynen verla nghen 
even ende is merckelicker. Oeen heeft gBeplecfee bladers/ ende wat langher peef Fens / wacr * 
af bat gfiabepleefanoenm foo iin nochtans ander onder hepbinaher Fer Ep Dat 
nen yet ſekers van —— 

pan gbeflachte foude mogen ſtelen te wetenvan leegher / bleecker oft Lenendig HE verse 


NN — 


feley blinkende / oft verſtoruen: infaBelijdsoocf de Cullekens ende bladers watverfilender ale 
| pe welefe ontrent half Meye bloeyende zijn. En aid 
| tj — Cynoſdicli — ma uekens ander foort erde 
| In Engels / Bogges cullion oꝛ coddis aib” maior — roof: * 
| —— Is nae d' D'opinie van C. „Gemimade ttweede Serapias. 

aid 44 * DE — — Ts DW 

| “ Diofeorides „of t Bailica Syderites aft Erytl derites, met lújfuertwighe oftincarnate bloemen/ 
| Braghende ghebeel purper —— ende ís de eit meer bp eén gevoegde tros van bloemen/ende. 
| boopnaemfte van allen, meerder bladers tot bonen toe — egheſla agen), 
| NTORRG 
° 
| 


| 
| 
| 


vant 


racht. 
Diofcorides. De wortels worden gheten ghefoden ghelijck den Ayjuyn / vande welcke iſt dat 
De manseten de meeſte / men feat daiſe fonen genereren: iſt dat de vrouwen de minſte eten / daiſe 


cn, 

M * ener Att ie RE ak En Te — 
oan an too oat berouwen van Eheſſchen de Fach f 
Oonten aai os eN n / maer De dorre o /emdedacderaccoan dere mi 

Tar, rd WIET eren Teri ET 
Bleswortere ſeeenachughe ende ſauelachtighe praetjen . ‚ Galenusfegtdatde bolachtighee dob⸗ 

nt te hebt ARN OE ENDE RDAENE EERDE VOS nereumefietwortel 

Î L ab —— waeron dat ſy inghenomen 


9— toc dyſlapen pe verweet. 
alenus, Egincra, Maer d'and de minſte / i t el gei 
Raet dD'andgr / te weten de minis ter contrarie 
— — 


in vue⸗ 


Lid: 


Beſchrijuinghe dart allerlen Standel crundt / 


eit purpèr-bios 
verte bidemẽ / de 


bal 
forchisDelphi- 


Broate Linnhrf enrtek le A at 


4 


\ 


‚„ ander eñ lancks be 
… dele die eenen boet 
_ eftecubicts hooghe 
nlier arb RBE 


Clepne Bendtf-cullekens met gheplecte Bladeren, | 
ancks de ál " 


is: eñ purper bloe: 
enn; Cymoforchis 


culofis foliis : Aori- 
us purpureis. 


F() 


fpecie,Cynoforchis Andere gefpiekelbe Dödet-eullekës. Cynoforchishd 


rio, eñ in Boochdupeteh/GerprëgtknabEkraut/ w Or 
as anguftifo A Ir 


chis m 


—* — de Lobel. 215 


tulientux 


—— dat haer er ed treckëde tot warm 
de drooghe. Daerom defe wortel en verweckt 
—** tot — / maer ter —— D 


nia bã C. Gẽ- 


ma. 
sd’: edwingt ende beneeme Dien luft. S 
J— DA ge: goe: aden gheten ghelijck ander bollen oft Ji 
lúc/maer Wat & EN 
minder / met ik shines De wortel vande wierde foorte gez 
eit Beeten Satyrion Apuleij,gheftooten ende opgez 
EE * ap ies ——— ie 
7 7 —— —* — JJ Î 

ended de lijckteeckenen. 
weghececkten | Eſap vanden crude met zeer goeden honich 

iew ghemengt/ Î 89 loopen, vEt 


* EN gh eſtreken. 


J TE 
St dien pemande door oonerije gheen vꝛou⸗ 
£ LA Pre Caf, 


————— 


* Pr EN {alt (Edie 1 mas (XT 
ſt is / ende ſtooten nmet (és 
— 


met de — wortel een half once we ghen / 
ende vier oncen (anders dre one ae — dan 
ſult ghy deſe age in Hd goed —— * ol⸗ 
ueren / ende drye daghen la 
tghewichte van drye — * ſo hat ger 
terſtondt wederom — tof De vrouwe — Der 
Clepne Bock ken 

* geek. * — s minor & verior C. Gem- 
— EN vel Coriophora, florein= 


* —— — — vul. (ar 


’ 
| 
Ede 3 


Ein nej * 


⸗ — 
ons d — —9— 
bied BENEL PE Tr: Af ij) 
—— bat 4 


216 je „Belt heijuinghet van allerlen Borr- cullekens / 4 
Totb cruyden / foo maeckt een vande principaelſter onde 

ſcheyden WBoer ren, de welcke rieckt ghelijck cenen —* met de gedrayde ſteertkens eh: 

net eenen gepten baert ghelijck te weſen. Dit cruydt ſpruyt wt met veel bladers / dien vande elien 


ghelijck nderſte vanden ſtele Die eenen voet la nek is „ende gates zi oo 
bonen —— cen zeer aerdighe e ghelijck h s zijn 7 de oel; 


* * ke elijck ſtae 


de gbelije — oft aleiyſſien es bloemen zijn zeer quacdt ende ſterck van veucke 
eenen 8 Doet Ik ende Dit ern ruydt bloeyet — 
half Junius. Tgroeyet op moſachtighe Bech, maer principal 


in rd —2 


Bolle eullekens d eerſte. Tefticulus Vulpinus primus 
Franch — wole· tullekens. Hermaphroditica fecunda 


cheba Int Duptleh Bugsben. In Engels/Bas Cor. Gemme „aft Orchis Sphecodes diphylla, 
reg ballokeſ. In Dpaentch/Sacyrion. 


De Voſſe cullekens zijn de Serapiades van Fuchſius ende Dodonæus. 


Veelderhand Ee heo ee weien / 
van ghedaente van Vijfwouters/ — ende de laetſte — de —* side 
— — — de oock min 


gee ensen * ¶Wy hebben deſe 
Geel wjtege. wigheſteken / onvruchtbaer plaetſen van Languedoc ele plak gr 
ng det e tuffchen C — Ilex Coccifera,bpde pelle ordi cons den —5 
F ontpelliers / ende oock inde 
plepn Die ghelegh — boſch van Grammont: De Semen eedt 
ghende bo dtgele bloemen, we weende geaete aan Dieagen ——— 
been eeaueter, Ee it 


Defa 


id Ant 


Dobrhatchtzs de Lobel. ie 
tes triphy le. In Fean moeipe: Teſticulus vülpinas feoundüs, mebefoorte 


kent Ge atb C' Mei 3 
__ wpehbie/petitsMoacherons. 


> “aäSpheg, 
che gueſpe · g 
iid ed —— 


} 44 


Erem ras isa ri 
vat iP EAST 


* 
ned 


ua ME sat 301 
Bere verandert al 
leenlijck in groots 
te want zijn bla: 
* 


deren 3 

Bere / ende de lele 
ende blaemë coz⸗ 
tere ende Wittere, 


EE RP et 


A 


* 
Vv ff bedeeld fi Fr MAofrse Tft k 
alpinusmaior,ende Sphegodes C. Gemma, Biet Melitias,ſ 
i % 


Dan bere zijn⸗ EN ú 


Der tweeder⸗ ANV: 

nhãde / vertchit ⸗ 
lende alleene —— 
in grootte / eñ 


— 


ater „PY mad 


Yara taare alTantars (A le? 


… Delen zin noch twee andere geer ste vande welsfe D erfie bycants bande felfde grooite is, 
gh en Vlieghe / maer van coleur roeſtachtich oft ver, 


fonen leelick dondferroodt: rl 
Klan die vanden leg ghelijck / peach 


ï mg niet lien 


£ 6 af 


me hese de bloemen ſi ß en oock wat roodtachtich / ende zijn seg 


De lefte wordt lichtelct onderſcheyden door fijne breede bladeren v je 


fracndermet bloemen ahelijkkplieshende Vijf wouters oft Pepels. eis 
8 Aide Satish sue 
, / hi | ziet an vang 

, Ni 

9J 

iN 


— Orchis Myodes. prima C.Gem- 
floribus muſcam — ns, 
n 


de ís Serapias 
Dodonzi 


n 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 


DA '\ \ gm) 3 —9 — 
PAS IN. 
Pr enhte PAseeest 1 ——— C.Géme 
u * 
Ban deſe fpecte zijn 
Beel accidentale dik⸗ 
ferentien. 


Géme. Te- 
ſticulus val- 


fas referens. 


— 


Ee, 
5 
— — — 


gen 
—— 


8 * 
EN 


— — — 
rg 


X 


9 

fb 0007) 
GTE —9 
—— 


* 
Ee 


219 
N za EL ea DR IN rA N 1 — 
i pe Va E asVveL 
BOETE 5 
— — 
lio læuiore, & CG. 
ore grãdiuſ- 
0. 


220 Beſchrijuinghe bai allerlep Orchis; 


Staat Gehelmdt ofte getwar ceupeä C‚Gemme, Cleyn gehelmt oËt ghewapent Culte ⸗ ij 
af ve : d atra nt € 1 fine Mi kens-c 3 ’ 
licaris C. Gemme, Bie met vreden wel mach ghe⸗ Orchis ftrateumatica minor 
heeten zijn Baſilica tertia. — C. Gemmæ. 


* 


— 


— 
RE 


NN 


— 


8 
Se * 
RE Á 
in, 
NEZ 
8 


Sodoꝛ Mattig ve Lobel, 


x2ï 
ppinnecoppên, Dit truꝛ Boꝛſkens. Batrachites vel Battachioides C. Gem. 
welpe / om me. Ende is banden gellathte bande ghene die b 
bat 4 * twifelachtige ſoorten 
—* —* EN zün / ſo dat niet qua⸗ 
— 5 | s tiek Teſticulus Her- 
** aphroditieus” fous 
ne gelijck De genoemt zijn. 
met (om zón / ſonderlinghe 
aengaẽde tfatſoẽ vã⸗ 
ne bladers de tel / half Sera⸗ 
bost af oft piadesende halt Cy 
noforcheis, 
warrẽ / en⸗ 
de wordt 
chtvonden 
in duſdae⸗ 


Cleyn Drandel-ctupbtmetdipeoft Standel 


cleyn Brädel-ceupt, 1 —1 Bꝛietlãdt. Orchis Frifiali * 
Telliculusodora. bier Cullekẽs. ende is TriorchisluteatertiaC.Gemme, 
Tetrorchis vel * 
Triorchis al Á s * 
a.Spiralisvel — 
nalis C. 3— en EN 
Gemme. An IN ó ‚AS EN 
Engels/ Wit: ZN *8 * 
IN dn | 
* 


he 
fs iN / — 
9 ton 
5 \ 
* — — 
en NEA W 8* 
NS zm NE Pal 
# NEN In 
/ IJK 


tan BeftheijuingBe ban allerlen St — 
OII-MC. —— Ei 4 
leynſte de Cu g dorre ende vuyle plaetſen 
—— 8 * ú Ln y * * ind —* 
dd an ide zee gheleghen / ende in Engelander ende oock fati 
Brabandt:theeft d 


de cleyne Sabe: cen abelijek : de ſtele is een palme Bovo dunne) blcemfens draghender 
reucke * Waabloemtens ghelijck/ de welcke tontomme gelijck eenen wendel trap aende fet 
ſtacn 


EN —* 4 In zó sh dh NN | £ PJ { , ef Ì 
Tnet 
Ce 6 38 gE ren ug re liſters mes 


ferdee * O laks 


at Tarte daitiaks zl * Pi Fol TA Le: 


En hdd 


Prod TaAacx EE aan ks as ff CT ér He pn — 
elijck/ mac 
ronder, beeft de Heer € Ba elft jaa in aude p otten / die hem zijn van Cluius and bes 

Ooſt 


ederland; van Weenen in 


bloemee en hebbe ef noch ict —— 


figuere deſe Derde ſoorte / maer de ED sti land 


worpigher den Slifuen. ghelick. 


Andere gele Triorchis van Gemma. 


Triorchis lutea alteraC. Gemme, met ronder ende breeder bladers  Bndeveergd e / ende 
rchis Friſia littora 
is —5 — een edeſbole van dien, De welcke heeft voorts ahebrocht DE twee onder fte bladers 

ghelijck / maer ſmalder dan die vande groote Wegebꝛee/ & ende op een ſiech 


Ec 


ers VI —— * | hots | OENE VONN KEDE NEED LOMAN —— AMEN A VENEN te 


cleyn Standel· trundt van Auptk. Orchis minor Leodienfis. Triorchis leen fol C. Gemmz, 


n Ægineta. 


— 


* 


> Boor arthijsdeLobe, adj 


vtt t 148 F Birdie 
ets Ar i tlitia als DE voorgaende Debl b teelfert 
ghdpef die van Auricula Vriná ats de voorgaend ETAGE COCHIN BREE 
erst ANP Cel J— —— agg * f { De hk Flor Cnncke & k 
afwijckte em j chreyolt. xgroey gfſtens VAN SUCHE, 
, OET. aaan * Ka is pe — 
ë Ne J 3 7 hg en E — 
zijn bp auentueren Serapiades: 


want te doen 


Bandekeng-crupbt, Serapias mas læui folio,ende heeft … Palma Chriſti. Serapias femina pratenfis , eff heeft 

peirlehêbloes voot ste dt On N blabersmet tics ⸗· ez! 
J kẽs belprinckelt / 

ende is Satyrium 

Baſilicum alterũ 

Dodonæi. 


124 —FV—— AE WA aal Haars molsaitd) (PP karate nt 
9 af 1 —— 
Berg andeken witte bloemen, Scra- € bet beige bloem 
—— — — 
pias can ore mo onta — minor ru— / 


nasmiaculatisfoliis. —— 
ſorchis mõtana folio m 


hello nitẽte flote an⸗ 
guſtifolia, nullis in- 
ſperſis punctulis. 


Em 

te bloemë: alle andere Dees 
ten zón den anderen ghe⸗ 
Eck. 


NEN 


——— 


— 
— 


GSE En 


— 
—S 
—— 


ke GTA a RS WS Ee áp $ — 
Water Bandekers-crupdt . Serapias ralept Scrapi alten 
paluftris latifolia , eftis Cynoforchis — —— de — 
aten ASR met glatte biede ij — hennen 0d tnde beeft eenẽ viol ioletten tro / 


ader 
de — 


ſorchis. 


6 
9 fly 
4 ml 
- de 9 
Hi Ë 


F * Kek E aÀ 4 Ne, ke , —* 
handekens trundt met effen bladers. nen — — 
Ee prana læui folio, ende ig —— HES 

F ° ME. 
—— T'bloepet int eynde 
— & vãdẽ Mey / tgroept 
Jzui C. Gem- in vuple vochtighe 
plaetſen / ſonderlin⸗ 


me. 
ghe daer D'aerde 
ſwertlle is 


— TL, 
„er — X 
—— 


‚Bandekeng-erupdt met langhe felert, | Sátyrión ghelubt oftfonder bollekens. 
Cya his macrocaulos oft Conopſæa ſiue gale- Satyrion caſtrſtum veleunuchum ex genete Cy= 
riculara C.Gẽmę Tbloepet —— 

banonteent half Meye tot / 

Bpcants half Junius 


EK } „ , 1 E ANT PP PPE in, RE 3 

226 . Del uy nf dimen ne Crundt, 
— — vel Myoides . Tot Befe Eunu- 
Genua hebben wp gheboeght een ans 


naemt Myoides oft Barrachites, om dat De bloes 
men groen zjn als bortkens ghelitkende lantk⸗ 


Cynoſorchis paluſtris met effen bladers 
oft duune / die ſlechtſte van allen / van 
ma, Et RE 


Ende fmal 
Cor, 
blad ecen/ (lele „ende bloemkens dé Orchis Batra- Gem. 


chites niet zeet onghelück 


Bandekens. dr rte h 


In Latin, jen — — — 
Deſe is de vooꝛleden iaeren we den Zara in Hollandt den Heere wander Delft gheſen⸗ 

den gheweeſt van Vonder Wenceflaus Tſerclaes welgheleerde de groot lief- ded van DV 
fen: ende heefiſe — be lieffelijcke reucke —— Handekens Crudydt ghenoemn. 
— ſſch fe t cen ſpannt 
etn eeen eid 
— rade niet — De aft 
bin nn in Julio. Keje haeſt als ick kplantenvan 


4 de 


Cynoför- 4 


€ fin ul / 


——— 


malcanderen 
* en Geroffel bloeme. Den — en ís D'andere 
veel inde Dupnen ontrent den ne, 
deſen ſal becomen, ick ſalſe lacten 


Boot Matthijs de Lobel. MEE | 127 
* erachtighe — MWoghels nett. Nidus auis ex fpeciebus Sa- 
gt paluftris altera, Long Ù 000 ey abort.’ Orchis 
D yelNepikelodes C. Gen | border oa 


Deſe heeft de bloeme * — pie bande andere —e ſoorte / dacrom hebben wy 
bp deſe vock ahemaectt De feifoe figuere vande woorgaende bloeme vanden Satyrion (facmen 
metten hookers elfs bet wt der maten cleyn — ga tan light. 


Poghels ne. — 


Dit gheſlachte mach: zeer wel int Satijn Satyrion oft Orchis abortiua genaemt worden / Dat is 
te ſegghen Miſwas van Cutie ekens Cruyden. Het welcke bop dhr oft ghedaente foude 


Ons wel begnaemeticE — — totten en Drobanche, c clepne ende groote 

Bꝛem · Rapen Dertaria 6 ende alle de ſoorte van 

ingh de Fungi ende Campernoil⸗ 
Verre voort bꝛenghen —J——— alef hten hebb iſe ecken⸗ 


bera — dat fommighe Daniele, oe trecfende de 2e ende vermo? ghende/ als ettelicke 
er om dat dit te verre wt ons Peopooft ſoude wefen / don wy daer 


— —— ende —— deſe ſe Truydt by. aende 
Dan SE Joen, an C. Gemma dier ie op 6/ ls ghen ) blije fij fijn naer⸗ ke 


Cis Bk beed vande Crude gef ebbers van reverb, naa 5 : 
vinteg dor cen ghev ende verwert zijn/ voorts beenghende fieelfens s pe, nt 
pfery ee palme wai 4 vof min booghe / van fatfoen/ bloeme, grootte ende coleur wan verroe 

— ebie tevande cleyne Brem Hape. Def hebſe fomijdes ghevonden in vochughe plactfen ende 


p de foorten — * 
chan oock in — vpn, | 


— 


ad pede bend 1 ia | 2 | a Mal De 


mfjediefs | Acridoeides oft ® 
Hebbl vabe Ee uftophora 


228 gemeene Satyria, 
d Bande Sacyria ban D. CorneliusGemma (foo hele a 
eon in —— zĳn ghefien aheweett is in dit er akten Ranie. lt 
— rt A Mi 
| enckelé bal:befe emo: í —— — 
| gen gen — * —* ale Jac E 
ad Úqlaertte Ery — ofte ter die ban Bank caninus; 
—— —* 7 Slatte bla⸗ * — gän beten sin meer bp gbevans 
erſehien / Die te onderfchenden naón 
yr ——— bed st * — Veoleut / reutke van, 
ad — — cd — bande bladers ene 
—84 J geheel fcheep optakde 
F vk | a — —— típiete of 
14 Od Glatte mer —— 
J Pup boenen bladers on: 
id Gemepne 4 bet heten be 
dit f Metrie: * 
Ni í ſJ ad oft 4 —— J watert erkens ge 
: El — malle * — 
Eind bladers/ Ì ens tufs 
—9 | oft (weert: l st —— zeg * — 
Bld wite —— Ar. 9 
‚j Neteides / , 
oft wa: * di 
9 ter· trun⸗ * 
Ben met Bzeede oft wanen — mricde dieenn 
— ie Platophylla — 
riſci ge⸗ et — — hiolus befchztt 
neralic < ——— — 
ehees| Orchides met twee 
têjeeni| _ Stemeer cullekẽs (Ban Bien/Melitiades — — ban Fommigbt 
ghe zijn we | 
: Ban ne zomede 
n ſmet twee Tweede 
— en CullekEs/ | ornoo Store 
eget de gedaẽte —9 Weſp ob b Afyl pl fr Sph 8 
ban beeft: ——— — ZcCilepne 
kens heb⸗ roote 
bende inde — emaue— 
bloeme Cleyne 
—— dea ohh zond — va Sepia 
3 geer Ë ie as — * Tweed ban —— — 
eiasten/foa mes Dien: oft Balili- —— 6 
Mitwat⸗ — Tees, | DevererorJ Cullekens j cz ende cleear. 
N fen bande blat : chides, dat er * Ei eit, zaate Ne hlarmtn 
— — — aaenten der de ghelijck een mennen 
De w met wirte sance phorzme bloem gek Akerplien. 
al it dat es J bidemen / zoo ets ps ph —— dtlupſen 
_ Aep ronder crupt · aft Spira=b voer or sg slatte 
Cullekẽs Sem lis szeere Cmotrin se —— ghe⸗ ne emet —* Jar 
3n/foo | Gape bandige: lick de ———— nn ge El ad 
sĳnnoch- | ef Or flachtebäs- Zon — heet ergſche C Deele 
täsd'ans | banche De gele ele Ba ' (engine } : 
Ber par: | Hypo- — a dede Ek ghe _ CTtweedt 
tÖEDE Sa (_ciltis Bar ik —— Di A 
gyrionge ander aft „Clepnejende welriecke 
lick, —— egt eme * — 
F 4 es dl q pe ff RIE mts 


D D 
zoeten an —— Shellachti | 


Ben 7 Cullekens — — 
* (4 mr 


te 99 hd d 


Deerfte — is vande —— Cullekens: Tweede vande — Tderde vande 


faanSefens vit igbers, 
Cd hd Î & J 4 
* (U Sf af. 26 AE « Nd % 4K 


⸗ el, én — pj adh tatbrsilah CRE 4 daenis 
des meet d de welck gh g —— û 
* ſt el Ò ae befcbriiuinak — om d ſelfde 


te moghen he eten Grent tes oft Dondts- Eullekens ende onder alleene Dit —— 


Oe 1 el dh Sk Ae * J 
er ek F ——— —— 


— wonderlijcke vruchtbaerheydt end — maere fonderlingbe De * 

—* wandrek — vrt ad nd 

noforch * oft H he hd er hô hdd hd / l 
—— Refiickend lanck abe oft platachtige Oli jfuen / ten wae⸗ 


/om datſe haer in lanckwoꝛpighe vinghers ws 


7 
recken. 
Vandbdeſ ge (orcl aft Hondts Cullekbens 


RAlltlhenos. 


D'eerfte vande ri — Oreades „oft de ghene Die op | abebersprena eñ 
— groepen, D fien à Eycke boſſch 


ENE 56 RN? da — 


April — if Me e Fo * De fele he Kf * 
—d { die ft iten wi des aheplect . De bladers rik, 
men groen/ende onder ghelijck filuer blincfend de de beid doort adenine dun velleken 


Dr hé} 9 J U 
DEN ides oft bie op vochtighe plactfen niger bande, maer if anbee 
Red dn nr TEA : F *. len je — —— en Die ie ghen omen 


— Dn 7 e bladers ale —— tot —— ſoo beb iter 
€ 

kelde ee oft E weertwijfe bloepen alle ghelijck / van, voor d'eerfte vanden rep: tot half 
aas demande. 


‚Ban defen is aldermeeſt — de Dracontias, de welde ick or dat Den Eobgpaen 


aldernaeft comt / in Dien Dat de ghedaente cordeerde / ende 
datter waer eenen bol en waere gi er wie weet oftmen den Gri⸗ ie ) wabe peert 3 
2 — —— 4 oft 4 9— En í 
; “pug — ke — ok 
beft anderen Car (boxboudh Eror- ui) s zeer doris ende otd 


achtich ee Die wilin groocheydt oft ander fins ghelijck hebben: 3 vueghen dattet geef Sar 

rium nieten foude fchijnen gheheel onghelijck te wefen onfen Piychoeidi : vant if ghelooue 

et ect te das is goudt· geel dan — * roodt ende Dit woordt — * 
wittic 


als Én ſt 5 ° —— 
enen — et ; ie she 
b e / reu 5 — at Bonded cdaente van vlecken ende 9 fe onder * 
Dauder ſubſtantie — — de ta el, ss soon 
Platophylla, Nn met gh b blader: erdi k⸗ 
ek ri SE —5 cubitus — Deſe beeft — en, ende rbe kes ontrenk 
edemaendt. Sp w erne in zeer le ende tighe 
„Cono — dat is ren len, an —— — binn 


CG er 


Bee S — — 
dan dat de verwe vande — is/ende F Kanne te cin Valts hen wij 
Een vanden anderen. Sp groeyet ab „maer d jn / abelijc 
voorgaande ac Dac meer isin eenen gh ghetemperd iette natten oft dDrooghet ie 


1 ek AE Paket 44 


Groote Bondts-Cullekens — van Gemma, — 


—— 
SSSR aft pn sela dn ® 
| wet (4 


5 port ꝛc Ie: ſy bloegeni in —* 


A 


rikdndsij de Toninel wigger vrhn 


— 


ater af Laat! Keatrare klavtfsre oro taafts fa A G'allet Gram Nen / 


230 h 1 — We MDN 


defen hein om. de ghelijckeniſſe vande Conincklick/ 


Conopſæa. 


D fan zijn alber * Strateumatice of —— de —— —— 
gr, gn ee ed 4* OR Ee AN — 
— ———— de zeer bꝛeede bladeren / dat is te ſegghen / lanck — 

ende in tbe ahinſel rondtachuch. O bloeme is binnen wi be olecken beſpungt / endevat 
£ FR afstel Go Pol Defeat GT 4 sf T * 


geene ſpruylen we in diie … Debloemen gheuenſe van nend tot int ome vans 
Mey. 


ER boo eh stit il Nie EN RAMAC * Ec àt ae 


Î 0} J vi / hdd V—— 


ghebogheꝛ * ben witten ende bf iet wat aſchgraen ges 
hen verven: pie de gheſond berg⸗ 

achtig uwe plactf efe f hebb dighe bloeme / maer nerd 
5 Noch hebbe kbeh b deſe Strate i — ſomendis oock gheſien eſien 
* vel nà pó/ De ader 5 a Gelien ze € gb , ick / sds aan 

ẽ / die rechtſinnich d ebben van 

duyuen met ——— en ende voeten, Maer midts dat 9 F in langhen cjdt nieten 
— en / foo en hebbei fi ab 
len. Sy gꝛoeyet gheerne op —— htighe ende dorre plaetſen / ende bloepee pet op den ſeiſden tijde 
d'Anthropina bloepen, — „t — 

—— ende Dien pie jet particulierd m des wille datfe van⸗ 
der anderen Herbariſten beſch zijn ende gheſtelt ond de in, vane Serapiades : hoe 
boten Hoꝛſels niet foo zeer wel vande Dien onderfchepd ebben/ ghelijck fp oock nieten 

forten vande Viekens / ende wed foorten vande Blieshen /de wel⸗ 


De Fatyria Ornichophora zijn weelderhande / maer — ſouden de meeſte beter voghel⸗ 
kens ghenoemt zijn;de welcke purper bloemen hebben Die oft eenen voghel met wigheſtrecte vleu⸗ 
(sr oft eenen pee fieert van te Dolfin ghelijck zijn  D'eene van ween 
plecte bladers / ende ander effen ende groen /ghelijck Pareye. Sp bloeyen bende inden Apeil / nde 
—— —— alle ran forten bonte Cullekenſ eruyden. De bladers ſpruyten ij 

win Spoꝛckel / ende groepen in doncker plaetſen / pꝛincipalijck in Ja —— 
bene morse tighe eerde. ik Ë — hek 

De cleyne Dolfijntens en hebben: oock ons 2* niet van doene / ghemerckt dage van an⸗ 
der anten van onſen tij —— pedo 

& bo ocf- 1 fie met bru de bloemen)! 
fe nochtans veelderjande ie ende heefede verw 2 d roa 
de bladers ent zijn miet onghelijck — geni it Del —— Cgreepe gheane ín sehr 
te plaetſen / ende blochet metde Dolfijnen, 

Scinc gb is van Dod ende venen: eũ groeyet 
vele inde veſten van Soeuen. : Tkn J 


pe 


beeft eer gele bloeme clen groenen wat fende ine 


Kr Mk 


Dont Matthusd — Lobel. et 23 


nincks erdone ahelijck / ſ alle ander een ſonderlinghe cracht aan 
—— denuſt van bt dpa. — bat te * vande Spaignaerts g Seber — * 
DN € eb pruy⸗ 


cn seert * inden Mey oft int eynde vanden April 7 bloept inde maendt van Julius tof in 
DD 
0D ander Naenken metde witte welneckende bloeme woidt wel gheheeten ‘Spirale wft fpade 
oft lanckworpighe bollekens ghelijck en 


Sat —— pee Î 

plata 

boemens n geer fen ait zijnde in cen — draeyende. ronde / hebben als d eef de eb 
Í S w e blij⸗ 

al „ab en M p/d 1 blijuenſe doe achter den ghebeelen Somersmaer * ſteel⸗ 

pend En bl ember. Wie weet oft eene van De efe twee De 


plante i is daer —— ra aft us mencie * maect? By auentueren fo bervifen de ſoete reucken eñ 


Mitra Necris 


Bande Handeken⸗ cuyden Pfychocides genoemt, * alleene de — ban ander zie cut U 
Maer wp hebben behaluen die? noch twee ander foo on 


Ek 3 Cat 


FE Ï tds rd ! 
len heet, De minft beft — vele in berner ende touwe en 
onder de peyde. Sn bl RAE 
H ————— — Nas AG —— — 
Je De 


J Fr Se 
J 14 Á LEL A een EEL * 


i eades 
Ë, De Actidoridesoft —— hebben de ſtele ende * gzheheel hee ne vanden 
br: priſch / ma ander € vã bla⸗ 
ders /e de cen ander vrd ie / eũ oock (wee wortels gheinſck inde — * is 6 ghe⸗ 
m lij € ee € * EE. / 8 V—— — 4 * —— 


1e op matich landt ende in boſchachtighe bemde — gact open inde middel vans 
Den Mey. * 


be eG 
4 
ô — 
Er rf Het * J. * * TA Carnéline 


— ende eens Deel De onfe, 
_ Dioforides. Cullekens ias ghenoemt / als Marchiolus feabe/ om Dat Gracht. 


—— t Je 
DN | fas é CC CL a& Oad a à 4 


li fuich oe De cromte van ſijdtſeheuten innewaert doeken — 
vern Mtd gh De welcke opde 


en ſy gheneeft de fiftelen oft 
De de pn REN Â 


(e fweeren, — de rottingen chde * 


—* pr 
J. (2, * pe ins Sn 8 PR: 


ab fc & * Annet Re BEC 
SB * ———— 
Eineta. Orel h â € Triorchis, ‚Dat is te ſeggen / met drye 


—* 


Ee, tooordac 


— tich ende de guaede zeericheydi ah ks — at zijnde, 
—— Ende om datſe wat tſamen treckende is / ſoo ſtopiſ ijn ghedrone⸗ 


De Enda Ad ® xd 


* — AE oke man arie 
} A | € * ks t aerdich bof 


F per abn de welde van ons vrienden Satyrio rion ghenoem —* 


{ions 


bie Dat beden confikn ct de rack — do Beef 
met zn De rsetg Sac) * Score — 
kerhck mei anders daer aen — dan de —— weicke 

/6 ẽ mach 


fien acnde zee-Apfupns Apfupnë eri ander <oorfachuge gewafjen; 
Theeft de bladers die vanden Das-Soocf: nd. elie gelijck? 
maer mindert te e weten twee / maer 


232 Beſchrijuinghe bar DE à 
figahende. D De ſtele (eis teerkens / van ech p t * * ane: — 

pn ars a ſtet vaten ae brood — ae 
hf —— sen a a ak Câlseahelkicf — 
Benda s/ H n d * 8 } « * ú c ore is 


late 
clepne fafetinghen/_ ende ven elepn half ronde platachtich tifterfen — 


* gheheet ónder; eyede b 
hof van Wo zind van den —— aldaer gehad / door 
ik y né N te 4 afdereerft 1e s F n —* Eh) | hebbende. tſelfde tabe eftefen efen in tghe⸗ 
—— B. eta n iden > c 4 en ot 
nde heuu gh h If mijlen vande Pau by Surin, 


Verſchillen vanden Beter in toleur jn 


bloemen — habere spe is Sacyrium ende 
Dens Caninus bande gederlanders / — 7* —— rie leken ger 
Hermodaêy lus oft — A malle blader > 
lo. ende Matth 

® 


B el ſchoon roodt / oft gheheel wie, oft wit ende roodt tſamen ghemengt wi den bleec⸗ 


De gh Hermodadylusende va ien 

e Italiaenen / beeft De bla⸗ 
ders onder ſmal / daer ſy ligghen aen ee gd gld — 
tot Ve 


ahefen in⸗ 


Doen wo inde vooꝛleden iaeren tot 5 d 
gr rafelen fenn er darleen md mabenpcdee 
achtighe ſchorſſe / roodtachtich wi den beupnen fiend te ende grootte gelijck 
dites kens zeer groot d ——— 
Acyh / helück ünded J n Carnden 
Mat Ko Cs En , el 4 ee ad een nd me 
— te weten gegroeyet zijnde in cen wetter ende vremdt land Dear Marines 


hed 
4 rend ede —* J —* ABe ek ent ld 


he fien 


Door enen Abel. 233 
ſynen broeder Sequino / foo hy ver neerſti degheſehictt onderfoecfer ent Eend an voe 


ghevoedt de ve vermaerde monte bancke oft said de ar van mde melf in merct van je, 
Sa ot Venegien / gh Leo / die cen ber was 


dth groeyende / rafwy De bladers niet ent 
Dis d Die vergheten ; En ander van dien) heeft de —* — 


mw Se 1% 


— Iacobo Cortuſio,d 


den / heeft ghethoont / endet teghen onſen dat nc ot sh ftdo lach 

dien gheheel oncftef Dé Ee beeft J 
naemael⸗ gbefenden a aen Marchiolus, endeniet bains opel wp pocifaen hebben. 

\ Diofcorides ab fi in, dt teghen eracht. 
3 de crombepde vanden —* 

M ſe ghebruycken / als den luſt van byſlapen aencomt / want men ſegt dat men 

de ſelfde tot byſlapen meer dt / om de wit idighe je ——— 

— 2 — 

_ _Diofcorides. De [va Satyrion Erychroni ium gheheel inde bande ghehouden / men 


LM A Ld DA tds * de hid be 


Build Mind (Cafelken, 2* 
Ga: ee — 
— — sie, Azie MG NN Hind RS 
gele dpi: VOR) Arvo dta 7 vand Wk ' J ä shikee 
} eme en ee bolle;; lar: FRN: 
Beritk / Eyſimum var Maehiolssendeionghe Brhat. versi 
kli J T diu eſcheden ban en EE Bk 
RN Ònoerfe be buichentarmmé ende tilde Birch apen; en 
[Tamme Steth-adpe. da 
tand ble. Gape. — ERN ed 
Bunion aft Rapula, telcken Marthiolus tonrechte gheeft be bladers niet van Bunium gelden 
Dteck-Gape/:bp Plinius ger: Isop fjnplast? 
fe Cal ghefepdt — — 
Sroot Gadijs. : re 
Clepn Goot b Gabi * nd 4 
Dierte NE — 
Wit modaert. 13 90015 


234 d — — Ben 


Gakette. 

Goomfche — 

Wilde Gaket 

Wilde Ga aries met {malle bladers. 

Gakette De Kerſſe wiet onghelick. 
akette Geratine 

—*— — 


Eryſi 


Lam 
————— eer dan Pſeudobu niuên. * ' 


| €lepn Gaponcelen. 


af — 


Sio ion * —— ende bande Jtalianen. d — 
Ee EP 


C aad amine tweede foor 
Cardamine met — Clauer 
Balf Mo ſeertuua hlafpi. nemen pe es a if EEE 
Dof * FIF 
* J 


Bettie, mos ⸗ 
BSortekens crundt ⸗· 
voꝛemde Gakerte ens SIOD 

berfchepdl,s … … onrcers 


‚|De onder 
: tibia. St B 


7 — m'vî £ salle faosten bd an: Tweede mer de laders | 
—— Thlafpi, RG a be eed 9 ie | 
Dra zh à tet 
Cam, — RED NG Caum ban Merhelen rade: OK 
Cameline tweede ſorrte.. — pepe blader ban ee Aencaio 
k — ges — Deb — et Mt 
\ … det/ oly= De ⸗ oo AJ— 
—— 


ant 3 — * 
Holland zag mo — 
—— —* ñ⸗ Ir KARL rent 3 
EDES) Kinhat ans anntt Ae 8 18 * OR) | 
* 
NER ES aen Ne EE » * 
* * 


Si eld lande * oueroloedich alle ſoorten van apen bic Griecken vnder den ed 
ere vande bolle 
woei waer dalſe den ghemeynen volcke wel bef —** / ende ———— Winter 
veel gheten / ſoo wel raeu / als — De bladers dijn zeer bre vande Ra⸗ 
kette / oft eer vanden Radijs ghe *— aar j5 

— meynen — de bolachtighe naden 

acte, 


hin — — — — ouloidns M ststtalset- sleur 
Ù goeie dea ot — 


aes van —* de —— — drye Bene 
Defjelfderoft emmer ct 
————— —— 


ee! 


zanchwospe Gape. — tereti, 
, 4, oblong gaquê 
zâ adice 


5 
US 
Hp NS 
NTS 
SS —6 * 


= Ni) 
Si 


WEE 
—* 
rh, S 
0, 
ze 

* Ih 


* 


Teun dl 


di 


oe ni 
Zj 9 ED 
EES 

van ſutaecke⸗ daer vact gegen worde es Winters ſalaet met Rakette Latoutweende ander rups 
den ee * * adt 6. \ en Sa 

— ie a CC eef. C if 1) di 
ghgvenood lk tot bof lapen. * —— 

EN Pe 4 * — Ie * 4 4 
haa ca den ES „50300 ojstijke — 


—2 zE er EK Sk 


3 — din dé 
E fevr — ze goe — yenten cpe 


In wg J 
Sane 
—— ete 
à — madre Wenden giet * ROD is quaeder enn * 
— Bint datis | 

— — — — eh — 

Fa nne oee J hed 
| n umeur inde —* Ae anr n * 
| | — — — * — — — ie! 
k % mig Urn cà —* 9 aad es 15 5e gnd inter 
É 


hos zons dader : —— 
3 hiet nina dongles hiur@ Ra arn TN — BR 
nfiqt 


mien g ggn fen, — 
—— acten pent” 


ér äppênjks: 


Dad —— de Lobel. 235 
Bande Gape. In Griecks / Gongylides, Gon ngylida, 
dn Arin, Orbiculatum. feu turbinatum Rapü 
‘ enter In bn 
—— d. In Italiaenſch / Rapo In E 
atb 


236 — allerlep Kapen — * 


Ouer veel iaeren heb ick dt gele Rape gehadt * bu pfe van den Heere 
—* van Halewin Heerevã Vor ze tot — een myle vã * in We eſt Vlaen⸗ 
inde Goudt gel erwerdie De ſauſſen of ft moesv ciſtd my wel voorf abend 


— 
Safraen. nd 
Ps er, k 


La ' hdd Ll 


Tin AT 


erich, Rapiftrum aruorú. An Boochdupetth / Gu⸗ 


boum. —— Nabo — En⸗ thedryck. In Engels / Cadloke ende Kedloke / enz 
gels / Wildt Turnepe. de is t'onrecht Ery(irmum ban Fuchſius, Dodo- 
neus ende Matthiolus 


Dewilde de Rape wordt oock evonden ſondert — 
toa deſe af sie 9 abe in El aenderen ende omt 
eme ban per Maan GC As ——— rr. maer ohe⸗ 
elec aber ej en teronde Xape niet onaf gk hek 


7 
DebGemel — dn 
( 8 ure— 


ſins wit. — — 4 Se = ST " —* 
erith —— Gelis 
— van wilde Napen/oner al — 
coolen oft R We ende Deef zon seh ——— 

* van. 


* es Eus hoog van Lam- 
* rh van Dil —* end a En 


Dn achten d datſe oock er e voel datk nict 
sede negenen —— Ben ins Eno — ngen 
— pee ans en —— tgheſtooten ſaed 


corides. Dewilde — — rg ziet — — zip 
Daenen ——— ghenebie 
Rapiftrum 


Door Matthijs de Lobel. 


zij 


ANY Ec 


Li 
bloemeit, 


——— 


— — 


— — 
—— ae 


Wes 
EN 
AEN Ten 
Sf 


Te, 


J 

EN Et 

En 
Has 


Le 
men = — 


(IE 
HTI 


er — 
KEVER EE 


bie noch wit zijn ende bla⸗ 


Steck· nape Buniasfiue Napus. 


* 


roet 


lachtich landt voorts Brengt seer veer groote ronde 


Rapen / alſoo groepen de Stect- Rapen zeer otervloedich in flijcPachaich tande ontrene Parijs, 
GN ole TEE NP maa A ode CML Bak Pi Pp Et eh 


Î p e vand 4 bel dd rr g * Per REE nad 
pe/dat gûp foudt fegshent ſelue plante waere / ten waere dat de bladers vande Steck Nap 
dant Se A lmin buyck ichtich inde middel / ende onder veel minder ; 

Knascf 6 


Derlandete coope ghefvocht tesworden.… 


linghe de Franſche / de welcke met volle varen pleegt in Ne⸗ 


a Diofcorides. Steck Rapen ahefod 
" voedtfels. 


© 
— 


ken windt / ende gheuen den lichaem cen weynich 
Daedtv Steck Rapeni gh ub cktd h nd fe jnen / ende wordt ghemengt 
inde medicijnen teghen fenijn. ik ee 
€ wortel wordt gheleyt in tfout. ene REor 
al nus. NRavpek ft De ſefft h nt R ende is ——— 
enus. De Otecf-Kapep ben ceren, vande groote onde Nape ende 
inden tweeden g b erfien, f 


ace 
38 GR 


238 Beſchrijuinghe tan — Steck Rapen / 


Dteck-Gape / ende Pariüſche Gape. Buni * ĩue N. 
r 


ei Italiaenſch / N EN ade 8 Wilde Steck-Gape / oft natte Steck-Gape, Bu- 
Naponi. In Engelfch / Kauew of Paris /and niasfylueftris,Napus fore luteo, 
gentle 


— ren, 


vr 


Á S 
Ni rn 


Defe Rape groener gheerne lancks de canten vande velden ende rivieren 7 principalick in coude 
landen / als Engellandt / Normandie / Duytſchlandt / t/ aen tgheberghte van Italien / ende — 
ee Ban —— ſaedt / bloeme ende bladers / i is ſy zeer * om kennen tot aenfien vand 

— — midis daiſe dien zeere ghelijck is 


— TE 
5 af 


jghe oft Sorbe Tſaedt vart 
def vande tamme Set. gede, shehaen zʒim inde — teghen tfenijn / ende ex⸗ 
Henten compofitien n vanden ouders / als in —— Andromachi,ende ander / ende niet tfacht 


nia ende Bunias,vele — — Plinius,Die beyde de planten Rapen heet / 


— als in PI ab ‚noch (fde ghedaente / 


* ECA ni * DD 


ſch gheſelſchaj alst ca bier nae ſul⸗ 


ende oock Matchiolas — heeft bedroghen o gheweeſt / eũ alfoo o luttel gheverſeert is in Diof- 
fe 


fen verclaeren. 


— 


Srooten Badĳs.Raphanus magnus. 


_ Door Matthijg de Lobel. 239 
… Grooten Babs. An Griecks / Raphanis. Fn Latin / 
Raphanus magnus. In Boochduptcch / Bettich. 
—— Italiaenſch/Rafa⸗ Cleyn Gabe. In Matijn/Rapha- 
no. In Spaenſch / Rauano ende Radice, ende is nus minor purpu- 
D 1 3 KA DN | er : 


@ngels/Gaddtne oft Gabon, 


BNS — 
—9 57 LDS SS 
—20—— 


In veel houen van Italien worden ghewonnen ende oock gheten pꝛincipalick die roodtachtighe 
Radijſen / ende ghelijck die minder zijn( fe dt hebb de Kape ) alfoo zijn p y 
_ foeter om eten / ende min flercf 7 ende lieflicker mei fout en water om den appetijt te verwecken / den 

welcken ſy gheheel benemen als ſy gheſoden zijn / want hy rieckt zeer ſterck tſy op Bern ſeluen / oft mee 
vleeſch gheſoden / foo wel defe als de witter ende daer iſt beter datſe beten worden met ſout ende 


* 7 


én 


int eerſte vander macitijde. AKE 
— 5 Swert gadús.Raphanus niger. f 
_ tfebepde vanden Radijs wordt genomen we der verwen . In Nederland eũ as 
fien vindemen oock veel Radijs / waer af de wortel bupten beupn ſwert is / maer van binnen wit / ans 
derſſins den anderen niet onghelijck. —— T 
Dlioſcorides. De wortel vanden Kadiiss t 


Bes PRN * 


inden, ende is den mondt lieflick eraa, 


re 
Ga & c 4 


Added 


___Nabijs moet gheten worden int wierfte wander maeltijd om De ſpiſe te beter boen verteiren / 
—— als hy voor de maeltijdt gheten woꝛdt / foo doet hy de ſpijſe walghen ende houdt die op / waer⸗ 
* n at £ PRN 1 ì FA Pl n * gh Ae K | Tr, ; by 


hed kl 
Js 


LAA dd 5E 
F ee — 


—— RE BE 
ie 3 geloven is goede teghen den verouderden hoeſt / ende doet loſſen de tacye fuymen die 
Def porffe vanden Radijs met h gieken 3 LA 
pige Is zeer goeot den waterſuchtighen ghebrupett 7 ende oock 


24e Beſchrijuinghe ban allerlen Kadijs / 


Swert nadüs. In Latin / Kaphanus niger, 


CM 


— 
9 


3 
* 
—* 


Ai 
9 


Armoracia ers —— Wil⸗ 


VVM Î VIVE 


AK ina fella tn, ie 


Galenus, ist is warm inden derden aen tweeden / eñ maeckt fb * 

u tigher dan teruydt. 
in in hem een verteirende cracht. Stan iſt goedt door ſuſcken Ea teghen alle blacu ghefla apen 
plecfens ende ander der gelijke vlecken. Thof Radijs worde vande —— lieden alleene eñ raeu 


g p merganck te hebben maer 
Pig bour tac ain bp. De boeren ctent eeft met b dt / gelijck fp d Loockeien Maer 
wonderen S —— —— by oper bevonden. hebben, hoes wel 
batniermandtBentieber wet — naevolghen ſonder bind 
Plinius. Water da gheſ ſmorghens dope croeſen daer af gedroneken breeckt 
den (leen ende drijft — bne 
Xa goedt d ſuchtighen / ende die altijdts ſla⸗ 
perich zijn; ende niet wacker te ma PALET 2007 
ipf Ie B, e d ijſe d is / fi d jji Radijs / end 
port R dijs o pde⸗ (u egghen, * d vande moeder. 


menaen. — Bake Etucæ aut Rapi folio, 
oſtaert verſchil⸗ meer vande Steck. Rape in ſcherpheyde van crachten / dan in fpecie aedaen / 
éé] jef ruil Na ——6 wel de ——— sr, plante als de groote * eydt zijn — 
is té ſegghen o tafel —— vla /aBelijc als oo geent 
— ende tot nieſen ende tranen waer door dat 
nnee — als —— geb de welde de —— 
edt / dee ſcherp / olieachtich ende loedich / de 
— ackers aide bare ie Ede Napen, De ionghe bladerfens worden 


— Wie 


Cr ite 


Doo? Matthijs de Lobei. 241 


mottaem In arn / — atiuu Efucra aut Ra- 
chois Wilde — AIn Latin/ Sinapi agrefte Apij 


Seneue domefftique. An Graliaentch / S enape; potius Laueris folio 
Moftarda. An Engels / Mudſterd / Senbene. 


ꝑ ori 
—9 


ij 


en 
WEES — — Te 
— — 
Nn * 


heete ki ned a win ended dead 


Wit Moftaett. Fn I An Boorboupttep/ Weilſer 
Senff. * —— blanc cq 
OVB een Vat Best ns et — 
¶Wiute Moſtaert heeft wit ſaedt Dien vanden X Nakene Biedt, de wekte inde — ghe⸗ 
AEP & (CE BR , * — ende ſaedt iſt ghe⸗ 
—V — Les be meen Ps ENE 19 bk bi Led 


Wilde Moltaert. An Latijn / Sinapiagrefte. An Boochduptſch / Wilder Dent. 
In ceancha ſauuage. 
rn EE % Es an Caf, EL A fac EEN ved 1 STEE RUN * 
wel dat de bladers van — e/ ghelegencheydt ende plaetfe van gro 
eyen / meer De water 
oft ij ghelijd zijn / ende dat fijn. fwert facdt bupten ghebruyckt wordt by ghebꝛeke vanden: B 


* is 6 
EN 8 Ec * * 
gh gheg putten oft grachten daert ghewoone is — te groepen. 
Pd À * TA mn C: Fa | 4 R C_1 — 
€ pal) F S TOHO — 
eat lea ana df * ri Pe bee das jen 3 zi 
ee J Uit 1 TOE Je en 
Denn EN s MoNsú 4 — PN — Cn A, X Pap za a TD CÊ dl — * Le En ; ) — 
&  À — * F 
— — — * Lee ze iten htpdr ds — naer cleyn⸗ 
* — a * 


ele 
—S — Irio van Diofcorides ‚die eenen, voet — * veel minder / dan die 


Lid hdd 


— Moftaert — om te sram} botte maccten, ene wi te trec⸗ Cracht. 


et bd ir 5' 


er Saed 


EN AE) En € rr 4 *3 


242 De Uy Dz / 
Bakerte. In Latijn / Exuca ſatiua. In Ftanthois / 
Roquette. Fn Spaenſch /Oruga.In 
Eleypn wildt Moſtaert. An Hatun / Sinapi ſylueſtre Italiaenſch / Rucheta. 
minus, Burſæ paſtoris folio. An Spaenſch / Mo- An Engels/Goes 
- ftazafaluage. 


ELEN | Bd 
VEND SS 
F J- ⸗ Dn: en 
9— — ZL 
* * EN > 
— Be 
WAANT —— 
* 


Door Matthijs de Lobel. 245 
alle quaede crauwagien ende witte eericheden daer op eli 


die Un A 


5 aabattt tweederwande. Erucæ ſatiuæ due. 


4 24 * 
V UERELIE 


ende Goom(che Aakette. An Franchois/ Roquette. In Engels/ Sreat Gochete. 


akette der Weeffen gheljck. A 
—— — ——— moet oock hier bp ghevoeght zijn. 


Deſe die 
Sp comt voorts met ghekerfde bladers rende pändef 
——— Jed D Be befmetiek 


dae ab, DOE Lt Sk Tlaasaas Gea sllena NS 


44 We 
‚„Apilbe  Gakette, In zarfns Eruca. (lueftris In eileen me —* bladers. In Latin Ne 


Ba) je anguftifolia, 


5 


** 
hes En 
NSS 
pn UNS Se 
Ns 
EN 8 


N 
AN 
i\ 
Í 


Nn 
ANS 
4 Un 

AN 


4 


rio Fri nn Natt * 


—— — — Kat — 
gis ih — sao mir 


Ë ENTER VERRE 
felis tack as. Ê LE RE — —— 


eñ tſa —N hangt 


n vellekens lancks de tocken/ —* van fmarde 
ghelijck Kerſſe facdt. Deſe moet Kaerle vander 
Cluſen afie zijn de welcke dre heeft ghe⸗ 

vonden bloeyẽde in dlandt vã Walencẽ inde maẽdt 
van teen ride met ſaedt gheladen. 


hae Ai HN wed —— ed 
€ 


ierse qa Ì — —— nn 


tijde te moghen verwacren,, —— 

7 an 5 — DP 0 

» Dact groeper oock wilde fonderinafie 
5 | ner Spaan, war tfacdtdacr — 
* RIS 8 — „Wordt vanden inwoenders voo 2 Moftaert 

Hits id. end) ERE tatett veel heeter is dan —— 

— tijs [IRE HEE AIG sla * Frida ons : ienae Wetgr 1E 


digher water maecken 
hen HEER 00 ) Kore mndig nenten Denthe er heet / ſoo dat nief; 
* lichtelick 


mm cima onde zin acnient, 
ier 26 id inbe indien afd ordt om langhen 


oor Matthijs pelo. 24f 

piet alleene fonder Latouwen gheten ket hooftfi het is vã 
tueren den Eryſimum ghelij 

—— Rakette verweckt ce, ende daerom —— mg inde ſpiſe met Latou⸗ 

n ghelijck temperament 


U 


Le cÁ dd 
foude rn maecken 
So vande ARatete is gentis vande Scorpioenen ende ander dergelijcke fes 


Aid heh hd — € J rd 
ijnighe L — EN Kahseft * 3 5 Zag 


Cs 
nd hdd, ED 9 Je atd Hie he daer op ghe⸗ 
* 
* 


Met Oſſen galle af 
gee Et oare File * —ä des ondnnrn oi niks ek 49* Tis, 4 * ast anDd 
Jd had * —* l Ve Ev 
CAA ons Nat ot SYaftacrt ſaedt doet A 
Bp hd A Yv PEN ee 
PA Ea * 
Aakette Geratine u S bande Pederlanders/ 


aft eer den —— ban —— 
GE 4 4 


Ander ſegg d 
ende cleyne gern fens van: wilde pe afer ende geh bloemen, B pacte oock ——* minder dan 


Ue WIVES 


LA Edd 


kers gheneeſt. 
— bande Italiaenen et Matthĩolus tweede 
rio — imum Diolcaridis, Edel gakette ende Eide. Eryſimum alterú Icalicum & Matthioli. 


Brit 


Se —— ‘ende ban sea In Booch 
Ô duptſch / Epfenktaut Weiblin, An Po ici, 
einchaum, 


246 - EN Bean LZnad Kaats AlY ley Eryſimum, 


pe A 2 


de 


borſt eñ ſpou⸗ 


Kerſſe ghelijck is / alſoo heuet oock een 
Electuaria om de grofue ende taeye hu⸗ 


& 4 et hes 3 * 
eer bl 9 


hdd 4 hdd 4 tf 
Lat nr 


Neemt Erymum * groen sijnde * — oauwora ende van poeders 
Die noch vol faps zijn: ——— elcks twee oncen / Bernage / Cicoreye / Steen-rupte van elcks 
onderhalf handtvol / bloemen d ie therte ſtercken / van Roſmareyn / Stoechas oft Betonie van els 


een half ban andtvol / Anijs on onderhalf loot; € gh zijn tw ted 
Defe din den ende gh zijnde ſat en al tf de confe f 3 
mene Eeen een jo als genoech is. D, N ——— 
wan dit wighedruckt water doet bon Ho el fapcter je nno ie fi maeckter af v Syrop / 
de weicke langhen tidt ende eem aric ebeſicht zijn nac dat d lichaem ghepurgeert 
* — * md a Anr Enlai. 
L Enya lacune: Machiel. sei 
edentate een ſchijnt te weſen / moghen voor Irio, om de byeants 


ghelijde 


PP VN 2 


Door Matthijs de Löbel. | 247 


racht. 
Macthiol us. Ban tfacdt — — loot met een ep mort we gheſoden drye daghen 


— dei — —— id hadt 
wi den fien vande nieren. 
kampfane. 3 n Grieck en Hatin / Lampfana, 3 tt DS, Bacbil EE: t ft Pſeud 


bunias, eet dan P/ —— ende Herba S. 
alg witte wilde Mottart. In raliaërch/ DiLan Bar bar, = vulgi, In Boochoupticb 1: 5. Batbel- 
driende Di Lafana.s i Ag Dod n kra 


Kraut/en Dt KEREL 42 


ninghe het Eryfimum ban Theophraftus, maer 
onrechte. Een 


be S. Ba ete In —— wilt Blaas Ans 
wildt Winter Creſſe 


NC — BoA 


DS 
J 
—T 


— 
GN f 


— IS 
— 


3 pl ONS 
—— DEN 
HE 9 


Stect-Napen ende € Moftaet moet dock abefrele werden de Samples eghene DIe 
__Bervoorijnts vande Kontieyen Wilde Scecf-Nape abeheeten werdt; ende wordt warden aber 
wiynen mann Vrꝛanckerijck gheheeten Sanues —— — Foar mede | 


ſtaert / ende ſchijnt in Latijn Lamplane ghenoemt te zijn van S 
bladers ende dligghen opder aerden al ofte die waeren —* ke a — 


' 


Ee GN / , Kaa 4 4 ô 4. 


ze ö — es 
248 Beſchrij ampfâne, 


ld 
ENE ** R38 4 dt Lafa * TD Id 4 re, 
2* 


8 
> 
* J a e 8 er 
Edah —* + x * Hete mn CNY Lets £ Re én Le 
' 


n ld (4 ° 
PEREN KiNER De - 
lis Celar, } hide id 0} 2 9 hep ld 
5 * 1.ECE Cek 


VE BREE onpro⸗ 
PAREN 


as ghebrekende / / daer mede De hem verweten dat ij voor 


Dyrrhacl d y —— loof kſchimp ak ta — 
als P lin 
deerd / ‘hebbende deye bladers Die De bladers vande Stet. Shape — zijn / met wite bloe 
men / ende daer ſpijſe af ghecoketn wordt /\ j ydt / de 
welden pe befaepde land —— 
*8 L EN 1 hfavmen is Atraenendse/ 3 4 DD 


1 4 Gak EN an 4 * ** 


6 7 1 
mum vant T heop 
Casals 1 9* * 


le is waffende aen mucren/ eens 
de acfers/ Lampfane beeft aheheeten. Maer die hp feabtenis 


es wga AP ECN a CX Cr seB CW ELC 
X 
1 


haddhd Add VMiÜT à 1444 P 
wanden Hauckſeruyd gh k ten gele gheſt de bl de ni et ghelijd Die vande Coos 
te. * bladers zijn oock Die v wild Ci ghelij ck ghekerft ghelijck bet ee 
inte y ri Pd 5 € od d * 3 —F Cal Ln ’ 6 £ 
achcie rooze nd pren top niet dat iſeiſde rup 
in pottage gheien wor odt. Lampſane — Rapi iftrum bier 


voren achter de Kapen —— — dat door aermoede in — ghecomen was / ens 
De wt welcEer bloemen de Bien hen honich maecken / ende pe begBeeren/ alſulcken Sampfane 
als Columella —* verſtaen. Maer Matthiolus i in el ſchriften ſtellende ander lieden woorden 
p ſelue wife in tghene dat Dy vers 


€ It 
latere mo N 


—5 — char fien: s wangen 
—* eden wuͤegoher d der texte * Pli- 
nius — drye bladers * Baie —— zeere ee blief byde welcke — chijnt te willen 
ſegghen / daer de Itiones ende Stect- Rapen defer ger miet veel bladers bedecfen ende lig⸗ 
ghen opder acrden/ Dat De <ampl | d fte b blad wai; opperſte vander 


meh fo A * (C akafksoton 
1 ' 6 6 


Khillende. à 
Diofcorides. fe R ende is der maghen vore 
licker / Wiens blabders ende ——— ſpij ae worden 
Galenus. — ober ent bloedt ende doet quacde De Alst groepen / maer 


re vd € Jet 


D.Barbel-krupt.Barbarza. 


at *8 í. Pe bat f. * D . IJ LL PL ara 4* HD . ſoo is een? 
Nae y bewefen h erſch 
as É EEE D 1 Dí- k 6 - * Kaure 


var se/ 


— indien pemandt beliefde, benoemt zijn —S—— pi isvan groote fer 
uinghe / bloem? ende haeuwen / Die vande Steck. eik ghelijck oft vanden Bunias,als wy bic bes 


aeckliggen 
ís gheheel doncker groen, met eenen ſe herpachti ighen ſmaecke van Rapen / maer d⸗Wileggher be⸗ 
benee — es ie — vande namen / — — haer toegheſchreuen de bladers niet van 


uniu —* maer vande Steck Rapeoft Bunias, bp auentuere t onrecht wi 
bn 

CA zy * Pr 4 Elf. 7 Dat 1 oft cleyne 
Gerdt-not * ect Ba ium is: fo en ghedenckt mp gheenſins van ecnighe Dien den naem vã 
Bunium foudemogben toebeh / hveel un die ſoude moghen bewijſen d dat een ander 


wanden Pfeudobunium van Diofcorides: Maer ín dien dat die is / ghelijck veel perfoonen will 
feaoben foo. en zijn wp niet verdoolt in in bet nieuw te lantfen del Ferula a gelijck, de welefe wp — 
ten hebt Diofcorides op haer plaetfe abeeonterfeyt 


‘ende befchveuen. VEE ne * 
gia soon modem ghegorgekk teghen de flegmatijcfe Squinancien / ende 

den huygh · us Et 
ſay 


“Dor —— dts gin ì 249 


yin Beebaren te wor poofijtetick gbemeng inder poes ev lys 
ï pc Enka a an * pa 4 Ed ⸗ dh ard 
sd Babaregbehne in iof « eene er eraf gheſoden ende gh / doet water 
maecfen/werdrijft D gh ſe/ghelijck al ate Eppe 
fen faience je is — | ngen: 
e jr * di 5: aetieerbie —* * ie i * * Ns ad j 


nde houen van — — ende nebe —— wordt apefien een — 
met Done raria ende wildt Weedt ghelijck / maer 


— —— 
—— oft Lauer Dioſes 
——— ‚oft Paftinaca a aquatica. In 
y Booth Dupt nj. terlin 
Berle.4 Hete. In — 
— is Siuf odoratum ban 5. Bot 


* 


Tw eede mater Enpeän za Siam al. 
terum Olofarri facic 


atfoen ende m —— Later Kerſſe 
— Sanden abeflachte van S Ar — 

vfat elcke ten ——— en abe (€ orden de foorten van 
| — — agnaten vd Velino 


fs c hi 
Thlafpi, vat Ee Sac 


bs ne Ne kad alken arr ENG dEnsea stata Wie aac tod 


aso as dhl ** den 
eo Kak a hlaNoks Nie We minder / ende welrieckende / énde 
te wefen een — etelicke nf len / woꝛdi vande —— ende Herbariſten water Pafis 


Bafile — ohehecin aen wilde de Bꝛoeck · Eppe oft Joufrow merck ghelijck is / hoe wet 


at een ander cruyt is. Wgero niemandt en ſal twijfelen oft en is den oprechten Sion van 
ioſcorides —— ende —— Medicijn Dodoneus bebroat wefende Sion 
van Crarcu daer af gh heef hy niee en heeft ouerleyt noch De teeckenen van 
IN 4 noch den Kn fef 

Andere water Eppe ghelück. 
araffchen ende ftacnde wateren byde Ii ftadt van Antwerpen voorts comend € / acne 

feer luſtighe riniere de Schelt. D (hebbende f d 
ghe ſaſelinghen neemt haeren ei —* ſ lijcfachtiabe eerde / wt de welcke Dat ſpruyten ſtelen van 
twee ende Dzie Mbitus hooghe di — ghelijck. De bladers zijn als die vanden La⸗ 
uer van Dioſcotides/rontomm⸗ gbeterfue ende ſchoone. De bloeme is bleeck / geel groen voorts coz 
mende op croonfe | Peterfelie bycans Sheli / dwelcke van ſmake den Co⸗ 
mijn, D Candien / ende Citroen fchetle f at meer warmien fchijndt 
te hebben. 


ek 


“on Hatiĳjn/ Crateuæ Sion — ende Si- 
q Nafturtiú Sion ban Matthiolus enbt * jemen 
ì B. Boek. A 5 In Latin / Sion Matthioli & 
Arell/ ende waſter Krefft. Franchoi⸗ — 
d'eaue, In Engels/Watre Crellis. 


ji 


— 


—— 
br IS 


0) nt 8 


Woot Matthijs de Lobel, 1 zit 


Sion van Marthiolus ende bande Italiaenen. 


n van Matthiolus comt voor de b de Cardamine 
groeoan bladers de Hof bef ende — —— — heli. De — —* and voet hooge, 
mtijts bit ed € vanden Wats exker oee: spk 

de bloeme is ſcherp van ſmaecke gr * er vele inde beecfkens vandeb ghen eñ hoeuels 
by Turin in Piemonty waer dat wy Die g hebb ten gheſchickten Berbariftende Ape⸗ 


— ” | — “ 


teler van Turin Peeter Rapalino. 


Cardamine oft wilde erte· 


Clenne Water. Berle, 


Inde natte bemden van Enghelande / 7 oooh: ende Neber ———— eh ander oude lans 


den groepet de clepne Waterkerſſe /daer zé 
Daer er onderſte bladers de — fet bie eenen voet lanck ie ende meeftendeel fo fender tac 
/ d bloemen 


Maf € 


Footachtich Cona. … EM re of Eerfje ghelijck Deb tzijn melckwit / wat 
Refkeiaa Beamer en EREOLE p en maer meerder dan Die vande wilde 


gheheele plante / de 8ghelzet / ende oock in crachten. Sp 


Pep nT A oe it v 7 DER | Aa Wd ns á We ssd 
252 d adhd SANEREN, 
— — ed hd 


Cat so nft MAfine-t edn datijn / Cardami⸗ Lleyn Woater-Herfle ende Coecktoets bloemen. In 
ne gy Sifymbrium alterum — Jatijn / Cardamine altera, oft Sifymbrium Car: 
ban Fuchi jus quaelick —— Naſturtium ——— ſecundum, van Fuchſius, Iberis ende 
grefte oft Iberis, ende is C ardamum pii AAD: Agrioca ardamum , ende ig Flos cuculi Dodon, 

leius, ende Nafturtium — * BGock il Na- maer een ander plante dan — praten⸗ 
ſturtium pratenſe ban B. Bock eitbe Naſturtiũ fis. In Vdothduptſch / Gouthblum ende Wilder 
fylueftre ordi In Beochvupt ſch / Southblum. Arets, In —— Paſſerage ſauuage, bande 

ſcherpe bitt 
Q Deal 


* 


were begsaertipebrundinchferin ende — he friatica, opde maniere vans — 


—— Kaſfe Moſtaert / ende cruyden vande ſelfde ſoort 
Cracht. Diolſe rides. Deſe — Ker ſſe verwarn / men pn Die raew / ende doet water 
maecken. 


Gerdrijft de fp de ander vlecken des aenſichis / ſnachts daer op gheleyt / ende ſmorgens 


al: Ek beeft gie Be pet wgn kerſſe / maer tfact alft drooghe is / is 


groen ende e vocht dijnde fot inden 


k Rts ps e 5 € sk £ * £ aak 
hd nd he Ee : 
ende vocht ——— Deſe kerſſe en wordt et gbefaep groepet van ifs benee on 
trent de 
— — ende ghemengt me Genin ſmon / neemt ne wegh de ſchelferinghe vanden 
e. — 

heſod Poleye / ende ghed ſalb ende — 

douwelickheydt der maghen „An — 
fn eef er nogh p de conde gheſwillen / end oladt 


wed bie pe ee ohemengt / ooeighelendio deken gede water ende ober 
Bhidided de MER» * —— ln” 0e cClauer 


ie bide 


ended 


Door Matthijs ne Lobel. — : 25 
Zlauer Verte. In dathn / Cardamine trifolia ier baie plántkert. * edel 
Clauer Verde. In Lathn / — ien miele 
pant 


OPETE & EN * 
ee jd een palme — dat van gs ende gba de — lege 
lijks, € 
uerbladẽ / opder eerden uͤgghende ghel jck die vanden Oxyse oft —— broodt van fg 5 
bloemen zijn wit ghelijcf Die vanden g neren ies ae vft Gardamine, groepende op ſteel⸗ 
Fens. De wortel is feer ſaſelachtich 


| belt Balade lianen 5 Ee 

Wohebben fer bock willen by voeghen / deſe meuwe lante / om de ghem ahead 

—— bende — i. Sy — D —— 

ende Die ſeer —— van — 1 De welcke in —— 
— eenheid um ghelijck / aen dunne tacensbos- 
venen bebe scasc ent wortel van cent vingher Dicke 7 — ende eenen 
voet lanck! —— 7 Thlafpi Plof Viod made. lůttel ghekerft / 

—— Ende row / van Pmacdieden Einar — * 
Brit ! ' ‚he Boteaete De BRE DRA Sj zi 2 E 
*8* ek ie heftoame Grieten en Cardamon ger — omda ge far 
vote ſcherpheydt ende 1 ẽ Ayjuyn eten 


bip 
ofer lef ved fate p pleghen de net 4 he ik 
— it Entert Dat —— gid om dát dleuen ende — 
gmg vande nende die van acedemonien/by de welcke Dit cruydt eertij 
een reden, Bek lashen et benicber 


ongbets van Sparten en 
een ander toe te eter dan fm in. 
rn gn mad 


E En Slad, 
EN — A— 
mT KEE ps dd : 
LJA teg — — 


— Aanchois Creflon Alenoys oft Eelen de jardin. In Aanguedoe⸗ Naf De bat igt te — ** — 
pe neuſe trecken g 
Gardpn Erellps ende Lotone Cres. 


ad Dicijnen / gade eer wel befendt cruydt / onder 
, Eghemepn volck Creſſon ende Kerffe ghenaemt: 
— id dat het moghelick de zeer groote bitte des 
eñ De zeer groote coude Des Winters vers 
haacht 7alkijde groepet ende vermenichvutdichts 
foo dat het van de Sranfopfen oock —* been 
Creffon d'Alenois,ab alendo moghelick /dat is 
opvoedt hebbende gbeterfoe fina € bladere die 
vande Nafette/ — vande volwaſſen Coꝛiander niet 
eer onghelijck / fcherp van ſmaecke gelijck de Thlaſ- 
pivoorts brengëde lãcks de tacf Eens ſeer veel ſaedts / 
tſa RN en gelijk, 
ofcorides. — van Babyloniẽ: Ck 


NS 
WEE 


Ende hebde 
EEN El. 6 * 


de formen wt} ende maeckt de milte A wei⸗ 
det de vrucht inden lichaem / goerwect oocf tot bs 
ſlapen / ende is den Moftaert-facdt ende Ratkette in 
crachten ghelijck. 


K * * TÍs Antag 


feericheydt ende Kafee daer op gbelept zijns 
Â destgheneeft de ver 
Tſaet in eenich hop 5 * inghenomen 
gheneeſt de ghebreken vande Long 
Is oock goet gedroncken — eni van flas 
ghen / ende ander fenijniahe dieren / ende —— de 
Ws be miet fijnen roock. 


Ef ee At AAS 
' 


apoſteumien. 


£ ent ZEE ZOE dns (OE ot nst 


—— ——ne— ſcheyden alle gheſwillen ende vergaderinghen / ende Doet de bloedt⸗ 
er zi 
eat wet de ſelfde * tot alle de (elfde dinghen / maer mind 

Galenus. Het heeft me en brandende Eh M ee ende daerom ift goet tegen 
— —— abe oofde / ende oocf alle tghene dat root moet —— 
— gheli — * aert verw 

Woꝛdt oock gt in Medicijnen te — ma als tghene dat crachtich mach 
pen ende loſſen ae festa ghelijck oock de Moftaert doet; want —— 
ghelijck: voorts foo heeft tgedro — cracht als tſaet / | 
ginder sbo oo iſt door de watera: —— | 
embedden ie pj broot ot gheten worden. 

Di pꝛopooſi van G alenus fat: dan fen 
te ſeer groote Ditte en g fact on Die abebrupe — — 


EN * 


ſt wiſpruy | inden ſi ſiecken ende vander ſi fi kaften Dat is eyſſchende. 
Beren heele) in Gtiees Thal ie ThaG: ae „An Latijn Thl aſtur⸗ 
Beeks. Neels in aceum, rg —— —* — * 

Boog adupith Baurntentfende kett Fn. Franchois Seneue nn Thlafpi. 
Gtt den Phyteuma;Eéhium — veel meer ander truyden om kenigh mercke⸗ 


van tſaet / den naem de Thlaſpi den 
wedn meneer ouer oft duermi — gta sla ie 


f —— Mewelt doen doen: Maer foo — gok moeten —— vande ander 


ans met cen vervolgh gheheeln wigheholt ende niet aheferft/dacront die woorden 
_ Berft) iſt datſe iemant verftact vande boplinghe vande ſteelkens met de bloemen /: — 


ac we ks oat ondaks 
Ô Un 


Door — de Lobel. 
wel dat hadde mo hen ghenoemt sijn T hlafpidiam, alſoo vele te ſegghen / als een ghebro HD 
deken dwelcke de ne ronde ſchildekens daer in dat beſloten ĩ js tſaet vande 


hdd hdd 


Biffel-crupdt/ Wilde Molſtaert. In Latijn, ri Wilde fe met de bladers ban EN In 
Dioft Latün / 


Cham elmae folio. In hin imu 
gels / Deiakel Moltaert. s Vá ccariz folio 
Nr bie ee 

& KNS OI de ND Ue 

U V, PF 8 Yo 
VAD A5 MOLE 
8 GOC W 3 3 

NZ 


DD VAN 


ans — 


Omer PAN ei Thal die vantje vee meer ek * d ouders bes 


ee ſooen walter gheen / Die foo iofcorides, 


comt inde “acters — Bra nefe 
—— — — blanche ghekerft/ * 
ande Draba, Iberis;Cameli 


—— ghedeyl habo elick dunne) in Jumo clepne witachtiahe bloemen —— 

— platte / ronde/ bladerachtighe ha die bouen 5 

Har ghe —— dat is el ſaet / ront / lancworpich end 

nde beet ende brandende is inden mont, ce 

wat Finaecte — anden Loock Moſtaert — juyn / waerom dat vanden — 
choemt wordt wude Moftaert/ende Daet — — om dat diewils ghevonden wordt groepende 

Pp oude mueren Waerom Dat niemant en foude moghen onfennen dat een fpecie van wilde Fer 

is: maer oft is Dat met De bladers van Acros osgydefi, daten, eet ahehel Jan ijk 


— 


ft vande ſchaerde van tſaet die en falnochteghen de natuere zijn / noch ooc der Edd 
ſoorten vã Thla 


ſpi 


— — a oe A5 


EK Belcheijumghe van allerlen Thlafpí,! 


ee afsl, ’ = 
—535 uckeri ijc E ab adrie geheeten is Thlafpi eñ 
dac eten wencaf ORDEENEDIADECD FANGJEE CUTE INEEN heeft dan — hier 
— keſſe in CEG) — —* — * —9JJ —* F 1 TES 
resign tn a dege 
—— op Hf —— — AFS | 1 * — tak EAM J N Krsakh 
— nisan bg: — CE ; Rofssck l gapende 


weleens — in dat is / * is ende den maeck h hee ct vande 
cen voor D'opzechte ghel ruyct in —— 


oft fen 

5 sof fenn Thtafi sn — pro⸗ €l Wels ten / oft Bof- 
pinguius —* Dioſcor. Polygonati folio aut Thal met blaters 8 Bêffem dt. In La⸗ 
Olez,Lentis femine. Thlafpi minus Hortenfe — en en 


—— — eum & album 


2 
2 


7 
IS 

© 
} 

© 


( 
D) end 
(©) 
5) — 
ZEP o 
—J 


Cop 
pb DDO Ë bn 
Q 


’ °) 
IS 
© 
4: 
6) 


je 
C 

4 

8 

G 

— 
EN DNS 
RONSE 


5) 
—* 
© 

dr, 
* 
(À 


) 


* 
—2 


—* 
Sp: 
= © 


Va 
Lem 
/ DE 
WZ y 
9— WIE 
BN 
Se 
N/ 
\ ⸗ 
UNA 
4) | ZN 
4 4 Ì — — 
— | hendel: —— 
—— is lick landẽ als Syr ee 
uence ane mecha esdek int opperfte va n ſtaen / waer al 
tſaet in twee reken inde lengde is voorts — geheel zij inde abend cen platte Li 


nde ſchildeken / de welcke heet eñ ſcherp 


| —— die —— —J gia, dijn, 


pts ein ghelijck 
rm en cleyne — ep witachtighe blad 

——— ghelyck / bennet 
inde honen van Yeatien. Ne 

Spiainsofctweene Thal Bakeries, Thlafpi Syriacum vel Grecum alcerum, — 

angulofo ofo lg — encifolio 

— Men feabt oock datter noch cen Sp ft Griecs —— en een 
Ben te Venegien gh * de inde h n abefi 4 ſamen ghebon⸗ 


— inde middel mach ghe snee ——— welcke bn 
Elen pier bytende oft fcherpe ſaeykens / maer van bladers ift den voorgaenden male er on⸗ 


# meynen d En) AE ende en weten oock niet oft is * 
derde 


EEn 


— iS dk td ad le btn ina edn han a el 


Door Matthijs de Lobel. 257 
derde van Matthiolus, ont dat hy met gheen bequaeme beſchrijninghe de gei onderſcheyden 


—— 


& 


Cleon ghemepn Bellem- ceupor/ Oft ‘Bof-Thlafpi met bladers ban 1 Bellem actu 


D Apotekers ende ngellandt ende — die wat —— 
peen Clepnen Thlafpig ñ ffe t h 
tis heeter v van fint * SATE heele gh EN ‚ { ECE ff * 
—— bewijfen batt Th lafpi 16/ haer f ſchij Dat gheheel minder 
* at ) | beſſems ſoude moghen doeh * orden om. te vae eghen 


U (4 
TL « — — B aalst 


í 
de — gheſien inden hof van onfen vriendt Moꝛ gan, gele bloemen hebbende — 
* —— Junius 


Hauickſcruydt. In Tweede cleyn Thlaſpi met ſchildekens / met bladers 
55 paruũ ———— ſiue Lunarialu- van @uendel. Fn Latin, Thlaſpi alterum —— 
a Mólpel ú,& Biſcutella clypeatum, Serpilli folio,etiam Narbonen 


zon EN 
zal 
7 — 


SD Si < J 


258 Beſchrijuinghe ban allerlen Thlafpi, 
die vanden Tordyllium , maer Dunne ende dooꝛluchtich bpcants ghelijck een parctement / van 
fi Ev oane ahelsickeniffe als Stolt Ph En 6 ER as ar AK eRtEN ont Asen odlfta 


MEUL 1 ned —8 9 
at ef. # 1 ri EM 9 6 


' * Nn Cé 
geel zee⸗Violiere. De tacftens zijn cley Mig zeer 
ita er mor Shunnnte akeldicf 
Ld ze KM 


ld hdd 


VIVA— 


de blad C li, In Latijn/T hlafpi Narbonen{e 
Centumeculi angutti folio, Alyſſon Italorum. 


D'Staliaenen hebben ouer lanck defe plante behouden voor 
eenich Alyfon, den welcken Matchiolus volghende / heeft geſeydt / 


* 
Ute # 
— 5— — Rott ne Beale ksk G 5 
* — J € as Se | AG £ dd ſy moet ghe⸗ 
J alle Acteerdetr 
ſeggh g mannen vã Mont 
If. * Cc, diet * * as R EN 9 


9 y DIEVER DE Abd hs 
—“ { IDR Pele 


onder den Aly{lon ‚d xd ſtigh 
kers van Planten Nederlanders ende Franchoiſen een ander die 
Daer beter ghelijckeniſſe mede heef ghen hebben / die ſy hebbẽ 
groeyende in haerlieder houen. Wy en hebben in Italien De ſelfde 
niet dan drooahe gheſien. Dit cleyn Thlaſpi groeyet by Dieuw ca⸗ 
ſteel van Montpelliers op deſer fijden vande riuiere de Sane) ende 


WIE 
Gn, 
— * meen A; 
— — rr 


de wiſachtighe tackſ Eens vã sen palme ende onderhalue palme lanck / witachtich die vanden T hlaf- 
pi ghelijck waer aen blad leynder dan die van Dupfent-Fnoop/oft van Cottoen-cruydt oft 
nder. Debl zijn witachtich die vanden Tberis,oft Thlaſpi van Candien / oft van Spui 
ſchildek l De gheheele plante is witachtich / den ſmaec⸗ 


ghelijck / ende als ſch 
fe hebbende vanden Thlaſpi oft Kerſſe. 


Thlaſpi ban Candien met croonkens . In Tatin / Witachtich Thlaſpi ban Mecchelen. Fn Latün / 
Thlaſpi Candiæ vmbellatum Iberidis folio, Thlaſpi incanum Mechlinienſe. | 


EG 
Wi 


Ort 
BSE 


Door Matthijs de Lobel. | 2jô 
Thlafpi ban Candien met croonkeng, 


rt Sn Ee —— 13 


De Herbariſten van N h een ander beſchreuen / ende ouerlanck gheheeten 
Thlafpi van Candien / met bladers die ghekerft zijn ghelijc een ſaghe / die vande ghemenne Íber 


Te gere à TC 


EN refe is venen As 5 ‘ RE * £ 
Je — * ——— 2 II J tinta Pd Braateer 
fe int opperfte croonfens ende lijfverwiahe ende vock ſneewitte bloemen comen die vande wilde 
Blier ghelijck / in Hoymaent ende. Oogſtmaent / ende dan ſoo volghet ſaet ouervloedich in blaeſ⸗ 
ens Die vanden cleynen Thlalpi gheljck / heet ende ſcherp van ſmaecke. Wecke groote ghelijchen 
heeft den gheleerden ende —— Medieijn ende wel gheſchickten Herbariſt Dodonzus 


t——— 
* (.£ * 1 


je * hed ————— — ——— hd dd 
zij ghe. Den ghenen die de Draba kennen met de 
⸗ en kok Ee 7 e p 6 sf 7’ 

€ 1 ‘ Lad ee J 


&f enidumnrenie if 


err VE 


IL 


fen de fante ende v'onderfchepdt. 


Witachtich Thlalpi van Metchelen. 


* 


Int ent Mecchelen ghelegh s ende ſpruyt éen ander T hlafpimet bla⸗ 
ders die vanden Olijfboom ghelick ende int opperſte ghedeylt in veel cleyne rouwe tacf Eens van 
een ett 4 EN EEEN RA 1 RENS Alfa scire 4 4 * PJ p À 
c } rh te J — volghen rondachtighe haeu⸗ 
— Bot iT Î 1 J 4 92 J / VIRE 4444 144 

is als d'ander, — 


fu 


Thlafpi nâe (peuptachtiet is met bladers van clepn Stekende Thlaſpi. In 
3ee-Diolieven. Fn Latn/ Thlafpi frucicofum fo cofum {pino 
lio Leucoij minoris. m 


Jatin / Thlafpi frud- 
{um Narbo- 
enfe, : 


SR TS ni 
AN 15 Ni 
EN 1 WL 5 
„4 \ / — < 
NZ aA 
EAM E 
—— — 
US - 
| 


SN AVIN 
Ff — 
HAN 
5 SE 


— 
— sf ee 


— Deſe 


EEN. 
— 
* 


260 Belcheijuinghe van allerlen Thlaci 


lieren. Dckheuet veel witte bloemen/ende plat Die vande —— ghelijck. De woꝛ⸗ 
hdd hou hy 5 ende ſe ſel 8 i (4 & he 
Dtekende Thlafpi. 

Oi beemmachtih Thlafpi en groeyt niet dan —* dorre begen ende rotſen ontrent Nimes ende 
None ndriep ſſijdſc * ies dic wat dDovrnachtich 
ende crom zijn abelijd Porerium. De bladers zijn die vanden Dlij hoopt elijcf; vrager 
tich⸗ ende h ft É IJ FA | rt J lab 4 * h ke ſche rp is 

* A met an ende bladers 
nn ted — Haaj an Bof-Herlfe, In Latin/T hlafpi alterum mi- 
T hlafpi fruticoſum alteru nus —— Nafurtij hortenúsfolio,Nar- 
bon 
Ni E NO: 
BU NZ 
0 LA 
NE DAYS N 
OD we NSM, 
Vo VE) A 
jg — W SN AD 
G A De 
ZN 4 
we 1 
— Ie 
SN) en 


OL 
5 — 


Ees 
Se 5 
—* 
DAM 
Á 0 
iN AN Gr 3 
| 8 U 
def ende ſtij f 1apeeftooct veel ſcheuten abel een boomken 
wan eenéit — ——— bede Bloemen groepen;d aet in 
groepen; Daer nac comt het f 
Tweede cleph Thlaf fpime p ————— Keriſe. 
Op bergachtighe ptn aendenptt vanden berg En în Sanguebdoc groeyet 
bit ———— 
ns be racende, —— —— bloemen i in croone 
ders sind — En —— de: De menichvuldiahe ſtelen / die 


ſpruy mé — 
van patij Ber —— py reef 
Diofcorides. T afpi verwarmt, ende De Ee 

_ Eweg oncen daer af inghenomen. purgeert de Cholera van order ende bouen / ontr 
iet 


Door Matthijs de Lobel. 261. 
Met een chifteriei in dlijf ghedaen / is goedt seek Sciatica / want afs Galenus, Plinius ende 


Seppe ghebrondFen doet bloet af air en ende Dost d apoſt jen die in d lichaem ghegroeyet zijt 
wibreken. Dock v h den;enide doode ——— 
— Cratcuas: Thlaſpi Crateuæ. 

Wek de hal is ſi ſegghen: nochtans in dien dat men yet ſekers 
ſoude mogh de luttel teeck an. Diofcorid verdael foo enifer gt plande be 
de ghene / Die vande ſommighe ghenoem wordt Moſtaert / D 

Î hebryct vande —* ende van —— wilden Radijs / sd eenighe. 
gepiep h Pep gelijck; maer mee⸗ 
ende meerder. De wor É; dert, Maer de bloes 
men Die by cen ſtaen ende dh sijn / men Die vanden —— meer te sean dan vande 
! or Dit Thla afpix i vã Cra- 
E geuasië gehouden geweeft / wiens — 1 het Sciati 


k De wortelende oock tghebruyck van Dien, en is De vande Lunaria met — 
Ligghende witte Boeren Uerſſte Inlatijn / Thlaſpi 


Boere Kerſſe van En ongrijen. Ih Latin/ Thlaf- 
album ſupinum In Ee anchois / Seneue ſauua- pi 


Pannonicum, 


ge e blanche couchan 


WR 


—9 — ER 


BNS, — 2 
Nt} 2) 
S 
— — 
PR 
Ah 


fs 


(Sn 200; 
5 ANS — ga 


— 


—* 


* 


MERE die 


* CA 5 ps ALC pe —— — 4 * at 
RE * Erin 5e alim B D D 
t ghewonnen/ : f 
oenen waeren / vande ede de bommen — — ouer gheſonden / oes 
mjm Deer Caerle del dn geene 
PE nd an Candien, Darbarie gefocht. On 
— oft Dosrenterfje DE mighe reden 


202 Belt heijuinghe ban —— Boeren- Kerll, 
worden iſſet eenen Tlafpi fúpinum al album vande en H eeb ariſte nah datis liggende wite 


1 Wb 6 
ie ÍS PA 


ch vooets comen hier ende Daer wigheſpreyt / ooc ecenichfins ligghende Die lancks d opperſte —* 
kens twee rijen van blaeſkens met facdt ghelijck Die andere voorts bren gt / ende witte troffens van 

itte bloemen die vanden Draba ghelijck Del bladeren zijn van fatfoen vande Steen⸗ violieren / 
bas wat breedere. De wortel is witachtich, « 


4 he | Bep pee 


Boeren erfle ban Bongrien. 


Sint vier of vijf iaeren Berwaerts Beeft den voorſeyden Cluiustfaedt van dit That van 
Weenen ín Nederlandt gheſonden / waer hy hen felue lichtelijk vermenichfutdicht met veel cruy⸗ 
pende veſelachtighe wortelen / w den welcken deer rſte bladeren ro ndt voorts comen/ van fatfoen/ 

Loock fonder { oock Alliar ia ———— niet onghelijck. Ende daer 


naer crijgh kveel ſtel oft twee fi boogbe / waer aen langworpighe bladeren 
ſtaen ats Die vande ghehaeuden d ft ghemer Doerne. De e bloemkens zijn wijdt 
(ad d * die vanden Draba. Naer 


Yr 
* (.Ê De 1 CE * * 
J 


I LÁ CG 7 5* 


Clepne Bortekens-crupdt. 


— 


OL = F 


D 9 * Si Oe 


— 
nae 


— — 


— 


end 
— 


— 


—⸗,; 
— 


gn 


RS 


LG afst of. — 
MAIRE aart Nana Fte... & ssl. 


Fens ende — D dt ende T 

geeen dd —— — —— veen ene 
vier bladerkens / de welcke 

cleyne ende dunne haeukens / dick aj on eidneden ——7 ra 

genen twee pannen — ens ghelijckende die vanden gemeynen haten 

Maer de veſelachtighe woꝛtele ——— hin — nochtans 


ghe 
ghelij iiſck Thlafpi oft Chameline datmen inde Tryaker bes - 


Door Matthijs de Lobel. 


eet Bapzich. Om dat d 


wpigher ende m 
lanckwoꝛpigh ſommighe Cruyd 


kerſſe niet onghelijck en is / 
nochtans fijnen ſmaec 
oprcchten es — 


263 


it van ghedaente de forte vant T hlafpi oft Boeren 
tliefdebbers hebbent woor cen Thlafpi ghehouden / 


ke ende reucke is moeſachtich / ende niet den loock ghelijck / als Die van alle de 


{Daft Sn Cran Tie 


Zn francl hois / Bou 


d lende. Want de ane die ſegghen dat le 


4 
el Telchel k ALAUI. 


rfe de Pafteurou Berger. 


Dit cruydt Heeft den naem Boꝛſekens oft Teſ⸗ 
feben-crupdt om de ghelijckeniſſe die cheeft als De 
bloemen vergaen van platteborfekens oft herten / en⸗ 
de is eenichfins den — —— ghelijck / waer af dat 
Zen ſoorte is. Tgroeyet ouer al endei is zeer wel 
a, van blabers ende abedaente ben Irio oft 
Rakette ghelijck: De bloemen zijn wit die vanden 
Thlaſpiniet onghelijck / hoe wel dat * lbep, si 
en is van ſmaecke / maer eer Drooghende dan verco 
cob 


aen ats 


Ch van natueren is / omdat bloet ſeer flerckelicf —— 


e | 
ars TA A 


lijc ats doet vh van Soort / Vitriol, ende Netelor 


4* PN — 4 


COR. niet Door vercoelen. 


— 


Twordt ghenoech gheuonden op dorre ſandtach⸗ 
tabe Heyden tuffchen Ghendt ende Antwerpen, ciep 


en groeyt maer eenẽ duym oft onderhatue — fekens- 
* : ſijn onderſte bladeren ligghen plat op deerde, crupt moet 
€ gemey⸗ bier ttaen. 


ende zijn thien maels cleynder dan die van 
ne gheiijck vock igheheel — anderſins eniſt de 
voorgaende niel t ongbelijct. 


re KCC 


2 


* — cao en met W 


6 


& F 


hs Ber ZR Je zon bee A 


4 
tot Befanfon in B 


uenne / Rimino / ende oock lancs —* —— — — Lions in B: 
; oock inde houen 
van ſommighe — wert —— der, 


— 
oen wy inde voorled te Boloi wy ſeer neeh gemaege 
den feet den leſer inde Medici Cafar Odon, ende D. —— erraren 
en ſeer gheleerd Anguillara, t hj 
ii NEE * Tr RA EN 75 — Ee att Bs Ze @ RE Kimino 
pleegtte gh de fiec fe ſeyd ghelijck —— allede. 
fien) dat dit —— was / dwelcke wy ghevonden et alleene in Italien ontrent Ra⸗ 


ranckerijck / ende 
ngbelandt ende —— waer dat 
Want theeft wit € oft graeuwe blaz 


J LI 
Na & * ——— Ie A 


welde 
lijck/ 


ſpruten wi een dunne langhe —S wortel: De bloemen die wanden 
—— vaſt bj een ghelijck acrachtighe troffen fen $ bonen rontomme 


oſtaert/ oft Catu⸗ van ———— / — 
us hooge) de 


—— ghelijck een n croefken waer irt is lig 
Bilſen ghelijcf. De gheheele plante heeft met 
ke vande Luteola oft Wouwe. e. Waer door 


— 


hidde d 


hac Sens ze bos 
liggbenbeiartach ich of gn: cleyn fact dien vanden 
eenige ſubtijle Klagen ren 
— et fot 


hid —* « 


Hie 
spre de Reſe 


cheyden 


4 


nie MEt Ken € bb | Iä 


ze4 llerlep beemd kakelt 
Wwiꝛemde Baken. eht — Pli SE Ald ſteR 
tericorum Eruca peregrina Italiea ve ———— perperam Die 
— Cao. Anguillare gnomé 


N: yder verdrijuen De pie vergaderingh end — Nn ie 


mep ! pee ghebruy 5 —— te meet 
pats € hebben / ten Reſed b feda,fcifne,feifne, quis os egerit radices, 
—8 (leg gohen ſy * —— € 

—— van henlieden. Bien w wp | lieuer dk gr she te gheuen / als men doet dens 

toouerachtighen mommeling * per —— dan De ſelfde ons 

kiek Sk 4 * LASA 1 or nt fntdd Jt 

mun d * — — tene ien — 


¶ De duuuet hehdtvan del plantes aleen gelen inde grootewan fri aleen oei 
en / ende fielen vant —— be / ſonderlinghe dialder⸗ 
wordt lande verfchillende vane 


ps 
' J 
Ar 4 an re J—— — AM ze 
IE 7 7 OSTC* IF on — 
he — —4646 Cds MI Aar ig E 
t 3 


— — — ane deochers vander zee, oft inde houen van 


Door Matthijs de Lobel. zp 


Beiatica-Werffe/oft Wilde· Rerſſe. An Lathn / lberis 
Cardamã i 


DR A A DE 


eas ‘dakette. Ank . EEE 

AFEF a hd 9 
ca folio, Napi flore, vulgò Etuca marina, F pinie, 
nae Dâmocrates ende Galenus; Iberis Cardas 
mantice met bladers van Kerlle / aft her tweede 
Lepidium Iberias ban Paulus,de welche gecra? 
3 4 of Kosal 1 24 4 


boeck ende laetfte capittel vam Diofcorides . In 
Engels / Sciata Lxreſſe / ende Wilde Wreffe. 


—— 
—— 


— 


V— * 
Wd 
Ì F 
J 
J u Ee 
7 NNS 


be F 
WE 
— ES 


/ î 
WGE 
) 


Beſchrijuinghe van allerlen Sciatica Kerlſe / 


eeigen man de ghene aieweeft io bie q tbs Ondaamantice, mem 


Don Matthigde alat, 267 


V.M Ral 1 8 An 
4 


fagits 5 £ 5 ETA:r. 4 


V⏑— 


ie/beeft eere, / die ſchont eenen — toa vd 


dE Ps En AN Ĳ 
} de De woone isvan doen / en — —— hete 


J — 


naem Draba : weick cruydt ghb Somer ents 
bringt een melckwitte bloeme / eñ dan ift in fijn meeſte 
cracht / ſeght hy. Wt welck woordt Draſticoteron — 
mandt anders Dat heeft moghen heeten Draba, 

e eens deels — met de Wide Keri oft eri 


de/ erk bedri whehe landdag 
— X — RK 


oock eens deels met de bladers vanden Le * mvá 
Egineta ende Plinius, bijde welcke / hoe wel dat ſy 
veel meer dan Diofcorides daer af bp een vergadert 
hebben, gheenfins van Draba vermaendt ten wordt. 


—— 
— 


fi 3 EN à IENS 


tans ſchijnt vobꝛwae⸗ datter gheen — man/ 


eeſt / 


ie deſe eſe Dra ba Ne felis 6 
* bekent was heeft aan / ende —— van 
bladeren ghelijckie weſen eſen den. Lepidio van ZEgine- 


ij 


— — e 
= at gheweeft : Den Fan oock niet gheſegghen oft van pes 
GD SS NN en daer by ghevoeghtis g gheweeſt. Bn hbe ê 

fins zijn de ee — deſe Draba volcomelick ghe⸗ 

noech beſchreuen / € hedaente Die vanden Lepidium 
Sheli ende enfin oocf —A— bea wid — verwe / row / ſtaende van de 
ie bycants eenen cubitus hooghe is / opoẽ 
welcken melck vine bloant an Î is heet / rondtachtich / wies 
achtich / van g Hirs ſaedt ghelijck / — —— bent —— teruydt. De woꝛ⸗ 
tel is —— daer wat ghefnobbele. Jef ſoude hier wel degheeren dDatons Marchiolus 

gel cerc hadde / naedemael dat hy defe plante verworpen heeft / we Den ſchriften van Diofcorides, 

De rechte Draba en was: Waer⸗ 


„ed 14 8D/ * U 
— BiA’ — ABE EP IP 


? En foude Bier niet 
moghen de hade de — ——— pes Rondel sijn b bet nieuw ‘Lepidium, vã baulus Wat 
Fudcabp kaan de be die Dat an Di ghemacct heef 


e Ooulte AR ofiink ok 


gr ed) ed planten vande fonghe. beden de * ‘Lepidiu m m moghen senen 


weicke wp ſtellen ſullen bp Die vä haerlieder 
Band / dien hb mee ———— sirene van ——— de Hof Co —* ende —* 


— Ceruyt wordt met de — principalicki in Cappadocien. Det aduohi cracht. 
| Eper, 


6 EFT VER PAN WV 


— | í — 


— 


tafel van Egineta onder De letter Miwoꝛden Sbelefan (wee planter oan name li 
— Aid jekende . Bande welcke deſe cerſte my dun 
quae: — inde Myaron ban — Want Myaron- —— 

* 


wed Ps : vn Y bp ís 


:R at Plattel Ben dealt AWT melonr C° 1e NA 
Ë 


d „NS a. 

Cameline Myagrum . In Ftanchois/ Cameline. 
In Boochdupetch / Flachſdottern ende Leyndot⸗ 
tern/ ende ig De Seſamum ban Cordus ef Bock / 
enbe Marcthiolo de Sefamum van ſommighe / en⸗ 
be Eryfirnum ban Galenus ende Theophraftus 
nat Dodonzusopinit. 


d AN 
SN —Bie R Sie 0 
W 9 VA 
NOS A OA NPD 
— N hg 
RA 8 TRU 
D —3 AS 39 — 9 
OSS 


En Ld 


Tweede Cameline ben Thlafpi ghelück. An 
Xatijn/Myagrum alterum Thlaf- 
— picfhgie. 


Dooꝛ Dalt heald.: ' 262 


ie mit aen: Tweede Camcline, 
edi nat mbt ende MPederlans EROS casa farte Hiel mc ie ros 
derssdien banden — cleynen Thlaf pioft. Al vbn ne — ghetijck, 
De Sloemsens vaf BP een fraende maecken een crooner jen 3  fherverwijs/geeljals vanden Thlaf- 
pioft bre dad 9 ſelfde gronden daer de voo gaende — 
tdt nde Cameline gf sof 
pete nfi arden inde ne * | 
——— at dh. ghenomen de h de daer mede glat 
endeefjen ghema it 


aeckt. 
Galenus fegbedat het heeft een ſtbypende — — | 


Crupt een: In Lathn /Senecto ſiue Eygeton En 
gothdupeleh; Creuts wurts. Gn Frächoiss ** b ep 
neſſon. In Italiaẽſch / Spelliciofa ende — Sraew Crupſ· crupdt. In Latijn / Exygeron 
ET In Spaëteh/Yerua cana; Cardo tors” tomentolum. 
toende Bon, varon, In @ngels/Grountell, 5 


— 


DG % AN 
AVP 8 


J 
7 bt) NE 
HA 


8 Nie 
zen ruyſeru ongein alle bin ende o — ne coude / meſ 


verfche gele bloemen voorts benghende de weie terftondtverfeeren in. wolachtie 
ghe — die * Cancker b e ionghe teere knoopkens zijn groen / minder dâ 
si — enden roodt/ onder De welcke Dat groepen lanctorpiahe gheferpoe 
babe, atette Un Eicozene van kde ghelijck. Het is zeer zocht teghen De bloedtſwee⸗ 


end ** y want hetis rijpe mdecfende, ende wat armen weekende, 
—— ich. Je Ï —— brenght ſmaecke 
lolcori De blaͤders diek CL Prod pe PN 
ruyſcruydt bebben ec n vercoelende cracht: waer⸗ 
eht ten / gheneſen die heete gheſi vanfondement cf 
maart opg alen apd — J— ds | F ſwillen 


— ani HRe 


De 


Cri 


— Cerupdt/ 


2 
* 


oen / at 82 
VED IME Bà 


Den gheheelen ijd mietten blader 


nana rliieie Aonselft ft 
* 


vei zhemengt / kds oock de ſelſde 
wonden: maer verfch doren — doen — ende worghen. 


— — 


LG 


gh Een / gzheneeſt de 


ER SAL 


J vande ma 


Cruyſcruydt bof oock gBemendtt in 5 ann of den * te boeten / ende tegen. 
de ghebreecken vande moeder ghelickh het Glaſe crupd 


Plinius. De wittevlocken vande bloemen met S fi 
is goet gheſtreken opde zeer loopende ooghen. 


* 
Re — sait van wierooct ende * wijn enaar / sief si —* — van⸗ 


ps 


Tweede Wolachtich Crupt-erupdt. 


wier eerden 


m ende. gheneeſt zeer crachtich de 


ende gheſtooten met oude 


gelij cen 


Pt 


En! as — ——— An afs fa Kraft f* re * 
tnt den Le me Î er LJ 7 vt od 74 7 
fe met Dun hayrken beeleedt is / ander ſins en iſt van den anderen ghemeynen niet verſchillende: 


van Cruyſcruydt groepet vele in — landen. gee felden wordt die ghevonden in 


Defoortev 
—— —— ranc 
kerfde / maer wolachtighe — vande ide ai shel joan wortels bloeme ende wolle / 


als de — — 


on, waer a 


8. Jatobs Bloemen. 


t ghevonden wordt met diepe ghe⸗ 


& 


5 At AAE 
bend RAnanuu ee Ad 


cu 


J 
| 
| 


„oor Darthijgde Lobel, 27 


Edd | * Jo 


Tſel ze f BT oo én £ Ge far ah 


€ 
2 ' 
Ce Caf 
Li 


van dien — cen vande he daer mede 
ghewaſſchen. 
Zet — bloemen 
4 A of af €, RN z rie wd Ef p 
fe groepetontrent de zee cartdt väde spone 
fchezee. Sy is meerder ende meer ghetackt dan 
A cruydt / hebbende veel harde rijftens oft tacſ⸗ 
kens / ef oock meerder eñ Dieper gheſneden — 
bladers / die vanden Byvoet tghelick/ ſtijfuer ens 


—— oock zijn Aied — * waer * 
ER dat int Satijn Cineraria gheheeten is, De bloem 

— zijn oock geel die v * * bloemen * 
lijck / de welcke — veranderen in wit guychel hayr. 
hes houen van — wordet — 


„er 


peeheefe een zeer dꝛooghende gracht, het Diges 
— is ſonder bnc crachtẽ zijn 
NS och onbekende, 


C « en H. rbaS Jacobi. TE rr Tr ORS 
11 An —* EE el 4 de 
o á hd Melinte. Mdd 


Zet D. Jacobs bloemẽ oft Afch-ertupbt. an Hatin/Ma: 
rina lacobæa, oft Chryfanthemum , ende Artemifia 
marina Neotericorum , oft Cineraria, 


272 Ar af Faad?! bk A 1 — p „Crudt/ 


— ahead f 


— In adden. poem ene, An feu 


choi 
wise of Bieruralem. 


confijten Dat met ſuycker / ende ghebruyckent teghen de fiecten vans 


Cicorepenott Endiuien. 


Cicogepen 


d M — 


VDooꝛ Matthijs de Lobel. 233 


lijck. 


dicker bladers die vandt 


en⸗ 
de bladers die banden Bauickf-ctupdt ghelijck. 


groote enderlèpne/ met bladers dit 


is. 


met bladeren die bande wilde Gakerte 


Be Endiuie ghenoemt met de bloemen 
vande Lattouwe. 


bladers ban 


Die vanden Mupfens 


clear sais Tk dd 


——— 


ne * 4 x. 4 Yr Y 


274 
Wilde Cicozepe , In Griecks/ Seris. —* In Zas zamme — 3 n Latin / Cichorium fatiuum, 


tin / Sylueftre Cichorium . An Beochdupeleb/ / m,ende is De (elfde Picris, maer booy de 
Wilde wegwart i ——— ſau · i F verandert. In Boochdiptſch / Zam 
uage In Fealinenteb/Cicorca ſa a faluaticaeit Tor- WBlauwegwart. In Franchois / Cicho 
ne e· In Spaenſch — ende Cicotia. dte ‚Fn Italiaenſch ende Spaenſch / Cicoria 


Engels/ Wild Lichogpe domeſtica. Sn Engels/Cichozpe, 


X — 
— BN 
Ne 
9J— —* / 
S — * 
DE 2) ip 
* A RE 5 5 


— 
ge en 


DewoordenS ie of Intvbur ogh fet 8 ſ To A — Ga 
weet jn erupden: ende Koene Seris glee pn ‚om hm * wozden: ende 
om De h enderAmbubeia zijn Aegyptſche woor- 

f d Sr nghe vande wilde Cicoꝛeye / die 

er abe ſondt / ende van alle natien zeer gepre⸗ 

— * ld elli te — is wi de lane seen * meer Ee min — * 
groene ende ſmald bitt 
— ende bozer wortel. is 


hd 


: saat 
Jada sdi B Aser: vod EN 


ga rien Tamme dicoaepe, 

 Datdefeniet en verfbilcoande voorſeyde dan door oeffeninghe ende grondt in den welcken ſy 
groeyet / is Daer wt blijekelick: want fy int landt van Lurinin Piemont Sauoyen / ende inde wijn⸗ 
gaerden van Bourgoignen welck goet landt is / van ghedaenie / noch van ſmaecke / of cenich ander 
teecken vanden voorgaenden verſchillende en is * — eñ Antwerpen plantenſe de ionghe 
ctere planeren olact roe, hdd fe bre is nas, S. Janſmiſſe / om datſe niet en 
ſchieten ende bloehen op datſe EADE boe fouden enke hebben ke 

alſcher wortels omt eten: nochtans is defe min g van anderen m 
gril * gheoeffentwordt / ende inde houen wel ghemeſtis 7 die is lp * —* 


pel gaenden 
Dioftordes. Delig vercoclen —— gede franse sn mn zecre 
\ vogwpTrr ee Se 


OE — Res De 


Dao? — BER 375. 


ZA « Colla mare Bortt AR 
\ ha | Ke 
LA 7 | ed | p ÂE 
KA Je 3 — 


de ers ha” vo vase peins be. fenn de maghe die verhi 
De wilde 18 der ‘magen —— 

Def f te ghemengt / zijn zeer soer zeahiende cloppinghe vander hers 
ten heet Fleirfijn ende g od hittinghe vander ooghen / van buyten gheleydt op de plaetſe der 
— — 7 Rit 


orpioenen. 
Erp di met * —* —* wilde wier 
fap nie Ceruyſe ende —— ghemengt / is goet aleen ende ghefedten e op alle dinghen die 
behoeuen vercoelt te werd 
Plinius. &fap van be cruyden met olie van Rooſen ende Azijn ghemengt verſoet de pijne 
pr hoofde daer op gheleydt. 
De Foe in maleuafene oden — de — als fp ſonder cortſen is: helpt voe 
blaeſe. 


Cé 44 43 én EN bn is Do aa De — 


* hdd 4 ka) bede ide) J ——— 
Oe rt “ — 6 F rije , TE ad 


* mate Ma 
Simco ke hatin — peet de macht vande —— * te nemen meer dan genich 
ander pottagie oft etelick c Leuer/ 


gheneeſt de gheelſucht edt de Leuer door eenighe eyghenſchap doet tamelic ſlaepen / 
beneemt den tuft van bpflaepen/ ende mindert d natuerůck facdt / in de ghene Die coudt zijn ed 
natueren. 


—— * Cort Af eNo CIbhnl 


— 
Je td, v CL 
6 Apha- 


À ca — — zatijn/ Cicherhint zie 


aktaats AP aar iacfte fn Warta PE |E se BS SE Pe 


rum, hots ovEne KI DEN Gat Ci⸗ 


prat 
be De —— is Cichorium — met de ve 


29 — 
* pn 


1 
pe 
ey 2, 


Laiteron 


4. 
* 
—/7 1 En af, 


— /Seel ward . An Franchois / / Cichoree tugas ende ede dentre * slede. 5 
jaun 


* 


Sh NE DER KES be Haal nibh 


Cicorepe / 


Blaeuwe Condzille. 


* 2* pn 


aa 


de * * alleene te verfchillen « vande wilde Cicozepe in onbe vande ‘blabers —— 
dicheydt vande claere ſtelen: vock beeft| 
niet amakefs ick / 3 ——— lij € gheten worden An Xrtois 


Tel 


groentje —* inde coven welden. 


cratht. Dioſc orie ides, Hpi de tacf fens vande Condꝛille — een gomme te winden den —* 


apelende foo groot tats eenn Olijue / ktd enb erlied ſto nd 
Ban ẽcruydt met de wortel gheſtooten ende met honich ah ſtillen / de welck 
ee emme dor beha witte —— 
nwe der ech ende t wet lan dwelcke ooc 


SV Nef Pir d & LA 
* (C6 del ns HE ere 


ia | pg er ——— * IJ 4 5 4 6 A AAG ins (YT {, & * Pi 1 
6 J fi 
Tſap oe abef yy jn/ oft alleet — 
Dit cruydt wordt van Gal beref 
Dit attouwen ende E 


Ciepne gele bolachtigte Zee- Condsiie Fn Zatjn 1 Condril. — marina, —* bulbofa, oft 


aft Perdion van t Theophraftus * 


Door Matthijs de Lobel, 257 
daerom niet meer moelen Aheenfche Cicorie ghenoemt zijn dan —— oft Narbon⸗ 
ſche. Tw cd de wf Tr: Vo Ln pn CI 1:11 1 Tr" An á /Dens 
Leoùië — REE, : —— 


Diofcorides. Noch ike cen ander en van Condette / Bekende lanctworpige bladers / 


ie F 
ME obter J Ineke 


cracht h hebben. fap Doet de anctrecht 
* groep in vet ende Don landt. 


De welcke ende vock den ſtele ende bladers een teerende 
farte hayren vande wijmbraewen weder vecht groepen, 


— * Y at 


_ enis/ ende claer facdt Dát ban (elfs afvalt. 
Welcke otk Crupine gheheetẽ is ghenomen ge avn Condeille /ende is — es 


dwadet Cruppen om bat tlaedt Wteruppt end Cluſij, Zacintha Matthio in / 
rat rucaria Chondrilla. In Batas, / eds 
) is detwecde Condrille ban Marthiolus > Inl Verrucaria, ende Mazzadi Ca — Maz⸗ 
tn / Chondrilla rara purpurante — zaferrata, In — fuccogp 
nitidodeciduo 


W 
Nilo WZ Sg 
B 


V 
Ws 
ij, MA 


— 8 


ee 


* 2 
— 
Mid * 
PAD 
— 
1 KÀN 
* 


— 


/ dwelcke —— iten: 
el uen voet hooghe / dien vande voor 
oodt/ Voorts comende in ſchubachtighe bollefens/ dien 
êrs gelijck: Maer tſaedt ís dien — 
Waatte Condrille. —— 
Deſe Cic £ Par mm ent ed —— —— 


De Beert Dicker bladers da ln nne 


Beet — WA aal na 


7 aas ma dra 1 
DNS IESEE EU 


— ggn goet ghedroncken den ghenen die ghebeten zijn 


dwelcke 
vande wratten 


XRRMM HO ASS nf kerbl ë nf An latin: Dẽs 


„503 34 


—— okt Vrinaria. yn Boo ot —* 

Korlkraut / ende Phaffenblat. An Franch 
— crundt van Montpelliers met de bollekens Piffenlicende Dent de Lion. —— 
Pi ' 


— ig Chondrilla altera Diof- vinaletto vende Dente di Cane, ende Piflo 
coridis rium Conftantin — ag 5 ed — — ie — — — 
Ma att l Sat Konfpellienfiam Dens raxacon, Coro 

uk, hadj —— wie geep ig ; Chonidrilla — aigu —* 


honda altera Hodes 3 n tele s / Dent 


—9 


Si 
N25, 
Tee 


ern 
— — (8 
vin - 
ES R * 
* 
— ? — 


— 


Re 


emant hebben — deſe waere de Condrille van Diofcorides, met 


SRG et) pf datt iet et Letet w, EEEN 5 7 — 


Een waere dat in —— — bie bolachtiafe edn: met — 
reden ſoude iem 


— de woꝛ⸗ 


—* sourse oe - 299 
de wortel / de welcke Plinius Befchrijft ẽ/ Maer in wete 
iſy wide —— van — van Diofcori- 


6 
6 5, a 4 U à hi End 
ae 


Là eha d/ U 


—* *8 Cate EN sf a RkaarP it 


des, ſoo i 

ne —— — dat ghy — —— ſult ghy moghen —55 

fe bolachtighe Cicoreye we Theophraſtus heeft gheſchreuen (wiens Perdion ſom mighe willen ſe 

ten datſe * toc eenighen anderen Herbarit De woꝛtels van ha en ie dunne eol 
als 


ro Att VA dede d 


Ke — ken wy ſouden ghemen thebben ghed (tee hebben. ie vereen vanden cr 
P > 4 * 1 TA: fs * * 
JI 


2— Le se IE Lj * Pe 2 4 
* le NI Rafséak Kk 2 EN EA \ 48* 126 Kak ſ 


woordt tot goorn me Diofeorides „of —— —— Autheur / merd eerie maer De 
+ /_Prouence ende —— paie d Anten 


1 * we TC d 
ad 4 5 Kata de ter Á dra 4 { re Ga Cf ee 


1 


an pm KE & Kr Ean! 


kerblt Ben zijn d pijp de ſtelen Dien né ids x onghelijck de blaeders de adben lancs 
EN h haan Ce a % î PN sien Coa Beda on A tus C. — Ig 4 
Je Ir 7 F Ll. e hen — * 
ilder Cicoꝛeye ghehjck zijnde, veel breeder, Defmaccke is biteer ende ſcherp Die vans 
de Cancker bloemen ghelijck. 
à 7 nie : Cancker bloemen. 


Gele Condzille met dunne bladeren die banden (hacia —* gheiütu. In latin / 
Condrilla Coronopi aut Cyan ténuifolia, lutea vinearum 


mannen Condzille 


id ET DUN | — ne NAT 


Ee MI 
zo ZOUDEN 


ahedeylt in ſijde tacken de werke draghen die vanden Hauickſ⸗ crundt oft Lattouwe niet 
ongBelijd / ende oock —— in wit afrijſende gupcel bape ende is bier ende fcherp wan 
in maccte | 
Tape ende lij ighe Condrillet je wüngaerden In ⁊atin / Condrilla viminea vifcofa 
At 2 


Ixopus Cotdi. tft 


Te. Mouton. Okt dock is de tweene, —— 
í nea 


7 _itte Endiuie. heit zes 3 ; 
Hoe wel dat de Waem atnbii Cadbeaie gin hem te dte be bouts vande elo 


rein a heeft nochtans de Griec — as Endibioù ghetrocken en⸗ 
— ee noemen Enditnie ende Sca- 
| gens —— — 
mnners /maer fp is couder van naiueren Dan wieren vande melde — tenen en 


inr smarts de Babil. 28: 


Witte Endiui autolium. Inde Apoteken /Fndiuia ende 
—* — * ende Endiuie In farcie. Endiue. In Ftaliaentcs 


IJN / 


hd Ahdehs 


afie arondt/ mact sectie, — van 


verplanten / oft ander oorfaccfe heeft men dic ont 
verkeeren in wilde oft bittere Cicoreye / oft De Cico 
tepe in Endiuie. Ooc ck ſooiſſer een merckelick * 


de Endiuie is fla geer * ende en wordt 
gheenſins ghebruyckt ín fpijfen/ maer wel op ſom⸗ 
Migbe plactjen inde compofitien. Ende hoe wel dat 
_ ief niet en ſoude willen ontfennen dat alle de princi⸗ 
pale ſoorten van cruyden wi der natueren zijns wilt 


_faepen: foo is nochtans fefer by leermghen cñã veel 
oͤbſe ghe / datler zijn zeer 


{ p —— 


u „ijn Soet hoch wildt en hebben moghen wordt 


—9 finafder/dan breeder bladers hebben; ende — 
— ger — maer altijdts behouden ſy ha 
PAIN. Ce) oft ſy vergaen. Beel fchoonder DEE leen 
rin, — — * — ſaedt ghewonnen is / oft van 
9 nich ſaedt vande landen Suydtwaerts ghelegẽ / 
DN, A van b welcke ſommighe Houeniers wi Blaband dt 
Nt 


Ni (MDA 


zt 
loi aft A F w/à hl s& 3 Bie 
[4 
* 


mt Ï rk 2, J On ee ni 
Es EN * Af f(X 
hd 


cen Mien van cen ee dd om pake te breeder fouden h ben — — eñ grooter wore 


Den: Door w tijde de bitterhepdt vergaet; Ì esta aten 
Rafi Sndinie/als De blade — EADE NEE 8* 
Bent end rs beb gh zijn 1. Debladers zijn die 
vande Lationwen edje ghelijct d ſt aeft den fel p placu bloemen comet 
Die vander Cicorepe mand Zſaedt is wit dien vande Cicoꝛey naelijdt, 
é ke ME deeten Arfa * 
gheworden js, 


Bilal Rn da. 
fe — — k Den Lat wen ende Coolen ghebeurt) byde gheſchick⸗ 


tst NVT ER ETS * k·—— 
& 


— * ener — van ſtele/ 
loeme / ſaedt ende worte —— ghe houen van —— * caneende 
etend beeten die Cleyne Endiuie, om pak abebeel cleynder is. * 


Tamme Entiuit, : en 
Vin aas £ af * As * AN : 
uie. LT A ED — —— —2 hdd —— * 
Dunes Na nd Lips kbd 1 F ir in 4 idd en langher dan de witte Enz 
id ef 1 Ld eed 34 * * 7 8 


a 3 ghelijck 


282 Belchehuiahe nan altetlen Endiuie/ 


ee ON | 3. 


Vemen 


met {malle bladers/ de welcke nu 


ende ouer oude tijden. rs Apoteken alleene boo Endiuie be: 


* 


5 4 


ghelijd die vande Cancker bloemen / met ſommi⸗ 
abe fiefende puntkens / ſoodaenich als zijn in ons 
oprechte wilde Lattouwe. Den iele is wier cubitus 
booghe / row / een alleene / rechte / vol melefs / met 
bleeck ghele bloemen / Die vande Lattouwe ghelijck / 
bitter van ſmaecke / principalick die oudt is, De woꝛ⸗ 


EA tel is ſcherp / clepne/ fafclachtich / die vande witte 


Endiuie ghelijck Be welcke vanden Medicins of 
—— pleegt Sbemengt te worden in Spro 

us. Sommige onbefchofte ſtuytvoſſen — 
en —* 5 sed onbeboorlick ende onw 
—— de ei Aucteuren / — 

ariſche Arraben / om dat ſy deſe plante ghe⸗ 
hands —— de ovt Endiuie / ende oock 
ghebruyet niets alleen toten Sp opt de Radicibus, 


dat ip oock en * is) gediſtilleert hebben daer 
* infuſien oft weickinghẽ 
Want ſommighe van deſe be⸗ 
riſpers ſeg aben datie te zeer Deet is / bitter ende ons 
ied: tip ander ſegghen datter is wilde aow 
datfe gheen ander en zei 

Maer fo wie wel fat — de meyn 
onſe voorſeyde oude wtlandtſche —— bie ke 
ghewaer worden dat ſy groot ghelijc hebben ghe⸗ 
hadt / ende op een goede erperientie ghefondeert zijn 


—* J Uien: Î 
Ee A nt red % 


A Le⸗ 


Pod 
fe J EA —* 


f kaf Hide deraher 


lijcke Medicijnen / bot wel om dat fb door cen — 9 * oaren vochtichepdt bie, zy 
En, opent eñ afvaegt/ als o oct ont datſe intre 
Í 
b 
L 


trect tot int binnenfte vande dinghen Die te wepe? 


oock en is haer bitte niet te groot / noch fp en hindert niet met haer heise midts dat 
wewt de hitte / of ten minſten niet heet en is / ghelijck de ghene die in de 
ee —— — zijn / wel weten te accorderen in Galenusende Auerrois dE gueftie 


van Opium, dat is melcke comende wt de egequetſte ſwerte Heul bollen: Meconiú, — is bet fap wt 


Opium. 
Meconium. ln bollen gheperſt / 


nochtans zeer 


zijn. Vac dat meer ie/ de wilde E ingen oft Endinen (ats Diofcorides ke 5 zijn der ma⸗ 


—— de gheſaeyde / om dat ſy de br 
foo welingh 


enomen als van mre male Act galder. At de teecfenen van def accorderen beter 


met die vande bitter Endnue ie vande wilde Lattouwe / met d 
en k * vrt 7 —— Te de welche lutte ke € — 
Scherpe Ganlen diltel. 
GA Pal 1 4 ing DA Pd hk É , 2 
en de Endim fen diftel is : Maer aengh —* dat — meer — van Sonchi 
—— uno senden ee — oe d'Endiuie vanden Apotefers, Want dit 
—* —2 Die vol meles zijn vand 


— — een gheſont —5 ar aen te 
Ee Lener / de welde de £ 


en alfo ghenoemt zrap Tò dor bei, OM 
en de brandende ſteeckten vande mage / 
ſche ende Italiaenen Ci — heeten / 

de H 


naa gBarrbijs de Lobel. 283 


gren on vulgi, flore ierse) — Dentis 
Leonis, „aliâs Dipfaci & Iactuce An n Hooch⸗ 
duntſch / Genſz diſtel. In — chois / Laifleron + Effen * — breede leng an La⸗ 
aad ape In Italiae nfch/ Cice rbita. Oft nchus —— 
oreſcens Sonchus tenerior latifo- 
la Diofcoridi en Engels/Dow thittle. 


SP 


8 — W gi 
Sie 
Rn —— — 


— U A KS 

Ne Ig sl GP saba 
ak (A F 

ANG 


F 
NS 


8 
Aj 


iN 


N 


(BE : 
ee Î - * 
Dn b 
Bj 22 Î 
14 * 
EAA SS 
Veld 
EUS 


NSS 


AN, 
— 


En ed Haſen 


ne ne ì ie ai wrs LAD) fa 4 


284 


Datn-Zatotoe Dat * oft nde crundt 
s vulgaris foliis lac 


** Dentis Leonis. * ——— Dae tweede Balen · aattauwe met diepe ghekerfde bla⸗ 
der Aatün / Sonchus alter — 
—— ſmuato hederaceo 


kle at nt 


F 

A 
pr AN EAN 
— 


*BN 


2 


len 
— 
Shi 


Ö 


là n —— EN C 4 


be — — — fde blad sb ef 1 
en ſtele ſta kk 


Kf eea & 6 (nat 
4J J DM / VEK PESar kt / —— 
F —— —— 


Pak Ee Ea ke jn 


an meles; ende bloemen voors —— van ——— dien —* 

dt oft S. nae —— jc duichey | 
—— anden Gh aelick / Ende F — — * 
nochtans om datſe niet en — en en wordtfe nict gheten 


Wy hebben eenighe ander gheſien die vande twee voorfepde is verfchillende, bier cnde daer 
— ſelfde ecn ind ende int coren / die gheheel dunder is / van ghedaente 
oorgaende den Ghelen Heul ge⸗ 

lit is / met Dt ghelijck/ van eenen voet ende cubitus 
— aad —5* fel —— is wi cen cleyne ſaſelachti⸗ 
e woꝛtel. 


ne 


Tweede Haten Lattour iepe ghekerfde blad 


Deſe plante heeft dieper ahekerſde oft wigheholt (de bladers / waer af dopperſte deel als *— 
wanden Beplzijn/op de auerrechte zijde roodt/fonder eenighe ſtekende rouwichepdt. De bloeme 
die vande wilde Endiuie shel! 1de ſtele twee cubitus ——— De wortel is fafelachtich sen puf 


vri 4 es JE perrjeë 


&fen 


TE EN 


p 


enteren js be Lebel 


i Marth, 


Effen Gânten 
Mn NUT 
cp, — 
— — B MES 
* —9 
bv YW 


ik 


De winemende ende 


Cracht. 


bloemen / 


3 


Diofcorides. Beyde deſe — vereclen ens 


ghe⸗ 


a Cif a 


É £ 


* — op de Brandende mashe ende heete win 
linghe 


—** vond vsi doet tmelck gh cuen a 8 


teruydt a 
opde beten ende ſteken vande Scorpioen 


fap ve ſt de vergaderinghen 
—— daer op abselents Te N — 
Soo wel tc ls de — verso gheleyt 


De tweede boomachtige malſche — met 
hd breede bladers / ende — fielen / wedt eas de bladers — maer is tot De — zele 
en goet 


DN 1 


Galenus. Haer conde ende d h 


idd 


„Bauíet-erupden/Hieracia: 


rit 4% 


st edes 


— 
—* — 


—S d 


_Gbelijcterwijs als d Ela — den naem beeft vanden hon de Chelidonie wide 


foo he eeft dit tcruydt den 


aem vanden fa "Ea Pp] 2 fo Cc b ra & 5 
4 8 vere ZEE tſapr 1 web & gt, 
d ſcrupd di de gheſlach Sand Genie 
AMACH Ste £ Po 4 — is * * * 2 Kl. 4 At * 4 * 
gherh maer d entſte is Dat groot Hauicß⸗ 
neen Ui — DOOR 
ani 
Grnorpauict cept. B kt; 


Groot Aanicferunde 


ze oeh 


in drooghe bemdem/bebbendee: een gs —* 
esheſneden ende ghetande bladers van —— — gokt vijf el. ‚De fielei is ijde ( ‘ghes 


anfen Niel. 


aend tant iten vande — 
t G 


PL aas 


——— LR Eten D ; heel p p js vol mel s foo wel als de | 
vande Papen-bloemen.… — li ** see 
— ten we 
Slam Danicfaude ie zer afemeon ne bosdintitishe: Garnder an @ 
derlandi / theeft bieſachtighe ſteelkens /effe du — Pi} 7 


Ker Patan Wik Hi aal. 


r Bauickt erumde: 
286 eſchruuinghe DD crupdt, 


nä 8 il· cru⸗ gebetẽ wortele. In Katg 
Groot Bauickt-erupot. In Latün / Hiera⸗ Hi û reden git BEN 
cium maius. —— ende Lacuc Leporina Tagi & Apu 


— wt een ——— ee vande Veohebue of Duets bete / ende bint —— 

waerom dat oock volcke in Yerlandt Duuels bete ghenoemt en 
5 bladers zijn ghetant ende mbefmabe ghekerft, g / De 
oan zijn oock geel; de welcke ín een lach f ñ met den wind — 


—— 


4 A | Centr nakertns £ & Kook, refe of Nort butt. 


fand 7 liae hedde 


__minus,non laciniofum; folijsPilofelle. 
Noch ‘groepter een ander ee Hauickſ — vuyle / onvruchtbaere ſteenachtighe / ſa⸗ 
guedoc/ flelen voorts brenghende — * 


palme oft onderhatf h leyne bl, 
abe Cicoꝛeye ghelijck * toons —— met zeer clepn. hapsfens eñ de bloemen * 


—* iet belijdt. Es Sat 


Meanetelef — 4 —————9 mi 1 » 12 


AAE ef See aa Mies 


Dik Hauickſ. cruydt groep { 
befbend meeftendeel de Bladers intronde —— en lancks der aerden 


ende e ghehe 
nich / iae meer Dan die vanden Bor ſekens ens cruydt / ende met rondt wigeſneden canten als de Ra⸗ 
kette. De ſteelkens zijn dunne / cael end — 


van C Cancker bloemen maer minder Die vock in —— bollefens weranderen/ ende ‚ metten 


u * it bes 
BOE sE: 59 nis rendu bete ani 
zate ? 


ver Bodt Mathijs He Lobel, — 28 
auicklcerupdt met langhe wortels. In Latijn? Hauickl· crundt met bladers ende bloemen ban Pa⸗ 
Nieracium longius xadicatum. pen · crundt ban Montpellied Latin, Hi 


an Tatiin 


p ï x 3 Hie 
racium foliis & floribus Dentis Leonis bulboſi. 


nc ded an he 


00 2 
— 
Dr INS 


Í 


mr GNS 
bi RON 


— 


| 
4 


NES * 
Kept KOS 


Mir OPZ 
HWI — J 
Kij — 
* EN 5 * Y 


J HUauckt. * Alan BEN pe TPE Perito Rial MAar es 
St fömtiniate beraepbe acters ende hooghe beider wan Engellande * ende Branc 
SDE beſaeyde acters ende hooghe bemden van Engellandt / Nederlãdt ende Branck⸗ 
E * vindtmen lichtelick cen ſoorte van Hauickſ cruydt dat ſchoon bleecf-gele bloemen heeft / van 
_betwe/fatfoen ende grootte van Die vanden Papen cruydt van DWontpelliers ofte gele Morgens 
4 —5— enen Dicken effen ſtele eenen voet oft een panne hooghe . De bladers zijn oock den voors 

Papen · cruydt miet onghelijck: De woꝛtel is lanck geelachtich oft rofchachtich. Pe 


ie} oe ied de Be 


— Ander Hauickſ· erundt / de gele Cicozepe gheljch, 


och wordt ghevonden den geheelt Somer door in ongeboude acters / lancks d 
3 er teen RE DEN geheelt Somer Dor de hagene 

| sean bi li — ende — geel Genee Hedy. 
Pnois Flinij ghenaemt, De knoppen ende acel bloemen zijn de S fe ( ſtels niet 
geer onghelijck. De wortelis —— Eene ME sid —— 


— 


— * PP 


Dauicht-eripdê met blamers ende gjebaent bart Condrilà 
ghewas/ den ſtele / ende Diepe ghel fde bladeren Dit Hauickt ruyd 
BMS kr RENS 


[Maer de wortel is corter ende ghe reling Hed 
atlicPf-erupot. Men vindet acr De verbeucr canten onder bere hee vam gedaante 


sid 3 Ì be BIE 2 í rit MEE Oe RER 
Bergh Bauiekt-ceupbt,Hiera ium mont k — —*1 EES * * 
ens —— PAAR ED te ES te vast oden ber hdd 
EN meefte BänieBt.criunnt enno vir de re 
1 Pehl d rd J 
1 8 Anobe DUI OMI poei⸗ 


238 Beſchrijuinghe bau allerlen Hauickl crupdt / 
— Hauictkſ· crundt met bladers ende ghedaente ban 
Kunder Bauickt-cerupde de gele Cicozepe ondrilla. In Latijn / Hieracium fo. 
ghelück. — liis & facie Condrillæ. 
—— — 
AAN TA / p, 
Np f 


* 
priv’ — 2 

if, 

NÀ 


— 
A 0 — — S 
— 
—D 
nun 


* N \ 


—— 5 


a” 
a 
…N 
klan, 
- eN ’ Á 
S W — — 
Mtr ht mss 
: ODA En 
N en 
N ZIN — 
GEN A; — he Ie 
5 R 
* e, R 
Li à 


— 
— 


me 
l 


W 


9 
eN 
4 Ned 
— 


và 
U) 


tr ff 


brocht ind [le ſonderli — n wet abeftoffeerden bef — 
heen ende bor she van Sonder Hughe Morgan, inde maendt vã — 
Ee geel waeren / die vande groote Dau diſtel ghelijck / maer tſaet was row ats van en Bo 
De ſiele ende edwiſpruyten was eenichfins de Cardo benediëtus pb — Dau 


achtich Pmeyalsbieander voorpr. — 
Tweede grootſte Hauickſ-crupdt. 
fte Hauickſ cruydt heeft de bladers vande blaeuwe Condellle / maer bid oe 
groepend Fen ende flappen — nge 


——— dd 
kt * * 
AK 3 & & 


ten vande velden ontvent Ancwerpen. 
gn 
¶Dit Damieferupdeis zeer wel bekende inden fand —2— aer Dat vele is groepende 
wd canten vande welden ontrent Boutonet gheleghen / hebbende lancEwerpiaht 
4 ASauiceſeruydt oft zee Condzille ghe clie, ende dunne ſteelkens die in veel zijde 
tacf Fens ghedeylt — voorts comen ghele bloemfens van Lampfane, —— is cley⸗ 


ER ET 
4 | hid — 


ki, als ts dt vande G 


he 


on or Door Matthijs de Kobe, 
3 Tweede graat!te Baunickt-ert i Banickt-teupot bant vange Latijn? 
Hier racium Narbonen 


—4 
racium alterum — 


We 


Hattoniwen Tiidsches geladuce: | om ah * 


3 GG Actijeerwijs als ) * i (Cic ki 4 en Enbin idiuien amel ken abend 
E cie ſtellen van die Endin Ee De blad De Sattoume hebbend fcoridesbe 

8 — ant De den nac Laduca ís ghetrocken van Door Lac Diele in onſe tale 
3 de oock dert 
Á — die de felpde eend elk is vermeerderende / vacrom datſe oock ax ín Grieesis ge⸗ 
ennt, Maer aen engheſien d en cú noch) aBemeender dan de tam⸗ 
Ë e wilde Lattouwe b ghelijcke fie van dien wk 4 
— dig Ighelijckeniſſe van dien / vande lonhe her 


Wilde Lattouwe, 
Heg pede van Cieozepe € oft Endiuie Die de bladers de — — die — — 
— van ſommige heeft 


SD Hi Ee 8 zr elst 
* PI * Po 4 Ge 1 Rmss Mafe Kh sis Rs 
bie (Fan 6 | Zig 


$ | | es — * 
e —— — ius Die eert zeer aroot onder foeck vande Sanaues 
— 


dite / die de Lattouwe zeere aheliick iso he — 


pb Languedoe waerë ver. 
tgaderende Dime 
J De groote menichte daer wt is Te 


wrr 
anNEr af. asf Pes 


9 3 J * — F 
y h EN abefendt/ die alſoo 4— ſonderlinge 
DA 


x grtn, gave: voor Adage oft wilde — en be niet atde an wege * 3 


* 


Te 


19e Befchrijninghe batt allerlen Lattouwen / 


£ — P at 


* ch is / ghe — 
Kf \ Betmelct wi den Heu mate den 
4 Cubitus lanck/ lijmachtich / ende bloemen — 
de die vander Lattouwe ghelick/ als 3 opc cfacdt is / 


* 5 af 


D ve 


Ù Apotefer van DANE DLH ie 
Ef * * 


dae cen ander í is dan de tamme dg 


hd Addddd 


met fwart abeplecte blaeders / foodaenichs als Die in 
(ee seer wel ket hof heeft P. Condens 


Diofcorides ë De wilde Lattouwe is de tamme ca 
apelije maer. bittervan ſmaecke / ende van crach⸗ 
ten eenichfins den Heul ghelijck / waerom dat ſom⸗ 
— d melckachuh fap ghemengt hebben meten 


ul ſap. 
— ide Lattouwe een —5 (ei ingbenomen met * “gijn, iaecht af door 


— —— — 71 7 
den gogdeals Galenus oocf feabt. — | 
&'fap met vrouwen metck ghemengt is zeer g tgheſtrek pde verb 
&felfde fap ingenomen doet ae; ſe it twerweelt oock den 
vrouwen haerlieder maend — ende is goet teghen die beten vande Sanana ende ghe⸗ 
ſpickelde Spinnen/fe eght Galenus 
_ Sfacdt van defe Lattor me d oneuyſche droomen / ende den ft van 17 ſoowel 


Omelet vande wilde rim toond bewaerti in cen nieuwen eerden pol naer dat inde Sons 
re sbeftam. heeft / ghelijckm 
pul. t dat den Arent a fs Bp zeer hooghe wike vlieghen / omte ouerfien de natue⸗ 
ten vande fate / al bijt éen blat vande wilde Tattouwe / endemet tfap van Dien fijn ooghen 
nat maeckt / ende Daer door zijn gheſichte geer verclaert. Daerom foo nemet fap vande wilde La 
burelen met zeer loans belen wijn, ende ene — / id bewaeret ineen glas / 
lcke gheb ct 


alef 


VENTE, 


Bof lattouwe, 


Gheen en is beter bekent ban de Hof Lattouwe / de welcke veelderhande is / foo wel als 
de Coolen. De et wortel — is — ghelijck die vander Endiuien / waer wt Dat voorts 


comt eenen rechten ſtele met veel zijdefchenten ende vol meles, ius of Dar? 
ge / waer aen blad ers roept an: — ũ zeer vele ghele bloemkens / de welck deren 
witte * 4 * Pi 4* PA 1e EN Pe | er 
Dan tſaedt van Phalaris. — à — 
RE 


ip ane re winnen in haerlieder houen zeer veel foorten van deſe Lattouwen / te we⸗ 
ken gheerolde / de welcke de felfoe voorgaende —— waere dat de bladers corter / meer tſae⸗ 
men ghetrocken/ende gherimpelt waeren / wa tkmalſcher ende lieflicker om eten ghe⸗ 


ghelijck. * Re 1255 « E zi 3 
_ Roomfebe Xatcontoe, Laêtuca Romana. 
Dele Lattouwe en —— 


van Brancferijd ei Duytſchlant / 
_Masr zeer vele inde houen van van Jtalien/paincipatick binne en / waer erb anje 


$ 
8 


3 


Dao Matthijs de Lobel. | zot 


* Jattouwe. Fu Tathn / Lactuca ſatiua folio 
iolæ. —— Lattich. In Fran 
choi —————— 5. In Italiaenſch/ Lactuca. an Ghecrolde Lattouwe ongbefloten. In Latün / 
Spaenlch / — ende Egt: In Engels/ Laêtucacrifpanon capitata. 


— 
— — 
WL sn 


t HE veyſchilende /dan datſe donckerder bladers heeft 
eñ niet foo — oorf — is Kn ——— plante fs malſch / ſoeter / ende daerom Liefs 
ticker van ſmaecke / ende camerganck te crijghen/ vande welcke de Poete Martialis 
ſchrijft: Prima tibi * — — —— dat is te ſegghen: Ten alder eerſten ſal v 


ken: be Ne pen. 10 — | 
si Defupeeroppendieat — tdk ser eid snee 
tſaemen gheſloten zi zijn / als vellen —— gbepefabelit die vande —— cho 
de om Dat De clondt vande bladers erwortel poorts. comende opder eerden. is ruſtende / 


waer door ofer mal abe, worden woor falaet alderme 


J dien pe tds deſe eenighe Sattouwen zijn. abeheeten (hoe wel niet: fa — — 


Zee attolitve van Theophraftus, oft door dmelck / als Wolfs. melck) die ſullen op haerlieder 
plaetſen befchrenen worden. OB 
somberder de Coolen / bie van — ——— 


en zijn 
— Dioforides, Det nm — d heeft / is d 
n⸗ La 1 * hal J— Es £ — 2 
blocdihepdeoar melk — zt Ren ine Nd tonen ents —— 
pr Ear aur (mis ttvloey d natuerlick fact beneemi / ſeght Galenus) be⸗ 
ighe oncupf de den luft van blapen. 


* — * ee d De 


‚‚ Gracht, 


295 —————— allerlen Coole, 
Slun 


nt Eroppen 


De Sattouwen veel gheten (als oocf — 
ſegt) hinderen der claerheydt vanden ooghen en 
ghehe! 1 maer ſy odeueedee —— 


* — als ſy aheſchoten zijn/worden 
in pekel gheleyt waer door ſy eenighe cracht crij⸗ 
ghen den ſapoft melck vande wilde Lattouwe ghe⸗ 
lijck. 

Galenus. Lattouwe is een coudt ende vocht 


mf — 


IR Uig, 
Jh’ NPI 


iet moghen eten / maer principalick / om foo 

te —— coude den fonteyn water ghelijck. 

is Die nut ende goedt teghen heete apo⸗ 

— ende — lichte puyſten Eryſipelæ 
gheheeten: maer teghen de groote en is ſy ni 

— — Doek is ſy een ſpijſe Die den 


“Plinius — enh te dickwils 
gheten den gheſichte binder 


Coolen. Braſſicæ. 


— idd KL AE cede dn 


iaer! sien aak 
t ei a id 


Dodt epatthijs Delobel. 283 


* A wtvrupten ende derinahen ſy oock 
Ders zi) 1 ĳ SOLE 6 00) ĳ v2 17 
is naevolghende. 
PE POC ef { Ee OEE fn { kes Nas Ea Ersiks 
Maerc Zee. Coole oft van naeme ende ghebruyck Dan metter ſi 
maid. PEEN £ Aa Mr * 
, ſullen ve per b 


dd Added ned 


Ghemepne Coaten oft Slooren. An latin/Braflica Witte (lupt-€ oolẽ eft eee, In lr 
Cra 


vulgaris ſatiua. In Boechduptfey/Hoel. Fn n Frã⸗ rambe. An Latin / Braflica alba ſeſſilis * 
tyois 3 Choux verds,oft Colletz. In Fraltaëlch/ — aut — Lactucæ habitu. In fia ran 
Cauolelifcio. gn re In Engels tho 


Healeende Cole. 


B In Engels/cabbuge. 


al ole heeft get d * d — pe abelije / de welcke in malcan⸗ 
gamemodes ood grach blaen ſiende. De welcke 
ſomtijdts met en beeft dan roode ribben inden rugge gade — © ch zijn oock de ribben 
ſt cronckelde canten. 
Witte zn den 
3 — Toten Lattouwe ghelijcker Dan deſe ſluyt Coole wo 
bladers zeer gh ein een iem giel, been ende binnen 
ES rain CS ke idd hd Yer De alue ribbe, m van bupten 
à Ered ep (4 er A ee et pat * HE kl Cat gd: it lin ** be lenade — en daer loo⸗ 
ben. | * en en —— weaker 
Boobeflupt-Coòle. —— F 
En pr ec re An 4 rde ke hon dd 
pir HE EM werjchilt vande voorgaende vinde verwe, — 
yde deſe en worden nerghens gheene foo vele gh pefien ——— 
b 


Soldanelfa, 


Ae Pallas a lrn é UT asl. Pr de A aaa S 


29 4 Ph 4d dend hd 
waer datſe met bolle fchepen ghevoert worden inde naeſt gheleghen plaetſen van Dupefchtandt 


7 ij 
Engellandt eñ Spaignen. Inden Linter zijn Die lieflckſt om eten/ ende zijn oo aeme tot 
ciyſterien / def-Baluë de Hoogh Ô pefche Medicijns die z et mens 
ghen. Int beghinſel vande Lente gaen De bladers open / ende op eenen ſtele van twee oft Dope cubi⸗ 


tus hoogheende eenen duym Dicke comen De bloemen / haeukens ende huyſkens die vande Rape 
ghelijck. 


Somer Sauope· Coole. In latijn / Braffica Winter Sauope. Fn Latijn / Braſſica Sa- 
patula criſpa Sabauda æſtiua. a 


uda hyberna. 


ND — 
— — 
Rea Wo 


—2* 
Ki ij 1D vd DAN 
re 

De 4 


ij 


EN 


——— 
— 
—— 


—, 
— 
— 


— 


ghenoemt worden „en verſchillen oock niet anders vande 


De Coolen Die nu ter tijde Sauoyen 
Slupt-Coole dan nde verwe / ende datſe bouen open ſtaen ende min gheſloten / draghende witte 
——— EN de niet fe {mwederkt wa 


bloemen. Def g erom datſe zeer 
veel zijn waſſende in Italien ende Sauopen nac de zeecant / maer foo vele mist inde Nooꝛdiſche 
tanden daer dander Coolen zeer vele ghewonnen ende gheten worden. Maer de Sauoyen zijn veel 
malſſcher ende leckerder / eñ zijn tweederley / te weten de Somerfche ende de Winterſche / verſchil⸗ 
fende van malcanderẽ. De Somerſche Sauoye i gerompelt wan bladers dan de Winter? 
fche/ die bꝛuyn groen zijn, inde middel min gheſloten / geelachtich van verwe, jas 
De Winterfthets vaſt gheſloten ende wit ghelijd de ghemeyne / maer lanckworpigher ende 


malſſcher. — 
Bloem-goolen. é $ 
¶Deſe Dloem-Coole is een vꝛemde aerdighe plante, de welcke beter Dꝛuyf Coole waere ghe⸗ 
noemt, want ſy heeft eenige —— welcke met zeer dicke ef moſachtighe witte 
granen / ghelijck Die vanden Olijfboom voort t lanckwoꝛpigh i Diuyuen 


ste Sj Lb —* 


nt, Eese ——— ed bycants 


Door Matthijs de Vobel. — 295 

Bloem- we In Latijn / Braffica florida Botrytis. — aitde zee-Coole, An Latin/Braffica — 
Franchois / Choufleury. An Italiaenſch / maljlae ſtris, multiflora, mon 

Cali re. fpermos. 


——— midden we de bladers / waer auſſchen dat ſy gelij in eenen Guy beſloten ende gienen 
ie, — is den Raepſaedt ghelijck / maer de ſmaecke va 
ghen 


— «— 


Wilbezee:Caote. 


As Ak of aula abe af der ria a £f 
hdd 
Bae CH GR ne 


Ens cllandt afefaent hee: / * iſſer noch een zeer 
Ee wilde Goolen van —— maer v van ander ghedaente / de welcke haeren ooꝛ — 
E oeffent ende beach / foo is el row èn lela dev: zuchten 
zijn veel onlieflieer nochtans — some — ons beeft ouerlangẽ tijdt cfaede ges 
gheu — er „geleerde Engelſche Medicijn Tumerus / willende dat men die e [oude heet Mo- 
_no ofperm — vole cen —— iele rondtachtich 
men waſſen ghelijck zi ẽ: De hau⸗ 
ziee ende bicfachtich/de welcke HRe Bkk /n —— 


* 


PPA 3 


E Eene sij 


ES bladers zijn eine fot —— bruyn 
gro ne Coolemaer dicer ende — om — ghewaterde canten ende zeer con — 


—— 


* — De vꝛucht vande wil 


a dee — 
A he — — 


Deblaan. à — * Er 4 
_ Apul Gs bladers —— den heet à k Af erdrijnen ——— acai. 
ghielijef een 


1 Pd 


alderbande ak ek Ag © 


Ê Brabenagikes/ bene * 
E fijn. St datde iemand Beeri neen achine vanden je 


EIL k added 


b 4 Raep⸗ 


z96 Befchrijuinghe van Kaep Coolen / 


Raep-Coole, In Latijn / Rapa. Braflica peregrina,caule rapumgetens, 
In Italiaenſch / Caule· Rape. 


Noch iſſer het ſpel vande wonderbaerlicke 
IN J natuere nu ter ijdt gheheeten Raep Coole / ens 
)detis een vꝛemde plâte Die wt De Grieckſche hos 
Nl WL uen comende in onfe b bowen nu groeyet. Lutel 
NL ND 


4 
— — Die de conde tocht niet foo wel ghemwoon: ens. 
— Wy hebben Die ge fien ot Antwerpen / Floꝛen⸗ 
\ 9— /) cen / Padua / ende ander plactfen van Italien. 
JA De bladers zijn ghelijck die vande ghemeyne 
N eñ fcherpe Coole / rondtomme breeder ghehac⸗ 

7 feltjende is wt een Boutachtigher wortel haeren 
VPE ſtele voorts brenabende van ontrent eenen voet 
NS hooghe / waer tot De bladers voorts comen ber 
cleedende ende omringhende eenen grootẽ ron⸗ 
den Fnoop abelijc cen vooft Rape / die onder de 
bladers recht bowen der aerden 18 groeyende / 
waer Door Datfe ghenoemt wordt Raep. Coole, 
ghelijck ſy oock is van natuere, Welcke ronde 
wan verwe ghelijckt de reſte vande Coole, 
ende oock van fmaecEe/ eñ — alleleens marc⸗ 

ken als de Coole. 


Alderminfte Engeltche Coole. Anglica minima 
Braſſica. 


My ghedenckt oock dat ief ghefien tij inz 
de houen van Engellandt ende Nederlandt een 


je WAVEN 1 
faso ks B Seat st fe D Pe 
17 


—— d ghebruycken af h leerachuch 
ai DE Ts 1 
Ea t helde Itali — re 


ded 
2 4 


- & —— foli. 


elanden Suydtwaerts aheleghen Bel Daer vele olie wai deſe Coole zeer gemen⸗ 
ne in pottagie / n midts datſe zeer foet van fe 


hdd zerk} * ed 92 bl 


Le 7 Led Li 
* — bree —— 


alma 7 aat Hens klan 


anda 


De —— ende —— van ais — herwaerts gheſonden inde plaetſe van 
Blomcoolen twee ſoorten van Coo ede de blabers Deet gheſneden tot aende 

middelſte ſenue die vanden Brvoet oft Cruyſdijſtel 
en ghekerft. Deſe twee foosten en 


ſijnen hof — gn man erpen Sans Donne / anderfins, 


ghelfand gheheeten een groot lief hebber ende Fender van erunden / planten ende boomen. 
Diofcorides. De tamme Coole maeckt abefoden 
ab Dt Dien dat fap eenich ſins plurgeert / — corpus ſtopi den eamerganck) 
ar zeere —— zijnde ben den — ——— en ne Ö meer als —— l — is/ 
onter- —52 e / maer in Egypten 
en wordt ſy ———— ì ze 


git * bben: Plini 
en han dae — * — hik, bp | é S 


cleyn Coolken gheheel ſneeu · wit / behaluen aen⸗ 


| 


Daos Matthüis de Lobel, 257 


Shecronekelde Coole met dunne ghekerfde blas - Shecvonchelde Coole. In Latĳn/ Braflica 
ders, In 4 Aah tenuifolia la- — fimbriata, 


Ze 
NT 
ENE 

IS 


mi 
p 
PZ 
LA 
NE 
N 


0, 
EV 
NS 


rra ot Ei bek ST ahl — 
— ae den ſchap end hooftſweere daer of comende, 
maer voor den eten (athlon — —— 
iter/ maer ſcherper ende crachtighe om te 
“Doen water maken maerde ſelfde gheconfit B— buyck. 
oweC. —— * — * A pee ingbenome 


f met wijn ghe⸗ 
** gheneſet terflangben. jdem Galenus. 
Ì — —— ck ghemengt / ie ydt op de leden ende voeten ba 
Gin 
1 ock goet AR shear ats ats Cf y po 4 id — fi 
en Doos Pie. neuf gaten opgetrocken fispuerer boofvende behan blt 
: kJ fr eh RME Je L * nl ers 96 J £ Pa) 
* ë mA: 14 or here bend dacrtut⸗ 


fen aj * eleyt op heete gheſwillen 
bloetſweeren / mides —— — hen Bal: — — 
ende Ae feer : 5 doen wibꝛeken met af colen / ende beletten 
anden hayꝛe. Maer Plinias (rabe bari abend 
etn ende azijn — nde dwivallen vanden ha 
——— ghemengt / zijn zeer o 
ig foenanen Plinius beveelt oock; bare 
sb — eek Selis ep — ſoude ſtouen met —* eñ 
eemael ſdaegs ſou — heer oen 
wt haer plaetfe gegaen zijn ende de abe en weder — alle vis 
Mik Ee ahechend bd de 


258 Beſchrhuinghe van Coolen / 


oock ſeght 


bene⸗ 
de colerife 


fonder meer gheleyt op bupl-flaeghen ende andere blaewe plecten/ ghe⸗ 


Dooꝛ Matthijs de Lobel, 295 
witte Beete An Griecks / Tedraor eit Zeöraor.InLar - : 
tijn/Bera alba. In Boochouptich/Weitlen Dan- aoomſche oode Beete / In Latijn / Beta Rubra. In 
gole. An Franchois / Bere, lotte blance, An Peas. Boochduptſch / Goter Mangole. An Franchois/ 
; Haenfth/Bictas: An Sp aenſch / Bledas ‚ In En: Bere rouge, In Enghels / edde Betis. 


gels / Withe Betis, … 


WI Si 
g en —— 
— EN S AN ui) NA 
DE) Ol’ PRET Oil 
É Be AM Nef zi W 
—— lnb 7 WEER A —99 — 
ANN (OO — NE 
—— Ws Jard 7 
— 
DSS Wi —* * ? 
9 KO 


— 

ge * 

— ey 
— — 


2 
rin — 


G- 


„pe en ſouden De goede ouerſten niet ſonder teder begeeren in alle wel gheordonneerde ghe⸗ 
Menten datd Apotefers fouden wefen niet alleenlick ghetrouwe ende gheſchickt / maer oock ghe⸗ 
ke tio af den/ onder de welcke henlieder conſte niet dan bedroch ende ſchel⸗ 


4 1 Vv SEDUNE, 
Ja Ca £ © Pel 


gts 


a 


em weten doo hedenſ daegs f gb h eleertſte willen zijn / ni 
2 lefen inde boecken oft fien inde houen / te egghen wat onderſcheydt datter is tuſſchen 
de Blicum oft Maier: Maer nemen die alle bepde d'een voor dandet / om de ghelijcfenife 
bladeren die ſy tſaemen hebben / Boe wel datter tuſſchen de ſelfde groot onderz 


de 


300 Beſchrijuinghe ban allerlen Beete / 


Goode Beete. In — weke — 


* ben ERE fiäte int lchaem blijuende / ende bes 
—— ee dou wien zijnde / foo verweten ſy braecki inghen ende 


Md “MA 


meng, ie rte à 
eter met borieker groene diaders Í 
Defſe is oock alleleens / dan datſe doncket Lroene 
bladers ej waerom datſe oock — Dele * 
heeten w 


Ë 5 4 me goobestete 


DB vaſchit vande —— inde 
gedaente v — — inde midden buyck⸗ 

—— helijck een Steck ra⸗ 
per —— — * — roof ſiende Srei 


— thi k —8 
anblade fsi KE Es A eN H 


BAE ran nee 


hé | à rde t Dek — JM ad 


Bonnette. 4 


— en is niet veiſchelende vande oid Berk 


$ Dian De Noode Beete met Sinfen she rad 
er, omt de ebhvoeginghe van eenige aſtrittie ſegt 


e De wo el noch veel meer / maer De witte Deere 
maeckt — — Plinius die Rabe bi di Beete cen — geſoden — — 
azijn gheten / om den buyck weeck te maecken / maer zeer ghe 


ſoden zijnde datſe de bero 

buyck ende maghe beneemt / — om te ſtoppen ſoo fchijnt bate daer toe beter biete sb —* 
gheſoden met azijn gheten wor DE 

Beyde de Deels h ſcherpe vochtiches zing fbl kend 
Tſap vande © hot kaden Ads} nd fegbeda ſuyn d h ſſe ã opent 
bever den boofderafvarabendy fabr Galenus. 

Sape ten. gheneeſt De pijne vand Galenus ſeght Daer in gedrupt zijn 

erd ett ders ende wortels vande Beete —— vergaande — 

hee den hoofde alſi be fed waſfchet/ ende is oock zeer goet om de aw 
bend Daer mede te ſtou⸗ 


rouwe bladers ria zeer enen witte — vlecken / ade met Niers 
wma quaede ſchorftheden des hooft 
elcke Plinius oock ghetuyght. 
e bladers van Beete 


4 £ *. — aff € 


Dee hefsbens of 7 bois bie er 
— cen piae ſter daer op abeleyt. 


alen ght af ſy verteert / ende —— 
neuſe gaten. Maer gheſoden zijnde werlaetfe alle — aert/ —— crijght een cracht van 
— e gheſwillen. Maer om ce ſuueren end en is de 


den buyck tot — — be ſomtidis de maghe 


prineipalick ——— ender hebben. 
Deete vo ghebruwelt gheeft zeer luttel voediſels / maer is bequaemer teghen de 
heyt vande Leuer dan —— h vab gen — —— 
De wordt ſy met geïngber gheten. : 
Eb ie je d iltſuchti derlijcke hulp 
— Plinius. Witte Beete —— dean ss cate alle forten van 
en — En, 


“Door apathie ve Lobel. —R 301 


had hech leed indd Ad 


abef jat wortel is goet te⸗ 
geeen ——— bieren. sina 
Jt 9 dd c JE haten bt ete F 

9 — AMä—— EN h Pe 3 tse J fa pe ek Oft on 

iet en Eee p , — Alg Adige 
der — is. ud 
À — noXI Ailde zee⸗ Beete Bett (1 eſtris ff i H 
— ergen van —— opde — plaetſen aende dee delen, hebbende 
| done er groene b bladers d Die zij de heef Át i 
j dated bet. 4 * ö— KAn ar eze nde ’ 
ius album. An hobehduptteh / saper, In të * 
chois / Blette. In Italiaenſch/Biedoni, Blito en⸗ Goode Maper. In Latün/ Blitum 
À pe Gelofia. Gn Dpaentch /-Bredos ende Blédos: en stee rubrum: 
gn Engels, —— 
J 


——— 


os bk sf 


rate he 


7 — — 


/ 


5 4 le 


, D 
Les 30 TIG TEN En 
ö) — — 


Den sijn van natuere ende ghed ente zeer wedr, — van Drager oft Dn 
roo genoemt om den ſmetſ ſ —* aecke Die Daer in bevonden wordt : Want 
la ist in Griecks te ſegghen ſlecht / bot ende fot/ ende D ouders bieten E Blitos de welke 3 Duyt⸗ 

ea HMW e/ J l ſe che eeten 
—— kon 


— Beeten de dd en neden zin Och hoe laan — * 


Bloenen aber heeft een dickachtige voc hege rs tpeant den grafie Pavel 


ard ab nuaem en zijn; boe wel nochtans dat 
RBynſche fchijnen de Beete ahehouden te hebb fvecie van Blitú —— Blf — 
gees Î u tum / 
Î eee Dal —— IE Ot rde à sfcher ea gede ig 54 
En mè — rorum prandia Beta tar, m epe peter vinapipert 


id 


n gelijck, eñ * in ẽ oocf die vande ee died 


* 
Beſchrijuinghe ban allerlen Maner / 
en PV | Berget MEE TE ile Gaflacaute duh CE PJ m6 en an * ti 
ed —— ter ap el St Neen we oan ks hae — Aeon 4 
—õä per Pe AR £ 5 5: — * hade * 
ber df é 4 7 bb 4 


Os 
de 


Elepne Maeyer. Blitum minus album, 


de ads ende enal Saber —* mac: minber dan Die vande $ Deete, De bloemfens zijn bones 
Aoode Maper. Blitum rubrum. 
¶De roode Map i den dere niet helijck / dan datde ſtelen bloedt roodt zijn / ende de 


— AN 
ed 
* — Als — 


datſe den ſommighen de Cholera ver⸗ 


Boor Matthisde obd, 3 


*91 bl | hd A * vt A BA | JL Add 


EG zsie & mel ala sau dr Fei 


Ees St 
camerganck powen, 


Fluweelbloemen. In Latin / Amaranthus Pu urpú- 
reus faturo Coccineo. da, deg uptlſch / Samat⸗ 


boulm ende Dauſent fchoon. In Franchois / Paſ⸗ 

fe vélours In — —* velluto: ende ig Alutdeelbloenten miet malle bladers In Latin/ 
aebe wiki de ísoock Amarant Ê 

EN st. 1 fr A 4 sar) —— ne? 


laren Engels / Flower — 


Ee Fe 


Mie bat atd dn ah Ho sane le Rnd nt ka 


f 
J 


Den naem Amai 
5 waerom dat hy oock is — soa den Chi focome/ Sai Se 


eze je 


1 


— — — ——— € zijn van 

Mapes oon Blend foore van 
É À aes Oe aat Pd oC fen P GC ' Le 1 Per: TD: K ds hdd 1e E 
E * eee Adonis — Eer 


— Eluweelbloeme · 
ponen om de — — 
eyt in veel houen van —— Vꝛ re 
De Eerde —— oock gheoeffent / de welcke lichteliek we De figuere va 
Bane gef an 


didi eeft bladers Die vande Ma — afaveabel 
con / — by iden fpacich twee tſaemen / neff 
* Veeteren * 


cin Fed ende — 


— hi 


Nn Deen PLL ee — yd we 
zä Blije dan dat de blader û lder zijnende cleynder , D ſei⸗ ab 
heni ic / dan dat De bladers ſmalder zijn endec ‚ Defeisonsa 
ahanie hp ben anderen hel LON er eben Deer bin Beoobe oon Heten 
went Redd ME SE ' JI Te 1 ES © v dt vr Ainchddddin hdd hij vibe 
men, %n Hatújn/A maranthus maior floribus pá- | aerde bloemen, In Aatĳn/ Amaranthus holofe. 
zriculofis (picatis purpurcis riceis,fanguineis,reticulatis floribus, 


SIEN, Ld 
ee 


Vi) 


Sa) 
ve 
—F 
A 


À —— 

NEO 

4 LS 
NT NN 


8 — — 
WID ZS EU 


zj 
wiet, 


— 
— 


Deſe en is Dek vooꝛgaende niet zeer onghelijck / dan datſe bloemen heeft bonen zeer ouervloedich / 
ende ſtaende als gheboghen aren / in malcander groeyende / zeer luſtich om ſien / maer meer verſtor⸗ 
uen van roode verwe / Zijn anderſins den anderen niet onghelijck / maer meerder / want den ſtele 
is gheſtreept van acht oft thien voeten hooghe / oock zijn de blad (meerder, 


held dndd 


Braves. Ô . - —* 
8 4. 


Door Matthijs de Lobel, 305 
Papegaepen · trundt · In Latijn / Amaranthus tricolor. Sft oock ig Theómbfotum Perfarum 
apud Plinium?ende ig Celofia Tragi. 


De aerdicheydt van deſe Fluweelbloeme * — 
niet gheleghen inde bloeme / maer in verſcheyd — 
vlecken vande bladers die dryederhande zijn pel 
verwen, ‚ Bant jen zijn die vanden grofuen Baſi⸗ 


J | had pc 
Med, fornwen / Afe 


gel 
—5 eride bloetroot; den oge vande Da 
pegapt gelij / waerom datſe oock in Vlaen 

Papegayen · cruydt vã tgemepne * dee a 
den Eſaedt ende bloemen zijn die vande Melde api SN Ni 


Eef i é LÁ 1 


wonden. 


Melden. — 


Ganfen voet. 


mn 
— 
Ne 


pz 


Anguillara. 


Creeft crundt $ — 


Tornefol,gbemepne Verrucatia met zjn onderlchept / eſt Heliotropium trioccum Plinij· 


heel 
8 
hd 


Beſchrijuinghe van allerlen Melcde / 
IJ. PRE) A L À in 


306 
— Atriplex ſatiua alba. In Boochduptich/ 
am Molten of Milten. Fn AFranchois/Arro- 
che. In Italiaenſch / Acripliceende oock Reppi- Aoode tamme Melde / Fn Latijn / Atriplex ſatiua 
ce. In Dpaëteh/Armoles oft Armue wort alrera,folio & fore purpurea,liuens. 
oock van ſommighe gheheeten Chryfolachanon, 
Dat is/gulden Moeſ· cruyt. Fn Engels / Oꝛrage. 
QQ 6 
R U D i 
— { — 


as 
B 


SN 


1) 
PS 


47, Pi 9 Te 
(AEB) JAN 
DJ) 8 


VDooꝛghatthie de⸗ ae f 307 


e roode Melde is deſe vooeſeyde £ Dee van —— —— hat paf donker voor 
Ee —— —— —— * Mer a „Ec 
Diofcorides. Cl y folacl dt ab ſi d (et GOE k M ſe DUW BETEGELEN Cracht. 
den buyek weeck —R * EN ME sf * —24 (tf % 
C — * 17 Li Et 
de wilde als fb begpannen te vergacn. 8 


se jacdt vande eN C 6 
Gal dateen afvacahende — nrde Dat daeromnut ie ende eee De de 


* * 2 
— ed AN pe 


(it Gsvelke Nao 
je _Galent us. Danes coudtinden terfen / ende vocht cot inden tweeden graet / ende midts haer 
g Ï 2 2x hten 
Plinius. Meide met azijn * Salpeeler gBemengt/is goet gheleydt op dwilt vier ende heete 
gheſwillen. Bei 
_ Plinius. Melde worde ſ lick ende is der age ghen: fp genereert fpwoeten ende 


6 
Cas 


feniin väd Canctharides oft Gpaenfche Vliegen, 


1 ycus van Na 


kelde isood 3 geer dn den | 5 — 


| hd vn ke J Î * 
CN adden EP 6 — Ns KP mof B eN oa Ne Kofau A 
4) pijn | gh gh Dalpeeter /ende d arterien £ 
eg — — *4 É 
* | —* Ger c 
AETR 5 cn { tf artorf Saufen Ah afaAarn 7 b É 
fc met M h n / doet braken. 
S LE Mad. Ls, én 11 4 En, } L *4* 
— oft De ſaedt van M or GEDE ingh 
FF \ én rg *. * *43* * 
br VIES Ld Medicijnen, 


Re KA 7 


iſen — In Latine Atriplex Pes 
och⸗ 


7 
Gal 
* Melde. In Latün / Auipler Hlueſtris ze inua- anferinus; larifolia, lacerislaciniis. In Bo 


a, ende ís (ylueftris 2. Matthioli. An 


uptſch —— Wild Molten. In fiche: —— datte de Dochs boòbdet. An — ——— 
— fauuages.Fn Engels/ Wilde orrage. Pied d'Oye. Fn Italiaentch/ Pede di Ocha. Jp 


——— 


q 


art ifs 2 


308 Befrhrijwinghe ban Ganſen voet / 
En et abelijdt en is / bewijſ (behalen de oeffeninghe van dien 


CA zi & len ACN 
em EDE EDE NN Of 1 
pr EAD. { di de 


—2— Pr uns € 


tin © vale 2 t € — a zals 
Datfe gheerne is groepende aende canten vande weghen/ foo is 


die vanden ouders ghehouden ghe⸗ 
weeft voor Olularrum oft groote Eppe. De wilde Mel geer oel ontrẽt de velt 


7 


— * c 4 A 
‘ Ld 4 J 9— rd AE Dd Dis Aelen hee 
pee AO, Roloutt aft ah De hf — Balm eh tiek Aras 
vn v geert Oe Ï TSE —c 4 —4 en 

Ganfen boet. 


Ganſe heeft de bladers van Naſcaye / oft Melde / ende wigheholt ghelijck de voet van een 
Gans / de bloemen zijn rootachtich ende cleyn ghelijck oock tſaedt. De worelis fafelachtich. Die 
cruydt waſſet ontrent de meftputten ende byde ſtraeten ende weghen ouer al ghenoech abelijd de 
wilde Melde. nde Apotefe ift onbefent ende onghebruyckt. 

Men ſeghi dat de Ganſe voet de Soghen oft Verckenen doodet / maer Fuchlius ſeght dat tot 


VEND Risk er 


euppende zee⸗ Melde / In Hatin/Atriplex ' --_olens,endeis Garofmos Cor i. Sommighe hees 
arinar ten die Atriplex canina, om dat fp mepnen datle 
boozts comende is bande Bondts pile, 


| (s ES 


— 


— 
Rd —— 
H Ze d GA 
* 
/ 


ns 


— 


Aende coſten vande Middellantſche ende Venetſche Zee groeyet ouer af deſe Melde lanes Der 
aerden cruypende / hebbende den ſtele / ghekerfde bladers ende tſaedt der wilder Melden eñ Spin⸗ 
na gen ghelijck / maer Dicker ende breeder / ſomtijts rootachtich ende ſomtijts geel van coleur / maer 
is ſoutachtich van ſmaecke. 


it ed 


a AVV fend SB 
rueu 


Dooꝛsdatthi jede Lobel. RE Ee JN 
her be bladers ligghen opder 


deld 
€ 


derden —— al * die met meel befropt waeren en 
maeckt ende bycanis ſchandelick veracht: Want den reucke kie dien ſunckt ghelijck cent Boet: ae 
ſſchen de vinghers / oft ſy erghens —— 


hebb ighe Ayle hoere / midts da gheheelis ſunckende gBelijek de vuple ende ftincte ende bo 
ren / waer door D ghe y lick C cruyd dt — 

de gheſtreken zij adeh n / ende tot onnnueheyt daer door oh 
men zijnde / comen met cen ff dinck de — eeen / — in de kercken daer — domp 
waſſemt / ouermidts De begrauinghe d gheene gheſuy 


en worden. Maer ten — gheen ſins in ſpijſe ghebruyckt worden. 


oenen vennin ——— 5— In ree 
ona oft Bonus Henri n Boochdupiſch / 
— — —— In Engels) Enguch —— 
Polyſpermon Calſſani Baſſi Anguillarz. 


pt ge Tuxneri, 


rlr: 
id vin jy 


4 


* aoe ae ghenoemt te zijn Polyfpermen oft Poly poron vande menichte 
end ie vanden mofa —— ebi daer mede geer veel 
— bitus 

eraf leen aeliictymtaer D’ Det ende teerder/ De wo saf 

ende dunne. BA hid! k —— telis 
— ſeght Calimusafene a llara, is d Teen seer Senats — 

„DE en Henrick meer door bebtune dant — sena 

| — cha beke t/ he — 

| EE ee rommen em0ë Enghel 5* en — 

an cruydt / waer by datſe noch blijuen meer — door een reden / 

ghebruyck wel comt, Want def plange eeft cen —— —— an (Dire 


ghel⸗ 


310 Beſchrijuinghe ban Spinagie, 
gheleruydt / ende v ſekerder in heete fie goed 
lie icke —— het rl —RD 
verſchillen vande nature vande Spinagie. 


‚5 


Ht k 


Der tet DRE 
—*2* —*— 4 CIE AET #1 ht vi 
(datf d ende niet vele en ſchijnt ie 


— 
9 


pinagie. An Latin / Spinacia An Beochduptich/ ki 
SpinatofSpinnet.An Franchois/E{pinars. In Clepne wilde Melde, In Latijn, AP hy lue⸗ 
Itali aenſch / Spinacci. Fn Spaentch/ Eſpinaca. ſtris Polygoni aut Helxines foliis. 

gn Engels; Oppnache. 


lis. 


€ en : 
—9 — 
GUN N 


“Door Matthijs de Kobel — zu 


1 € D der An 
Slaktrupdt oft Parietare. An Grieks / der „An latun⸗ a, e J 


n P re 4 Altas 
Boochauptich/Tag nd nacht. Man us Dt | 
liaenfch/Parietaria. In Spaenſch / aas del muro, An Engels/ Pellitozp of the Wal, 


een 


i. Ende ſommige geuent 


tſchoon maee⸗ 


wivallen / ende oock de witte vlec⸗ 


in agheſodeni is — 


ende ende verdrijft den ſteen ende 


Phil 


ite … Belcheiuinghe ban — vector 
Plyllon Wjrken: In — Manneten· ni 

Aatun / Phyllon thee / Phiyllon — 
ligonon tse (9 250 winde hal 


0 


zon Tata 14 1e 
u m 


36 ft ! 


Door Matthijs de Lobel, 


Bi geieruddt M ke. In Sri ks / Linozoſtis. In 
Latin / Mercurialis mas. Fn Hoochdupttch / Bingel⸗ 
kraut. In Franchois / Vignoble ende Mercuriale. Bingpelerupde wijfken Fn Latin / Met. 
curialis femina; 


In Italiaenſch/ Mercotella. Fn Spaenſch / Mer- 
curial. In Engels, french Mercurij. 


GOE 
19 9— OTE es’ 
ED) — 4989 
IN ——— 
—9— Tl ONIN 
IE / 1 Is * 
LD 


(D 
Ue 7 


Mel Mercuria- 
le, Gonich vã 
Bingelcrupt. 


cracht. 


Kn Pans laad, AOR BE ANV iel aar ARL td *4 


* 
Beyde de wingelande * malander foo gelet, dat de — die d'eene * wtf 

ie grofuen licum eñ 
ar ceupdtjde welcke voorts comen acn veel wiercante (eere —— * Kros ende aen⸗ 
eo fijde tac Eens van Perficaria: de ſmaecke is wat ——————— ende eert ep 


6 ahebu 1u e6 


BER FEEN / © h J JJ 
{Ar * (il PENS EL 1 Pi 2 — p 

nn ale EL he) 

Te — Et 7 * 9 


ma 
mf 


AVEN WJ 
hik 


te lees 

van Fennen/ ——— dat tſelfde meer * — ghedaen is int capittel vande bebt waer 
— wat cruydt Dat is / ende hoe veel Dat van Dien is verſchillende. D Apotekers van 
Hide agot inden lande van —— vanden: vele e Mercurial honch dwelcke ghemaeckt 
wordt van dik Beiden wtgheperſt fap/ 4 
Geren pi decoctien dienende om inte en ende baben Eeghen de —— * moeder. 
Inde plaetſe v r niet ſo wel 
IA — tijt betert: en is gbeweefs) ) geba ct de goeden — / gels — van — 


nochtans mmc luttel achterdeels int gl ebruyck / principauck alſt allcene inde clyfierien rt 
wordt / want toerwarmi min DE maec®t ſoeter camerganck / Maer met moes oft anderfins door 
Î k/ ghelijck onder de Mel⸗ 


eG hd Er 
verclaert is. 
Diofcorides. 


iaeght afde coude was 


/ 


om den vrouwen haers 


ende op de ſchamelheydt gheleyt / 


If 


Door Matthijgde Lobel, … | zij 


—— de B A ETT —* 4 FE 


E tſal lerſton dat wedzijven, 


ilt Bingeltrund In Grieck Cynocrambe In Latin / Meca (ylueftris ende Canina Braſ- 

ſi ild Bi l. In Franchois / Choux de Chien endé 
— prees In lonende, Mercorella bata zh mees perruna, Fn En 
gelſch / Wild Mercuri. 


Teruydt dat ouer al in Europen in grooter mes 
nichten is groeyende lanes de lommerachtighe wet 
ghen eñ inde boſſchen / oft in vochte plaetſen / ſonder⸗ 
fj linghe Noordtwaerts gheleghen / ende ghemeynlick 

gheheeten wordt wilt Bingeleruydt / is gheheel ende 

al den Bingeleruydt zene —5 — bebbende 
de bladerstwee eñ twer tſaemen acn knoopen fraenz 
de / ende oock tſaedt twee te zig aen langbe ſteelkẽs 
NÀ voorts comende / Die aen teere wiercante (rel waſſen / 

— bais foude houden voor het gherecht Bins 

| gelerupde, Nochtans heeft het twee / Drie ende ſom⸗ 
tijts ia * ſonder fpaadt hi De — zijn 
bleeckachtich ende langher d Bingel⸗ 
cruydt. De ſmaecke ende cruce — ende 
wat tontiflic. Deworelis — — 

is den Bingheleruydt ghelijc. aten worde h 
— toe gebruyckt / Boe wel dat ſeer goet bour * 
om de weyachtighe ende melancholike humeuren we 
te drijuen 
Diofcorides Debladers met Coolen * cracht. 


1 Neen 


warmoes gBebdaen. 
D'water daer wite Bingelerupd in gheſoden is / 
iaegt af de coude fluymen / ende De heete gele cho⸗ 
ferife vochticheden / oock dwater vande hak 
e per 


ee — Helioropiam. — * 
Hoe weld np Krt tr nis SP 2 

om dat de — open an ter Sonnewaerts / als nj claer is Kbtiienbe ze cf 
recht int Suyden fract: ende Daer nae foo de Sonne Weſtwaert gact / ſchijnen ecnichfins te vol? 
— — Sonnen ce keeren al oftſe vande Sonne ghetrocken werden / dweleke men fien 


4 mach aen ide veel meer an 


u N 
tans dat af defe Heliotropien wan Diofcorides. befonder alfbo ghefeeten zijn, | alleene eit 
en * de Sonne ten hoogſten is / te weten ontrent a ergert ons Theo p hraftus 


J Garde Srl 


° Ï es EL bed 

Groot Creefteripdt „ Fn Latün / Heliorropium 
maius, eft Herba Cancri. Inde Apote eVe 
caria Scorpioides. Fn Italiaenſch / Heliotropio. 
In Engels/Scoꝛpions taple. 


rru⸗ 


LERON 
— 
sd © 


— ‚A 
— 
VN 
Ov 
AN) 
W 


EN , 
| alm 
- 


Clepn Creefterupdt. Fn Latijn / Heliotropium 
minus, 


Gi 


4 


Dao Matthüs de Lobel. 315 


— * Franchopſen 1m Diofcoridis, Heliotropium 


minus Clufij, oft Tricoecún Plinij sn —— — — 


je * a Merark sonen Het 


beet Tri 

gelicken bekendt zijn dat de —* ende hiſtorie 
van deſe plante behoort onder de Sonnewen⸗ 
den oft Heliorropia : boe wel datfe fchijnt van 
opde veracten te weſen / oft begrepen te 
zijn onder de befchrijninghe vanden clepnen 
Creer: cruydt. De bladers ende de gheheele 
ghedaente van teruydt gijn die vanden grooten 
Creefteruydt ghelijct van verwe / doncker groẽ / 
ghelijck die vande Berg Calaminthe, oft eer 

vãde Nachtſchade. De bloemen zijn leyn ende 
geel / Die vanden Olijfboom ghelijck / haeſt verz 
gaende : Tſaedt groeyt in — ronde bollekens 
den huyſkens van Wolfs-melcf / oft Chame- 
lea zeer ghelijck / maer row / * wien donc 
ker groen / ende op! laken oft papier sei 


(RRS 
Bn 
9 


ſtont verandert in cen blijde blau ende peerfch. 

e boeren van Snelle; Maffilarges ende ans 
der gheweſten vande Dlijf-beraben van Lanz 
guedoe / waer Dat zeer wele wan Dit faedt vijpe 
is in n Septembꝛe vergaeren tſelfde met gen 


de oock ſommiohen Chirurgiens / die eran 

zeere pꝛijſen De crachten van deſe plante totter 

EN medichnen ende teghen de voorts etende ſwee⸗ 
— ringhene Sfelfde groeyt oock vele inde Wijn⸗ 
gaerden ontrent —— in Nederlandt / 

—— Duytſchlandt / ende Enahelandt inde houen ¶ Men ſeght dat de Tornefdl 
* wordt ſchoon purper oft perſch / met tſap van die cruydt onder iin Labemengewac 


Dio — Sonnewende met haer facdt/ oock met € Doper Keiſſe ‘ende Sal Nieri ín WAF racht 
ont 


gheſoden ende ghedroncken / iaecht af bie breede enderonde wormen. SDlelſde cruydt met fo 


ere Á Pa Si en mi op gheleyt 
| Tſelfde bend op de ficken vande 
Á Scorpioenen — die lerſtondi — is wiermaten goet teghen voortſ etende 
i 


ſweer inghen. 
Nalſcape oft Pacbtfchade. 
Naͤchtſchade i is cen eruydt zeer wel bekent, groeyende op grachten canten vâh weghen ef ef vels 


r hdd | 
; 2 Se ! gere MEN, MEM EP HIEU N GEEN DEEL LACH ECT 
Ò k 4 — ne ek rn 


b — 2 — tighe ſla 

—— rellen groẽ apel lijckd den Baſili — 
opmaendt draeghet veel — — bloemfens/ waer nae Bat comen 

tis * beſien by een hanghende/ zeer ghelijck Die van onſe Circæa, die int eerſte groen zijns daer nae 

ſwart/ tanneyt / ſomtijts oock ſchoon root, ende diekwils blinckende geel, De woꝛtel is bonen inder 


—— — heefte cen vercoelende cracht waerom de eblapers ob aheftooten ende met meel Sraa. 
engen er ende ovabelentrafenefen de viine vannen f ——— 
daerop afde abel be —— abang ge 
clijck een plaeſter. Sap van Wafcape ahemenat met Ceruvfer Olie van 
* ende ſiluer / iszeer lg zes etende ſweeri —— — 
— broot ghemengt / is goet gheleyt opde heete ghebreken vander ooghen/ * met Olie 
fen ghemengt ift goetceghende verbꝛantheydt vande ge” finderen diemen SiriaGs 
noemt, 


{. 


318 Beſchrijuinghe ban allerlen Nachtlchade⸗ 


Aatshane — 


8 

gd ES —* 3 AICccæ, 

4 * —* ite inie C Plinij . In Boochdupeteh/ Pacht: 
Phafeoli folio, ënde is nae Dodonzus opinie Cubebalum j 

— * rite: Morelle. In Italiaenſch / Solatro. In Spaentch / Morella, ende Yerua 


Ji 


Roemt. fap wordt ghebꝛuyckt ín ſtede van 
water oft wit vanden ey / in doghe ſalfkes / de wele⸗ 
ke zeer goet op gheleyt zijn teghen de fcherpe flu⸗ 
xien. Tſap van Nachtſchade in Dooren abe 
drupt / verſoet de pijne der ooren / Ende met wolle 


* 


Lo hid | | dadde — 
5 1 


dighen loop vander í 1, 
Tſap vooꝛſeyt ghemengt met geel hoenders 
melt ende op eenen lijnen doeck ghelijck een plaes 
fier ghebreyt / is een fonderlinghe remedie teghen 
de heete ghebreken ontrent d ooghen. — 
al. Naſcaye is vercoelende ende ſtoppende 
in 


Pe 4 


tot inden tweeden graet / ende is middelmacich 
vochtmaken ende drooghen van 
chape ghediſtilleert is goedt leghen de groote hitte 
vande cortſen. 


kinderen 


== OR 
—D 
RN 
9 —— 7 TE 


—— Dennm dl 39 


Fe dee Ola Win eslETy Co Tm en 


« 
SeLEEL 


gn Latĳn/-Sol Halieacab, eN. — thale — Mandr rar 
„de 2 ? Oft oock Soporiferum 
— Solar aum veficarium Febe Apat atche Ai⸗ — * ae hraftus? © < ft 
Kekengi. Zu Goachduptich/ Juden docklin ende Bie ——— —— 
kirſen. Franchois/ Baguenaudes et C égifes PE Sinar elders — 
d'oóutre mer. An Staliaenten / Hali%cabö — J mora ‘mayor; ende en ſueño 


Spae * — rreador de ſueño ende —— 1 an ngai gearmd. 
perro. In Engels, Wynter cherp 


Éen —— hebben? —— den kinderen want ane engelinaBen die dichter lande 
gaende ende doeſt hebben de onwetens onder weghen va in die gheten hadden/ zijn gbefto: uen we⸗ 
Pinnich / maer half — Ja oocf binne Antwerp 
deſn / Doozt cen van Defen gheſtoruen. — deſe woeiel is weerdich om ghed ncfen / met 
| de welcke * Alie, 1 oft guychelaers van alien crighen tgelt ende tgeloop vanden flechz 
ten ghemtepnen volck Want fp nemen zeer luttel van deſe wortel met conferne van Shi oft vã 
Vidlet — pe Die zeer Dooftich zijn; De welcke fp terſtont gheuen in ve ſwilghen teghen 
den boef ende al waere gemande bycants doodt * — hy vindt daer in lauemſſe eñ batermacr 
zeer ſchaedelick: want zijnde de binnenſte zenuen vander Felen, als ick mepne/ tof int onderfte vans 
der maghen verdorft; foo ís den appetijt — el ſonderlinghe omt drincken ende ſomtijdts 
om eien / waer Door Dat ſy Daer nac fieck wo 
_de daneen wepnich Alſſem wijn / oft —— — Dioforides. Galenus. Gen pies 


rendeel loots vande ſe —— de Worte el el met wijn ingenomen Doet ſlapen / maer niet foo zeere als 
da Opium, _ Pliniu 


IERADE / ' Re, ‘ 9 * he 4 den genen die. dwater laden / 


— ⏑ e d — k t. Wacr teghe ins 
— — ſay van deſe befien wo:dt ghanen met —— 
h Dſefde fav in wijn gbefpden ende 


mont ghehouden / verſoet de tant fweere. Esta vande wortel met honich ghemengt / 
en eeens Galenus, — abe ke vercoelende 


* 


4 duf, 


Cracht. 


ate PT a laat Ees laa a — 


320 De u ACAD —* 

dul. De beſu van bu en opohel leyt / ghenceſt DE quade ende voort 

De ſelfde ghebreken is De wide weetel —— Plinius. — Doodet veel eer don 

bee Opium. Maer hetis Ad br crachtighe remedie om De loterende tanden vaſt te maecken / afs 

men, Die. daer mede waſſchet / ochtans wordt daer bp Seleen — niet te langhe en 5 ghe⸗ 
nicheydt. De wortel gheſtooten ende met 


olie ghemengt, is goedt den ghenen die Fheſlaghen sijn 


ulmaeckende gaaf Eep Indathu Samm Manicum Diofcor. Erucefolium. 


J 


deſe Naſchaye i lende tot int eerſte vanden se graedt / 

— Galehus. Dee Naſch deel loot f met wijn inghenomen / 

—* ydelheyde van eñ ek specie — fien eñ viſioenen: maer een zieh De 
inghenomen mede die ydelheydt me erder end eht — eduerende. Ende e 


— de wortel inghenomen —* — Remedie daer teghen / is — 
de oft honichwater te wncken ende Gn Koen voedt — 


— aatareban Chas. McIn / 
Solanum fomniferum Cl vj H — i li 
N tred ig Somni tum, — po⸗ 
oak — — — — mifer um herbariot 


ng — * 
zel; \ 
TUR * 
Grijs DN N 
Wo W/ 6 
Se jo A 
(5 —— 
J rt ï 
jy 
— 


| vooꝛ atthus de — — 
luſtich 6 Mat EE sd fat gef en Dil fen 
—5 efimeerder dan die vande Shaken: ian tel zijn de ze aas de Bof-Nafchap 
ghelijck. Saques Plateau zeer dro fief-b hebber vande cruyden beeft — 
Spaenſch facdt def ghecreghen. Daer nae is ſy voorts comen inden 
zeer epeellenten bof vanden edelen Jeere S Sande —— Nonnius gheheeten. Het is 
een, Somer planter ghelijck de hof- — 


AE bed kee ei en ai 
— 


„Don LIndatin/S gri ende ís Ì û san Galenussen eh 
lon ban Dod fc H Peruuia s ban Co rdus —— Met el, 
‘thiolus, ende banden Fitalidenen. sn Boacbupt(e Btechopt. sn bree Parador er 
Berk 
—F 


— 


—— (AR 


Scromoniam oft Serychmonium „petegrin 
6 is vãd Serychaus, eñ de lere” 
De een dinck is met De dulmaeckende 5 —5 — — 
Dioſcorides, dooꝛ cenighe ghelijckeniſſe Diet 
van eenen baloft ſtekenden appel: nochtans — 
wijſen de bladers datter groot — tufichen 
oan Ü y zijn — ſlechte wtahehole n 
Die vande Hof Naſcaye / hoo be vruchtẽ oft aps 
pels sijn van veel * — oft flefcde ſchub⸗ 


sers 


rar 


De note Metel vanden. Apoteters /oft vande 7 
pees-notfens/ oft vande gherimpelde onrijpe Gal⸗ 
noten / maer met fcherpe oft ſteſtende dornkens bez 
fet. Debladers zijn haptachtch ende luttel verz 
ſchillende vã die vande bof Nafkdape. De bloemẽ 


at alde bi an af brad ka Fa ot ol edel Ain ca a 


de groote Winde ghelijd oft vande * — 


egh / 
| nochtans van reucke zeer lieficf afs der wite ed 


row zijn. De pn en is niet groot —— en * 
pende: Sef hebbe deſe plante ſien bloeyen ouer 
meer dan goan inden bof van Pad ua end 


é — uu 
Pi 


SE CE Ba — — 11 


vanden Dorn Aat. 3 za Ens A —— diend halen as 
ern Kalf Catt pal —— in In an: 4 Se te ned ergelijce 


1 - PE 


ſien ende —— lens fe 


— * 
nalienny 
— 6 

(4 


— —— — 203 pur: ond Vort af Hor 
eeen Ven — — gehe beer we — wise —* 
érroft Ban ahende hor * — ge ots tomt een lepe 


ont 6 jl — 
ú ——— om ghelijck/ c — be Buse, de inden Herft bloemen oan or te 
1 att nae vblghen elaere toode befien die én Eriecten part lier zee var grootiëe ende verwe 
F ———— plaa bene boef tot de Winter ende TOE 
„Mae én de ſtercke conde Blier duerend hen verwe hout — on 
dat ih tee Pli, maer ander —— een 


f gaar acht, 


— 


Er OE ED *8 artiest Dafrhant/ 
me WEES hdd * ee rt et — — 

Pafehane ghenoemt ban tghemenn bolck in Italien Amomum Plinij, In Taz 
dendronp,endeis Pſeudocapſicum Dodonæi, oft Solanum arboreſcens bande Q⸗ 
14 9 Tanum TI | ti bl KE 0 it If: Ick 

j met roode bruch⸗ 


5122 
Boomachtighe 

ij rycnoden 

Pa 1 1 1 144 Fr, ni 4 at nat, 
y 2 ge 


derlanders. sd 
Groot Muer ende de belien ban Aalchape. 


TEN EME 


Door Matthijs de Lobel, “323 
Alf⸗ ke. In Latijn / dulcis, ende ban die 

ban Montuelliers Circea:ban Dodonzus, Cy-. 
claminos altera: ban Plinius ‚„uae Guillandinus 
Een plante t ban geo opínie/ Siliquaftrum. ft oock is Melotton ban, 
ban Patchape. Fn Latun / Alſine repẽs C. Clu- Theophraſtus, van Macthiolus Vitis ſylueſtris. 
— — Luce Chini. fe In Booct ſch / Je lenger / ie liet De Bepnt 


dock ig Cacubalum Plinij 


TET RR, TA Yea: 


kraut. An Franchois / Solanum lignofum.& n 
Engels / Suptbitter / endt in Qoordt·Engellandt 
Fellinwood:want cleon gheſcherft wordt het der 


— hdd 328 


8 as h EAT — B: od) : —— 


h — et ahefs * — — — 
J gheleyt op heete ader ft gheſoden in water ende ghedroncken / de erachten 
bande Nachtſchade volbrocht heeft · maer tot inwendighe ghebreken cout zijnde foo versoarmet / enz 
De verwarmt 3 nde oo ercoelet: Th 73 E a Coffin nent ern pen vO AR 4 


Det Drijft matelick we fonder beneminghe van crachten oft ontftefinghe von d'inghewaridt, doo: 
Aperen ende urine/ende neemt wegh de verftoptheden de welcke voorboden ende voefters zijn vans 


ghen des ſcheydt widꝛooghende ende bloedt fupuerende 
eñ beſte deelen. Inſghelijcks doet de Venckel / eñ de ionae ſcheutkens 
als fp bart ende fcherp zijn eer d melck weghnemen ende verdrijven; 

chen de ghene die DE maendt ſtonden verwerken ende melck genereren; 

! eEON beveelt Diofcorides datmen ſuypkens Daer af ſoude maecken / welcke hy niet doen 

ve In Dien Dattet miet etelick en maere, Dorf is Circza afenoemt gheweeſt om cenighe aber 

mſe van crachten diet heeft / als wel beho ort / met de Mandragora want de nam vande Man- 


ads Circa ende werden by auentuere beyde ghebruyckt in Veinnebranekfkens / gheiick 


Rad 
br — — J 4 


cen wonderlieke / zeer fiere e ende naetreckende cracht heeft om fiefde ende veiendtſchap 
if ne Marrhinlic kek . — 5 Cal 


akur adt VES 2 


1 
Aen SR A teort ie akker 
LAAG | Added 4 


1 Es 
— rl hl hi Abd Tr vrmrmen —* 


De ſchoꝛſſe 


Belchrijuinghe van Alks rancke / 


Die van Parijs houden woor Circæa een plans 
te / De welcke De bladers heeft die vande Nachiſcha⸗ 
de / Pericaria oft groote Cloerfens winde ghelijd. 
Vaast & EN 5 DT nent 


_ eubitus hoghe / die claer ende blinckende is van roo⸗ 


Den coléur vande wijngaerdt bladers inden 
afrijfende die vãde Meide ghelijck / eñ de bloemlens 
vele by een ſtaende witachtich van verwe. In ſem⸗ 
mighe houen van Engellandt / Vranckrijck / ende 
Nederlandt groeyet van ſelfs. 

Volks befie, 

Wolfs befie Die vande ionghe Cruyde beſchrij⸗ 
wers vã onfen tijde in Latijn ghenoemtis Vua Lu- 
pina oft Vua verſa, en heeft niet fonder reden ghe⸗ 
houden abeweeft voor het Aconitum Pardalian- 
che van Diofcorides , vande ghene die noch niet 
en kenden D'onderfchepden vanden eerften Aconi- 
tum : want het is een cruydeken hebbende vier bla? 


ë 


Ders cruyſwijs oft teghen matcander ouer frachde) 
ze 


wiß 
derwaerts. T groep ⸗ 
met uſſchen de baders groeper cen ADC 


— Cad 


goos 


Doo? Matthi de Lobel. Ì Er 


a olfs befie, In Latijn/ H Paris. Fuchfius houdet voo: Eee 

— ende is Solanum Monococcon ban Gefnerus, Aconitum Monacoccon ban 

Cordus, ende After non Atticus ban ghe woz Vua ee upina. In 

—— —— hen, Ember, In Franchoig/ Railind guart. Fn Engels / Oneberrie / 
ende Herbe tvuclone, 


3 
J 


he eik 
* 


niks de 


Mandragora 
mennli 


lin, 
fch, 


Beſchrijuinghe van Mandragora, 


manneken. In Griecks ende Lattzn / Mandragoras mas. Fn Boochdupttel / Alraun 


In Franchois Mandragore oft Mande gloire ’ In Itaiiaenleh / Mandragola. In 


pat 


ende crancker van actde 


dament ghedaen inde pl zetſe ſuppoſitorie verweckt tot flapen Nen ſeght datde wortel het 

noo ſaecht m d de gheſoden wordty eñ alfoo bequaem maeckt om daer 

în te drucken — datmen wilt,” De verſche bladers van Mandragora met 

graut ghemengt / zijn goedt gheleydt op inflammatien ende e ſweeringhe vanden oogBert : ſy 

doen oock — alle hardicheden Boeker / ende apo Kondelet ſeght oock datfe 

4 M — cout ende boogie ie, — pe 
| wotjegpemeng $ Afarum, Saffr 
Agnus caftus eñ jounne claere beft. De t 


De ms Babel. 27 
: fi k 

| 

4 

j 


— 


rbe Foe én EN cſfẽs 


he / iſt datn n ꝛijft. 
A add 0 Te 1 Je Li bn dS | 2 
De ſelfde blad d E in pekelb elfde ghebruyckt. — en⸗ 


Á £ 
—* — 43 2 eh br alie shore 


de be diden enben mei eme verdenftſe de hardicheden eñ gheſwillen maer met 
gra uc naer bier — ——— ſyd de Ae vanden fleirſij ijne. Wijn vãde hoef vande wortel 


1 * —4 —— 4 EERS 
o * PA Bs 


A ee hen" zat te nde ld € Bt Mt — 
—— * 7 ijs r > " 
* 


* — 5 hr sate { Ce * 1 Mas, 5 geeft +108. 
À henem diemen éerrich lie wilt afrijden oft dranden deye croeſen / als v ee want fp e 
* 338 — * LA ps KE dn Eet MAL / 0 y 6 3 
— Bedel Sed te dae 7 
hes) nde flacp de oock gheten: Des g in Ef 
€ ke gheraeckt zijn/worden ſt Lach vanden ap? 
* en, Cate Gn N * 7 


8* 


pels 
ende — de robe vloct vande vꝛouwen * De wortel gbefbarifieert ende geer boo 
fiet zijnde 


í heyt zijnde gelijck melckachtich ſap / is d e/ hee weldatbewords ouer af 


hi & 
vi 8 > ‚ te EN 5 5 3 tn a nlbhers ek 


d /gh 
lende tot inden Derden graedt / nochtans h 


Can en franen. 


) fap en tre al. ; Mandragora i is vercoe⸗ 


Lr —* r Je aids 

—J— Pd ghe PA „et 5 EC 4 — 
ve 7 ars: R verste 

£ 3 — 4. Eer J— —— BN 1 


fp zeer crac 3 xeſte die daer binnen is / heeft luttel 
crachts, 


Man dragers Morion. 
Dioſcotides. Men fegt datter is noch een ander Mandragora , Morion ghenoemt / be w eicke 
groeyet in doncker lomberachtighe het omtrent de holen ende duwieren J ſpeloncken / hebben⸗ 


be wortel Di jaechi de wit i ruin dan een palmel kend Di 
___Diofcorides. ſeght d h ijs (bot ſwaers d Bern cracht. 
oeſpijſe / tver de dul maeckt/ wanide — — zeere met ſulcken weſen 
A Mak O6 * * At * * ed ont en. 
RE END A 2 — Pr Pr A as MGE DAE BJ ben 
2e ins ghebruy sfiy eenich n af iten neft branden. 
Ben * Es 5 —* ET IEEE PS PP % 

3 n pꝛeſeruatijf is / als ſy ingbenon € miet Dufmaccende 
Ta. 


angene 
eef ien Dat deſe — — orde Di vande Mandragora niet zeer ongbelijc 
waeren/oft cen an nder waeren Dan de Malozeno van Aẽtius. doncker violet, van fatſoene gelijck 


Soesi Mandragora- Hod Theophraftus, f daerom meynende datſe doodiuck 
gdheten waeren / hebben die Dol appels ghenoe mt. Maer in Theophraſtus valt een groote d 

behoor oft faute int leſen / by auentuere om dat de — van deſe plante niet onder⸗ 
heyden en is / op dat ick niet en ſegghe datter een confuſi e van alle De medeſooriẽ / wi de welcke der 
€ Moet ghenomen worden / ende gefel zijn onder — vande Concommers oft eer 
vande — ende Bilſen. De bladers van dit cruydt zijn ghelijck die vande wilde Con⸗ 


maer met facchter — bycants abel: be ſiacpmarckende e Naſchaye / 
áf 25 voorts comen AC € en, — n ſtele van 
— p een cont ſieclken groepen de bloemen 


abe gt ſaed t/dat — 
a en De worelis —— worde gpeplant inde boren om de ghenuchte enz 
J laet aketsn ans gti Ee —— ni —— * 
— ——— en / Genua ende Napel gBedae n tot haft dan pro of 


328 Beſchrijuinghe ban Verangenes / 
In Lathn / Melangemã dtt Mala inſa · ¶ cyamos.3f aatgn Hyofcyam® niger „ofc apet 
— Melanzana. In Aranchais / Verange- linaris herba, ende banden Araben Altercú, In 


nes. An Boochduptich/ Melantzan ende Dael: Boochduptſch / Billenſamen / Dolkraut / Schlaff⸗ 
opffel. Fn Italiaenſch/ Melögena ende Petran- kraut / Seirboom. In Franchois / Iuſquiame eit 
is noe⸗ Hanebane. 


n 
In Italiaenſch / Iuſquiamo. zn 
Spaen elenno ende Meimendro. In En: 
gelſch / Henebane / Hennequalt oft Benbapne, 


AWG DIN 
DELE 


don Bautisdeobe. — fs 


Witte Bilſen en is foo wel niet befent / ende daer⸗ 
on moet Die inde Apotekers houen gheoeffent wo 


fa aen ende grootte / dan Dat debladers art, 
onder, facchter rouwer ende witter zijn. De bloes 


9 
F fp 
NING A08: 
J —* 
ND eN LAN —* ud # 
— —3 — 
AA WAE Sn har Jy 7 


filennic ter fijdens die bleeck wit. zijn/nae de welcke 


En AN IN 
—5 tſaedt com in cleyne huyſkẽs gchijdt buf kens / maer 
De 


woriel is oock minder ende blijft de Winter ouer 
ten ſy dat fp Door De coude vernielt wordt … Dit 
cruydt groepet van ſelfs int landt van Languedoc 
by Orenge ef nederwaerts) eñ oock bowen de mone 
vande Rhone aen diuerſche cantt Ban ſaey landen 
ende: braeckugghende ackers In Nederlandt / Enz 
gellandt ende Vranckrijck wordet gheſaeydt / ende 

vergaet alle iaere Tghebꝛuyck van deſen is veel 
ſoeter ende met minder perijctel, — 

Dioſcorides. Beyde deſe Bilſen maecken Cracht. 
dolheydt / ende doen ſlapen / daerom wordenſe ver⸗ 
woꝛrpen int daghelicks gebꝛuyck. De medieijns heb⸗ 
ben aenveirdt de derde ſooꝛte die foeter ig / vet / * 


Lil Nl 9 
Zap OD 
lig 


groepende ontrent de geecanten ende op —— 

ghe plactfen : maer iff datmen tſelfde niet en heeft / 
foo ſalmen gebruycken De rol fe/wwant de ſwerte Bits 
ſen als de quaetfte wotdt veracht. Cfacdt dat fd 


len uünde fr le À za ef, Dg Bf Ad A geſtoo⸗ 
ja ard Eee is) (eos tworbet 
Een we —88 allees ze gheſtoot Pt ij — * A gur 


De fil aldermeeſt de pijnen ende weedom. — groen ís gbeftooten / ende daer 9— 
ghedigereert in ki ballekens / ende alfoo bew 

ge ſaedt / pleegtmen te doen inde medicijnen ber oooh be toel 

kerge geuoelen van de pijne weghnemen / eñ teghen de heete ende ſcherpe fluxien oft loopinghen vans 

den ooghen oock teghen d de pijne vanden ooren / ende ghebsefen vande moeder iſt zeer goedt ghebe⸗ 

ſicht / ghelijck oock Galenus ende Plinius fegghen. Efelfde fap met meel van terme oft molpe 

d ke geer goedt gheleyt op alle zen te gheſwillen vanden doghe/voeten eñ ander leden Des lich aems 


D —— RIEN * REE 


| gef doet oock eee Saedt van Bilſen is g gh hoeſt / ſubtijle —— 
— *X —— ahl Je ervloed gh 
allen ande re iblo pre £ fC. en EN faautfesNe 

—— — pijne van — tgheneeſt de — —— ende doet 


_ fineben de borſten vande vzouwensdie nae tbacren van den kinde eſwollen zijn / alſt met wijn 
in ae kn wordt) ende pleegt oock met alle —— eld —2 — * 
bladers alleene met mout · pappe / —** —* medicijnen ghemengt / verz 
werdom / daer op gheleyt. De verſche en opghe 
emanieren van pijne ce 4} _Debla aders pan Sien —— piere iet bijn inahenome 
ieſen De cout Di beet. ebladers gefoden gelijck warmoesjen z4.eev 


„de — Bilfen in azijn ghe⸗ 
benden — doet den vi smal „Plinfus. lie dit van — 
hemaeckt is inde opeen gedaen, benemet verftant:;s- Witte ile is vercoelende 


— ander twee zijn fenijnich. tse fap: vande — dien v 


helijck. ——— Vilſen lacu gher 
ME won derbaerlick wegh de pijne van ander oren / he te GE n zij st a fe. 
aders Met ſchaeps ſtront ende wat a: azijns 5 gemengt / nd ſſe een fa; ſt r daer * 


330 Bidet —* Bev | 


— 
hdd J Ee belde val 


de voeten daer op gebo , zel 

wegh tgheſwil ende de ie vande voeten. ep van — — gheneeſt wonders 

baerl tick De pijne dande leuer ende — fap van Dilfen — et Sa affraen gbemenge at 
Pij Î Bi fen met out verc⸗ 

fen ſmeyr dat niet gheſouten nis / gh bef (toor p ab 8 pels wijns op ivier fo 

rooctjet ſalmen legghen opde wonder quade | ab 7 oft bete 


‘pan Spinnenande ſullen * 
Bilſen olie vande Mupllſtooters. 

Se ſtoute quacſaluers/ — ende ſchalcke bedrieghers ghebruycken eenighe ſooꝛte van / 
ſap van Bilſen om iſlecht volck te —— de welccke nut is om de * ende weedom ce 
ſtillen / ende zeer goedt om te verdoouen eenighe pijne elcke fe icf hi er 
hebbe. willen vermanen om dat fijt ſecreet houd en, S de gheheele pl d 
—9 ende — tuffchen de twee * —5— edaghen r niet fonder faperfticie (want 


Lá 


nen gerd —— fe [p ſellen op eenen anderen pot/ ende leggen 
* * BT 
——— d relo fb vaft l — bare lief vann ke 
met lut Pe 3 | co cn die alſo er Ar — heydt in⸗ 

ne PES EE nek PEEL ik re he ed * lr UN 

vk ' Ser hdd | hdd d — 
andere — 
Gele Bilſen Ef 1: * EI : 1 4 ef * 


—— ende ierde ſoorte. zn Jealiaenfch/ — auouo, De welche meer io —— 


HAN 


ps 


S 87 


— — 
De bes Beul weederhandetaojten: ate sons RAA 
É Cammen Beul / bier fanyten ende Teienber” Ent renden redes 36 1 
î en 
met wit fâebtrek blacmebie ES UW SS 
eem heut bande PONNE 
— —— 


8 jg eter pee 


Opium — — — 


Ee 


7 


OP OP 


ie int ae ed Sk 
Dn 


aaa Ge lT& iks Vl 44 


où wartnde neten | at 


Swerten widen zer met roode bloemen, 


5 Colle oft orn 
ì Papauer ſpumeu en be Bpfop 
atd Argemone — nbrbelts gelekte 
* Anemone met bolachtighe worte 
Anemone ban alle toorten. 
itte. 
Palfaälla oft Cevat aans 


Adonis. 


& 


verant Nr TET es —— B : pn 

Sulden appelen. In Latün / d B Lvcoperficnm:@ft 

kred rt : ETNA AA y BE dE en —* 

LS miss ge ri een sat neer kr CODE ophuel. 
bn, gelſch / Gold appel. 


tweederhan⸗ 
Man- 


AR PA. al laad, es ba Act 


332 ** Kd 


J *, Kk 


TA 3 Mafe MI Le wet at DER onder, 


ghelijck 


doorde — vande —— Joden int valſchen vanden Glaucium —A— / * 
ander 


lijck in zeer vee 


nj 
ten tijde van —— wadi: Nochtans mach ren oruiz goet —— 


ſt dat baj ae Dat meer 

we ie heh goed juaeme mebicijne int beginfel wa be fluri n die een verdrijuen⸗ 

De cracht hadde / ick oude li — —— een pp ie 
pr ——— * rl af 5 farshesek d 

— id Pad ' * Paak | * hd ba CE in pe ae E A vd Dr * 
die D 6 —— £ , 6 an — * 1 * hid fia 
— —* fout (€51 gh en 2 pe ende Glau- 
niet * mah. 
PA 99 £ (Ge fulkk CaoRtaaaste … nt / hebben 
J 4 (4 F Eed 
ES AT Ls £ 6 * —* * J —8 pi 

k ro ï & Je ſey If | bels 
maer cleynder. } 

Diofcorides. De bladers GI * d se ( Bnn aerd t/ ende ſoo ghe⸗ 
ſt fen { cn tot datfe J dd CM, d voert end ſe ghe 
oud ct. De PDA ab £ Est ete iK A Ì D gben, / als ighene dat int eerſte ver⸗ 
coelende is Galenus. Gl i ſe t ginghe / ge⸗ 

bereed al nienke Da 
rd div k de ss à Ee * * * 5 
— er. N —* AA * ief — — SEE 
J | ek A r J 7 


* Eee aft wene Bent, In Sriecks / Meconce- 
s. In Latijn / Papauer —— In 
mede Gelbolmag ff Gehornter Mag⸗ 
am cel Magſamen. in frans, 
chois / Pauot cornu. 9— Italiaentch / be rin 
cornuto. In Spaenfch / Dormidera, oft Dômi- 
dera marina. In —————— pappie 


— 
2 
= 
— 
2 
5 


* Beul met roode orange egen In Aatyn / 
Papauer cornutum flore phænic 


Door Batthijsde Lobel, 


Ander Borne Beul met voode arange 
bloemen, 


Perte Bozne Beul, In Latij n / Papauer 
corniculatum violaceum. 


| | ' 
5 | 


‘ p 
Re 
Ds US 
J và 
* 


8, 


Gy, bj 


S= 


S 
— 
OAT A 


— 
ej 


SE 
ET 


q Det verſchil wan defen ſchijnt attentie te | 
$ eert 


€ £ — Erk akin: 
J ⁊* ——— fen, gr 
Je In dandevan £ EN 4 EET PIG Thi — — — 
J * 


water 


water is 


Witten Beul oft SAancop e Eme Mecon emeros, In Latin/⸗ Papauer; dan m fatiuú. An hooch⸗ 
n Italiaenſch / Pa- 
pie. 


a A: TA —⸗ Aen ATA s à 
pau * Edd ak = 35: 


Foe wel dat defe —— vanden Heul 
bequaemelicker oude moghen by de Lattouwẽ ge 
ſtelt gheweeſt hebben; den teelten de Sattouwe fo 
nae comt dat in (boeck van Galenus fecundum 
loca, eenighe Lattouwe Die ſwert ende bitter is / om 
de menichte van het laepmaeckende pa) ín 
Griecks gheheeten is Meconis , Dat is 
je — en ſal den Heul bier niet quai onb 


—* Li 
—* Caf. halftime 


Dien — daer naer ——— en ſouden fo welt 
paſſe comen om wervo (gh vande erupden te en 


fen tot bern toe — Heule in —* 
Mecon genoemt zijn / om dat de — ghebondẽ 

ee door de — tighe ſlapericheydt / ende de 

verdooft / niet en connen ghedoen. oft 

Dan Dat Coníon ghenoemt elf heen de ſelf⸗ 

dereden dat Cicuta den naem heeft; want fp bey⸗ 

de maecken draeyinghe ende —— vana 

eg vande Cicura is blijckende eũr 

vanden Heul fepde Andreas in Pli- 

vaas bât terſtondt d ooghen verblint worden / ten 

fp dat tſelfde cot Aterandzie ghevalſcht is 

Alle —— zeer wel bekent / maer zee 

wt den Anemone, wien de Cols 


led 
eee oema man ſoude ſeg⸗ 


3 
Bs 


geraced maen ſy — onderſehey den worden, Heul groeyet zeer ouereloe⸗ 


masseer” 


bie ſonderlinghe oygckers ontent DE zeer 
———— af des Bt, hiet pe avn én $ií 

afeliic in Cio cervenkandhendment Bert ———— — ij 
DET — (ehoonder ende aröotter aroenen ende vol 

— Seane daer De H ſch — — —— — ap 
(emacde ghen ſy daer groote boll — e Plompen / ende ghelijck 
—— Gra ppel / inde welcke ſomtijdts de vellekens / tuſſchen de welcke tſaedt 


ijs doorvli eel wit ende rondt faed is / foet ghelijck een 
oef aen ergeecem: te —— der cbicij 
olie find nutt er 
den deint. Die MED? ooahen. Heul gheeft zijn. bloemen in UBedemaendt, hebbende vier las De 
8 ghemepnlick wit zijn, Die vande hof-£ Mal 
hdd and € ro 6 F J — 
3 des € EAR Zed Gaf Pr alales a We 


A ddd vr Tt JE — * tn 
, Ee X PEA 1 Vat 5458 EN Kk Af 


he ne ige fifdractensom: de J 
ſwert ke mals nde wit fap 3e 
t. Dew 


tel is —* als Die vande Sattouwe 
Ick hebbe ſomtijdts gheſaeydt — Heul · ſaedt / ende daer af groeydde witten Heul / foo wone 
derli is de natuere in haer wercken. 


ee 4 ne ene nan D JJJ J 


— T 
anthon feu multiflorum. 


9— Deſen Heul is tweemael meerder van bloemẽ 
ZIN, \ Die geheel wit zijn / ende de bloeme foo ercellent 
’ —* 4 pi Ap L CR { én 


Keb 


FREE U t he} 
gbeachtwordtende begheert. Defen Heulen is 
voorwaer van gheen ander foorte dan den witten 
oft fwerten tammen ghekertelden Heul / dan dat 
de bloemen ghekerft zijn Ende Dieper randen heb⸗ 


— ende tlg J var, fufrichepb ende fracyhept 


t 
Ms abs kel. EN 


ss 6 


t ijf ſomt ijdt 6 zijn 
—— canten —* rood, De zeer edel 
vã Chimay Kaerle de Croy / die zeer groote 


Pe 

3 —* heeft i in al cruy 
tſaedt van deſen choncken / ter tijde aff h hier te 
| 
| 


EE 


ande fetden werdt ghevonden. Den bot ende fijn 
Nei aedt en zijn niet foo groot als de enckele tamme. 
| iten en —* beheren Heul met 


„ta 
„Dee fooue van omt in vock gheſaeydt en⸗ 
eht groepetin Nederlandt / de welcke voorts bꝛengt 
een fhoone bloeme met gheeronctelde r randen:oock 


if 
il SN * 
INES 9 


9 — ronde ffaen abel candefens, 
9 Swerten en tammen heul. 


il/ die 
gen wordt — L omdat pt —— poorts brengt / de welcke veel ae is pr 
pan Spꝛop van an tfaedt vanden wanden Heul die van felfs sroepet inde honen, de welcte 
B is, ep gn roodt ghelijck die vande Pioenen/ — in 
aen” Dt voorts comen, De bladers ‘ende boliefens zijn die vanden anderen Foo zeer — 
Ee. N ITE gheſaeydt hebbe —— en connen ——— onder opbrefen 
kr kts * 
de bollekens biep gheſeyt ebben. ie 


— — iten tan gaas 
k de —* pero on had bie — — aenden — en kammen Heul / van, 


Open 


ad 


336 eſchruumgh 
Witten ende fi bekerft. In Been aen Bet In — 
€ / Papauer enden aut criſtatum al· —* m ſatiuum, lore Maluæ 
um & nigrum. ortenfis aut Pœniæ. 


df AN | ; % De, 
pen pe — — 


KJT er A pl ins ARE 
En 13 6 én 


e en gaettens heeft iicopperfi 
wan golden) waer d vor dat —— is wlwallende door D ſpleten — alſt — * 
nomen 


Diacodië met 
—— 


Doof Matthijs de Lobel, * 
Wilden Bof- Geul, Fn Latün / Pap G Hlueſtte &1 — 
ne interdum nigro, alias albo. 


oock De pijne van te veel oft te luttel camergãcks 


— 


tſap van Hypociftisende Acacia. 
Tſaedt van fwerten Heul gheftooten eñ mẽt 
wijn ghedroncken ſtopt den loop des —* ende 


Opium 
Opiu um is een menace fap vanden Heul / 
—* van felfs oft wt De ghequetſten geul gin 


20 er 
Kook z erst PA Er 


Mmen/ 
— — 
Bet. PE der les 


Nan f4 (8 — 2*1 


— ——— pe Biden toon ende Per⸗ 


LL bbl 
Co {ER bn waat td 


uyckt wordt / d 
Eenbemebicijne veel ende Dicfwits cten / vm den 
gheeft ende — te —— maer de ge⸗ 


groot perifefelv van — —25 — ad dat wp 
an Dien te velt eten, gelijck Dic 


En Dien dleuen verdriet; oft de ha pe cen 
…— … ivaere ſtraffe verwa ten/foo eruen Tghene 
beren —— Sprien ende A Ker —— 

een 3 ra Caf on BES, hemd Bih n/ âls 


E Matchiolus: eis — ſommighe potes —— veel ander op andere plaet⸗ 
ſen hebben int sid vande fi en. tot de Theriakel/ tſelfde ghemaeckt we den tammen wiee 
Seu ende ber zijn met ab tot fien gheb zocht wordt / daer dat ghemaeckt 
Jet il: Waerom blij is dat henlieder Am- 
_phia abet Opium ís vande rieten Lende dat be af ben naem — beyde zijn ſy zeer bits 
| — nreucke / ſ beep van ſmaecke / en hſins de kele on onfiefend erin de kerſſe ghehouden 
Den ſy ia eentje ende ſwertſte Dat hi de inder Apolelen is: Wani dat van 


hese jak ft Ares 


A erpenoe bier Def gaen Alma lijm —— ae 


oren de Gavelamdatdaer a —— MENE — — 
4 F Broc VOED \TAALELAULAS 
_ 6 b hdd A p d edt 4 
BC renners _Meconium. - 
B Korten Hond eareene ghemaeckt vanden witten ende — tammen Heul / maer 
_ Deels ahehad ie Deden non Eke echte wilde Lattouwe censs 
in Ronden Opiu AEN l 70% zeck di 8 ded Tſelfde sue res” 4 Cracht. 
3 alle vif veel — —— oef fill bied vn ft 
mac oane evet ende Deef eben oefende ftopeoen 
cckte ninm Ak Ie tkn ze iedee, 


leien De pijne vand? daer 
— —— Vehrre ende — 
feae ane ï Opiu mm Sbemenatrmet hart ohebraden doper van eaten 16 zeer pede 
ab ei el Opium met asijn gemẽgt is goedt aheleptop Droite 

* | veld, keñ tiepen verge Deij pijne vande Fleir⸗ 

uppo ſitorie gheſtelt / doet ſlapen. 

Def baas voor J *— —— foar: ende dicke ——— 
f aep 


— 
hk 


318 ssofehstinin he Han Opium ‚Meconium, 
Beſchri 
tot ſlaep benveckende ended. ch iin ſmilte gl ve de wit En niet rouw * 
———— oh gen Aiden ed) 1 he —— — GEN" 
8 p PR Art — — — u ſij 

— — pordtghevaljeht niet G'aucium, — MEt A — 
verwe: el nded en fap vande wilde Lattouwe — ie/vieekt huctel ende ís rauwet moer 

hevalſch blincfende ende wee ck. Men vinde ſommighe die wel foo geek 
zijndat vet oft ruet daer onder — Opium woꝛdt gherooſt in eenen nieuwen aerden 
te hdd TE teh ie = Ef ende nooghe Cafta * 

— nen khad —— nas tof 
eit de Ï Kek flac erweckte * JE F by dat d'oog * HEt es J Ae Fabre sf 
den/terftonctabeficht dien d ſch nefidemus hien alleene voor 
geort damen ſeſſde —* riecken ‚want! het nut was om tedoen — nk ze by dat, 
als zeer b zij ta, nt d effecten va⸗ 

duſdaenigh bewiſſ nirarie. Def-baluë wel —— * 
wen hoe dat dit fap eme wordt. 
Meconium. : 
wende bie in ee Een Daer ballekens af/ de welcke Meconium gene nad 
oner tab & D t Opium SN d i pan 5 Dele. Als ls de n dauw 
t wijs ghelyctt ſterre ld DA bd 
Cel ol, € Kom EN AE farfe 


—— de tranen die daer sot gaen 
naer wedercomen/ teaben Dat de felffie Die — zijn / want de acne die dan oft oock fans 


tand DP Se ond fe Nen Mentf EVE v et ghebu ús mats Aant om 
— € JJ 
dat dap —* De ecders niet en (oude — woꝛden. 
e-bloemen / oft Clapperroofen ende Cornrooſen 5 es Griecks/ Mecon Rheeas. In Latin / 
RAS EE gochduptich / Klapper Golfen. Fn 
— ———— Ponccan,ende —— In — Papauero 


AT KD 
za NNS 
4 ff; 5 


rennende er eren end ES 


Door Matthijs de Lobel, 338 
| Diofcorides. in 


Eracht, 


ì 
EE Argemone met biep geffreepte hoofbekeng vana. Danderfoozte heet in Latijn / A rgemone capiculo 
In Aatĳn/ Argemone cap geert 


À _cuna capitulo toru- ongiore, ende lehünt te zón d'Argemon 
liscanulato oft Argemone Lacunæ. Cordus, 


Ce 


2 


4 
—— 
* A 


” — NS) We E 2 9 
W EZ 30 
ISOR NIS EN 
ES ders df M/ Ne 
an TA 
KSA AD (9 
TA AU) Ne VERES 
MENS (EAN — —— 


hr 


N NG $ 
PSA 


4 
É 


Aat 


| ende ſweeringhe vanden voghen Argema 
ſt: Ban fatſoen / biaders / ende coleur den wilden 
f 2 Deut 


tf C@ 


han ae Kn bal, sr. 


342 Belſcherij a 4e YY ley Anèmone, 


5 B 


fäfklachtich ende binnen wit, gBelje vop bie albereerf ggeſten hehe be gherfitwoelt / onder wat 
4} 7 ‚Oi \ 14 CEN D hebb en * 

bee 
„ TOEN. SIMBER 7 Tú abefonden Ec * 3 he Ass, onſtan 
—— aki dike unies: 


alert aerief. 


Von Montijn acbe. 


343 


— aps — ‘Anerrione —— 5 Bulbo-- 


reren —*5* den Clufij. @ft wich ië 
Anemonelutea Galen 


— 


= 


eddie di rh inie niin he 


Anemone met eet — 4* Latun/ — 
ne latifolia/ ende ig d eerſte ban Cluſius. 


be al 


vip —— 


5 Á 
UD 


zeer qua 
_ Wich opde tonghe bit. — 


de breede blad Dé Hekerft / Hard —— 
PERRE EDR EP Se — 
tt Pd 
blader 8 1B 4 £ * F * c É — * EN 5 5 sl J * oe rt oe —* 
V— Ld 
E ick ni Erie st CA — RA DANE — AR EERE * ——— 
4 : OMEN VE 
_ mentille es —5 — afhangende — fwert/6 


End 
de cen walginghe mhaccende, eid ins — Daer nae cen wens 


len de weltke cen — worter vande 


p ſteenachtighe be ꝛtugael byde rinue⸗ 

Ee wood van Clan de boosten. twt in maendt. Dit zijn de 
woorden van Cl 

* ante (Word —— nden / ia —— van my din ien in — dan al⸗ 


ere Brancion ende Joris vã Npe tot Meche⸗ 
Eo ormentile oft vande voorgaende 


Anemone 
en Luv 


Oe 


EP A 
af en 


| bitten ere cij ehh groepet v 


bat re 


one met ſchoone 


€ witte bloemen Die vanden ſwerten 


* Anemo hoone ———— — 
— oock niet onghelijck van bladers den witten Ranunculus oft den Pa — pee 
deylt in vijfuen maer wat minder. De *— is van de palme oft drye palme 
ferupdt belij 


— laders ſterrewijs ſtaende: De — — 


hoo⸗ 
van verwe ende groott heb⸗ 
bievande Me its. 


wor 


a NE UA aad. — an 


344 hegumd ALE 


dr 


En bbetachtic 


beck. n ven A are — Gerne — 32 — met Fchaane gesote witte bloemen; . 
riek be Anemone bi Dodonzus, +4 Hatún/ Anemone 3. Macth. Aorealbo; eubeis 
— —— ij. de derde arrvan daachie lus 


crtatht. 


Geef wan nae hem 


AT kette Ee TA 


Deanne Anemone trifolia 
Dodonzienbe der herbariſten 


Dier dient oock hemme! de claner- Anemone, alſoo gheheeten van ſomm e 
pan vande drye gheferfde bladers de ghemeyne Mellilote gbelijk / — grootter / — 
en ſteelkens van —— ——— bloemen zijn int eerſte meickwit / daer naf 
—— ende wien Id als plegen te oefent die van witten cleynen Ha⸗ 
En lee is . De crachten van dit cruydt zijn foo onbekent 
cruydt luttel ghevonden wordt diie ebbe icf dat | 
den edelen cbelen Deere c De: rancion / ende v ——— 


Door Matthijs de Lobel. J 


Alebaſtrites oft Deftaria alba D.Brancionis eſt 


Anemone.trifolia Dodonæi eũ der Bevbarilts. Ceutken ſchelle. 
| NJ Dit cruydt om Dat fijn witte beuẽde ——— 
— van tſaedt herwaeris ende derwaerts iae * 
— derminſten windt ghedreuen wordt / is v be fl chte 


lieden ghenoemt gheweeſt in Lacijn Pulficlla, maer 
ſommighe dat houdende voor ce Anemone, heb⸗ 
voorwaer niee 
ſon der reden» want cen eeft ſommighe vande ghe⸗ 
SS leertfte niet vele — te verſchillen vanden wil⸗ 
Anemone: ghemerckt dat beeft de bladers van 
tknobbelachtich Anemone ; vanden Erdnoien 
Coꝛiander / maer ſtijuer ende rouwer / ſwertachtich / 
icker ende harter / ſtaende aen eenen ſtele van een 
balend oft onderhaif ho oghe / ende rouw / die vanden 
mende Clk becf shed, — DE welcke dat comen bloes 
men de 
* secs} 
modden edwi of sf hed —— — 7 — 
Die vanden Akeleyen / oft edel leuercruydt ghelijck/ 
nae tvergaen vande welcke hem verloont eenen vou 
wen crans met veel ghecrolde ſaſelinghen oft bapzen/ 
ſtaende aen — teere veedertens Die bruyn 
zijn van verwer d ghekaerden cattoen ghelijck / 
ſulcks als oock shefiet wordt aende ee phyllate, 
Scotinus ende DE fpöngie van de wilde Belde rooſe / 
fe welcke tſaedt ile (ape —* — is dien 


—E 


bieb 


Ceucken fehelle est derne tupbt. In elen 7 Dale: — ———— 


wozdt ban T rag! en Ig ES a 
Ceucken kr raudt. I —— Getafe A — 


on once gen —— Ek. 
—* fa tilla zu * 


zooi 


ind er Evi 


Par 0e 

(Ig ) (5) 

Yr U, 
—— 


bel 
\ 
u’ 


ben onder, 


an (cbilberen. 


Van crach⸗ 
Bꝛunet⸗ 


—* 


Die den voor⸗ 


en zeer mere⸗ 
WMaer anderſins is Di 


& ZR 


* 


—W 


hebbende bie luſtich zin om 
vat ſtigh 


bloemen. 
loemen y 


Ceucken⸗ſchelle met gheſloten 


toedoen vanden neer 
gh machten fien € 


sí. 


en F — 
HSS — — SUPPL — — 
EN df * — 
Ne 7 7 — 


— 
Li 


* 


Verdelft / door 
pen 
oudenber: 
fiact. 


y ende fraeyer / witte b 


Heere 
* ad Ava 
tot Mech 


hd 


* 
Ld 


Bof van Peeter van Conde 
Blaeu bloeme Die altijdts gheſloten 


—— 


Beſchrijuinghe Lan Ceucken ·ſchelle / 


* 
NEE 


Genel 
Ne FEELEAEEE ERIS 


farillaalba. 


pe 
haf 


entie/ acnde 


kelicke diff / 
gaenden ghelijck / 


er 


Witte Ceueken⸗ ſchelle. In Latin / Pul-⸗ 


348 


Dit cruydt is wat meerder van bladers 
wel gheſtoffeerden 


ten iſt den Ranunculus ghelijck. 


fer 


„Door atthijgde Lobel. Bar 
WBrunettekens,. In Latin/Flos Adonis. 


dg 


46 2 — * 

— GN Cin Deſe plante is ghenoemt ín Latijn vande ionge 

NAD SNN AES Herbariſten Flos Adonis,ende ſchijnt te zijn Phlox 

| — U GO DCL van Theophraftus „om tvierich coleur vande bloes 

v U VE — (LEEN me / welcke de felne Theophraftus ſtelt onder de 

VD NSV S vroeghe Somer-bloemen / int vij. capittel / ende is 

We ST — li Ane iFoliavan Cord 3 
ADA gl N alif je mum Gefneri ende Dodonzi. 

É WN: Kn Beel ſekerder ouden ſy gheraden hebben waert 

AZEN did ma NN Dat ſy Dit zeer ſchoon bloemfen / welck Adonis bloe 

5 Or ee me oft Adonium ghebeeten wordt / ende ouer al is 


int coven groepende in BranckrijcE/ Ouptfchlande 


Engellandt, h bloem⸗ 
cruyden gherekent wordt / gheſtelt hadden onder de 
foorten van Anemone, Want waerom dat gheen 
7 1 be Ik stele EN ak oefz 


' 4 7 tin ef Std hd 
waerom dat Anemone is/ende Adonis vãde Poes 


Die vande Anemone vã Galenus oft vã Duytſch⸗ 
landt ghelijck / zeer hooghe van verwer ende wat vã 
bruynicheydt blinckende. De bladers / ſtele/ tacf Fens 
ende woatels/zijn Die vande wilde Camille oft Ane 

mone van Montpelliers ghelijck. Tſaedt groeyet 


⸗ Foe PARSE: MIELE Ad it d 
kens / maer langher/Die vanden Ranunculus be 
gbelijd Die vanden Spargel als fp eerſt twefprupez, 
foo Diofcorides merckelick inden Ane 
heid vermaendt. De gheheel plante is fcherpachtich van 
bnaecke / waerom dat veel gheteerde van Monpelliers Die tiener willen abeftelt hebben onder de 
_ forten van Anemone, dan te heeten Eranthemum : Welke opinie oock verfterct wordt door de 
ä amen abenom 
hi. oedt van Adonis A 


eden Theriaco Nicandri, als de ghene die dit crupdt voorts comende và 

onis, heeten / de welcke oock doet Ouidius in Meramorphofi. 
Cunm flos de fanguine concolor ortus, > 

O nalem 1 Tg ag He 


Mms 7 1 ed 
Punicaferre folent 


Nimia leuirate caducum, 
Excutiunt ipfum, qui perflant omnia venri. 
Waer ghy moghet fien de Anemon ‚ Ende den ghemer 
E Adonis bloemen ban orangie verwe. 
_ Mijn Heer Kaerle de Houchin Heet van Lonaa er beeft bp Bethunen gehade defe bloeme zeer 
ſchoon van ovangie-verive, sel * 5 —— 


TIt Ee 


kJ — 
vmeer gelten 


* alle de ſoorten van bapatkum te ſtellen onder de en 

wo eeten / ende dat Daer nitt wet en Hadbemoah df 
XRBbauckt ghefchieden/ datwp mogben:foo lullen wp die 
hier nu laten vo Nooꝛts foo d aldergheicae haer ieiuen Cullen 
ſteren / alfoo (allen wp Die op deter manieren naeft vervolghens 


Gael, 


348 Beſchrijuinghe ban Lapathum oft Rumex, 


Lapathü 


Door atbijsde Lobel — 3 


Mariette 
blaeu % > 
alferupd $ e 
' Dalferupdt met { * — clepn 
Aa d Í fr Te nl: 4 he d 1 
1 Clepn Gapontelen. SANS GR 7 
\Sroote Gaponceten, f 


Parich ende Peerdick, * ati, Lapin acu- 


ui — Cleyne Patich met (pitfcpe 
An — * In alan Rom: A bladeren. 


Da 
Ld 


paa. Fn Engeltch/Dock. 7 


EE PE EE ES PAN 


Dat wp eeen den bu — maeden —“ Geeren de Grieken Lapathein, 
waer na eel Dat deſe cruyd en L 


> — ade n fc * Eene, (smoes po Di ed ach b bb an [ae be 4 ganck 
Ru ter tijdt Patick oft P l ——— heb⸗ 
ghelij for ende langher dan die vande aar ende 
Biichiense mo: pf ‚ ft or herte af oghe is/ ron eñ Diepe 
N sen ſijde ſch e groeyen bleckgele blo 55 
(enden ſaedt befloten in blaef tens di e vande betalend 
anderf gheli ick De wortel 4 
k Ins ij 14 Ni ck en Ù y n elcke slee 
Binnenin As — * ge re it J 


— —— panden ee 
Clepne Pa ch met c 

in alderminfte van blabers fi ende wortele; pee en ift De e voorgacnde niet geer 

laeten. — Sgroeperved ene id — ron AD ſachughe 


pe een peef⸗ 


cracht. 


ze Beſchrijuinghe van Peerdick, 
Peerdick met min ſcherpe oft ſpitlche bladers · 


—* 


hs 


D Apoteken ghebꝛuycken noch een ander 
ſoorte vau Peerdick dat niet ſpitſch en is vã blas 


Ô 
lee 
È 
VOV 
iN 


pe 
SD HY 


V/A) 
— 
py, 4 
4 4 
(N 2 
MD en 
Zi) 


be op rouwe grupfachtighe ende effen plactfen 
euen ghemeyne / ende mach oock zeer qualick van 
ſaedt / ſtele / bldeme ende wortel wt den vooꝛgaen⸗ 
dent ghekent worden / maer ten wordt foo zeer niet 
ghebruyckt als de voorgaende Pärich. 
Broot water-Patich. — 


u. 
— 
—— 6 
DAN 
4, 
À 
8 
48 
NES, 


CA Afab 


ende nerghens el woordt ghenoemt Hydrolapa- 
thum dat is / water Patich oock iſt De Patientie 
gheheel van aenſien ghelijck / ſo van bladers / als 
wan ſtele ende Efacdtden ſeluen niet onghelijck / 
dan datde bladers fwerter zijn: maer de wortel 


È, 
Í 
* 


N 
8 — 
— — — ZS 


ter ende, van binnen rooder / ende is daerom bes 
quaemer om den rooden Behen te coriterfepten, 
Want ſommighe ſtoute Apotekers van Ante 
werpen ende Franchoyſen / gebruyckten dit eruydt 
inde medicijne in ſtede van roodt Behen / wiens 
crachten ende ghe daenten tſelue ſchijnt te contre⸗ 
feyten / ghelijck oock het groot Lmonium. 
Dit cruydt groeyet ouervloedich inde beeck 
kens ende foet loopende waterkens buyten Ant 
werpen acde Slijckpoorte eñ Roodepooꝛte / eũ el⸗ 
ders ouer al op vochte eff natte gronde. Tvoorls 


he 
/ 


f. 
nt 
AOR 4 
IAS 
— 

ZA 
ny, 


— 


al 
— 
NEN: 
| 
®/ 


en) — — 
1 OSE — 
EN 
REN 1 
————— 


En toren, 
tich ghelijck / maer de bladers zijn ſmalder ende clepnder / ende de wortel heeft meer ſaſelinghen / 
wid ſtel t d { ft eet ft cubitus / iae ſomtijd non⸗ 


we € € ſtelen hi Sh r 


ec 


derh aerabedentt in veel tact die gheladen zijn met zeer veel ſaedis. 
Diofcorides. Debladers van alle deſe erupden ghefoden ende gheten / maecfen ſaechten ca⸗ 
merganck ende den buyck weeck. De bladers groen gheſtooten / met olie van Rooſen oft wat ſaf⸗ 


vmeïicerides fraens ghemengt / doen vergaen De facchte” gheſwillen vanden hoofde ende apoſtumatien die einer 


8 — 
wtwoꝛpen Dick ghelijck honich. Eſaedt van Patich ende van Surckel met water oft wijn gh 


droncken / ſtop yckloop ende jet R ſ gheneeſt oock het walghen vander maghen 
ende De ſieren vande Scoꝛpioenen / iae in Dien Dat yernandt te voren inghenomen hadde van dit 


De wortels vã deſe cruyden in azijn gheſoden / oft raeuw gheſtooten / gheneſen de crauwaegien⸗ 
quade ſeericheydt / ende fchorfte naghels Daer op gheſtreken / maer eerſt moet de plaetſe ghewreuen 
zijn inde Sonne met azijn ende Salpeter. — — 
Dwaler daer de wortels in gheſoden zijn / b ſ den lich ende crauwaeg 
trens daer mede ſiouet / oft wrijft den ghenen Die met de bladers ghebadet heeft. 
Se wortels ín wijn gheſoden / verfoetë de pijne vande ooren Daer in ghedrupt / ende vande tan⸗ 
inden mondt ghehouden. 


pe EE dn LD * Ra Gatff. EN <1 Naer of 
ur” 
JL WILD —4 hdd hd ad bo idd | F 


ebt. 

ye feipoe wortels met azijn gheſtooten / verdeijuen ende verteiven de hardehepdt vande? 

ten. 

Sormmiafe draghen de wortels aenden hals / om te verdeijuen de harde clieren / ende copper” 

Se wortels met azijn ae flooten ende ghhelepdt op de fehamelheyde/ ſtoppen diduervloedishe 
vande vrouwen. — — 

Dewortels met wijn ing genefen de Geelſucht,/ ende breken dẽ ſteen ende graveel/ EP 


hdd Adhd 
died Li F 


—* * * F 


Ek 
NL 
J 
— 
Es) 
p 
4 


Groot 


maniere ende ghebeuyck / is de fcherpe Pa-_ 


Door Matthijs pf Lobel. 


Groot Wwater- Patich. — — — Pach serch seg a 
pathu 


mm agnu 


Seide * ni de Kd SEE AES je 
zakte re) — adik 


Def ſoorte van Patich groepet: oock int water / 


ater, door d de 


ien * tof den gronde voorts beent (eee feel 


* — rondiemme de wortel ſtaen⸗ 
— hanghende / gelijek alle ander water plan⸗ 
| e bladers zijn oock zeer dunne ende ſaecht⸗ 
Se fs dwater —— gelijck die van Fom 
—ceyn cruydt / ghelijck Die vande Hondis ribber 
maer veel —* dan bie van tFonteyn cruydt / 
welcke bladers 5 — ee ee 
tekers van Languedoc / fond 
mes (waer dat di an F * — 
vergheefs gevonden en woordt) om te mengen onz 


guentum a Martiatum (amen ghebraft ende ge 
— — — Obers 


Gin ss HG — 


* re vetes 


5 : 
nf meses j' 
—— 


s Re ak Kx aa 2 at Ms Cn afne Â© An a Ue Hasse 


352 re dh indd L — 
ie / J jn/Hippolapathum ſatiuum la er —— — — Berbaritten an 
folium, er nn Monachorum. In Hippolapathum rotundifolium, ende 
Franchois / Patience. P —— Rha recentiorum. 


Ds, 
1 LN 
Pe 
WES 


ND 
X 


NN 

SS < 
Á\ 1 
— 


Dit cruydt is foo zeer wel bekent / dat gheſaeydt wordt in veel bonen. tot cen —— 


— D bladers zijn alfoo groot als d g ter Pati d 
met ſo d —* drye oft vi * Deen 
—* geelder / end ſmaecke ende purgerende cracht die vanden Rhabarber der Mo⸗ 
nicken ghelijck Dt oockd gh t Rh Barbarũ M chorum, bp de welcke 
tſelfde gh ffe dt / ende werdt vanden ghemer geh⸗ Rhab * 

—— icheyd fte drij — euren e rachti jape vochuchedẽ / 
— een and dt is dat hier terſtondt ight / de mie — 

—— — 

EE o eeen 
— ——— Herbariſten als d —— (werpen ocen bi bit crib: È * 


enne midts dat is ronder van bladers / en 
niet pits, ende den bladers vande sci f Dele wortel veel — 
weten tf van grootte bpcants —— Rd — — 


dan 


“Diele d — — 
deny ende heef de ine rn er dn — van Pach. maer niet foo crachtich, 
ſeght Galenus. Eſaet flopt douervloedighe ndẽ vande vr De ronse! [want Galenusftadt 
— e merckeli ve bere cohen? recht et Noo-metijven ende 


buyckloop oft ouerv maendtſtonden cipalijck da 
Galenus. Lapachuen, Beet een middelmatige acht mae 


patich is meer ſtoppende dan — — 
— gheſtooten / ende met huyf backen 


á 4 Bom Barthfja de Kobe: 353 
A gfnmaec ti/ gh neeſt ter ro d pg leyt zij 

d Patich gheft oudt: ongbeft eſouten fien?) foo nr twee Deplen 
| — ciudeeen „dept cruydts / ende defe zeer wel tfamen ghemengt zijnde / maeckt daer af ghelijck 
een balleken / d welcke ghy ſult wyndẽ in een ionck teer bladt / ende grauen in warme aſſchens: ende 


ſult ghy dat legghen op tgheſwil inde eegheniſſe / panicula oft cleyn phlegmone 
— oem en bijg ar kdaer op ‘binden, lee gen wands Daer toe zeer 

Goe Cen € nu an od d et ' —* hk 

—— eenen lijnen doeck / ende ſoo legghen op d apoſteumi ne fp doen wonderlijdk 


2 C 
bó hd | ef ' ng dear 


— Rha met be biaders van Alant ende ghe⸗ 
groote Dantozie, In Latin / Ka Andere —— met {malle bladers An 
— folio Enulæ, Céraurei maioris facie. Aatĳn/ Rha-ponticum alterum 


ES Er TE | 
et des a en Ô 


doen 
Bo ene ble de bladers ijl, ii 33 
Boo oe ardin ie — Alant oft Hett cuydt ghelijck rondtomme abeferft ende 
À —8 — Be Maer op d’ graeu / groepende rondtomme 
É. onderhaluẽ v — e bolle 
_ an buyten met ſchelferen bedeckt / de welcke open gaende ie ——— genk | 
BENSON als zijn inde bloemt vanden Arrichausende putper Di J 
mr Junio ende Julio vip is ghelijckende tſaedt vande antorie oft wan Car 
langher. De wore ig vooſachtich meerder At den’ habarber gbefijder ban 
út, b PRET | ’ 3e 


ghebolt Rha 

eſen woorgaenden Rha is zeer ghelick een’ ander dat de Bꝛancion — 
jen ghewonnen hebben van Italiaens maer de blaed De kie ; 
ke nd ed rh dat jee | 


mhr …Y, —* Yr. a ni n . Ae Ons EX 


aha Dj d is Barban 

vant A icl iſtels Tſaedti ild rthamus gheli ijck / 
* * rijpe in ——e—— De * is bie vande groote ——— ghelijck / aad 
— van ſmaecke vanden * Cuiſſe wore 


Rha Ponticum bantene ours, 33 Rhabarbarum, 


A 
We A (4 — 
Ne bi di gp 
(0 — 
Nn F— ) À 


Door Matthijs de Lobel. 355 


ende 


Cracht ban RhaPonticum. _ dn 
Diofcorides, De woꝛtel van Rha Ponticum is goet teghen d'opblafinghe vande Luer ende 
weeckheydt vander maghe / ende alle pijnen van dien / Doe is die zeer goedt den abenen. die ces 
X crompen oft lidt hebben / oft ghebreckelijck zij Leuer oft Milte soft pijne 
bebben inden buyck / oft ghebreck inde niren/ blaſe oft opde borft / oock den ghenen die D'net oft inz 
_ Shewant afefpannen hebben; eghen de ghebecfen der moeder ende het Sciatica ende pijne dee 
Beers rvooorts teghen bloetfpousven, verſuchten / hicken voomelifven/bupcftoopscortfen en beten oft 
_ Weeen vande feninige beeſten. In alle ſiecktẽ ſalmen dat Rha Ponticú ingeuen foo veel gere cht 
_ @lfimen doet vanden Agaricus „ende met de felfoe vochticheyden / te weten met J— 


de gebeefen vande Miler met Foie van azijn: maer als de mage weeck is/te weten Date de fpiife 
frieten houdt / foo worde Die ghefnout ende ingenomen fonder cenige wochtic 6 1 
van Rha bonticum met azijn in geneeft De quade witte fchosfehendt, « 


_„Pootvermwige bleece pie cten Des fichacms daer op gefrsten. De nn 


356 Beſchrijuinghe ban Rnahasves 
eh ne geſtreken· H ermeef hei tſe kend met wat 


———— F 4 F Le NETHER, VOIE 
ee 7 — 6 RMT RN) EN B de 


Kh 


ons’ 
Rha vrees —— — woorden. kr 
„Mefù ue, _Nhabarbanun is oockeen fac echte kh, / d medicine, d d ichder thee ceft 
—* dicine. Het he eer inden twee⸗ 
den dan inden eerften graedte het beeft gweebderande fibfrantien / Deene waterich ende eerdich / 
tſamentreckende / die diep in d ͤchaem vaerdt: dander luchtich ende vierich wiwendich vande 
welcke dat ſubtijlt wordt, De welcke haer kie weſen verbrandende bitter heeft ghemaeckt ende 


PEG revers j FER | hind Aar 


oi Dat d de purge d ſubſta — 5323 inde infafie oft weylinghe / 
—— alkanen) aus Ether an G MAR on Eno nak 

tijde bumeuren pe — maghe ende ſuy (bloedt, e opentde 

gerfiacht, ice vander mule / de volte konden ende: se de ie duerende / ende de pijnen ende 
ice —* gh De ander ſu ——— bloedt loop vande lon⸗ 


GSE OPENDEN —* kj) Je OE —* 
Gé 6 {4 aich — REE die teh CEN dof f, 


6 ip hidde hd 
Ars Ne Én er; 2 CE * Pe FE Ü 


€ 


pin Dot joo wordt zeer p? ofc haer olie efen op — — vererompen —* 
ſonderlinghea 


gh gheneeſt ſi Den h * die gherooſt is ende 

fap van Weghebꝛee ) — * wijn, — en is niet 

dt ot allen tijden fond * — — gheſont / iae 

—* den hg ende wdd vrouwen. —* we tia — als ſy inghenomen woꝛdt 
met weye ſonderlinghe van Geyte melek / sacd in Cicorepe ende —— mgee e Wegheb ꝛee 
zeer ie he pende/gh pecende wigh jede t. Maer ifkd n die gh d verßoph⸗ 
der end (aten daer jn? ycken: ende wtgh douw zijnd foo fafmen dat innemen / dwelcke 
oock ghedaen ſal woꝛden alſſer afvacginghe ende purgatie va 5Ifß dat wy nac Epurgeren 
(eert: ſtd ttermeerd ſtoppi ghe peen dei J —— —— datter 


Ertr, * Rhabarber 
net ghenoemt Effentie van @habatber bie — alfoomen oock lendt Effencie 


4 bd 
— in 4 — PR | 


4 * SI Mens € 
la GA sad abe af. bt ee LS B stk (sG, tene (AML 


ne ——— tier / fatmen eenen —* ende nacht laten weycken in gheeft oft leuenden te vanden 
alder beften wijn: (nietin t ghebranden wijn die rn is * da —— oft bier giſt) op 
anden Die wtdouwen/ 
doende daer by — anerlrmoer of ghy inmamenmo papetfoo — — Daer nae doet DE 
gheeft vanden wijn in een glas wel toegheſtopt met cen bej dan giet terſtödt weder op de voor⸗ 
fende wtghewꝛonghen Nhabarbere verffchen geeft van wijn als voren / Bet welcke ghedaen wordt 
tot bee oft vier mael coe / oft foo — de gheeft vanden w —— meer geverwet en wordi. 
Een laeiſten worden deſe ghemengde liqueuren ín een glas ghedaen wel gheluteert / ende in warm 
metten do eet water ghediſtilleert / ende De — Die onder blijft wordt be⸗ 
waert tot datment van Doene heeft;waer af mer fe —. Ren MED if vierendeel 
loots wat meer of min nae de natuere vanden ſiecken De geeft vanden wijn machmen dan tot 
ander ghebruyck bewaeren / waer in geen laxerende crachtmeer te foectenen ie/want wy hebben bp. 
erientie bevonden dat de ghediſtilleerde wateren van Diapheenicum Indum „ confeêtionis 
e medicijnen iae drye oft wet tfeffens daer af ingBenomen/ meer bes 
mae inden buyck Dan fp purgeerden, ent, Ende dat meer is Juliaen de la Cambe Apofcfer 
tot Antwerpen die in deſe Dingen wel: is/ ge boot — at tgediſtilleert water van Sw 
top van Rooſen ex infuionibus in glaſen ghemaeckt / Eeden ende De loterende tant 

den v eenen goe —— ende d 


heete puy cs beg vaude 
ale andere feer aenema ) pe en 


HE 


— nn — 


Daar Matthijs de Lobel. 
alle andere purgetende mebicijnen bereydt wor 


—* 


ben oo? (eere ei leckere perfoonen/ 


& 4 


lickheydt wordt. vermindert / nae de natuere vande medi⸗ 
cijne / ende opſet des Medicijnmeefters. —— 


Extrac — deng } maniere 


an Theophraftus ende vanden Alchpmitten. Tr 


pen hack water een sal pont fact deſe dinghen fame fraen diger cent daap ef eñ epi: dan 
is, In it water — ghemacereert 


wordẽ den Gj k Dt van acht Dd agen É en 1 De elefen Ke barb Caf. AM ge ſ en gedaen 

pile P fie zeer fi gf — — ————— 

AE ſten — in Kalf c * AT OT | de gh D ks — d — É Rof. folut. oft Sw 
en tfelfde ſieden tot de dickte van bonich. Ban 

defen wordt den ionghers ing ame, fien perl balfons 


ce / met fap van erweten oft nt * gheſoden. 


Draken. hl An Tarún/T 1 f(z 4 Ee at í Teek C — 
SEREN > ig: 5 53 t 5 


In Franchois / Sang de Dragon. 


bladers; 
\ den Parich 


Cracht. 


Soeweldatde Sa geene — 
urt an bp haerẽ eyg vaer vd Diofeoridesverdaerde ji 
tans is eenen — en bekendt datſe gheſtelt zijn door de vierde ſoorte van — 


Hein en ſoude moghen behagen Dat daer abefepdt wordt; —*— feberp van fina 
_ er dat moet sarong fomdidts berp 
ins/ we actoren fonden op bis — — spee dee fuer voor 


ſchery / ander 
9 al⸗ 
— eeſt / ae den lichten vroutenst De Sock dwooꝛdi Oxys oft Olden bediedt niet 
ä ind ——— son gheheeten ſcherphey 
A d 

bena den Pach il maer ne 


% 


558 Beſchrijuinghe ban Surckel / 


mar Fn Latfn/ Oxalis oft ——— Oxali⸗ 
Fra 


a: Inde Apoteken Acetoſa. nchois/ 
Ofcille enve Aigrette. An Wals / Surelle. An venabbelacbrighe bureel In Latin, 
pain ſch / ramper. In Sraliaenfch/ tuberofs. 


tofa. An Dpae ———— Azedas, ende 
veels — boel, 


— SDooꝛ Matthijs de Lobel, 355 
Schaeps Surckel. In Latin/Oxalis tenuifolia, ſi- 


nuatd⸗ 


ampfter· In Franchois / Surelle oft Ofcille de Goomtche Surckel. In Tatin / Oxalis ſatiua 
brebis In Italiaenſth / Acetoſella ende Sanni- Franca, totundifolia, repens. 


4 
De al 
* * J 
* AR À 
5 38 lk 
AS dd ° 
MD AR A 
Ke IN An N 
RS 48 LA É 
SA 4e Zi 
4 Als AN 
n 8 Ay 
J 
IN E 
K AN 
Ò 
—8 IN 
Á Zh 
& hi 
he áN 
h 


VA, / 
Beh 7 — 
— pe / 
GAN RE Q —* 
AN PD 
LR DE 
PS 
or * 
dj) En Wz 
—— 
— 
⸗ 


4 (4 
/ INI he j 
Mme Zh, 


NES 
SO 


— 
Der 


RIN 
LO 


nd 3 OP — 
AD M GS / 
mf gene iN, Ĳ, 
DT USIN) ON 
t — (Hi) 1 


B 


— — 


Der 


9 


360 Belrheiuinghe * — sen weꝛtels / 
Oater· wortel. In Lat b bout 2 Britannica, 


Wed ‘TA J Di: PR pe — 


monium : bah Dodonzus: voo; 1 Dracunculus —— met de blabersban Beete / hebbende noche 
Natterwurtz. In Franchois / bi 


EP] 1 1 (Es 


zele Vatis te ——— de welcke oock voo 
er maͤch gheſien * Be ghelefen zijnde meto 

der Lash um oft minder: Aezor ir, VOO, at 
is ee de mp 5 niet en behaeght / foo 
ſegghe ief noode tghene Dat bp auentuere zeer 
——— is / oft Dat hy verſtaen heeft de wortel 
vande cleyne Biſtorta, die niet zeer Dicke en is / oft 
Dat cenich copieerder Die ghelefen mach hebben, 
ij 


* 
2 
Ee 


en verandert — dicke in dunne, te wetẽ zra F 


£ * 


die brtgin meeſtendeel dunne zijn * wel dak 
oock den autheurẽ ſelue ſulcke cleyne faut ontval⸗ 


bruiek ende vrucht vande Nater-wortel en fan 
niet ontweldicht worden Den ghenen die twintich 
iaeren oft meer neerſtich gheſocht hebben De F 
tannica ‚de welcke weten datſe beeft gheheelde 
felfde/ iae veel meer crachten / dan Diofcoridesde 
Britannica ——— heeft / welcker onders 

deck ons foo veel te lieuer houdt inde ſelfde opt 
nie / om alken —* ander en fien / dat foo wel 
metde ſeſde accordeert 

Groote Pater wortel 

Degroote Nater woꝛtel heeft bladers die van⸗ 
„de Patich sed maer spat minder / ſwerter / vol⸗ 
/ſtijuer / eñ een weynich g ft gheſlagen op d'anerechte (asen ween blaeuwen. 
e ſtelen zijn teer / cael kended —— neen ſchoon are và pur⸗ 
bloemen di fe Derfiek-eruyde ghelijck. De woon crom in eert ghewrongen / 
)/ 366 vranghe van fmaccte) ende — cenichſins die vande 


Door Matthijs de Lobel. 361 


EV — 
Britannica s 


& Lugdunenfium, 


alfoo ift daer Dat haer zeer wele van, die tſamentreckende 
eracht / ende s ais sa ol, de gh ſe én fi ngb 

des mondts ende vanden amandelen is gebrefende. Dork 
ii Im sor hittoer cums 6 6 Gah ast er 


verwe ende ſmaecke van Coniza, Dit eruydt groeyet in 
grooter menichte aende veſten van Lyons / in het luſtich 
half eylandt ghenaemt Aincs, dwelck afghepaelt wordt 
van (wee excellente riuieren „te weten acnde Doftfijde de 


et ddie nch Ad Ad dad Naad med ’ 2 
meeſtendeel maer eenen ſtele / die rondt / hart ende bleeck 
TR MAM COENE je E — PN KB Rep nr 3 
remorse 5 brt ep eraa dn 

es zi 1 J t eed df 
irefe hoen «sn * Za * Pal 


4 —9 „ én A a 18 
J —— 9. 7 J Led es 
_hiza,oft Madelieuen / buuynachtich. De bloemen comen 
Eens d dt zijn/Die vande Coniza niet onghelijck / maer 
nd Gn Po 4 EL C ag ef 4 * 


— 

PE GM staf de EIA be, Behr 4 —— — * gbelij 
ders Bte 4 il — eet Brrr F uy⸗ 
ghelijck / z pende De qualiteyten zijn ſulcks als wo 

* rss Gok sk. PEA Bs (RX oeG ma C\ nf af. 
4 pi * if Caf £s 5 TP Ka mon (tort F ; 7 
he € Aad: 7 Aa Laad | did J 

* —— En ash zat (2 REE * in £ 24 akekanNen ter 


Lj 
Ct PU, 3 


midio dat van ghedaente, bladers/bloe flijmichepdt den Wael soort Labelijck is / foo ſul⸗ 
Hen wy dat daer bequaemer ſtellen / ende onderfoecken hoe dat verfchile vande rechte Bricannica. 
in · Heere wan Longaſtre beefter beden ghenoech als meer anderer ende tverwint de hout daert 


Oh hd 


t é 1 
Vollãdts Lepeltrundt. In Tatijn / Cochlearia Bataua DS EE ; 
Fn Baochduntfch/ Veffelt ñ i Telephium bi Engeilch Lepeleruydt. In Zatĳjn/ Cochlca- 
Lacuna,ende oock de foozte ban Thlafpi,er Bertien ria Britannica. 
Bhelijckachtich, A⸗— 


9 


— 


3 — 


—— 


Ne 
ed Af 
nd an 
Te 


— 


e= 


RN 
Dee 
— 


ORS 


362 Beſchrijuinghe van Lepel-teupdt/ 


Wy lt weten oock nietoft veel gheleerde mannen bit cuydt ghehonden hebben voor or De rechte 
Brit rann 


* * 5 { as Kh / he fs ef, * zh dd ee, — Vꝛieſlat beh 
ae Dolan Died cke fp Lepeleruydt heeten / nae DE vonde hollichey id eghelijck 
a Nef Ata 

ve JEL 2 

—J 4 —* * a Kalina 6 4, REE Asea No aait a ATS OA 
MG ; ei 7d — hr 5 * * crijgbft 4 a lulius Ce. 
faro de ¶daer in bevonden hebben tegh de Scuerbuyck / 
greet de ede ‘Plinius brecbarverdaele, Maer af pot abeenf deert 
de b zij $ lann ri ahkeliteE No Coe 
— — af Fn cc * felfoen zeer shel ick, nme waa en me george 

lijcE, gheuendede ſe 4 de hu bet hennis REA han, en EE afl Eert dat dit 


Ur — ur rn Li pend 7 J 9 * n 
Ls NV ac 6 EE AEEA Pd PAN 1 4 wal * a 


toegbeholt, als die van — maer vande grootte ván 3 5 —— ende aenden wierſten cané 
abefatf ghelijck Lpel v oorts brengende —— bloem⸗ 
Pe BONT Á, PSW 5 sul ooghe rgheue et ſyn 
ſaedt aen Ga aen vanden: ſtelei in eleyne — dat vanden (pi —— / maer niet foo 
bruyn / ende is plat, De woꝛtel is Danne witae ahevef 0 
grafachtich; dien vande Kerſſe oft — gelijck” on ni: J —* 


Uch Lepe t J 
De ghene die het Vꝛieſch Sepelerupdt egaben te zijn de —— — 
—— fenn beer verantwoor de / waert dat ſy wiſten dat: ine ngellandt ontrent de ranere tan 


nis / ſo Bꝛiſto aende Weſtʒee wait Engellandt 
cen ander ſoorte van Lepeleruyd den voorgaenden van bloeme /ſardt ende ſmaecke ghelyek / 
naër be laders en zijn niee oo lepehwijs mat eer Die varde ND ——— — elijck / 
e 8 y —— * 4 h * fi Pi DT 4 ich⸗ van maer⸗ 


— 
— Pe *4 * € (Sura, Pr SEA +} rn kie 
fe cn f gaenden Ser ghelijck maer ú vane gböttel — 


at 


ridesfij in 


B (d ghepꝛe vale wordt teghen de — ie 
de welke wy — ben nege perken geholpen die vande Bibs — deer nj * 
ven inde voorleben Le ente 


Tan AL 


Hits nrieth 


Winter- groen, 


"Groot Limonium. — 
daften a ende de bemd daert groeyende ís / hebben dit 
rude al oft ghy she ——— Plinius wilde 


den naem Limonium ghegheuen oft m 
niiya iijn — ſpecie vandien te weſen / oft emmers de rvode — zeer — 


Door Matthüs de Lobel. 363 
—— an Latün / Pyrola à Pyri folio, ende 
ban Cordus ende bande Booch⸗ 
— Sn Beochvuptteh/ Wald Mangold / Groot — In Sriecks ende latin/ Limo⸗ 


nae in — Beete diet ghelijck fiet ende Win⸗ niu Behen rubrum Cordi. In Ita⸗ 
‚ Fn Ff Erten Pyrole. In Ita⸗ —— Bebi (aluatica. 
timen atabue 


— 
RN — 


Uns 
Ìj — — — 
lams 
— 


nn 


df 


Leben 


5 — 
RC wenn 


SRS 
B 


8 


8 


ANN 
— 


5 
F 


—R 
ESS 


SD 
Sr 


Re 


S 


de welcke / ats ——— ſeght / gheten nnde den camerganck ſt se — 
opt. Maer de ———— 
— ariſten / heeft veel planten in bemden ende — groepende ghevoeght op deſe 


J PETER OT MO MEE IM UITEEN IibXn— 
Feſ * med ? 


De welde 

Beef lanes ie — Deete nde dba ae beesten — — eñ rol 
DOe bloemẽ zijn purper wt De blaeuwẽ / e dunne l 

dan peerſſ Pace — — stehen e fielen ende wor rtels zijn roſch⸗ 

e hebben h 


Gr ke genomen” van dat te noemen voodt Beher díe tot Spons aen ander 


F — der welcker landt tſelue waſt ende voor de voeten / eñ als cen dinck 
cocht gebe Daer wy wel mede laechende wacren / 


alick om 
(bar — er-Patich. — 


Bes aende duynen vande ia cer scant — die 
ati eend sa 
te heeten dit bier Behen Fez an odd —— wid bat ouervloedich gro ed 


watvanden anderen foude verf en / welcke onderfchevden inde Eennúffe vande crunderi cer nit 
ſtelick zijn. salie gebeden mt 


Mere Je I1 


—— monium ban Lan edoc met Olijf sla 
Deen voorr yfevden is — — en F 
ppd en ef rootſen van sop ff Fo of RE HEC 
b ocen Daer eve ab C & ERIK ent Ï — 5 


oom g minder / oft a — vande Myr- 
Gs goede benevanvaf nen, gonnen de Anna: — 
B 2 


JJ 
PI] 


364 Belcheijuing zes tleyn Limoniüm, 


Limonium 


cleyn Li 


‚N — —* 


teere gheboghen ſteelkens / Beladen met blaeuwe moſchach⸗ 


gh no g gh aer 
de bladers zijn veel minder / ghenoech ghelijck die vanden zee⸗ 
venckel oft Empetrum. 
Limonium ſecundum Matthioli 
Matthiolus hoe wel dat hy wee ſoorten van Limonium 
gheſtelt heeft, — en beef bp niet ghediſtingucert / iae niet 
eens vermaendt oft gheen van beyden D'oprecht was / oft 
welck van dien Dat d oprecht f foie sijn, oe — bi 5 niet 


ard en Badde gheweten / en verelacrt niet € eraf: 
noe ht ans is den gheleerden ſekerlijck bekent dat De bloemen van het oespr bp oep 3 met 
Gracht, —— T — Limonium ofingeens want tenen tepel: volvan dien —— 
hé 5 mg zing ik De / et & ck teghen 
vulgare, s Tripelium minus. , 


Tj 
— —,s 
—— 

== EDE 


— —— eeen 
BEN — — 
— NES In 8 " —— al 
7 


nme ge AN 


Men ſeght dat dit eruydt Tripolium gheheeten is / van dat fijn bloemen dryemaels les de de 
verwe veranderen. Dat ſulcks ghebeuren mach wil ick nu geerne gheloouen / die inde winckel var” 

der nature veel oremder ende won derlijcker dinghen fie gheſchien : Maer oft alfoo gebeurt, en weet 
—— niet: Dat weet ick / dat aende oeuers vande Middellandtſche —* de bpcans vande 
gheheele Weſterſch een eruydt zeer ouervloedich 
— — is van bladers dE — ende voorts rede ouer een comende 


Es ke) hdd emd hdd 


— * men 


oor Matthus de Lobel. 
ckoleuten Beef. te weten ghele ende did, le gedende. En — —— ene 
—J—— wy neerſuuch aac geſlager his 
ep 
—5— voorde, voer ts laten ſtaende * blaëfensende: pee aire ende witte 
/de 
rie De welcket 


6 
rest t4t 4E penn haan 


welcke w Ec hebben d ve fonamiabespande erupden van onſen 
lande is hbe, Dita * —— — gende oeuers ende duynen van nguedo⸗ 
— ende Nederlandt/ ooren vande riuiere de zee op ende af loopt daer 
minder ON AAI — IDS ae er per alie X ha 5 ” * —1 * NE, 
—* Een „int Î sl tachfensy ò hes 
lijd; niet —— an ——— van — De wortel is — / ha fachtich / ende de 
emen er fraey om fien, ghelijck 


oo is de geheele planter die den Berg Sterre. cruydt ghenoemt after Atticus Montanus, íné 
wiſpꝛuyten vande bloemen’ ende fatfoen geer ghelijck is : alfoo wy breeder vermaendt hebben int 
cap. wanden Oe errecruydt ende elders. Inden Turbith hebben wy gheſeydt dat den Turbith is 
van Serapio, D gh gh ſaſelingh ſy en m 


Ce sf ° 43 * —2 1 EN or Kant aecheiech 
hd a hed 


' Ĳ EN ET EE € 
Geel Tripoliu me. 

Yan Mouton heeft Tripolium met ghele bloemen in fijnen hof; welck hem is gheſchoncken 

vanden edelen man jn de Karle var fú-pouchin J Deere van — die een ge lief hebber is 
né van Wals Nederlandt. 
Diuerſcheydt van Tri polium. 

— riuere de Pau groeyet cen Tripoliam dat veel minder is dan dat oan 

ont ; , 
wortel is f ſch d he inden derd graedt / ſeght Galenus, _ 

Bork ides. De ( de / end Ghedroncken cen half loot 
— wijn / Drift wi (door den dg water ende pik. ot vock ghedaen in ED te⸗ 

venijn. 


den C — 
wi⸗ 


van 


hacium, 
Dierusde Gülben Centiida.” 
ven md ide — ende oock inde dicke: 
>is in 
c n deſe maend —— luſtich —— 
Fotonr — enn wbgesdenee — 


— ae nd Stene bensie F T dine B 


3 — —— 


3 une Atam Conidae  Limonijf folio, ende ichunt te 
liſma Matthioli en 


U 


Sulden roe 
¶ Dit erupot en is niet min vermaerdt ende befent * ——— dan — 


Ks t 
Brancterijcf,Engellandtren ander Nordeſche landen; daer dat is groepende zeer ouerolochdichid 
boſſchen ende lomberachtighe plactfen De fiele van dit eruydt is dunne / effen; —— * 


5 kr * * 


deed ded ne ae 


| 


ma ida Alniad 


1 Dor watthijs de Lobl. 34 
Sulden roede In Latijn/Áurca virga Villanóuani, * — — gein des 
Limonij aut Cofti hortenfis foltis , Doriæ 051 
ribus.@ft oock is Leucographis Plinij? Ende is 
van Anguillara gbebeeten Herba {cripta, omt Gulden roede met ghekerlde bladers. In 
ſommighe pleckſkeus biet ſonderlinghe heeft op Hatĳn/Virgaaurea altera 
< fommigheplaetten zeer claer aende, An Franz — folio, «7 
b Ehals/ VALEE — 


NA 
(LA) 


— 
Ne —— 

NV VSS { 
NE 5 

AST * 


} 


N 
N 
Ii 


( 


8 


ouer af blabers 


Eracht, 


verwon⸗ 


Bepdens 


inghet Hendenſch dt crupdt / 


——— S. rules negeer Danen Wund 


ater dn 


 gendenteb andre zn La 


ue In F rad Sarr afine 


DI 


Door Matthijs de Lobel. 355 

LE É ica, foliis B inis, flore Gallialbi, ende 
ehzee. Fn Latin / Plantago aq Á „EAS LAIS OKC sal » 

za en —— Italorum. @ft oock nieten ís Limonium ot᷑t eer Aliſma⸗ In hooch⸗ 

puptích/Waffer Wegrich. In Franchois / Plantain deaue An Italiaenſch/ Plantagine aquati- 


ca. In Engelich/Water Plantaine, #8 


foude gheſchreuen Hebben : De woꝛtels van deſen 
gijn ſcherp / ende Dat fp daer door fouden verdrijven 
oft doen ſeheyden de coude flegmatiſcke gbefwillen 


aedemara gheheetẽ daer in ís bp nae fijn coftuyme 
Koewatoliel 6 Di { De: | ACN én (1 


* wt oe— 
accordeert hy met hem / ſegghende dat hy d'ander 
F——— EN Pod PE) E £ * £ en 


/}_ende daerom fbrijft hp toe Bet oedzijzen vanden 
ſteen /niet der ſcherpheydt / maer dabſterſie / de welc⸗ 
ewy weten ende by erperientie bevonden hebben 


htich te zijn ande wortel, r beter 
dan Die vande ghemeyne Weghebree / wien dat gea 
lijd is van bladers ende wortels / de welcke bp den 
Nieſcruydt ghelefen worden; ende oock we den blas 
ders 2Amuêva ê7r} yv Die nederwacrts ommegheboz 
aken —— Refiiek NicEensfe AAS As NEE vant Aes 


Son Oee * — 
oft als een ſeker gheleert man leeſt / hebbende veel 
dunne teere ſteelkens van eenen cubitus hooghe / ge⸗ 
4 DP én * *⁊ 6 MEA, 


/ or * ern Je ie bin — 
De bloemen noch nieten zijn open gbegaen / cleyn 
konde beſikens / ghelijck die vanden Perfickerupde. 
Ten laetſten de cleyne bloemkens die witen bleect 
zijn / accorderen. oock foo svet datfe alleene bp dic 
teefen eenen ieghelijcken behoorden bekent te zijn. 

— Alle welcke ſaken gheenſins ouer een en comen met 
Bare eeenighe vande bonen verhaelde planten. | 
(corides, De wortel is ſcherp ende welrieckende / vande welcke cen dragme oft twee inghe⸗ 

18 eer goede den ghenen die ingbeflick hebbe vanden Zee haſe / oft abebeten zijn vanden 

/ Opium inghenomen hebben. felfde ſeght oock Plinius: Water Weghebꝛee wor 
gene oft met foo veel Daucu facdt ghedroncken /i zeer goedt teghen de cri pinge Des buycks 
rd omeen, Is oock zeer goedt den gbenen Die verer ompen oft gheſpannen leden hebber 

pretend de ghebꝛeken vande moeder cruydt vande Water ·Weghebꝛee / ſtopt den camer⸗ 

lo deverdrift de maendiſtonden vande vrouwen / oort verſoetet de gheſwillen daer op ghe⸗ 
Denig for tiens. Dathet water daer diein gheſoden ís / ghedroncken / den ſteen bꝛeeckt inz 
Hiv) bp ghevall⸗ btich ghevonden / waer wt blijckende is dat heeft eenighe 

tracht, Plinius, Debladers van tſelf de cruydt met reghenwater gheftootensoft de 
—— verckens liefe zijn goede gheleyt op heete gefwillen ende ſweeringhen / maer met een ans 
fe) ſelfde Weghebꝛee bedeckt zijnde: Inſghelijcks oock teghen alle pijnen vanden nec⸗ 

fluo Dood mogbene en. * 

wighelprendde water Weghebree. 

ne wtghefpeepdde soater- le ebree is ghenoech te vinden inde bef 


we — 


8 


tel ende andere bꝛoeckachtighe plaetſen in Brabandt ende Blaenderen: —— heefibla⸗ 

— ——— e/maer fefimael ſmalder ende engh vt ſpruyten 
fnsincarnage jg CCR ſoanne hoogbe/bierende daar wighe ſpeepdt waer op voort comen in € ip 

| —— — —— De ghemeyne water Weghebree noen | 
bolaben ſcherpe vofdefens ende facdtyabeliic De Hanevoet oft Boterbloemen'. Dewors 


a. dr nd , Kf. € 


390 ej nd t n — —— 
Cleyn wtgheſprendde water-Wegbebzee, 


Cleyn water⸗Weghebree In Latin / Plantago aquatica minor: 


WE LAA — 


Sape en ts tonghen 
Di cruyt groeyet in zeer veel focte — 
beken ende riuierẽ in Italien / Vꝛackerijck/ Hooch⸗ 
— Nederlandt / ende Enghellandt 
water ín ondiep 


att e onver on pe 
—— ende —— 
ich / met ſom 


gj € bolachtighe — aen han 

de / wi berde — zeer —— felt die drye⸗ 

—— * nde effen zijn elck hebbende cen 
—* ouer beyde —* ſpitſchs smet inge⸗ 

edn ——— npe weleke fielen lanek zijn onderhabuen 


— 


ais eter effen / botsende ſachte / dra De 
B ſcherpe bollefens orto nt k die varden Ci dat zeet 
— nae ſchijnt te zijn. — loemen hebben drye witt enne beso — 
Ee welcke voorts comen ín Meye ende Wiebemacnde — — Enghellandt ontrent de veſten in⸗ 
— Beet lage ain opd oock tot —— As ende in⸗ 
Eke ems / 0D in int water by de oorte: ebbende cenen 
Gemengedenoendzooghen mate die liefie. — 


leen 


Door Matthijs de Lobel, * 
bervenma tänghen. srt latun / —— Magonis,oft ì —— ES 
… Sagittaria aquatica Plinij. @ftaock is Stcebe Cleyn Serpents tonghe. Fn Latún/Sagic- 
emna? Fn artan] biet d'Arondelle, _— tfiaminor. 


weg, aast fid 


it, 
5, 
V 
gen de RO — Arm 
zt If 
SE 1 
0 
—— 


lln 


— 


8 ẽ 
SSP 
J 
SS 
Ies 
AAN 
haa 


ISIN 

ANS 
BAAN 
ket 
— 


— 

ASD 

A 
— 

LS 

W 

An TANN 

—X 
8 


RS 


Jk 


& 
* 
—8 
EAN 
AN 
1 
8 


4 — NZ Cn U 


ZE ) OE 


hk atd ed a van hd 
—2 
— 


or Cleir Serpents tonghe. | 
| ‚Shelters als de — ————— — bladers hee ie 
woꝛrdt Dit eruydt gevondẽ met ſeherper fijdt-Fehueterv ende mee lanaBer ende beecder bladers / die op 
beyden ſyden meer — —— én hebben) maer anders ik gheheel minder. 
_ Cwee-bla 


3 
Ee 
K 
7 
* 
* 


Bere ghelijck/ ende geirne groyen op vochte 


SEEVENE VEELS) VEE 


A 

te JEL 
den Ophrysvan Pli Ee vrat a igh 
* 


— 9 


toe nut bevonden is beweer e om de wimbraewen 


—_ 


Landt ghenoemtis;d remde geent hefhan daneen eñ coude vochtighe plaetſen / 
hebbende eenen ronden ende glatten ſtele van onderhalue palme hooghe / waer aen —— 
comen wee bladers aen elefe ſyde een teghen — ouer ſaende / die vanden andel 
cruydt ende water Wegebꝛee ghelijck/ /groen loop erf 
Vooꝛts van —* de ſtele —— beeleedt met bloemen / ouer beyde ſijden fraende 
meteen dobbelreke / bleeckgroen van verwe / van fatſoen — vlieghe oft een en voghelken 
fender. pramen niet — — Handekens den. De wortel ie 


id 


* weſen Damaſonium, hoe wel datfe zeer goede is ot wonden ende — aen 
ins den Aliſma ende! — ghelqjck — 
en 


we 


Sn Ferthlaxe s — n blat. re en ed — * — 
ef L den. De > dk 2 kde el 

Bios, cemtens ghelijc/ nae de welcked zij 
En. uleflijck van ſmaecke / maer cen eyeel —— ——— 


ä 
* * 
P, „ + ee er 


372 Beſchrijuinghe vañ Tweeblat. 
Cweeblat. ans —— * Pſeudot- Eenblat. In Srietks / Monophyllon· In Jaihn 
chis Bifolium Dodonæi ommighe ghe⸗ Vnifolium recentiorum, ende ig Gramen Par. 
noemt Cane Pacnali 3. —SeS ken —— s ende Leonicerus. In Booepe 

tſch / lat 


Mas oowkt * A sa at EN a Elsa? 
e a 
PD Ad hdd hd hid 4d ien * ent A, 
Dat minder is/ch zijn y ie van ge — ouen prin 
fie ynich clockſkens ghelijckend fre ber lijck de woor fende DMepblomtens! 


Er * es oleh 


ſch — Sewoꝛnel ie dunne ende ghefnoopt dweers 


wt-loopende. 
De wortel van Eenbladi gheſtooten wordt vande Medicins nu ter tijdt sorgt voor cen 


water tabewichte van cen Dragme. — 


egebr 
Wegebꝛee is vanden Griecken —— Arnogloſſa, alfoo veel te ſegghen als 


ghenoemt 
Lams ** ghelijd ander cruyden in haerlieder fprafe genoemt worden Natertonghen/ ende 


de * fijn —2 vruchtbaerheyt * — waer afde — bladers pe 
namen ende dt, 


witte 
Die van Duuels bete. De bloemen fka arewijs bp een/ van — als Muyſe ſtertkens / dont 
Ber root ende bꝛuyn. Tſaedt is dien vande —— ghelijck / cleyn / bruyn / oft taneyt. 


gro 
Deſe groote Wegebꝛee heeft graewe bladers bouen wolachtich/ ſtyfuer / dicket ende int vonde 
ter a hooger wipulende. De wortel is Dicker / —— ende 
min 


ende ſchoone wichtich! hefteen Die im uni ende Julio verga. ⸗ 


F —* — —— 


wWeghebree. In gens —— Latin Plan⸗ —— " 
tago lacifolia leu \euis. In Booc —— / Wegerich. 
In Editie Plants n. In Ftaliaenfch/ Planta- Sraeuwe — weghebꝛee. ꝓraaizu⸗ 
gine. In Spaenſch / Plante. * Poꝛtugens / Chan⸗ Plantago maior incan 
vage. In — 
> | B ANN Ë } DE 
NA f MAD 
UAE NK — 
— AN WEN 
NIS SMN Ws 
We 6 ESE 
WI NU —— 
— U * 


F 


* 
eld 


7 


J 
ASN 
SE AAN — 


i nl n 
ne — 
ij 


Soa ide —— 
“inbe houen van Nederlandt eñ Engeilãdt 
een ander forte vã Wegebꝛee / die weerdi 
is datſe di naccomers bp figueree eñ —5* 
Re. in allé de groo⸗ 
te Weahebree ghelijck / be ph 
vande ſteelk de heeft 


zeer fraey sl blaas bp les — 
bp malcander ruſtende / ende allenckſkens 
bouen fameneomende / mage Dat techies 

wps oft ſchelferwys oner male ander comẽ⸗ 
de / maken een aerdich ſchildeken / als een 
dend ck men ſien m 

enighe ſpetie van t Primula — 
| —— — aise annen Diveld Den anderen gfichijk is: 
oſe wegt ide 


Ko ijde aren. 
| en Wart defen Wegebree is alleene — inde velden ige van — 
8 — vd: evang he bloente 


0 een (ta end —— — Beans: 
RE! - — nn 


en 


Honts ribbe. 


en B er OZ VENEN 


. * * 
Oninane nerimia 


mien ——— werden / ende beb ben ande 
can: — en ſommighe tandekens. 2 bladers zijn 
ſmalder / ſtijuer / van beyden ſijden meer inghe⸗ 
— ende ſpitſch / waerom Daf vande onghe⸗ 

in Satijn. Lanceola gbenoemt woordt, de 


De / vande welcke wiſpruyten biefachige ghecans 
te ſteelkens / aende welcke groepen witte bloem? 
Eens ín cortachtighebonde aerfens, Dit * 
— faluen / ende tot her 

den: end € groeyet oock ouer af f foo wel als 


Boot Matthijs de Lobel. 375 
ibbe / oft tleyn woegebrer. li Latin / Plan 
———— eruia, oft Lanceola. In Goo poche Zee eri Zupbe bet — In 
— Spitziger Wegrich de — Gibz n/Plantago marina, 
wor 


M 
—9 5 NN 
fis s # Nn 
ri —* 
Ni 9 (AE 
id ik WER 
WO 9 * ẽ 


4 AN 


Zj iN 


Den buyckloop ende — De woꝛtel van — Wehdden ende gheten / oft met 
ntſw De ie er de bladers 
worde i ra euen met malenafepe ieghen de ſweeringhe mnl 

5 dat drye wortels van Weghebree met twaelf lepels wijns ende oo veel waters ins 
— Derde cortſe gheneeſt / ende wier Wortels de vierde cortſe. Tſelfde ſeght Plinius vock. 
Daer zijnder die de wortels van WBeghebree aenden hals draghen om te verdrijuen De ſweeren⸗ 

wee lieren ende apoftumatien ontrent den hals ende de kele / dwelcke Plinius oo 
Galenus, weghebꝛee ghenee ft quade zeerich-heden. Want alle Medicijnen die behatwen datſe 
vercoelende zijn / oock amentrecken / zijn nut ende goedt tot alle quade loopende ſeericheden / 
ijs —— ende ro rottinghe iae oock zeer goedt teghen het roo-melifoen ende buyckloop / want 
edtloop: ende iſt datter pet verbrandt £ wordt, fp vercoelent , en doen oock 


han seghanfn Sm: fweeringBen/ ende andere oude ende nieuwe gheſwee Ander 
Medicijnen is de pꝛincipaelſte tac haers helje niet Bebbende de Weghe⸗ 
—* 8 boa or de —— * van haer complexie: want ſy heeft een drꝛooghte fons 


Der bptensende een coude Die niet en —5— Tſaedt ende loon van dien / hebben derghelijcke 
gacht / ende natuere — min cout. Tſaedt is van ſubtijlder ubſtanue / maer de 
ie — ger ún var bt nde min coude natuere, 
ighe cheydt w — ende — is Ende wi deſe vorſaecke 


pet Dan arne Daer en bouen teghen de verſtoppin 

tiet alleerte De soortels Obie nhar oo he bladers er E: 
Want ——— see Albarda € wachten in hentieder/ de welcke me vock 
— —8 dat int grot erudt zijn at bie vande groote — v 
Dit cruydt vercoelt ende drooght — — graedt Theeft een 3 


want het heeft yet waterich ende cout / ende pet amper / tghene Dat eerdi drooghe eñ cout. 
Apul. De woꝛtel van BOeghebiee aenden dae jv cE west seb 
£-4 van 


376 Bethehumahes * cleyn Holofteum, 


EN É£ 


de pijne des buyck⸗ daer mede ſtouende. bladers van Weghebree Ron en / ier; ihn de 
gbefwillen daer op gheleyt. &fap van Weghebꝛee gbedronden gh EE D'inwendighe (eden eñ 
ſuyuert vd weldeborft. Tſaedt van Wegbebree gheftooten tot puluer / ende inde wonden ghe⸗ 
ſtroyt / gheneeſt de ſelfde wonden. De bladers van Weghebꝛee gheſtooten ende gheleyt op vers 
brandehepdt, vercoeltende ’e gheneeft d die. fap van Weg hebꝛee eenen lepel daer af ghedroncken 


id Ze | 
aria as Gb sf pe — E fra, hak 


\ ende fonder fout gele een plaeſter daer 
Ek * * ft [le harde Kkefnalf En {s, e bladers va van Wes 
hebree abeft drijft D de gheſwi van ffleirſin vande zenuen 

daer op. abelent, Als as ve: voeten — zijn van gaen {men (al daer op legghen 

ten / ende tſwillen fal DEK. 


2 
Erle ft Cl À mire 


—— uan bat van —— ma 
weel m 


Clepn Holofteum ban Montpel⸗ 
lievs. 


eis J A 4408 0 JF 


* tete —— voor den Hölöteum 
Wortel niet ar encomemeDe befrijinghe van Dioforides, ——— mt 


is / nochtans is /ende h t als Die vanden veide E. 
coreye ende —7 — waer wt tomen veel dladers van, zee pd be, — 
De ende arent ens zijn Die vanden Peerts- Dozen 
djs ppd bn’ zo. op den wegh vã 
Boutonnet een bindend 
ten — € — org ad meteen ae 
a. — — Salamantic maius Clufij. * 
VAS alleen Hed onder vanden Holfleum,be me venen 
opde 


* ke ú te — 


Door Matthijs de Lobel. 377 
opde dorre hoeuels sac Salamanca ad ende lancks de — bi 5 —— in Spaigne. 


— — * 


Fontepn crundt. achyires EMS | atijn, — ai 
—— Zamkraut. n F Neos d'eaue, 3 —— —— ende gent de 


id - EN ie varen Ke Olt A caat at Alf — ne 
Ja 


AO É * 83443 € E % 
mact € vijuers en f traegh 
J. 8 


* 1 bd * tie] 


opder — aghe hebbede de bladers va wa⸗ 
ter⸗ Weghebree oft Deere, maer minder⸗ oft die 


muiachtich/ groepende aen freelfens die —5 
hebben van veel gheknoopte boghelicke fielen, 


de water-woreel oft vanden Perfick eruydt aber 
—— — — verwer eñ dat in We⸗ 


Ton, di — fafielachtich 7 « crom en 
flim loopenderende Doo? d water inde gronde 
vaſt zijnde daer — haer voedtſel witreckt gelijck 
terſtondt ſal gheſeyt worden inden Malaba- 
thrum, ende heeft eenen tſamentreckenden 
— 


ofcorides. Fonteyn — in ende Cracht. 
en damen abelid Duyſentknoop / foo Ga- 
lenus kept aar fijn ſubſtantie i ie pl dan 
Die vanden Dupfentfnoop. —_ Lfelfde, ſeght 

oo Pine geer goed — op alle ieuck⸗ 
ſels ende oude orvinf ſweeren / oft op voorts 
etende ſweerin naben. 


eN —— 
——— — — 


J— mi; 


FDT A AE Kaa € AP in latt PNL nl 


378 rd ande 


kill de 


Gentiane, In Gꝛiecks / Gentiane. In Zatijn / Gen 
tiana maior. An Boochdup 

Malabathrum,Tamalapatra Garciæ Bitter Wurts. Fn Frächoig/Gentiane. In Ita 

& Clufij. liaenſch / Gentiana. An Dpaenfch/Gentiana. Fn 


Engelích Sentiane ende Felworte. 


Ser (ff 5 
SL 
ANS JS 
| Snor 
wd, 
de PZ N SM — 
— NEN 


W 


Ne 
NL 
EN 


tn 


RE 
NIS 


WNL UN : F 
wig lo 


ip 
jd 


— lijf 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 179 
Gentiant, - 


Vande Geris 
tiane miet 

roode Bloes 
me hebt? wy 
vermaent 

voor naeft be cley⸗ 
ne Centorp. 


wy 
ende De 


cracht / 


binet ii a amer a 


Diofcorides. Ertractie 
bande Grikf 


Diofcoridess 


Eracht, 


380 Beſchrijuinghe ban Duplentichoon, 


Madelgeer. Fn Latijn / Gentiana minor, o * — — Cordus geheeten Pneumo 


ciata. Fn Boochduntſch / Speerenſtich / Crew the, ende is — — Ane slepne Sentiane va 
wurtz / ende Modelgeer. Fn Franchois/ ad Dodonzus ghenoe — — ana Plinij, 
‘tiane croiſee. In Ftaliaenfch/Gentiana minòre, In ———— 


wortel ——— gheenſins ghegraueert/ van M 


dg 


Deranderinghe ban larie. —— 
¶¶ Alleenlick een plante ende haers ghelijck/ heeft in ſijnen hof tot Lonen, 
gh Leſer Inde jep Brꝛeughel. F 
Cracht. As 6 as Kk EEN Pt dal , ä £ At 


ae F — wen — ke eaf prin ld dad î 
¶ Defenen is niet zeer ongelijeE / dan d Bede eg ed : 

wan Drabandt is groeyende / de welcke paar bloemen —— —— ende — 

Derft. 


TI — — Eee 7 ey 


arietten he meen — Dit erupde vormerscopbebornde onde bek 
en pleegt de aderflanghen te vanghen / ende oock in Soi 


 Genamelia Alpina — — 
Ons Swier Gentiancile mee vande Clockſkens / is clijcE d 
bettiifbabedens welcke * cen —— —— en ref * 


Gentianella fe 4 
Wp v bier drye foort senti k jn befchrenen gheweeft 

die — aerdick zijn. ee die —— iseride ſaſelachuch / ende 
geer veel bladers groeyend de aen d onderſte vanden ſtele — — 
oft Weghebꝛee —— | fte Gent 

k fen ís nauwe eene palme hooghe / fonder bladers / d ſt byde bloen maa bat pali 
—— — —— bl hed 
den M 


—— 


in vijf bladert — — 
De de ſmaecke / zi —— ———— — 


* 


N 


Doo Mathijs de Lobel, 38 
enanell Heluetia met ei Gencianellä Alpina , verna Clufij, Alvermintte Gentiane. Fn 
bloemen ban Clockſk Cantabrica quorundam Aatĳn/Gétianá minima. 


Deſe groeyet ghei ppẽ vande hooghe bergh Í 
lijck de voorſeyde Bite. 


382 Beſchrijuinghe ban wit Nielcruvdt / 
s. In 


Wit KNieſtrundt. An hhb Leuco 


Aatijn/ Helleborum album, — 4e 
duptſt hars Aietwurtz n Frãchois 
nets J ban Languedoc Ve- Hellehorum album met bzuvn 
ce. An — Helleboro — toode bloemen, 
deo. gn Dpaentch/ Yerua de balefte eũ Ve- 


Ve la 
degambre blanco. In RE ern 


5/5 
EZ 
— 


cap WA 
HU 
NO 

id NS A, 
* 5— SE 


Rib, 
ne en ‘ 
x Ad 


Panten AR Lf we 


Fed 1 & Pr (afie ivt Racsts 


Fens; den voorgacnden ghelijck De wortel — macr tit ae Gado. 

Diofcorides, De Nief-cruyden van Galaten ende Cappadocien, de welcke witter ende * 
achtiger zijn / doen eer verſucken. Nieſcruydt doet F — baten — —— diuerſche 
ROES J nde eneſet 

llende fieckte. Wordt af dici en / om — de urbe 

wanden o oogen. Ban onder met cenert peſſus gelet, verweckt den. vrouwen haerlieder maende⸗ 
ſtonden / ende doodet de vrucht. Doet nieſen (als oock feat) ende — met dr 
* moutpappe doodet de muyſen. ? 


7 — 
we 


* bd It / * S (à ft fi ſt oft m Rd ef * 
heydt van Linſen oft Halica, oft met Honich — paf ande ſuypen. Droodt 
gocf met broot ghekneet ende alfoo gherooſt oft ghebacten. _Debereydinghe vande — 


D'ordonnantie van coſt / is zeer nerſtich gheleert vande — Die gheſchreuen hebben vande quan⸗ 
** cba inte ie ende — Philonides Siculus Emienfis,pien wyn turooladen 
ant het waere veel nck 


c 

k/ 

” Je 6 
au eh * ra 


‚ Sommighe gheuen —— 
— oft ſuypken / — veel —— — van Halica oft nae dat ſy bevolen 
hebben wat etens te gheuen / foo gheuen fp terftondt het Nieſeruydt in / ſonderlinghe den ghenen 
diein perykel ſouden zijn iet) en / oft dat De ſieckte dlichaem eranck maeckt. Bant bp die 
maniere foo en is douer elijd) mids dat deſe medicijne bequamelyyck ů — 
_ worde den lichamen als bier met fpijfe verſi 

—_@nderingefedt verweckt ot brafen,  ZEgin. Soo wel witals — Nieſeruydt is * * De 


ohe 


_ Door Matthijs de Hebel: 383 
Galenus. 


F eet 
ingbeghenert 
ende ften its 
gheuen, 


384 —Belcheijuinghe van Nieſcrupdt / 


Sef vSooꝛ Matthijsde Lobel. . 


385 
Papentehoen/oft Brauwer fchoen, In Latün / Cal⸗ 
ceolns Marië-&:S Joti ida. In Gooche 


siet wit lelerupdt. Helleborige att 
* E tiorum. 


pipactis Recentioxu bupttch Arawen fchub: ende is Damalonium 
nothum ban Dodonzus. 


Verãderinge 


RO ar eer Edse AÀ Pak Ë AA 4 Pale a atr r 


* 


90 AS. * * > UNE 
* * * * (B 
den hebk Alifma, 


7 2 — On⸗ 
if tfatſe de ghelijekeniffe vande * de — 
an vier purper-t rbode — tot hen middel goor ts bꝛenghen cenich fatfoen van een gheel 
vaten binnen hol ende rondt, gheſtelt apelijd d'lijf van een Doret oft Weſpe / groot als een 
uen-er pen / ghelijck tg e Wegebꝛee oft A. 
lina, abe f gdern dicke aders gheribt ‚De € wortel ffaet ———— biep Índer aerden. Wp 
fien in Switſerl boe fomberachtighe plaetfen ons. 
treft d Alpes / ende nu onlancks inde Bouen van Mijn-beer — nde e Deer an vander 
Deli fatigber —— — welck Heer Carel Cluſius ep hadde: van 1 Weenen in 
t 


Eet 


ef 


RAC Be sG ak Pr] 1 7 EN 1 Kees 1 Matadi 

welcke hy —3 —— $ oft ij gheberghte / al ) î 3 — 
* Tais { £ , ws 

ten met fin facht. De worele poor ende erom door D'acrde met maille inie de 
f in, cf Doom-vacren/endet ís big als De wortels vã 


frefenden B OQduun ft Hellet ! | 
Epipaêtis oft H Hleborine Batt Cordus. aiehout 
Alifma ban ſommighe. 
De neerſtighe onderſoecker ende lief hebber van cruyden de edel oe Kaerle Renk 
at vã Longaſtre/ heeft ghevonden DS 


fen/ d 


7 — 


En Een felden lorte van Helleborine, Ee en 
D. Hermes de Clerck / wi fijn repfen « van Ktalien. Deſe is den ſwerten wilden Nieferuydt zeer 
ghelije, inn groenachtighe bloemen vele by een ſtaende / nochtans de bladers — 
eghebꝛr 


vande? dieſcruy as ſeghel. 
—— In Latijn / Nardus Celtica, ende 
Nardus Celtica. Inde Apoteken ban —— ſchünt te welen * — liner ban Gefne/ 
Duptſchlandt / Spaignen ende Engellandt ghe⸗ ende Plantago Alpina van fommigbe 
noemt —— ‚In Boochdutſch / quaſi 
a vocatur. 


Snfafe ck foo groepet oock gheerne 
De ſelfde iten Nardus Cella, die 
eer —— beho ied te beek, Liguftica, 
Ber de Gentlanellen 


beroni ari mochjaodt in edaente; 
——— np Vallois in haerlieder — ꝛaecke 
Selliga heeten / afs oft Saliunca wilden ſeggen / 
is oock ſonder twijfel de ſelfde Daer Virgi⸗ 
lius af mencie maeckt by deſe verſkens: 


Boor Matthijs de Lobel. | 387 


aender 


Celtica 5 de ſwil⸗ 
ende 


Nardus 


; 
"8 
J 
d 


ale fan ?? 


aa dn amaa Vti À 


388 hrij 


bd 


‘Hirculus Nardo-Celtice (imilis herba, 


me Ola Mast 


perupbt. Saponaria,enbe is Seruchig 
oft Radicula, ende Cunder ban Auicenna ‚hae 


wBalerandus opinie. 


COP 

Np ZE 4 F 
— 
—— 


pe 


—— sie aen 25 


Dise deter eed wieg —— 


ke 


ener er TY 


eenig tn | ei AN 


ficaria Bia oprer, oft aquatile ien bt 
Pal ig Crarzogonú Cordi. — 
ins pPfeffer/ / ende Muckenkraut. In ld Perfick-erupdt oft Dloo- crupbt. In Latún/ Perfs. 


— Fn Italiaenſch/ Pepo aquat caria mitis 
coin Spaenſth/ Pimienta aquatica. Fn en Flochkraut gegeeten, 
gelích/ ——— 


NAS 7 PEN —9 
AN Er Nl 


Á 4 
5) 


p 
— if 
haf VS 
— 
| A 
jp NL A 
OS 
A 
v/ 
— 
J 
ik à er 
* — 8 — 
p Dg Ki) * Ai) 7— 
daen — * — 
Aere van groer Í gheli ick / Ernage Pr 
gh selck ick bewijſt Dat verſcheyden cruyden zijn eñ niet 
aan deſe is alens boe oocfsoat ——— midden op ibladt eenighe 
ntwerpen et witte bloe⸗ 
men, Dit rupdt is goedt tot benden ende daer op ghele 


waffel on oet ers van Water- Peper mett 
Ende oude hardiched 
—*2* cheden: ende vock 


ſaedt —— ende doen fchepden de cous 
oft gbefioeten laine ae 
Rochtans min dan het Peper 


gBeronnen bloedt liggende onder tabene dat blacu 
di. … Galenus, Water Peper is heet ende dꝛooghe / 


Een olie etetwenn etvnd gheknobbelde Fleir⸗ 

8 Bier Auyn / welck is een groot fecree de Alcumi 

—— if boofber ener Shemepne Laueiſe. * —— cruydt van elcks foo vele als ghe⸗ 
—— van oe rte hamels / ende 

Pont olie in ten balne cn. 


ſwerte 


4 lid 
Andie) (Bs A 


8 van cen gaen / dwelcke doe eenen doeck ghedaen ijs 
wanne oan 36 coude — ende — fleirſin. ee 
Munderis , ** deine gronden —* id: —— 
blom Ene De der aerden did end — beeft fomtijdts witte ende fontijds lijfoerwighe 


ze NS 


1-3 Duient 


RN es he a A Derfick crundt/ 
jk 


did! sind 


MELIES GOELEN 


a 55 Diuerleheſ oorten. 
den de welcke — der ghelijcke haeukens / 
maer niet ——— ende met harten. — becken/ nochtans in alder manieren de ij 


Kz 4 


dd Somijdes Benet vock veel coete / ron 


7 in Ke keld De [ed De 
Du is geer goedge tot Barde ende — gheſwillen Shae wate Peper: 
Dg) NN mé alle miſmaecktheydt —— 


Ballem appel w 
„Putte voor Wonteruydt — worde / heeft be fe (fde nam 


Du wi 
Balſem appel ame omne Bla crachten ende oock de vruchten. blade 
vanden 


lijck: Anderfins heuet dicke ſtelen gheheel vo ſaͤps / ende g — dan die 
— — van hen ende — Afk beyde de Perſick erupden — Ap 
at van 


order ont —— oockve van wonden sd benen biel edt * — 3— Shi | 


rurgiens van deſen tijden inden Perſick eruydt bevinden. De bloemen zijn anghende onder de 


b 8 
bladers bleeck purper op blauw treckende / die vande Erden En-mere my niet —— 
Oogſtmaend 


ijck is. Nae de bloemen vo aha 
ee — — eenen Pruymſteen / —— ie 
de als Die 


gh cheel * e dan valt d Dt wi / dien 
vanden * oft Rapomi ———— rm vordt, gelij van ma nand En 
ruert myn ri ckr 
Crunden En rurt. mu niet oft Si inckerupd 
inde gheberchtẽ end Dumblandt ende meren 


— in — inde Bouen gheplant wordt „ende heetent aBelijck de Duytſche Sprint? 
pe / foo veel te ſegghen / als cen fpzinghendeerupde * aap —* die lanckworpich ront 
ho/(eesfens) lanck /nederwaerts ts hanghende Deli bi vande Chelidonie / waer in — 


idni cn an rt dk kh 


| 
| 
| 
| 


Door Matthijs de ALebel — 381 
zienden Yn Latin/ Capficum — nt. [eb 
m Zinziber ban Auicéna,ende Cale 
tium piper bande ionghe Berbaritten / oft Piper p hen — 
Indicum longioribus ſiliquis, ende is Piperitis zetilie Pep langhe baeut Jathn / Ca 
Cordi, Siliqu ein Plinij ende Tragi, maer pficum;,Piper Indicum longioribus Gliquis. 
gualick gheheeten Piper longum Dioſcori 
kanchdis — — Brefil. an 
Hoochduntlch / Indiaenſche Pketter 


PE 54 
LIN D 


Lt 
3 


vk, 
— 
* zb * 


GN 
A) 
5, 


cleyne / vonde effen Die vanden Balſem appel wijf kens ghelj, Daer af datſe vol zijn / d'welcke 

luttel dat is / gheruert wordt, fprinaBt int aenficht van cen ieghelijck daer by 

—— 6 wreken wilde van dat gheruert wordt. Oaerom wordet —— Ser e gemeyne Her⸗ 

eh je m dat ouer lanck zeer 
— is gheweeſt D bladers ghedaente ende ryſ fee zijn Die — Bal 

em appel/ 

lende — Lade * wennen is jer — uk — 

€ Daer voor plucke ende abe — e / als ſommighe flechte gheſellen 
pee mer — voor — e ſegghen / dat beter is te ghebeuye⸗ 
q menor ander fet paken — — — ent zijn: boe wel dat ſijt met goede redes 
Cr ERR ENE ee Peper crundt. 


LLC is ih ae & sabers 


E. onderſcheyd den vanden anderen — 
— v bauli, wi —— oft vande Cardamanrice, van dwelcke voren ghefchrenen is / 
———8 eel 


guedoc / in lee 
at te groepen aende dellnghen 
— ghemeynen volet —— Radij / ende in Franchois —— ee ís 
dean: witerſte —* —— bitte / de welcke oock —* dat is het oprecht 
— —E tn —* meege baders den en Lauwer b bladers ghetijdk veen weynich ghe⸗ 
shane 


— Bilſem gh 1J 


ghende 


ʒoꝛ Beſchriſuinghe ban Ballem appel wijlken/ 


* FE 


3. 
na Petlſicifolia. 


ſiliquoſa, oft Noli me tangere. âtin/Perficaria 


pepererupdr. In Latin gheheeten inde Apoteken 
pan Vranckrick ende Nederlandt / Raphanus 
Gl pr, Ass 4 : 


fylaettr ende is Lepidium van „gn de eh 5 
' Aginera, eũ Lepidium Piperitis, oock Lepidiú — Wilde Water-Gadijs bande Apoteken. In Latin/ 
maius Cordi & Tragi. In hoochduuntſch / Afet⸗ Raphanus ſylueſtris Oficinarum. 
fechraut, In Franchois / Paſſerage. In Ita⸗ 
liaenlch / Piperella. In Engelfch/Dictammer. 


| | 
| voor Matthijs ve Lobel. 393 
Rik é 


Ì Ô N | 
| NIN #£ 
E WENS 
E ( ZA ( 
| VAN B 
Á ë j 
— 
OPT ANN’ 
DANK VENS , (0 \ 
AN 
BN 
SN 
NS F 
NS 
/ 
| 3 ⸗ 
EN a AE AL) ERS 
ZN SAN WI J EA SNN 
4 — Pd 


ä gen se bloeydt / foo worden ghemeynlijck de bladers ghekerft / ghelijckmen bp de tweede fo 
__ Meerradijs gheweyckt in Melck oft Seerp bier / wordt in Brieflandt zeer ende met goede 
Butpe ghebruyckt teghende Scoerbuyck. Fet wordt ooc in witten wijn gheweyckt om met diens 
DrancË crachtelijcf bet graucel af te drijuen / het water te loſſen ende het inghewants leuer nieren 


plrianiftcebea. 


—E EIC & ze — 1 
— 


* 


—— ESCH nr ir AK 5 


Diet ſonder ooꝛſake hebben ons meefters van Montpelliers deſe zeer actdighe plante ghehou⸗ 
‚ Ben voor eenich Lepidium.. Sp groeyet ouer al in R ie/ ende ontrent Montpelliers / aende 
8 achten end ackers/ F 11 * 4 Bed adt 415 * af — £ hooge/ 
_Dieahedentt iss —— Pd An EE 68 € ee rr 

AE EEE CEES EE) vt OD en ſtele gheluct 
gef oP D 


kende ende rouwe Baprachtighe ende een weynich taeye huyſkens oft vellekens waer in Dat 
| arg ghefloten light Tgheheel erundt heeft eenen ſcherpen ſmaecke ende brandende cracht / 

d Te groo Dat het brandt inde palme vander hande een blaeuwe lootachtige plecke oft wenei waer 
door Dat De gheleerde mannen abemeynt hebben dat was Molybdena Plinij oft Lepidiur van 
_#Eginera. De ghemepnen hoop vande findenten hie den dat voor de Dencillk Denta⸗ 

den / 


ria van Xondellekjde weicke cfelfe gbebuapetter belijden Pyrethrum of 


* J es * 


394 Beſchrijuinghe ban Meerradijs / 


— 


cerradijs. In Griecks/ raphanis agrotera. Fn Tatijn / Raphanus — craſſa radice Ia 
* * ende is Thlafpie ende e Sinapi — —— eg ve Thla afpi Cree, 
In fra tan 
Cren ‚mögteliek ban (fn ghekerfde bl d Ra er n talia 
— ve Molybd ern tap Ini —* 


AE 
BE 


A 
RIA, lk 


20 


f 
0, 


GD 
MRI 
7, — 


Hip 
nh if 
Oi | 
8 | 
2 VV HIG 
G W 


JE 
Nt \ \ 
N 2 \ 
SSC | 
RS END 
jz 
N An 
4 ONE 4 
* —_N 
B \ 
Ea art EN a — GA PN F ed Lala 
1 f J BEET A VEEN GEER EN 


oort — inde — 
a met fout ghebonden op den polſt nae Dat lichaem ghepurgeert is / verdrijft de ders 
de — —* gheheeten / ende met olie van Ruytee ende en or Spemengt, verdrijftſe de 
gheſtreke 


—2 


8* SE É si F TPP k 
Plinius. er hen pt ende D'oogbe fomtij gheſtreken / neemt wegh 
HDenmt 
7 — 
Le Sdram annuum, 
Noch iffer cen Arts Nd P U OE Aker dr ú bs Claims Pad 
—— 4* * 8* — —22— hs 
| zijn op de ft Dentill ft M —J Lepidium, van ons Ferbariften ook 
T pidi ahold LEL Re —— Pi —— 2 De bloes 


men zijn wit / ende fact ie in velachts Eens bien vanden Thl fpi ghelijd, ghe ocen end 
fcherp van ſmaecke De wortel is fafe sees ind î —*— 


* id PE A: 7 


ef A dd 


*4 re) rs * 


—— helſck Lepidium, van ſommighe 
— afraden beses um , ende is var mben Apoteters gheheeten 
Mentha Graca,ende an ſommighe Sa — grs — dat ſegghẽ niet ſonder ap? 
seed —— —* de wortel ís fafelachaich , 1 ghevlochten ende wigheſpreydt int 
ꝛts hꝛenghende e e eenen ſtele van e eenen cubitus hooghe e /ende gele fe bloemen Die van⸗ 


eynva 
tans niet min f heett dan woorgaende Develdt- Chinurgiens ende vrouwen, houdent ende —* 
heylſo Er t oock Balſem — eten wordt. 
Balſem 


Door Matthüs de Lobel. 395 
Dentaria oft Dentillaria Rondelerij & Narbonen- Lel ai 
fium: Æginetæ Lepidium itidem putatũ. Mo- Lepidium annuum. 
lybdæna Plinij: 


EN AN 


ij } 


Sr 


Walter. An Latin/Coftus hortord Caſſani Baſſi, 
Mentha folio, aut Lepidij: ende is het Lepidiũ 
Dioſcoridis ban ſommige/ Inde Apoteken heetet 

entha Greca & Sarracenica. An hooch⸗ 
Duptfeb/ Frauwenkraut / Onſer Fraw Muntzʒ eñ 
Zam / Bepdinfch wundkraut. Fu Franchois/ 
Coq! eñ is Balfamita maior Dodonzi;Mentha 
Corymbifera Cordis AlifmaTragi „tft beet inFtas 
liaenfch/Herba di S, Maria, eft Saluia Romana, 


NN 
—— — 


* 


Balſem (ſegghen de Medicijns van deſen Cracht 
tijden) gheneeſt de pijne des hoofts tſterckt 
de leuer ende vernieuwt oft geeft weder de na⸗ 

tuerlicke w Is ghetempert ín warmte 
wat bitterachtich ende tſamen treckende. 

Balſem doet ophouden tvloeyen vande ca⸗ 
tarthen / helpt teeren / ende wordt vande vrouz 
wen zeer ghebeſicht in cruydtcoecken. 

e&facdt vande Balſem doodet de warmen, 
ende ſterckt de maghe ende therte, 

inch bloemen. 


enn 
Anghe ſien dat dit eruydt is groehende pde 
gbeberchten van Pronencen bie lepe zin aë 
d landt van Piemont, ende in Vlaenderen? 
ncEerijc ende Engellandt nerghens dan 
inde houen: foo ſchijnt dat d'wtlanders tfelfde 
beter geheetẽ hebbe Bolbonac,om fijn lackwor⸗ 
pighe dicke wortels / die ctelick zijn, verre wighe⸗ 
ſpreyt eñ bolachtich/eenichfins die väder Afpho 
dille oft Pioene gelijck maer niet foo dicke, Nu 
corts hebbẽ ſommige dat genoemt in Latijn Lu- 
naria Graca oft Viola larifolia . Bp wetẽ wet 
bat gemoeten. ís ot den gheberghte ni | 


SNZ 
N W * 


A a faa Zaad, — 


AA danae den ae Ye 
— ind F hdd 
Penninck bleemen, In Latijn/Lunaria Greca. Ie —J 
Bolhonac bande Nederlanders/ Tonrechte iſt bä 
Fuchfius ghehouden boor Raphanus ſylueſtris Alyſſon Diofcor. putatum 
primus,ende Armoracia. 


— 
— 4 k 
—— ZIS Zip. 

6 SION Ve) 
— — 


—⸗ 


d 
F 


⸗ E * 2 * * 
STEG dd 


IE € 


“Doo? Matthijs de Lobel. 


“e 
“557 


ef Mer 


Diofcorides , want tis eenen cubitus hooghe / gh eheel grijs / rouachtich / end lach 


EEG TE 


ridge AA bd 
Die vande Coniza oft witte Bioliere ghelijck mees 


de welcke volghen lanckworpighe haeukens 


ende rou is / met cleyn ſydtackſkens/ aen⸗ 


de weleke by ghebeurte aen elcke ſh)de aheel bloemkens voorts comen die vanden Trio ghelijck / nae 
ghelijck platte ſchildekens 


Die vande Penninct bloe⸗ 


men ghelijck / de welcke dobbel maeckt een velleken dat ouer beyden ſyden is ſcheydende de dobbel 
laghe van tſaedt/ dwelcke dien vande witte Violieren ghelijck is maer meerder. Wy hebben dat 


in Mederlandt ghe ſſen In Italien wordet ons 


* 


gheſchoncken: Lot Montpelliers hebben wy dat 


gheſaeydt / ende abewaffen sijnde gheproeft. Maerdat de ionghe Erbariſten / houden voor den 


Ayν * 


bier voren af gheſchreuen hebben. 


„Diofcorides, Alyſſon in water gheſoden ende 


Fen te toeten Det Senegroë daer wp ouer lanck 
hedroncken verdeifft den hick ſonder cortſen 
eroken. 


felde Doet oock erupdt voor de neuje ghehouden oft gh 


AUlyffen met honich Meftooten /-verdrijfe de ghebreken vander huydt int aenficht eñ De fproetent 


iae mien ſeght da 


t abeneeft de dulheydt vande hondert, 


Alyſſon in Bups ghehanghen verdrijft 


Ende met eenen purper lijnen doecF om de beefte 


4 r: F 7 4 F ks * er RAT heden \ k 
ghebonden / verdrijft de ſieckten der ſeluer. Galenus, Die cruydt is Alyſſon ghenoemt / omdat 
EN fli Bat EN — PI IS x * t 


We 


Nac oock tfelfde eenen dul⸗ 


fen men ſche inaheaBeuen sijnde beeft Bent dicwils geheel ahepons aBerinacctt, ende doet Dit mt een 
eyghen ende befondet erachẽ / oft / omen ſeght / ex total ubftantia:Ende voren is gheſeydt dat ſulcke 
Tas fo * * sf y *8* * Nd * L ‚pus LC <4 


A 
kb 


én B 


ghel. Maer iſt dat jemandt dit 


en: Ord) Badr ded 
cruydt verſoeckt in veel Dinghen, hy fal ghewa 
% 6 * * —224 * * * 


TE 
& As E * 


ende ſprocien des acnfichts die vande Sonne ghecomen 31 


rh ——— 44 FJ 
lk Î 


Cles Ml e) 


drooghende cracht 
ſuyueret de vlecken 


* 


jn. 


— — — 


ride 
— 

W — 

SU Z2 

—D ee 

SEN 

NN !'!; * 
— * ‘ Vele, 
4) —— 
—— 


— 
8 
EN 
Ze 
Q 5 
\A | 


t vn 
la ES 


— 


(85) 
Ten 


NIN 


{| N 


\ 


gr 


len van eenen cubitus oft onderhalf Boogbe / ach 


— * 


‚Worden. Dit voor 


NY tacfffens onderhalf palme | 
„Met groene bladerfens van clepne witte olijf-booz 


ende is inde oheberahten van Seuene 


„wortel van deſen is ſaſelachtich 


E — 


4 
LES LELIE 


… enghefien bat deſe Thlafpi ‘onder Baere ghe⸗ 
ſlachten achterghetaten sr oo hebben wy die ghe⸗ 
voegt bp de Alpffon onermides de gelijckeniſſe van 


1 


ke dit van ſommighen ghehouder ie geweeft voor 
een fpecie van Alyſſon: hoe wet oock het vobrga⸗ 
De Alyſſon wel mocht onder Thlaſphi gheſtelt 
ſeydt cleyn gheel Thlatpi ple⸗ 
ghen wp bier in Nederlandt onervloedich ‚tc hebo 
ben in De houen / voortbrenghende wi een wite 
Dorachtige wortel veel ghe ſpreydde grauwachtige 
oft wat meer lanck / 


mien met wit ghepleckt. 
Damaft bloemen oft Win: 
ter Violieren. 


ten ghelijck zijnde Zee violieren / Damaſt · bloe⸗ 
ine ende wlantſche heeten / ghemerck datſe groey⸗ 
gene ín Lan⸗ 
guedoe / ende oock inde bempden van Engellandt 


Niet wyſer en doen ſy die deſe plante den ande⸗ 


Cratht; 


van waer Dat ſy inde houen abebrochtsijn. De 


dicke ende breet / 

hebbende bladers die vãde Draba oft Jalette ges 

lijcf/ maer min ghekerft fwart ende vele Die vans 
ee 


De wortel op voe [puupten ende beferten de rechte fees 
de welcke — ende Junius voorts co⸗ 
Ee ment 


558 Sd PE AJ) A ** PRA 

ie ft bloenten oft Winter Bioli Yn latin, E 
Viola Marronalis gft Damaſcena, ende is Viola — Marietten. In Latijn/ Viola Mariana ende is lal⸗ 
alba Tragi. In Boochouptich/Weitz Winter Bios Dodonæus teght) Rapum ſylueſtre Dioſcoti⸗ 
len. In Franchois/ Violes des dames ende Gi- dis. Oft oock is Medium? In Franthois / Ma. 
roffles des Dames. riettes, 


F 
7 * 
— lj De 


\ 
tie! ‚ En 
DANK 
5 IS EN * 


as 

KS S — —— 7 IJ Ö 

HDS IER mr Ja 

gp AN — 8— 
hr en, 


Sr eld 
— E Sns W AL — 
SN — 

— waakt EE, VES 

F * Dn L — Ea) : 

men at cleyn freelfens lijfoerwighe ef rootachtige bloemkens die vande Seeperuydt oft Dentaria 
gbelijet: Nac be welde Dat volaben haenfens Die vanden Doftaert shel inde welcfe bell 
ught een bruyn oft roſachtich / feherp facdt. Maer tgheheel eruydt heeft de ſmaecke van Nafctteof 


*—, 


Rapuncelen / 


Diuerſcheydt. | — 
San Mouton heeft in ſijnen hof van defe bloemen / maer de plante is onghelijck minder, wet 
witte bloemen Die zeer lieflick rieken. Damaft bloemen zijn goet teghen den hoeft / ende dent abe 


nen die ghecrompen oft Se U t o en gh de Ll LR 
ſwaerlijck den aeſſem verhalen, Voorts doen ſy water maken ende ſweeren / ſy incideren / reyni⸗ 
ghen / ende verteeren. 
N—— * en RAY PET VI Es € ES sfsfsn w 
hemerckt dat de boecken ende auteuren zeer Dinerfchelijc daer af gheſeheenen hebben. Want de 
TA 3 2 TW se Dr rj re NA aal nRart nar 


ghene di d gh 7 b fi 6 1 6 

Uſch oft JIris / die hielden Daer voren Dat zee Liſch / daer af wy voren als van een niew plante men⸗ 
vie ghemaeckt hebben ín het Meum, ende de figure ende volkomen befchrijvinghe gheſtelt hebben 
onder de Liſſchẽ / onder Be welcke dat warẽ mijn meeſter / eñ D. Aſſatius, Callotus ende Diofcori- 
des Barallius, alle gelijck van Montpellie ro Maer ſommige teeckenen fe de grootte als vd 
gedacnte/fchijnt meer d tewefen dan die vand aer de goede Geſnerus / ende 


3 ſchij g hten. M 
voorts ſommighe zeer gheleerde mannen van Italien / die in ander boecken ende Grieckſche Aw 
teuren Die deſe volgden / hadden bladers vande Cicoveve/ hebben ons van ouer acht iaren ende 
Dat De zeer het (ante Marietten ghenoemt het Medium was, de wekfe ien 
tf ghekent zij de van Corthuius hem gheſconcken zeer blyde Dacron 
Das/als den Medium meer Dan eenige ander plante ghelijdk zijnde: Welcker opinie ende kfn 
Vp ie lener voor goedt hielden / om bat Diofcorides pan gheen Wilt Lifch-mencie maeckt / ee 


t idd 
Pi pi Ar Kes ne a Agee 


Door atthijsde Lobel. 499 


ende 


wit / teer/ 


Epimedium Of kia Fpi he Eni Dit: 


* 
W 
2 
SEN 
A 6) 
END, 0 
Wert SS 
ZO — EN 3 
1 if (D 5 / 
p IJ) EN 
DA ANN 


— 


Epimedium is / ende oft oock nu 


Jiet min ſwaer en iſt valſelick te ſegghen welcke 
— to cruydt dat 
—— 
van dien / ghelijck als de Vijghe⸗ 

boom ende fommigc ander, doer wee seetenrwacz dar in def landen groepdé de dEpimedium 
* ij — h i 5 


% 


Beſchrijuinghe van Epimedium, 


Cleyn Balferundt. Fn Latijn / Trache⸗ 
lium minus. 


— 
NAS 
SL 
ge 5 
% u: 
ASW * J 
RENE ZEN MEE TN 
Me NA et 
EN EN 
—— eres 
EAN —— 
Ald ZN B 
In e 4e = 8 


Don Matthisde Lobel, 4ô1 

Bouen dien foo zijnd ec beſchreuen / bie niet luttel van bladers 

ende quatiepten de voorgaende gheiſck zyn nu ter tijdt gheh D: ſch en Halſeruyden 
oft in Satijn Ceruicarie, f e nc den hals ſ ( alst 


44 * —⏑— / * 


* ghet eghen / die f ip gheſwollen ende 


Ee 
* 


t tapken vande keie —— ——— 


re A e oft ca; 


enichfins die vande Bolk iN g ſtijf / beneden brogptachtich ende bouen 
— ondtomme ghekerft / ghelij lijck de nete zijn, De bl zij 
blaen ende minder dan de M ariesten.D Lis wit ende malfs 3. 
3 tijek / zeer goedt in ſalaet / ſoidennghe Vaſten. 
— haictcupdt. 
Cleyn Halſeruydt is oock gro * end de velden end 5 
Den van Hoochduytſchlandt ende Be Engellandt. De ſtelen zijn —— — de pin zijn ge 
ou / die vanden Rapuncelen oft Sauie Bee haprachtich. De bloemen zijn spek ende dicht by 
en prensa dS oAels zijn de Rapuncelen van ſmaecke cke gheujck / 
— wet gend De dorreß lachtiaß el NE Dat Dd diuerl 
nd aa — 
—— 2 —— 4 jf / 


J 
6 
— 
8 


der wiloopende. Det brenghet voort in Wedemaendt ende Hoymaendt 
lijck cleyn clockſ kens ghefatſonneert. Noch groeyet een ander ij van Balke ouer ale op 
rouwe ende ſteenachuighe plaetſen van Engellandt / ende inde boſſchen van Walſch Nederlander 
nn anderen —— ende een ſoorte 
wan dien. Boet iſſer cen foorte van cleyn Halſe ydid heeft / anderſins 
if den anderen miet zeer onghelij 
* Groot Halicrundt vande Hederlanders. 
if Ca If, EN * — — 
— cdatt in lengde vande fielen / lengde ende groote van bladers d'ander twee mael te bouen 


— balfceupdt van Boordt EE: 


® WEE —— ng 1 
themas Penne Medicijn <onden en e zeer gheſchickt —— —— 
felNmelrEs ” * ke * en 5 * te e 1 1 ne & ende ſe felden gefien plane 
erowelde gebrochtwas we de Noe van © DD er Daf fe ouervloedich is groeps 
Kle in beſchreuen ni aghelijck/ de bladers zijn Die vanden Vingher boet rupdé 
ge nijn 3 Halſcruydt oft M (en ghelijck /maer meerder enz 
de langer Ga ats: 4 — Pe í EA ſel ck 
vEEanger, OE wee pe cubitus hooge, De wortel is ſaſe — Pelle 
meerder, de 

rn ed 


* tf 


dwelcke Macthiolus bedroghen heeft / die daerom terftont beveſti 
‘ogen b gde dat Phyteuma was. Defe 
aad wordt wi ghenoechte inde honen gheplang hoe wel datje onder Bet moes mach gieten 


— ns Groote Blaeu melckachtighe Clocklkens. 


3 Wo Meer wit faps gheeft dan alle ander, den Milckachtich ge⸗ 
— en —— donderſte bladers zijn half tuſſchẽ de tamme Nachtfchae ende de Bioletten/ 
ud G ermanstergroen. De woel is fagclachtich die vande Deariesten gelijck volmnileEach 

se ende foo  leuendich / datfe hoe cleynen ſtucxken in deer de gheſteken wordt / lt 
— langher bladers ende goût belooihesan Ene 

oee vele /toaer ac noot epen fchoon bh blaeuw Kens, 

Meerder dan die van ons Clockfken⸗ — — on ckſkens / wekte ſtelen 

ſpitſch 


es hin | ON 
\ l 


&racht, 


46% Beſchrijuinghe ban Cleyn Clocklkens / 


Blaeu Clotkckens Fn Latijn / Campanula Perfi- 


* 


cifolia noſtras, ende is Phyteuma ban Macthio- & bi ickachtighe Clocktk ts, In Lathn/ 

lus.Ott oock ig de laſione bä Theophraſtus? An Campanola maior latefcens, ende ís Pyrami= 

Engelfch/25let Belles. dalis Lutetiana, d 

NUE 
hd — 
ng î 8 
— iv, N, 7 
— NI NI /) LED 
\a — — 8 
— 
— 

(EDS 
NN / ENG, —5 
LA ZI, Fy F 
ſpitſch opgaen / datſe d fi P dal ger twordt. Di dt aroepet 
in N ed { er — 


18 toe mut ghevonden. 


Elen Clocht kens. 


_ Defe plante ſelfe yde grach onder de haghen / maer minder ende con 
ter van ſtele. De bladers lig ghen beneden lancks der eerden; ende zijn rondtachtich / meeft ghelijk 
zijnde de gemepne Wpnde. Deb 1 jj J CTA { — ley — 


Ghelijckerwijs afs by d'ouders om de wortels ende ighebruyck malcander niet zeer onghelick 
dwoorꝛt Bunium ſchijni ghecomen te zijn van Bunias: alfoo hebben de nacomers ſedert de tijden 
van Auicenna Dit tuydE Rapuntium oft Rapulum in Satijn gheheeten / oft om dat ghemeyne 
volck ghemeynt heeft Dac de ſeifde plante is oft een medefvorte van dien oft omt dat DE wortel vat 
——— ende van genſien de Steck. rape ghelijek is: Want fp is eenen duym lanck ende dicke 


der /claet toit / maiſch ende weel lieflijcker om eten voor falact inde Baften dan cenighe Napeoft 
adijs. Want onder d'eerfte wtcommende / ſpruydt dan deſe plante cerft wi hebbende bladers die 


en 
ghelijc die vanden Vlas / maer omme gheflaghen aBelijkf die vande Tiockfkeno nac de welcke 
de borſekens oft huyſ kens cleyn faedt voorts comt. Dit cruydt en is niek alleene veel waſſende in 
bonen ende acfers/maer oocf in then ende onder de baafen f Lin conde als heere landen 


73 
4 joo ur cht 
CATE HEAD iedee Did â —— 


u 
nek. een ſtedeken in Henegouwe groene met witte bloemen. 
So id 4 ( 1R PA H — * 4 —* sa id * 


we. 


len / dmelck doet vermeerderen inde bbrſten. 


en 


LD 


Door Matthijs de Lobel. F 403 


—* ed E F 12 
ij i lick P 1 ocuſte Anicenne 
ne Clocktkens, In Latin/ Campanula minor ü g 
endif ende ig Cantabrica Plinij vä An- In Baochduptteh / Clepn Gapuntelepn In 
uillara. Franchois / Reſponce petit. Fn Italiaentch/ 
Raponzolo. In Engetfch/ Littel Gampions, 


ES DS NSA Z) 
d 8 
BEEN Wi 

— —— 5 — 


SENS 


4 ADT SNS, 
SAN a M es 5 AN 
KN AS IN Vg jk ’ 
mt kP 5 
— IN 
E Groate Gaponcelë. In Latin/R it Gate WE Meseres his 
p * * 1 hdd leed bidt add F3 
| N PD PE f. Pp 5 — 
9 — 
—396 Bh vode 
4 W TN dh Ld on ú VERD GAVERE 
Si ende ontrent Narbone in Aquitanien gheleghen / 
S/A ende oock op veel plaetſen van Nederlandt ende En⸗ 
elandt. Dit eruydt is van gedaente ende wortel den 
— 


Raponcelen ghelijck maer Meerder / draghende een 
aerachtighe peerſche bloeme veel verſchillende vande 
Rapen / Steckrapen ende cleyn Raponcel. De bla⸗ 
ders zijn beneden bꝛeedtachtich / ende bonen aen den 
ſtele ſcherp / die vanden Bent oft Halſeruydt aber 
lijck / maer langher / groe yende aen eenen rechten op⸗ 
gaenden ſtele / van eenen voet oft onderhaluen 

ghe / draeghende een dicke aerachtighe bloeme/ d 
weleke eer fp open gaen / ghelijck onn⸗ horenk 
Daer om ſtaen / ende als fp open ghegaen zijn / ghed 
ſtaen in wiet blaerkens / de welcke blauw / peerſch af 
verwich oft bleeck zijn den Peertſ bloemen gheli 
Nae de welcke in Hoymaendt ende LD 
voorts comen ronde huyſkens / den: te Fens vande 
Kaponcelen niet ongpelijkt / affoo oock de wortel dert 
ſeluen niet onghelijck enis van ſmaecke ende gedaen? 
te / waer door Dat oock fchijnt den naem van Rapon⸗ 
cel — hebben / hoe wel — van beyden onder 
de behoort gheſtelt te werden. zi 

nn 


— 


*38 


404 


Talel. 


witte 
weten tant ar “ 
pn — Violieren. 

Zee diolieren ee deme — 


obbel Biolier 
(hiaus oogen * * heien À 
Wilde Chriſtu 
Sennett trecken ens 


re. Pi 


ſe. SLychnides ghebeeten, 
— ban cen afl ofte —— bloe⸗ * 


Engellche zee eens — 
ides maſtru 


Oeral kn 
Ocymaftrum valerianthos. 
eeupdt. : —— 
Wederück. 
Partike. 
Heurn Wederijck ende 
NKoch — bannen. 
Blaeu Wederijck 


A. 


— gon | geel Munte van (ommigbeBerbatitten. 
Clepne - 
Sinte, 


M IIs 


* 


—* van Conizà, 
Oterreceupdeg Cler Cl Uli b Tripolium hall 
toodt/ende bladers van wilot blas, 


H Ber rg t ft Co« 
8 — blt Alie : 5 { 4 
{T 
(Went Áo 
Luteola. 


Vaccaria. 


RORE te _ Steen Diolieren. 8 
hhh é sar a dende adsnan a ff id fuftich i inde 
tert in Sprockelte ende M ghe van felfs a Alden hind 

er NE PEN pi. D re) Ï gh — 


beelde — groepet in in banden / die veei minder tzijn ban Die vande ——— ende die v 
j en Rijn Wilghe * 


Boor Mathijs de Lobel, 28 
Biatieten Wit ende roodt An Sriecks/ Leucoion. 
3 Fn Zatfn/ Violaalba, & purpurea. In frans — 
chois / Violiers blancs & rouges. Fn Booch⸗ Steen vViolieren. In Zatijn / Leucoium luteum. Fn 
duptſch / Weiſz ende vor garten beiel. In Ita⸗ Araben/Keiri. In hoochduptſch / Geel garden 
liaenſch / Viola bianca. In Spaenſch/ Violetas veiel. In Franchois / Violes des muretæ 


4 4 Wh a anorte 


In 
amarichas, oft Violetas blanquas, eff zón Violæ Italiaenſch /Viola Talla. Fn Spaenſch / Alhelys. 
matronales Fuchíij „Fn Engellch / White Gilo⸗ In Engelfch/ Watte Gpllofer. 
uer / or ttocke Gilouer, 


been on ke 


] 
3 
’ 
| E * F 
— B 
f — eas F U: 
= EN * * — AD ) \ " — 


De fielen zijn houtachuch / recht ende vele, de wortel nſghelijcks houtachtich ende ſaſelacheich ghe⸗ 
weide plee werapenoande 66 
De meer andere plgetfen dickwilo te Ferimiffe vol bloemen geften. _Alleene een foorteiffer den voor: 
rden Steen violieten gelijck de weicke meeftendeel witte bloemen beeft, dickwils oock roode / 
ſomtijdts oock; / ſonder inge die een iaer out is/verſtoruen van verwe abelijef peerfeben verfch acnes 
à Wijn. De haukens zijn van fatfoen 7 —S— 


— rn IEEE 1% oaioe n 
** J Padhel Solis: CL iN * 


dobbel lage van ſaedt aL che RENEE te ede — ne ge ce Arib 
| — bie vde Goud ble Á geep 5 k 

ì 
: 


EE ” £ 1 2 
Bedek ———— ar EIL Rr hAl hd 


fj c ar at vS es € ke Li voorſeyde. 
Sroote zee Violieren. | 
B, * afie. De welck fe 3 Boden Be AK À Erf 
pere, en vanguedoc/en wordt foo dele niet ghevonden /de welcke van fmaecte dein T hlafpi afelijdk 
4 Rhijn. Deſe gheeft Baer bloemfensinde So —— — — afpi ghelijdk 


dea CVT — — 


or df vv er roode blad d 
coreve oft Kafetter Dick deren gheliick / mac € bladers zijn gheſneden ghelijck die vande Cis 
TRD Sike grootte ende verwe Die vande witte Brolieren gelijsE. 


Clepn zee Violieren oft Hefperis Theophratí gan ſommige ende 
bande Spaignaerts. 

pe APde felfbe plaetfen groeper dick dn — die tweemael minder is / ende van⸗ 

ꝛaende verſchillende/ ghelijck dminſte Thlalpi vanden middeiſten / maer cbijdt veel ſcher⸗ 


per opde tonghe. 


Í —— — Siel 
3 — et 

Pii — — d 

4 a Pak \ ZA 


p ⸗ 


— Belrheiumghe ban zee Violitren / 


Clepn voodrachtige zee-Bioliece. An Harn, 
Leucoium marinum minus, fj 


Groote zee Dioliete. An Katn/ Leucoiuns 
aritimum maius, 


Gele bobbel feen-Bioliere. Fn Katĳn/ Leu⸗ 8 
coium ſiue Keiri duplici flore. 


ä es Matthijs Be Lobel. Zop 
obbel ſteen· Biolieren. 
Doo cone vande houeniers / —* dickwils verplanten, crijghen de geele ende oock de roode 
violieren zeer groote ende ſchoone dobbel bloemen ende dicke van bladers / zijnde ſoo groot als een 
ſcus rooſe/ s haer bloemen / ghelijck oock de — 
gen niet en boenen bate wilt worden, 


Zee-Dteenviolieve met geel sag vald — oft Leucoium 
„mari num flore lut 


Violieren / oft den geelen Biolieren vans 
J — ge able: Ek baders zijn vork groen/ maer meerder / breeder ende geelach 
uch op tgroen tre 
Keiri gft Zee· ſteen · Dioliere met Zee-Dioliereban Padua. An Lathn / Patauinum 
witte bloemen. marinum Ì son sE E p —— 


2 
J 
9 


(ij 


S' 
HAL | 
2 


bs 
* 


WS 
SAU 
A 5 
2 


ar 


/ 

Ez 
AD 
dl) Ò 


> dl 


4 
We: 

Á 
S 


Vat 4: 
Á ÚS) 7 * 


Ue 


6 
2 
VD 


AN — mS 
A 
— 


——— 


— 
ES 
F 
—— 
J 
gr 


er WP CH 


ip 


a WP 7 


C 
ES, 
D 


Nask 


RE) Al 


EN 
fr] 

E) 
É) 


EA al GO} En CN 
— 


> \ 


ee Ng 


Een J de xe Violiere/ ís alleene vande — diuerſch datſe EE witte bloe Diuerſtheyt 
ſt 
— ende deſe twee zijn h iuer 


uen van Neder t. ijk CY. OENE EV 5 
A —— De ſteen 8 Bis hooft ahef 6D Cracht. — 
4 — bloe⸗ 
enb van ſteen Violieren in een warm babe — — 9’ — vande moeder? 
verwecken den vrouwen — — — Mei en ghemengt / sa e 
banen (fundamen s ghelijd cen plaefter ghemen 
3 iofcor, Hi * — iet rr aa 
verweckt de finden ————— Een hat loo 


Den Den vande vrouwen, ende haesbeaf de —2* ende —— — 
* —* met azijn gheſtooten geneſen de verharde milten / ende ——— ben fien, 
op ae pd pine. — 35 ————— ís afvaegende ef van 
eſt De bloemen / principalijck als Die dꝛooghe he zn ende zeef 
_Wecfenfe de macndeionden vande vrouwen / ſy dooden de vrucht —— af. Maer in⸗ 
dien 


⸗ 


DK ET Wea € ven NA sd bearde AD a Mbt A f 


408 hrꝛjuingh zet ie U 

bien hemandt door byvoeghen van water dE cracht verminderde / foo fal die nut zijn tot ip 

flammatien / ſonderlinghe vande moeder. De h ghelij / wigenomen dar, 
ſe van grofuer ende eertachtigher ſubſtantie zijn / de welcke met aijn gheſtooten gheneſen de in 


4 oale) 


& 


ef. Vl Krt e 8 1 


J 


DZee Violiere van Padua. 
Deſe plante hadde groeyende Die zeer draa, 
fe onderfoecfer van cruyden inde v de 
ende oude Vniuerſiteyt van Padua Melchiot 
Guillandin Pꝛofeſſeur vande fimpel medica 
menten/ ende Oeuerſte daer vanden hof vande 
Seignorie van Benegien. De bladersvandit 
eruydt zijn haff tuſſchen de groote ende dep 
zee-Bioliere / vande felfde verse, onder ſma⸗ 
recht Daer ſy aenden Bals vande wortel ruften, 
De ſtelen zijn onderhalue cubitus Hooghe racn 
d opperſte vande welcke geef geſterrede bloem⸗ 
kens groepen. Tſaedt is van fatſoen eñ grootte 
Dien vande witte Violiere ghelijck / plat ende 
befloten in ronde lanckworpighe Baenfens die 
meerder zijn Dan Die vanden T hlalpi, 

udere zee Violieren met 


b rs. ; 
D'anderzee-Bioliere de welcke groependels 
in ſommighe houen van Nederlant maer eerft 
zijnde oorſpꝛonck hebbende vande zeecant / en is 
n voorgaenden niet zeer onghehijck van bla⸗ 


— 
3 
— 
2 
—— 
zt 
p= 
2 
— 
* 
— 
8 
& 


gheneef de beten var 


hd ie 


Sfacdt van Chꝛiſtus ooghen met wijn ghedroncken 
Scorꝛpioenen. Galenus. —— * chfins d 
gracdt. af enen ete ee A she 

5 Ee ee arte wilde 


DSDoboꝛ Matthijs de Wobel, gn den 
épzittus-oogt, In Briecks/Lychnis.gnAatin/Lych- · — — 
nis coronaria, oft Geleftis roſula. In Boochduptreh, 
Frawen Gollein/ sBarien Gollein eñ himmels Gorz 
teint: In Franchois/ Oeillets eit Oeilfiets Dieu, srt Vi * 
Italiaenſch eũ Spaẽſch / Lychnide cõronaria: ent ig ** 8 
„„Touisflos Theophraſti niet Phlox oft Flammula Dobbel roode Chriſtus doghen. 
Plinij. In Engelfch/Gofe Campion, 


kris 


— 

f. —— — 

ti 
it — 


ilde Chriſtus oogen. 
Noch sind N derk * * 4* 
PRO BA —— pi Ne 7 Dꝛr⸗ 


2 


be B DEN 
aende canten vande ackers / hebbende foo groo⸗ 
ten wortel niet / ende oock Dunder ende min. ſte⸗ 
fen ende bladers de welcke facchter zijn ende niet 
foo wolachtich / maer fiende wt den bleeck groen, 
Deen foorte van defe twee heeft roodtachtighe 
bloemen ghelijck cen bleecke Rooſe / maer d an⸗ 
der beeft ſneeu witte bloemen. 


Dobbel roode wilde Cheittus- 
ooghen. 


Beyde de voorſeyde ſoorten inde houen verd 
plãt zijnde crijghen doo oeffeninghe foo groote 
bloemen, Datfe alſoo groot oft meer der zijn dan 
de groote Thunis bloeme oft Koofe. 
Diofcorides, Een half foot wan tſa edt van⸗ Cracht. 
de wilde Chriſtus ooghen inghenomen / iaeght 
af doo? camerganck die heete gele cholerike voch⸗ 
bicheden, E 


m Aſelf⸗ 


ghe⸗ 
t oock 
heleydt 


Pe 
. 

Keot. h 

(a » MEV 


da Fe 


4 
— Md nl 58 


1 


F 


om te queiſen / afs dit eruydt op hentieden g 


woedt. 


e facdtis zeer goedt den ghenen die 


A 


— 


4 


eken zijn vande Scorpioenen. Den fe 


Tſelfd 


44 
& 


van wilde Chpitus oon 
£ 


ĳn/Lychnis agreftis 


ooghen. In La 


ris van Theophraftus? In &n gelfch; Witbe Campion. 


Beſchrijuinghe 


Wilde Chriſtus 
roode Materklonen. An Lati 


Dobbel aode wilde Chziffus-ooghen / oft bobbel 
multiflora. 


410 


je Ni — 


dk 

Sp SS AC 

—8 KG SZ 
RNA —— 8 
—W Wi P EE 


ry 4 — 
09) 9 U A 
9 


—F 3 
ZEN 
— 


meant dc nnn ni eha 
* * * 


B, Dooꝛ Matthijs de Lobel. ht 


PRET, 3 4. 


ùs ſylueſtris hira Tychnis hlucũti⸗ 5 ‚Clufij. 


| ) Nd NNP 
Engelfche zee-Chzittus-oogben/ In Latün / 9— es We F 
Ly h z# \ / — — / _ 


chnis marina Anglica. / 9 
nk ee | Si 


GS 
5 
4 * — 


vanden 


— 


kad 

je 

4 

0 

5 

* 

8 

e=) 
iS} 

2 

5 

« * 

Ms 

REE: 

& — 

Ut 2 SE 

ZEE 

ed 

Sis 

3— 

— 
— G 


Bte af Aaa? 


412 | 


CA 
> ike 
meú 


— 


J 


Wie eden ban Dalamanke. An Latijn/Lychonis 
{yL, prima Clufij. 


6 AS 

— A 
* — 54 
5 Gy 

Sf 

J EE 

— af 

2 &/ 


À 


AC 


Dooꝛr Mathijs de Lobel. Vd 415 


dt Behen vaden Aederlanders. Fn Latin / Ocy- 
ati Valerianthon, ende ís Valeriana rubea 


podonzi , ende Valeriana rubea oft Behenru- Cruppende Ocymoi Î d lader 10 gj 
gras. In Latĳn/ Ocymoides repens Polygoni= 
folia, 


cum pande gederlanders/ Saponaria altera eü 
Seruthion Vlyffis Aldroand:. @ft oock ig Con- 
durdum ban Plinius? 


NS — 9- 
NSE 0 


ie 


7 — TE 
2 g ZIN 0, 
) 

Sn 


— 


—— 


ij —— 

WEN 4 g / 

PN) WZ 
Dr 


416 Sentgunthenan geel wederick / 
Geel Wederijck. Rare cks / Lyſimachion o 

tron. Sn Latijn / Lyſimachia lutea oft S Sinin Partücke. F Ër 

eg In Frãchois / —— ende is — — die 


r 


ce bolle, S nde Corneolle. Fn thiolus. In Franchois 
Re | /Lyfimachi 
ern rg Wed Engellch / Miller-flower — 
—WM RN 
a N 640) à V Nil u 
565 KAN Na A 


SN 


WE de in 


— 
ISD 
4 
NS 


— 

Sz À 
EN NS —5 7— ni Se Nt NP —V 
Na ZN Va To Hi ken de 
DANE ZN: ELAN Nys Sj 9 9 

AN; U Vp — B, AND Ì 

NEMA Ad Sie 
CEN, VDE 
ges a 
Se —00— 


— 


— 
— 


SN 5 
SH ES 
8 Deen 


ee 
— 


EEN 


Door Matthijs be Lobel. 417 


sa Me Ee aast a IJn IA—C 


ende is nae opinie ban Dalefcamp Delphinium 

Diofcoridis, waer mede de bloemen ende tſaedt 

accorderen. Fn Boochduptich / Brꝛaun ende rat Chamznerion Gefneri oft Delphinium buccinum 
Weiderict t k kili E 1. In Diofcoridis. An Engelſch / Small zaitow herbe. 
Engelfch/ Wilow herbe. 


ende open van vier blaerfens ghemaeckt die vanden Dupuen-voet gelijck, onder de welcke dat 
ir Jer — * EE Be * ol ER AN Á D li h 
Dien vande Conizaoft Cancker bloeme gelijck / dwelcke tf ducheydt wegh leoht 
als de haeukens open gaen ende ſplijten. 


— Diuerſcheydt. 
of uydt Filius ante patrem ghenoemt wordt in Nederlandt tweederhande gheſien / maer 
eeeeetin Engellandt / nochtans niet altijdts opd felfde plaetſen / maer in lomberach⸗ 


—3 Nabe oft min vochte p ctf gbemeynſt nanieren v an bladers / haeu⸗ 
en ende ſtele den voorgaenden ghelijck maer minder; ende foo teer; Dat qualijck de haeuwe ende 
bloe me ophouden Fan. De bloeme is roodt / ende den keyk ſt ghelijckend nd 
ander Ar: Ck EN * Betere ki are * —* Á Ee adr 7 
— en / DIE bleecker zijn van vier ſmalder blaerkens 
ghelijcke hauwe / wien alle an 


dere dinghen Heit zijn. 


— 


Bt — Blaeu wederijck. 
> laen Wederijck is van bladers niet onghelijd den rooden Wederijck oft den grooten Geren 
oa tener langber ende dicker / nochtans is tgheheel erupdt minder, maer eenen ciibiais ende voct 
Edie tnde/bpeans ghemengt van bepde de Wederijcks. Bonen aende ſtelen waſſen de fchoone 
de Lanen ge aren d den Teucreum oft Gamandree ghelijck oft van? 
wortel * maer langher / ende ſaedt dwelcke zeer clepne is light beſſoten in cleyne efkens. De 
* cleyne ende ſaſelachtich. Dit cruydt en is oock inde houen niet ſoo ghemeyn: beeft zijn 
men ghehadt in Wedemaendt ende Sopmandt tot Londen inden Bof van onfen * 5. 
organ, 


418 Beſchrijuinghe van Blaeu wederijck / 
Blaeu Wederüick. Fn Latin / /Lyfimachia cerulèahor- _ Ghehelmde Wederick In Tatün / Lyſimachia 
tenſis, ende van tommighe Veronica Recta, galericulata, 


ED HA 
St, ES he 
J Vb 
— 
— 
F 
* 


if 


Zij zj GS 


an” 
d IR 


nin. Mert rape oock dat — van Nederlandt van ſelfo groepet: Alle deſe Wede⸗ 


Ghehe elmden Wederück. 
Deſe Wederijck groeyet gende canten vande beeckſtk ende rinieren / ende * — leeghe 
te gheknoopte —* 
eer voet ende twee anti — — aen dat w waflen bladers Die 0 ande rood 
We sert doncfer groen als die vanden Water oock / wee tſamen teghen den 


ouer ſtaende. zij 
waerts ende — Maer. abeljcf dit —5 — * troch toe van niemandt befch? een en is ge⸗ 
Woa⸗a / 


Weeſt / al 


Er acht t vanden ig id Web 
Diofcorides. RAe vande b bladers van Wederijck Felt Betis: bloetganek / ende woordt 
ingbegbeuen traden bet 
oft anderfins in Bermoedv oft bar ſelheydt ghedaen fort d ouervloedighe maendiſtonden vande 
vrouwen. — gheſtooten ende inde neuſe gheſteken / ſtelpet bloehen witer neuſe / ende ſtelyl 
voek tbloeyen vande wonden daer op ghe leydt. Den roock vanden brandende Re’ 


de ſegghen ook Galenus,Plinius ende Ægineta. pe — 
Alderminlte Coniza, 
Conizais vierderhande / vande wele de De middel ſe ouer af zeer veels 


{ 
J * je £ 5 £ EN 4 1 CN £ LB A CA 1 
are rd (4 € r % + —8 
— 1 ft Kof ne nladtfe ónN OR 1 Sonder / ende in 
L 8 LAA |, r x 
4 én 4 


de Romſche Cansiie ende Potere / freelens voorts been 

ghende meerder dan onderhalue palme Die veel ſyde tact Fens hebben/ rouw, beuyn oft aft afcbaraans 
— den. al dd. rs 

Lenk — — —— — * zld 


Door Matthüs de Lobell. 418 
Albeemintte Coniza, Fn Latin / Coniza minima, Minten Coniza it Lata Conizitiediagenbe is 
ende qualick ban Marthiolus — — minor, 


geben Calamincha tertia, — J— n wpa Ven 


—7 


IS WWZ 


eed 
Ris Ei mt — — * 


44 


GE — N WEA We 


A — 


SA 
4e / 


( 9 b à ꝰe 


‘Degroot (€ Coniza gwe roeyet nk gheleghen / ende ontrent ven 
— en / ende ontren e⸗ 
ghelijck in —— ak Floꝛen cen/ Aquependante ,. ende € Koomen / oock aende — 


⸗ 


wan Venegien / ontr 
fen ende Don elli kig Eeen 66 + * Re 6 6 Ee 4 
EN recht enberande ke nd Rd ze hooghe / * sz — 
dicke end 
—— —— * die vanden el boom agfa ‘oft vanden aaan Sers 


hd 


/ Die vanden 
auickſ⸗ 


429 


Beſchrijuinghe bali groote Coniza, 


; Exoot Coniza. In Latijn/Coniza maiox vera. 


&epn Conizaoft Bloperupdt. 


In latje 


Conizà minor vera, 


Dooꝛ Matthus de Lobel. 


421 

is van velt Ad At r van flelen/ eb zu kl rb * 

Bee: 5 Wade van beyde De joosten 3 ji jfb lijck/ rou/ wetende lijm oe badeiet 
achtich. D beeftde f cubitus —— — van eenen voet hoo € iconen 
bloeme is broeſch geel oft gou — terde elite ein wolchicheydrwerfen ende beef zee gaen 
E veel wortels. DEC —— hic akten 
- * De ſteken det en is in zijn geer goed ghelepde Ee, 

Lê Jet e lijn 
De bloeien ende bladers in n wijn abefoden ci acd wakadi 


8 erfde vrouwen harfieer BEA 
3 ® — —2 Je fd heet 8 d lee Gal c de Agin, oock ſeggen. gan 
| Mante 
degheſwillen / oock teghen de gecer (nb de bie des hd k | 


zijn goedt gben de Bende ſieckte. 


er daer Coniza in gf 
breken vande m 


— mede in een bat te fitten. 


je —* met azijn ——— pele, 
heſoden is / is goedt teghen de ge⸗ 


n van kinde mifoal beb 


ended 


De moeder gedach doet De vrou⸗ 


iaeght de coude Een — 


—* 


Aen 


AET ACE IEDE — 


Middei ad ae 
bk derde ſooꝛte vanden Coniza van Di 


£ {, £ 


booftfweere 


De À f & 


Á C 
DN LSA tan of 


Adhd 


‘ BAE le oF G Galenus ende pe ZEgincta —* dat ſy * 
cleyne / ende groeyet 
ghe plaetſen van amen Brain Satien ende Dupiilande 
E s ende Egin. De groote. ende cleyne Coni * heet ende drooghe tot inden derden cracht 
rn ghe Die by blyuen va 
Keure ne y blpuen vande 


— — | ite Ake hdd 


— —2 — met — 
— * ders In la 


_ vele kop opend 


a € etek 4 NM E Ce @ 


Jed Î 


Graeuwe Bonichrieckende Coniza. In Latijn/Co- 
niza Helenitis mellita incana, 


ts foliis 


ciniatis, 


5 
De 
en 
——— 
—— — — 
EE 
— 


RE 


— 
—0 
GN 

NR), 9 

Pi, 


Dnsheet goede ende orborlijE ghedocht by de gheſlachten vart | drye a 
gien eN te voeghen / ouermidis De ghelijcke ghedaente den welcken wy —2 — 


am „ 4 Yr, 4 L 57 $ 4 * 


422 5 Con iza, 


Ghehaerde Coniza In K atijn/Coniza Helenitis piloſa. 


Dit derde abeflachte ís deen 9 zeer ghe⸗ 
lijck van bladeren wortelen ende bloemen: 
meefte verfchit is/ datde flele ende bladeren zeer 
touw ende ghehaert zijn. 


terre-crupdt, 

Iſt Dat dit eruydt den naem van Sterre cruydt 
heeft niet vande bloeme / maer vande * die 
ghelijck een ſterre rondtomme de bloeme ſtaen / als 
RE te hebben : foo enfan 
dat geen ander plante beguamer beteeckenen dan 

terre-cruydt van Die van DMontpelliers vã Lan 


loopende wateren zeer vele is groepende . Wart 
theeftinde Somer goudt-gele bloemen bie rondt 
* sars? ge Die vande Kuntf- — 
rooſen rondtomme de welcke dat 
—* vijf oft —* ſpitſe ſtyfue / ende lands 


Stella ghenoemt. De fielen zijn van eenen voet 
Boogh: deye oft vier bp een / bart ende — 
en alle de welcke voorts comen lanckworpige bla⸗ 


5 

* bitter/miet ſcherp / noch zeer onlieflijck. 

* tſaedt rijpe 
houen van enn greetae poochoupdflande ende Engellandt: dwelcke ís Dien van⸗ 
den Anthemis gelijdt : Wantin die landen en groepet nergens int wilde ¶ De blaerfens vande 

bloemen zijn op — dag onder purper blaeuw / —5 die vanden Tripolium. 

Italiaenſch Sterre· crundt met geele bloemen, 
t Sterre cruydi eyende op dorre ende feenachdige plet 

roan len E in tlandt van Languedoe / príncis tit gh foof 

gnonn opde ſlincke ſyde opde ſteenachtigh ll nde Roomſche antigu⸗ 
laetſe de drye dobbel bogh d —— 
—S Bostonet/ ende oocf aende viniere van Lan tot Montpelliers aende beugghe⸗ 


D welk 


eenn es chik Biondi red ar bel ven nak 


Eend anke 


erk oen Se CK a mad rid 


ghedaente ende bloeme de Coniza: De 


een / ende oock eggen van bende dAutheuven. 


Door Matthijg de Lobel, 4 
Sterre⸗ tru dt. In Griecks / Aſter Atticos, ende Bu 
bonion In Latijn/ Aſter Atticus ende Inguit 
ria oft lnguinalis, om dat Beeghenitle gheneeft, c * 
Fn hoochduptſch / Megerkraut / Buchkraut / eñ Italiaenſch Dterve-crupbt, In Latin? 
Aſter Italorum. 


Sternkraut. Fn Frãchois / Eftoillée, eũ Aſpre⸗ 
Cin & Coles RA 45* 


eñ ig Ocu 


eoutre menue 


Jus Chrifti ban die ban Montpelliers. 


EE) SP 


— 
— 
7 


A J 
WZS 
Se YS 


\ 


NN 


lij De 

— ren ANNEN 
Sans 
EN 


BE), 


1 0 — HZ 
EC 
4 * 


GV mofde Kos — aten — 


8 


hooghe. De vern zijn Die vanden Dlijf boom Coniza oft groot Myrchus ghelije; oft eer van 
t De welcke geef is ende wolachtich / ront / ende van b 


cafachtighe ſcubbekens beſet ghelijck Die vande lacca. De wortel is fafelachtich? ende De ſmaecke 
rde ect 


— Auydt is wat tſamentreckende ef drꝛooghende met een weynighe welrieckende bitter⸗ 
Virgil Moeken dattet goedt is / en is moch) niet bekent. Oock en weetmen niet oft is Amelus 
ks * —— ONE — * mesh Amclus, noch oock het Sterre-crupdt 
ſcherp gt ende aenſiet de ſelfde plan⸗ 


Ya Kl 


BENE attaen Sterre | Iormen. 
Op ſommighẽ Plactfen van Pꝛouencen Languedoc ende Lombaidien worde dit Sterre. crupdé 


RC OV 
Apel sissen rar pi ' PA tre vore 3 Á tagube 

ee lk b : (cEe Nc hf Bore Kokhon KAshh RECMA —— — 

B Ale Nama eN ed 


licheydt van ahelegenthepdt „ende plaetfe van voorts comen 
helegenth nije 


eee ereeren in een wolach yd 
den Serre ctuydt met de bladers van wilt Vlas / maer meerder van bladers: voorts ín alle ander 


ghen ij : geele bloemen ghelijck. In Nederlandt groepet inde honen: 
Cleyn Sterreerupdt van Kanguedor/metbladers 8 
van wildt Plas. 


EN (waere Dat Dit Sterre cruydt groepde niet in bemden / maer op dorre ende flecnachtiahe 


Boeucls, ghelijc ats zijn Duijf boo bofichen/ ontrent Montpelliers / ende bh Nieu Cafteel:tfoud 


: in alle ander teeckenen voldoen den Sierrecruydt van Diofcorides ende Amelus van Virgilius: 


Amelus, 


ME Belcheiumahe ban clepn Sterre crundt ban Tanguedot / 

Cleyn mrd ban — met b 
Dersban wildt Blas, In 1 Afterminor Berg Seri net: Anta Gou berg Sterre rde 
Norbonenfium Tripolij regni folio. tĳn/ After-montanus. er montanus hitlatn 


ou Berg Sterre rrupdt, 
Dit ander is van lengde ende hee den voorgaenden niet cugfelijer 4 maer (heeft de freie en⸗ 
de bladers rou ende lanckachtich die van * Honis onghe van grootte ende ghedaente ge⸗ 
lijck maer de wortel en is tiet foo ſaſelach 
— Conizoides Gefneri, 


a ID LI oale 


In Enghellandt / Nederlandt ende by Louen ontrent De bogarden vande ſtadt / groepet 
wan dit Sterrecruydt / de clepnfte Coniza van ghedaente bladers ende Fe * — 
ſomtijtds meerder / ghelijck: d van ver 

uen geel / de welcke DE ineen — 


2— — 


an Clufius 
Deſe ſooꝛte van Sterre ——— —* — we eender wortel voorts comende / plat op 
deerde —— zeer veel groeyende and Baprachtighe bladers die vande 
Chꝛiſtus oogen oft S de helje. De bloeme is geel die 3 Xunef-oogheoft Honiſ⸗ 
rooſe ghelijck: ende op oP ——— afs Clafius ae cup 


Door Mathijs de Lobel. 425 
zoides. In Latjn/ Aſter Co- Zigehende Sterre crundt van Cluſius. In La⸗ 
tüun / Alter Atticus ſupinus Cluſij. 


Sterre cruudt Goni 
nizoides Geſneri. 


HE) — 
AAE — 
— — HAA F 
— 
NN ED 


ende vercoelende wacht, 


416 Beſchrijuinghe van Weedt / 


ww In Sriet as / Ilatis emeros. 
ſtum ſatium: In Beothduptich/WDepbt. In 
Arrantbets/Guefde ende Paſtel cultiué. In Frar 
liaenfch/ Guado domeftico. In Spaenſch / Pa- 
ſtel. In Engeiſch / wode ende Wade. 


5 —— 
AVS EE) 
(AE, zl, 
—— 9 
— 
Ie — 


Paftel ſaluage · In Engelfeb/itdt Waade ende 
Waodde, 


In lLathn / Gla- ren weedt: An Sriecks / Ilatis BEA In Nat) 


Glaftum aft Iſatis (ylueftris. In Boochd 
dt weidt. An fra uptteh / 
In Italiaenſch/Cuado faluartico, Gn Dpaërch, 


AVV 


MA / 
(0901 
/ / 


WZ 
—9— ) 


bij 


EN 
ZE) 


— 


er SN z 
Eu SIS Hij PL 
Ël Kn 
— 


Ei SE {5 
9 17 4 J 
— 
ZIN A⸗ 
ZR 5 
rl IK) 4 
' S 
SN E 
lij 
IJN 
ING 


— — 
RX Kn dee 


ſacdt ght. De wedis 


> Boor doaethije de Bob, oet DN 


wist rear Ween dhendemt. Fax atün/Iſatis 
auſtris Vaccaria dicta, eñ is Thamecnemon 
vã Cordus ende Glaftum zeten Anguillarz, — Gaamaltcher Waudeséndeis An- 
In Engelfeb/ Cow Halil, irchinum Tragi. In Engellch / Der wede. 


—— 


E 


W J 
— 
145 
F ® 
N —F 


— 
XN 


ANN 
— 
RS EAN AN 


F 
d 


TE Hi 


df ig 7 
aj 


AD 


* ‘ Á NNS J NS ge ij VE 
EN AN U: AN 1d 5 —— 
C SNN, —— — 


9 
Kl 
9 


ip 
TD 
— sh — 


—— moides gheheeten / g dia, hebo 4 

Me verreden, de Weed / Die vanden PREM vr 

ende vergine nie vorrepde / aen ernen ſtele v genen — die —— heeft 

kewiüftft· s.6 nn ER tg he, gen df engelsen n ghelijck / de wele⸗ 

We nut ghevonden, 58 EE tenemen 
—— — — * 8 wouwe 

ghekent / end edp —— vaan ser — etbarifen 


ec oft goudt-geel te verwen / ſonderlinghe i in Ne⸗ 
— wägehatten sen te menichte van aft Dient is is / hoe wel dat oock groepenbde fs op veer fee 
fik — ende weghen van — — ge Engellandt. Defe plante tach wel ghe⸗ 
oden voor cen Derde foorte van rde, is lankworpich: De bladers zijn ghelijf⸗ 
* ah Weedt ghelijck maer inaldér die be borefar groen. De ſtele is vecht van onder? 
Len rade Bone — Dette bleeck gele bloemen maffen; die vanden Diff boom 
rootte ghelijck De blaerfens cruniwiis aende 
Roomſche netels — st — ee — 
Sode — ban Cruise 
| Benen ſchijnt ——— — ee mids — Madeu daer mede 
gure ende be de naem van cleyn nie 
| —— 6p Charles de Lelclufe Eske il copenbaert ghew 4 eeft. D 
eft penne —— ende — Witte wortel, wi de weleke zijn ſpruytende veel eo 
ges met vedl blade vanden Vlas ghelnjek / eñ vande heift tot bouen 
„cit eerfte wite groenen roodt ſten/ ende Dae ae iiet lofFens blecefer soor, 
gheſier x groene greyn end — — 
gaet / 


48 wark. Taa & Pleon Sefr id h 1 Clufius, 
4 Ar hals nf son Tale « 
ich / Siglio matto te weten, fat 


&epn Seſamoides dan Cluſius In Aatün / Feſa- rium. In Italiaen 
moides paruum Salamanticum Cluſij. Rich, 


3 


—— 7 


— 


EN 

ï 

— — — 
gaet / haeukens worden! die vol cleyn ſwart ſaedt zijn. Dit cruydt groeyet opde hoeuels ontrent 
Salamanca ghelegen op ſteenachtighen grondt / waer dat inde Mey is bloeyende ende fijn ſaedl 
voorts bꝛenghende. 


@afelken bande wolfs-melcken. 


_ Door Matthijs de Lobel. 429 


headke Mean ohh Ae) iet ien 


| 
| 


Tichymali wolfs melk, 
In Griecks dè Latün / Tithymali, oft Lactariæ 
Tithymales aft Herbe au laict. In I ene Dal Zesraenteg⸗ Lletrera, — trez- 
na, a, An Portegueps, Maleyras. In Engel(ch/weitot Spur 

Deſe diuerſche cru den hebben in Briects eene x Tiehymali oft Tieheimali 
om dwit fa Daer ſy vol af In weick Griecks wordt nietqualijd we abelepdt: en wordt / eert quade 
borſt oft fenijnigbe tepel, Wp B hebben nu ter tijde meer ſoorten van dien / dan by Diofcorides verz 
claert ſtaen / vande welcke wy eenige Dic onbeſcheydelick van Matthiolus — ende met woor 
—— oock ſommighe by ghe 
trac / elck met fijn teeckenen ſullen ciaerlijck baſchn d (woord b ende 
ende de woorden oan Diofcorides s volghende onfe odonnantie, een netter beſchinun⸗ 
laerlijcker blijcke welcke ſoorte dat elcke plãte meeſt 

— nſtelld de alder cerft Tichymalum Paralium „in onfer talen Zee- Wolfs · melck ge geheeten. 

32 


* far am —— 


he Aas 


Zer Wolfs melck en groeyet bier te lande nergens Dan op ſauelachtighe ende dorre gronden 
aende canten vande Middellandtſche/ Weſterſche ende Duytſche zee waer Dat zeer ouerv 
Koeryende / wt De wortel voorts brenghende en voodtachtighe ſtelen die int ‘aentaften ym⸗ 
ahuich ijn, waer vaft acn groepen fwartachtigp 
an Languedoc — De bloernens 


fin 

totten groenen geel wafjende int opperfte Sate —— op feaelfens / ghelck ronde ſchude ken⸗ 

hac * dat volght dꝛyecantich ſaedt dien vanden Speingeruydt oft Ehamelee, niet de 
5 erin Ende platter waer in dat binnen ligg Tot, 
shel De wortel is ed ende — 


RS eh ER ABE A 


Deſe plante is de voten * ah mee shet, dan dat Â beeft me wa — 


450 Belchrijuinghe ban zee Wolfs melck 

Zee Wolts. melck. In Zatin / Tichymalus Paralius. Wolks- melck wijfken. In Griecks / Myrſinites. In 
Latün / Tichymalus myrthifolius , ende Myra- 
Tithymalo marino. An Spaenſch / Leche treznas ria Gazæ,ʒ oock femina repens Diofcor, In Jua: 
Llecrera marina.J Dea ſpourge. Armenie Tieliymalo ayrinise, 


@ Sn 8— * (eg SS 
ZD 5 ee tf J 
7 * OL Ke 


a, 
ens 


$ ós 
PSS Pe 


A 5 ik JE Ln PA) 
m —W ON pn 5 N fig 
\ Ui 7) N VE S 


en —— — 
If 
> — VA —— — 
GELS — 


—ñ— 
* —— 
— 
mr, 
SS 
n — 
Er S n * — 
Zl —— 
IS 2 SN NE EE, 
PN PK F 
AN NE (Z — —— 
Ee —— ES S 
7 ES 
SE 


MAL 
— * — — — — 


zi / Eg 


8 
SU 
VN SN 
Nn NW DN 
Í \ AN ‚ \ 
NJ 


PA ee den —— vele groepen veel ſpitſche Hoke 
maer beeeder Dan die vande Chamzlea , Myrchu 

* — aenden ee Ole melck / de welcke Bleed 

| ijd die 4 


Ee eisen dd ef * / 8 
Pp Cd: fe L: * 


dervan een doo? holle tonde bladers wier oft vijf ch 
ſteelkens / die in Wedemaendt ende Hoymaend dE vooels 
_° brenghen cleyne ghele bloemkens wt den groenen ſiende 
ende moſchachach / nae de welcke vat volght dꝛyecanuch 
ſaedt / dwelcke in Oogſtmaendt rijpe is / dien vanden 
Zee Wolfs melek gelijck ‚maer meerder. De welde 

— 0 ope Boecfen ghemaeckt zijnde hen deelen in drye 
* deelen / ieghelnck een beſond per graen fn hebbende dele 
gi anckworpi yrontis / bruyn ende binnen wit, fcherp maer 
—— Di st is permeeft inde houen van Engellandt / Neverland! ende 
Vꝛan Eng ——— elders s ah eſien. 

Dioſe Wolfs melck wyfkẽ is van naturen de Saurcole gelijk bijtede van ſmaecke iet 
—— bladers hebhen éracht als heeft het Wolfs melck manneken maet ce dit en is 
ze — — édeen Zee Wolfs melck wordt opcode ppoeomsbe 


Crdonkens truydt. 
di Wolfs midi nacien zeer wel bekent; de bladers — Porceleyne 9 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 43* 
—— Fn Srietks / Helioſcopios. In hz! 


n / Tichymalus — —— liſe⸗ 
Cypzes —— In gee Cypa. In 


zen  Pormlacifolius: Fn Baachduprteh/ Don- 

netsende/ Wolfs-melck. In —— Latin / Tithymalus Cupreflinus oft Hymipi- 

matin — In Engellch / Don ſpour⸗ * —— enſch / msg 
e/o: War te/ Wertgralle / ———— 


te/ende is Efala’ vlg Tragi, 


sr 
—— € 
Se, 
| — — 
— IS 
IN Ze IN ’ 


Rp * rem: 
TN —— nd 
— a, mt 


afl gans 


SN 
654) 
1 


& 


Beſthrijuinghe ban tleyn Erula, 


Cleyn Elula, In Sriecks / Pityuſa. In Latijn / Ti- 


85 


€epn Elula ban Tragus. In Latin, 
Eſula exigua Tragi, 


ee 
sea 
as 
Nn a 
REE 
J 
ke 
Poe 
CERN 
E Sh 
dE nt 
ER 
= Dn 
Se 
> el 
4 « 
5 
5, 
jg 
—3— 
8 


tete Tichkymalus Cypari 


SE 


NE J 
EE, 
Ei, w 
4 () 
Za 
&: 


Elula menor. In Engeltch/pPpnel-pourge: 


sij” 
ze) SZ 
1), 


AN 
VAE — 
dl 


98 


nt ee 
IAN 


Z 


Dao? Matthijs de Lobel, 433 
iofcorides)is den rechten tert ghecoꝛrumpeert gheweeſt / ghelijck wy * wij breeder ver? 
palen. Pier door moghen wel befpot worden de verfierde figuren van n Wolfs melck / Zee-WBolfs- 
melck ende Wolfs-me fcE-woft Een van Marthiolus, de welcke hy nieten her — nae de 


Jed 


ick 
bo heeft ghedaen odes — vanden Ancirchinum „onncht van —— ende bollekens 
we * * (and { EA TJ hick Feed 
— *—— lieden i eft gh ſeh 

en ſin vanden 5 — ende elft — datmen bem voort aen nict 

RR gooi y dat 
groeyet vele opd de bemden ende g Ren. In Brancterijct) Slederlandt. 

rf in £ Ms, 56 N DE 3 pn 


deden M 


— wolks melck! De cheda tev Efuls. Tichymalus 


sPityufz 
Di Wolfs- melcki is de Eſula —— be —— woordt gheſien inde houdtach⸗ 
li 


AvaAendt/ aen 
€ ANNEE VEN hdd 


ſtele van eenen cubitus h * iddel opwaerts tot t bouentoe. Oi ceuydt is van felfs 
in Elepn Efula van — 

Onder alle de B meleken is d'aldermingte de clepne. Efula daer Jeronimus Bock mencie 
af maeckt. Deſe plante wordt inden Somer diekwils ghevonden int coven ín Wals Nederlandt 
ende En neben „een fielfen hebbende van een palme oft onderhaff lanck / met luttel bladers die 
wanden Cypres Wolfs melf ghelijd, maer corter ende veel Bader heeft oocf ghele bloemkens 


fiel ende ſydtackſkens: Tſaedt is oock 


dlepne ende diyteonuehe Lis een Somer plante. 


€lepn Elula met roode bloemen. An Latin / dake 
feu Eſula minor altera Horibus rubris. 


Groote Duptíche Efula. Sn Latun / Ela maiof 


Ax Germanica. @ft oock is Pityuſa pregrädis fru- 
9 — EN — Diofcoridis? An Franchois/ Turbith 
IEN In Italiaentch /Elulamaggiore. In 
rs (ES — —— Turbith adul⸗ 
— ri, 
AD) 
— 
fps \ IPA 
* — 


| De —— Herbariſten van Nederlandt hebben ꝛte 
ſpanne oft voei hooghe / met blaerkens die vande dia Elutalspeljd. De em 
9 de 


Gracht, 


Belchrijuinghe ban Soete Elula, 
* et zjn bien vanden Duuels melck ghelijck groeyende ín ſchotelkens als die vanden 
Wolfs fs· m 


Eſula.Eſula dulcis. 
om dat die min 


Dan Matthijs de Lobel. 435 

Wolfs i Bꝛeedt — olt Wol fs-melck manneken. 
— dn Hatĳn/ Eran ——*— teurs Fn Latijn / Characias Monfpellien(. Clufijëc 
folius. In Italiaenlſch / — arboreo. rits ig 


ap 9) 
ge 


k 
J 
4 
9 


Lab: 


— 


REN VA 


J 


Ns 


ee Eed nn Be Bi ananda Ed a 


in dd 


dan oan Ost — art { & g „4 PA) ( — BREE 
MAN oan PAREN a T{ 5 As Exel. Goofs B/C Ea — * 
Maer de minder wowen de vite ftele ende — croonten, b bewyſet Donderen va beef 
— dt ul naem be 


Ae) heeft de (elfde crachten vanden anderen / ende wordt opde ſeifde maniere race, 
Ke — beſighen. 


eet Boeite melck / oft VOolfs-mele-manmeken. 


keke hdi dass ad dlde ES Kee aen ak oi ln 


— ers van onſen wijdt ende d p hebben voor d'op 
techte Charac yby gh gh ——— dat is te 
— Wolfs melct breede blad dattet breeder blad * ft dan eenich vanden ans 

eren/a d kf vande e witte Vi li ft d ſt ild Wol 
kenen meme zen 5 ak onhe Ah sticht 8 


ſoo behoort Dit erupdt Breet Wolfs meick ghenoemt €€ zijn. Maer want PRarte vander Clufe daer 
bouen een ander beeft ghevonden / dat in alle De teeckenen beter Daer mede is — van 
Wp heb ben lieuer de 


—* Li J Aad + heh dede heeht AG 


mmasrhauns s * — RC *8 a 
See, (ot groot achterdeel niet alleene vanden f —* —— —* 
eerd QAV kn: E luft te 
—— ee ãt — midas epnlijct fel — — 


* — comen x voorts niet sen maer — bloemen eñ ont 3 groeyende — 


op eon CEE 
' Ô 


* 


5 sel o í ä: pe, x — 
Eh 7 7 Dé 


5 EEN / nan o 5 4 X — 

cae ninos £ ie — — S > 

breed * sane. te Efiala oft Perla In Diepe 

F: 
4 
À — —* — 
— 2 
F 


— B—— 231 J. 4 


45 hrijuing geedt wolf melck. 
canten vande riuiere de Lang, 


Cracht, 


Door Matthijs de Lobel. 437 


LP FACPTE \ Cf Be FE 


aoe laders Die vanden Engelſchen goeije, ma maer langher / ſaechter ende veel meerder eñ bꝛee⸗ 
de / oock meer met fchaelfens 


NE a 


shih humenren die nae De tonctuven foopen, — greckei zeer —* af / ende 
Drooght miet in beden lichaem ende verteiret het mannelik Alves wacr wt Dat met reden Den 
naem heeft ghecreghen et e bo 
— ee — 6 metck van Engellandt ende Drancherijch of wolf. melck mans 
en ban n Diofcorides. Characias Anglicus 8e 


eieezeis: gheli Wolft —— ſtele eñ bla⸗ 
s, Sarde (meer inde boſſch Duxytſchlandt / ende onts Dsleans ín Vꝛanckerick / 

dart in warme fanden: 1 r nergens en groep t loedigher d E tEbloeyet int 
Ta Aan rare O et RS AE 


4 
ef vande — 1 Ee Je — 
— ER af, b * { ee Koka * 4 


—* edaente den Amandel 
Saers —— ende meerder dan die van zee Wolfs Sta de gele bloemfens pi paid „ 


TE 4 7 — Li 
* RR Ck (€ J ECE ri € G 


vv jvervovumwsr [rvvrt 


was melek Konndalide. an zatin? Chara- 
mygdaloides, ende ig Characias gigs 
Do onei 


Shekerfde wolks meltk. In — Tithymalus 
ferratus — aut Characias 


rs 


ZZ INN 
Diteniti — noen an ers ae d 


fijde vande bꝛugghe van Nieu Caſteel / inſghelijcks oock babel tenen —* gen t 
— oemt vock tot Dliens Bourges ende veel meer ander plaetſen in Branckerit/ Bebe 
⸗ 


ock me — De wortel is ſaſelachtich. Ick bebte van 

Ngtyherstſacdig gheſonden in Nederlandt. 

oes, Sap van WBolfs-metct aBemenac met fap van Hane voet / ijk opte tn, cracht. 
ſal die — E derden dagh gheneſen Gian aoe ar 


s rn draa uingbe verbonden gbeneefi dien — 
— sed „meldt met hers ghefoden / abmachen 
EE ' de | 


Bien allan lin Zan ns 4 Ke oksorfs 


438 


* 


7 Gn kerfde Wolfg-melck, 


1 ve 
— 


Tweede Wolfs. melck wijfken . In Latin, Tithy= 
malus Myr{inites altera, ban fommigbe Tur- Spâêntch Ick met bze 
bich Alexandrinum, ende ig Characias quarta tün / Plataphyllum Hifpanicum, 
— 

—2 


* 


ik 


Cl 
ee AN ARS 


DINA 
af GD a 


ALS 
KAN 


\/ US 


SSS 
NS) î 
b 
= — 
—— 
— — 


NN 


2 9 


— 
— 
—— 


ES 


N 


P: 
F Nt ON 5 
ND AN 


— 


—⸗— 
N 


3 4 ge — C) 

— (As DD 
Sl 4 ID 
Sh — 
jn s 


Die van Nederlandt hebben ghemeynt dat deſe plante veel ghelijcker was den Wolfs· melck· 
manneten Dart wijf ken / hoe wel Dat voor d open gaen vande croonkens / d opperſte bladers gheſlo⸗ 
— bloemen zijn groen-geel, gelij die vande ander forten van Wolfs-melcf, De wortel is dikt 


4 4 
J/ 7 


fonden hebben witen lande van Languedoc —— 
eh Wolks melck met breede bladers 
3333 


— — hd — —— — ende 


ONO Lobel. | id 


ende S° idd 
— Icke de Cf. 
bra me Arie 


4 
7 LG sl era VVA 


F LIE 
4 4 —* gn 


1 Wolfs neit. —— van ghes 
— — ende dicke. De ſtele is 
groeyende op ſtelen die mid⸗ 


den Door de Se eers — De wortel ie Dicke ende wit. 


“Meldt is Den —— —* heli ck. wortel, fa Gracht, 
recen dwater van onderaf. reet Wol off: goe) 9 / f pende bladers 
Ile No fh …£ 


de viſſe chen ht 
Galenus is feagBende: want foo de ——— an Woffs. melck: k. Dwelcke oock 


oft halfd doot waren; foo comen fy — opdwater laaben, zl 


oofterijghen / ende zijn al 


———— Spurgie, In Sriecks / Lathy⸗ 
‚ In latin / Cataputia minor. In Booche ma: melck, In 6 : 
—— raut ende Opringkogner / — Peplus oft Ro ae nend 
Teuffels miltk. In Franchois/Relueille marin 
* —— In Spaenſch / Peplo. In Engelftp/ 


5) 
Ny 
— 


Or 


Vers 
ef, 
an € 
ee 
NS 
B 
Ce, 
— — 


— AN A : 


4 ‘ 
2) 
‚ ) 
DSN (MSN 
(/ er IN ar 
AE : 5 NL 
lin en Ee 


me ALs 
vh 
, 


a SSN 
— Nn 


Dader af — —— 
alte de Woſf⸗ mel (Esa 

Roem word, d nelcken is tgene dat Speinck / cruydt ige⸗ 

ín Greicts —— welde — —— is van bien) maer crachtigfer ende fenijnigher , twaerom dat 


lekens 
—* ae teerd camerganckh hebben. „ot erundé groepe ouer af inde hos 
ae fiel ende canten vande velden van Engellandt en de Vꝛanckerijck / voorts brenghende 
£ van twee voeten hooghe die anbertacen beeft, —— welde 5 tuſſchen fpatie 
ghelijck 


dieen — 
ame, Er van —— — — baudii, zijn cleyne / voorts comende 
* nn aedt gheuet endt ende Septembꝛe: dwelcke meerder is dan dat 
Dander van Wolfs. meld ser —— dryecantich / drye coornen by 
er een gheſpleter — nie — wers 


— 


Gracht. 


Sracht, 


44e Beſchrijuinghe ban Dupuels melck / 
woelsfeanderder.taenopeli eee, ende Oee Carda D ers ende daerem ftenlijcker ¶ Waerom bat oogt. 
Wet ER Apen Lips * * Bs D Ee N/ — eenighe vans 
den hd Js hd abedar Ben ee, ee peer PPV VONG UE 1 epfh vis 
fe end de abedaente vanden pden/ hebben moeten veranderen ende claerder 


fiellen de —— van dien) niet — als: doen de ſtoute logenaers / de welcke om dat ſy niet 


en ee A zo ge niet gheweten te hebben, lieuer clappen tghene dat tſy niet en weten / ende 


orn 2 ve, 
ter Kr fh Ee G\oc * 


* ghebꝛuyckt / 


meg De —— De is vol — ſap / ghelijck h bet Wolfs melck 

Ses ſeuen corenkens inghenomen in een —* oft met een aide, by battel / maecken camer⸗ 
ganck / m zin ghen af melancholijfe ende 
vac — ende oock d'water. Zap van Sp: cruydt/ inghenomen gelijck 


tſap van Wolfs melck / heeft De EN crachten, De h ft met noe⸗/ 
wooden ghebruyckt tot de felfde dinghen. 
Dunuels melck. 
C LP as D 1 {. Lel ek Pp. 7 8 
* we * * £ de c she fe — * KE oe £ * iik d Sh RO. AT 
Klan ge lijck De friſende ss bla * 4 — gh dekerk re, 1 * 
fac (fen, Want 


dat Ome nielet root afk beupnroodtis van ertoe / — ons veel ie ende oocf de 


{fan 


1 EC OE 


pd 1-efo VIKS 
1 te CA Cal Ona aaa a ACN Esta — 4 


€ 4 
(ef Ea — VDE ei, 1 1 


wijngarden. D 
het) in. 


hef (A 
3* £ erder G\o lau sat nt iden Ke a COS en ene a 
Ld 


& “ns dà —— L [> Se tENIMEN 
eh ghelijck 9 3 — 1 * —* di 


ken —— ighe cl — n Eg enae De gele blom 
* wel datſe geer clepne zijn, / inde welcke binneni is wit — kan als in Heul. De 


telf 


… Diofcorides, De vrucht van Duvels melck gbefiootne endes warm ghemaeckt wordt bewaett, 


oft honich water ireckt af de —— 
—— vochticheden. De elfde opde fpife geſtroyt ende gheten maeckt beroeringhe des 


nus, Dit cruydt — tot alle dinghen daer de ſoorten van Wwoilfs melct toe dienen 
he aid zijn. 


Ghelijck die ie bin NE dk 


Pep lis, 
ft Duuels self eaf dea 
Daente : bock comet veel nader Der lide woowdePepli oft Flammeoli, waerom 
dat van Diofcorides in Gꝛiecks dgn wordt Tamnos am philaphes, midts Dat rondtomm⸗ 


Ee ee 8 RE EE? Pi 


derhalue palme /welcke bladers minder zijn 
— die si Dunes. melck ende ——— vub en Die vanden Chamæſyce ende wilde 


gheh ft ghelijck is. De bloemkens zijn oock bleeck. geel / maer 
huch ende Dey * den Duuel 
Ee in Doa aend DR | oef we Lfcherp f cdich aende 
zeecanten van un Languedoc ende van Toſcane ende Venegen / pende l⸗ naer 
inde lan —* inde R 


Diof es, Penlic- gbelegen & RE a IE 8 stvân ahfs 
herder Oude mid ende € beeft de —* eneen ig se 


bidon —— Woifs melck. ghe te voorderen/ 


— EN €. €, 


„Cham 
Dit cruydt mach) lichtelijck wi De twee — die malcander gheen zijn geterdt 
tworden/ nochtans woꝛder fien oft Duytſch⸗ 


€ : Liede} J 
5 ma pn . 


——— se 3 


4 Led Tr ĳ le 
Kaar 4 ECE Cr pere 1 Ge X 
—— nen def 


Boor Matthis de Lobel, J 
Peplis In Eee . 


„AN ) 
Bon 


wm 
— 


Chamæſyce. 


—— 
— 


— 


— 
jj) — 


— 
De 
— 


— — 


AN 
) 


Mp 
AAS 
RS 
F 


UZ 
NN 
2 
ANS 


2) 
MUS 


nn 


if 
— 
22 
Rs 
— 
— 
a 


ZING 
ENDS 
—— 

— 

* 


PE 
— 
F a 
Nard 


SÂ 
ijk 


DN 


© 


\ 
Ö 


pr 
—8 
nn > 


Sr, 
RES 
—— ID, 
IN 


ND wanden Herniaria niet vnghelijck Maer heeft 
gbelijd de twee voorſeyde melekachtich ſap / oock 
em clepnder/ ende dient tot alle (gene Daer de voor 
— ſeyde Wolfs melcken goedt toc zijn. 
A ; Diofcorides, Gal. De tacfffens van Cha- cracht. 
Ka mafyce gheftooten met wijn ende met cent peſ 


fus van onder ghebruyckt / ſtillen de pijne vande 

cr ende verdryuen De Meſwillen ng — ſoorten van wratten daer op gheleydt. 
„Daens Chamztyce ghefoden ende ingbenomen/ maectcamerdand:Defsbelijctr boet 
ooct fap van en. “pop: van —— ——— opde beten van Scorpioenen / ghenee eeft 


elfde se met bon gbemengtis goedt gheſtreken opd ooghen die beginnen te loopen / oft 
—— crijgben/ende op lijcfteecfenen. Gal. hamæ lyce beeft —— td 


MEM AE 8 ns art rt ede: * JT hee Die wc ce bink BE ot mda ea dr kj 
De ks | hhb Oe 
— vera. 
sSis 3 Dd £, ſckel At 3 * (et B ar 
Beaart hin Cee ve Nor rd ea deg lt DE 
fien aBeweeft binnen Beneaier hi Gs tn 
Do cteur C. Comafcus , die dele cerft 
me anbdiena gebracht sijnde ende 8* bp hem Pyraria — * —* — *— van crupden 
fla ten fien Apoteker Wa- 
ler —* NEE PER EN ETE EEE EA ALD Lbs : eg 
tel/corter ende Dick fe me YY org * ſtighe oft aym ben 
gherimpelt was, Ke ovabelfchote / ò î met blad De 


Vlas oft H ypericon fd man mb corter ende ema: See Bloemen waeren ed geel 
—— dez —* vanden Wolfs- mel 


d'op 4 — 7 £ rig mk 2 En, oft ten En 
fochtte h purg x / waer in 
— jn accordeerden/ om dat wp sonen der fi den en ſaghẽ Die foe 
Apioswas gBelijeende: oocf dat et crude Dlupfen mer ſteerten gh [ k 
— ouden van Fuchfi ìus,affoo wijde twas ei vanden opzechten Apios , alt Serra 


r ter — —— 
— * en — del bad 
p 


c 
Den Fanrotr.s PE hike —— 7 — 


beſcheinuen vanden Aftragallus —* van de vermaerde 
Menan van Bouton as us. acr vee er bni ermede gheweeſt van 


757 e 


Beſchrijuinghe ban Apios vera, 


1 kk 


le a 


yn Dj 


_ “tofs Dodonzi, An Engelfch/Dea wartwurt. 


rl en 


atthijs de Lobtl. | 4 
boom. In Sriecks / Nerion, Rhododa- — 
rp fd Rhododendron. In Latun / — 
Roſea. In Bosc 
— Franchois / Rolage — Oleander boom met witte bloemen. In aathn⸗ 
o. In Spaen fen Adel: ende Eloëdro Neorion foribusalbis: 
—* — Oleander Or Gole bape, 


— JD, 


EN 15 


AN 
GI 


oft Olif boom / * — * che dan be Lauwer bladers: De haeukens zijn op * 
10 open ende gh eenichſins 

vanden ag gelij Del bloemen jn hoor bleeck toodfyvoorts comende in Sri 
maendt meerder dan die vande Amand 


144 


J 
als ont De zeecant De aehen 


orden inde houen vane Demer 


| 
te is luſtich d 5 — — — — 


Medici rset Dat a goedt is foo wel alft % 
Vheetoricum. — goedi san gfebrupdt als Galenu s leert 
Diofcorides. rabe blad 


4 de veelmeer ander octighe Near” pi fenijn, maer den menſchen zijn dic gen —— De 
—— fninigpe dieren / alſmen die met wijn in neemt / maer noch beter als daer Rute bp 
ghedaen ſt Dat ſy water drincken Bar Deans 
— — hebben, foo ferfuen ij ; 
enu mrof sn f Caf ain 5 ORP n 
enomen zijn bood — — Kik it — 
Alp roolen. 


Seomen reyſt van Iſbꝛoeck nae Trenten ende Verone / machmen ſomtijdts fien (abeel han: 
— bergh, met dele plante afs met roodt tapijts becleet / —— 
2 alfmen van verre fiet blincken de ſchoon roode ens dzupfiwijs bp cen 


te/ve 


Re 


cl minder ende coꝛter Dan Die vanden Oleander groeyende aen aca wear beg 


444 Beſchrijuinghe ban Alp roolen / 
Alp· roolen. In Latün / Chamarhododédros Alpi- 
gena, odora, ende is Balfamú Italicum v 
Ander pe at, —— vel Galent 
G 


— 


— ? 
EVA 


NS 
(N AN 


Bons en BCE CNN ES) zi dane Baat ta sc f'eur BLANK 
— 29 wt ís wet, ſoet van 
reucke/ ende zeer fieflijck om rd Die daer aende —— — van Alpes woonen / heetent 

rooſen. —* Hellen Bieudtin Septembꝛe die vanden Coracl-crupdt oft Iben boom ghelijd van 


— er Alp rooſen oft Genuina Vua vrſi Galeniapud Clu 
— — voor de rechte Vua vrl van Galenus —* —* wt 
ꝛte me 


— J — 


Alp rooſen. 
Dy boogie ende zeer coude ——— — ſoorte eenichſins hebbende de 
de bloemen ende bladers die vander Heyde ahelijk! 
De welcke de winter — De egheheele plantes groepe ee 5 de welcke wy niet en 
hebben gheſien dan ghed 


os roofen ban Sauo uopen 
Deſe plante groeyet — et oft cubicus hooghe / met veel dicer ende houtacheigher felt 
de cromme tact Eens die gherimpeide —* hebben ‘ende binnen houtachtich g elijcE dic van⸗ 
den Gagel. De bladers zijn gheheel ghelijckt die vanden wilden O lijf boom oft aftijd ctboonk 
in glatticheydt / verwe / grootte ifde 


yſermael / bycans wtreen begingelin paf — rf —— nete voerden eene 
— — tübepundens opde mani Dart ENDE Cf — 
— ——— ijf bl MAtoronfen. ak eliick “De gpeheele plante 


ae, ae nde KA kB 4 


—— ZIEN ſamentreckende/ Dey oop matelijk gee 


Doo? Matthijs ne Lobel. | 44î 
Bip-balfem „In Latijn / balſamum Álpinum Gef. 
nerì, ende Rofà Alpina vera — os Theo- 
—— 5 Hlecbaciorum 


* — van — * eend Cha 
endros monran 


els, — vel — 


— 
ape Â Wel) pn > 
ARA Ar de en Pre rr on IR Ea ERE Be a / ran, 5 cô 


rieckende í is ende niet vet 


Alp-b 
Defe voorgaende plante beeft —— — 
Dicker: gheheeten. * — zijn wat 
er: maer De bladers zijn zeer shel: * wette de — canten een weynich hayrach⸗ 


ich zijn / ende op dauerechie f 
yde zijn De bladers verftomen voodt, De bloe mens zijn minder 
Dan die vanden Oleander / zeer vaft by een ſtaende. In —S— ende Sauoyen groeyt⸗ 
fe op tabeberahee, 
A _ Szeel baftoft Mezerton. 5 
Dt benoemt Chameedaphne,dat is 


_ fefeagben; depne oft lee erboo 
abe Saumerboom 

| Pied gehen Duy Dumerh NR be — — welcken: wy van aenfien ghelijck weten twee planten, | 
} D wofelen welck wan deſe twee hier voorte nemen is / om ſommighe ſaecken die wy ons 

din voorghehouden int lefen van tahene dat Diofcorides, Galenusende — sie 
den D en vande crachten vande Chamaedaphne: ander ſins ſoude Die ber ende beter we 
adil. when Mezereon / want fp g ke | 
KE —— lant de ebook, ende bladers doncker groen zijn, die vande Laureola, oft Ligururd 
—* 


hidde 


boom mac — ende beſien die vanden peper abel: De weicke nochtans metten 


| daer binn, zijnde) foo ſietmen 
fimaccter liggen tſaedt den kempfaedi vt dien van groet Perlecrudi gc geer Bec» van — | 


—* in te ſwilgh 
ramen. cormen en gheuen den boeren ende flechten menſchen die acn de quack faluers 
worden: Ir edel jag oock Den grooten dronckaris die vanden wijn niet en connen droncken 


Bl paerlijck 


446’ [ hetgeen vari eel batt 
Keel-balt oft M daphne. en lachn/ Larus s pufilla. %eel-baft ende 
Barre Dupeltdereft wel cande moggen wett hamædaphne oft Laurus s pu lana Dier 


zó Chamedap h 
batt tis — Sermanica Dodon, en ve Tragi quali Eus —* —* ze kes 


ne 


bouptích ft zeil n&ngelr ban 
geteon. n * EE —* 


ende int 


ſoude zijn de Chame · 


DoorMatthijs de Lobel. | pr 
„Laureole met bloemen. InStieks/ D aphnoides. 
idee ten cú fore. In — 


Zeilant. In Franchois / —* cole. taz 

— /Oliue la ‚Ine * Hanriel /o2 Laureole mèt be vauchten. In —— ende Zac, 
wepe / ende at htc Bone Thyme- Da phnoides cum fruct 

* van Trag 


— — £ & — 
2 GEEL ecdeynt € 
at 5. 


7 —* 
“ Pi RRT, 


5 
38 € 
„ 


4 EN eh ohsst Ak €, Rene 
/ altijdts 


groene oock inde inten bn de —— De bloemen groepen vele ende zel by een / 
oan fatfoen als ld ghe B buyfke kens / wit groen oft geelachtich van verwe. 
al Bake⸗ 


ghelſck/ macr minder. D fen zijt ct le van twee oft epe cubitus he * €, 
deckt mee een zeer taeye —5 Die quact om besten is, Dewortel is lanck ende Bart, oock bli ffe 
bende inde hor ouen hebbende altijdts de baders zeer groene ende —————— dan de Lauwer⸗ 
En vien da lij ſt alſt deſe plante ſiet / die heet 
prent amro. Dit cripdtis bycants oucral in Duptfebtandt / —— ende Engel⸗ 


Leer beata hats Î ! Áj 
(LB sa ‘ EAR Er 
l t 


1 ee CT 
1 Î (4 
— 2 6 


heeꝛ J dwelcke een aſekert tcecten 


hy sgh meer — —— — vat enigen boom (bp: auentueren vande Duw 


er hb» —— re EN BEREA nt en de A 
ſch zeer goede uͤtheuren die B — 
acne van omwetenfchap. | je De 
—* orides, De bladers vande Laureole gheknouwet / oniſtekt 


€ groen oft drooghe — af laghen De tape —— ende ————4 
— del p — De 


an .f.W. Rid Wd Ard SE ES ie N 
aureola, 


448 
De ſelfde gheten zijnde 5 — etend van hoofde ende doet nieſen! vijfthien bert ie 
uyck wee 


ghedroncken maecken den bu 
tit sdi Erma tie ban Laureola, 
en 4 Aa kfAN J * 
oe cin 2e * * PEG nd * de ef —— imc SHM 
* Ad! U { > 
Thymelza grani Gnidij. Mezereon det Araben/oft Chamelæa tricoecos 


Oprecht 
Granum 
Gnidium,. 


- Diofcorides. binnenfte tfeffens noden 


Door — de Lobel. 


| 449» 
— sien ste nb No fe Bas malfi f 
wanrr 1E sud KP * red * 4 5 oe | 
maer toe waerom ghenomen lof aon — bin 
miet horuch bedeeft. cc facdt ghewreuen zijnde met Oalp de azijn / ende Daer mede yemant 
falterftont f 0 bladers van  Thymelza 
Die endentlijcf Cneorum heeten / moeten gh plu ck den ind Sonne ghe⸗ 
Bigne gheleydt worden. Maer aline dt De felfde voil ingheuen / ſoo moeten 
ie abe ẽſtoot de ſteell — ien 
Ban mnen opgheleydt zijnde / ende dan gewaterde s fiet « Émac 


pit crupde purgeet midbelmatigher als daer Eben sinen oft gheftooten warmoes bp ghe ‘ban Diofed: 
voeghi is. Poeder vande Ihymelæa wordt ghemenght met fap van ſuere druyuen ende d rides, 
* Eens ghemaecke· Dit cruydt is de maghe hinderlijck / ende beide peſſus * 

fr nadeel doodet de vrucht vande vrouwe. 


at 


Cracht. 


450 Beltheijuinche van — nee 

reyne vuyle fweeringhen: D is 
8 din dat met Boni; ; abemenght zijnde / fan ſuyneren donreyne —— end — 
zeericheden. 


Graeuwe Chamelea ban Boldignien Chatnæl 
_ Bononienfiam. 
* nk CC 1 hs GA Ga EDE af | B aca 
ARnirt 5 — she ID oben DE, Medicijn van 
Doꝛnick ghevonden een grauwe Chamel ghedaer t Do — —— 
Montpelliers d y abe 4 beeft mede — 


Alypum banden bergh Cetus. Fn Latn/ Al 
montis Ceti Narbonenfium , ende ís * 


Sraeuwe Alp·Chamælea. In Latijn, Me Hippogloflum Va 
„ „Chamelea Alpina incana, — van Diofcorides In nd 


Doo? Matthijs de Lobel. f 4st 


ak Belchrijuinghe van Thich ban Alexandrien/ 


— — Turbich. 


u 
comen was wi Alexandrie / Dat den Tucbich 
van Alcrandrie niet anders en was Dan het 
weede Wolfs melck wyfken hebbende by my 
lee De ſpecien van Wolfs moalck oe Det acrde. 
…. Ende ghedzooaht, foo hebbes ie Die wel eñ neerd 
ſtelijck ouerſien maer icf bevondt dat alſoo niet 
en was / want de wortel vanden Tithymalus 
JA Fetratus van Prontpelliers! De welete de Tur- 
1D bieh vã Alerandrie meeſt ghelijck is / Beeft ven 
gherimpelder 5 niet foo luſtich omt 


‚‚Hen/ voopachtich ende beeter nde  fenijni ſer 


Anaf € 


8 
ES 
hee 


te pim maer niet —— 3— opde due 
enghde / oock en ís Die nict hart / nochen 
biete foo ſterck niet als bet Turbith, we 


9 een n cxempel mach ghenomen worden inde 


A 


P Et J’ 
DED l Efula, ñ Htan d 
NEEN 


I* ——— 


Eep en 
Booꝛts ſullẽ wy de reden verclaten int qu⸗ 


wy de wortel van Scamonza van Antiochie 
eenichfins houden vac? Turbich. 

rt tſap vand Chamel Ixa, „Thymelza, Zeecoste ende ander zer 
huttel ofer niet vele crachtigher cruyden / 
die nochtans ge liften oft bp ander’ mattieren purgeren: Dat fetfde aBefchiet oocf zeer mere 
kelijck in deſe wore (T arbich. Want wy b hebben dickwoils ghefie en damen heeft inghegeuen cen 
in dar € 
ik nen eeft — in ander datſe maer en Kek verwet clepné ——— des 
buhcks / ende tn andernictr meer is / 


ís Diaturbith, Sie: “ur ge ê 


Hie 


J eens 
Asse vasta El, 


1 1 — 


Citro lolutius. 
urbith oft Turpetum drijft af * groue ——— fumera, de verſtoptheydt det f fers 
gher ende litten midis oocf de Diepte * 


ie oheiick zeer fraey genoteert heeft D. Peete zel d de Eonincbtiefe Seri 
} Abit — iteyt van Louen/ de eed Dat beveelt te boen í in fijn beet fame met⸗ 
td $ p 3 aghen Die vant 

De Tutbich van Mefù gcfacrt $ ij raf 9 fi 1 ſch ĳ nop fit * behoorue fe plaeee 


tijdt / ende 


Door Matthijs be Lobel. Ee 
: um. Dete plantet ghenoemt Tarton-Raire tot 


“Tarton- Raite Gall Martitesh: 


Caf. — 


4 9 4 


veel witte / blinckende filuerachtighe bla erkens van ons 

Der tot bouen / ſtaende gheheel ghelijek die vande Thy- 
melæa ende Chamelæa, maer van grootte die vanden 
voorſchreuen Alypú alderghelijckſt Sp woept wt rech⸗ 
te / dicke rijf Eens ende twintich oft dertich oft oock meery 
Die zeer tacpe zijn ende quaedt om breken / oock niet zeer 
houtachtich / bet dan eenen cubitus hooge, de welcke aen 
D'opperfte cleyn bloemkens voostfbrenghen die (in dien 
ick wel onthouden hebbe ) bleeckachtich zijn wt den wiet 
fiende: Tſaedt is aerdewerwich ende rondt dien vanden 
4 oet oft Ambroſia dheliick S\e masters 


vir VINE 


*92 
PEEN Tp 


(4 


Je Pi J —— 
de binnen gheel wits als lijnwaet / met ſaſelingen / hardt 
ende houtachtich / niet zeer heet wan ſmaecke / noch bite 
fer / noch onlieflijck nochtans achter nae wat bitte opde 
tonge achterlatenderende eenichfins den Turbich van Alexandrie / oft den g belijdende, 


(a Ln Ad df 


hed / 
dis 


Ì Eſula raraë Lio V infula,t dtachtighe bloeien. Oft oock is de 
— Pityuſa ban Dioſcorides? 


beat kid 


J. Crupdt van ghettjkeniſſe weghe bie heefemeede twee naeſt voorgaende planten ende oock 
Aporer et Elùla oft Picyufa, behoort hier nu te walghen; ghemerckt dat vanden Medieins eũ 
fansfe a Rl on AAG “ Ka zosia hi vakan nt vkaskae 


Do s van Benegen voor een; f rte vat gheh dt / en gru⸗g 
) Pel plante inde placsfe vande ghbemepne Efulainde confectie van Benediâa — * 
ens / 


454 Beſchrijuinghe ban Donderbaert / 


dan die vanden 


wander zee. 

Donderbaert, In Sriecks / Aeizoon. Fn Latin/ Sempervi maius ſiue Sedú maiusctenarú Mi. 
thifolium. gup ia) Grof; Bautstourts/teft grot; Donderbart, In Franchots/1oubar 
grande ende 1 rique In Italiaenteh / dem > maggiore. In Spaentch/ Semprevi 

d 4 ä heg * * € Ee hdd 4J 


7 
Sn 
— 
\S 
F 
\ 


raps 
Js 


ZN / ES 
SN 
7 A / EN, 
4 SN NNS: 
SN WE MERE, 
in —7— 
WE 6 (500 pfd 
Oe ENNE el OEL 
{ — WIE as IN 
* Wi 5 


— 


(TR — — 


& PON | rt « CA 


in ghenoemt 
— 
⸗t 


Cri, 
GNefo nfanss ie EN EN 


been eruydt eni ghemey gh Donderbaert / in Latij 
Semper-viuum,om dat de bladers aftijds groen ende í B heeft foo wel Wi 


€ £ 


or * * 
“ Í6fas Cal nf£. 


veel fehelferwijs bp een ghevoegt ende vaft aen een fracnderdie glat ende claer zijn/zeet 
Shelijfwich ende fpitfch shelije tonghen van viffchen, waffchen de welcke eenen vechten ſtele voorts 
gomme met ghelijcke bladers beeleedt ende bouen in meer ftcelfens geben gende welcke ed 


—— 


Aloë met ffekende blâders. In Xatin / Aloë folia 


eds —— eenig) Fn —— mucronato, ende is Aloë America Clufij ij. 
im, endei — — edú 
o —— * t roquet, la, bat iste — naelde ende daaet / em “dat 
an kalen, Aloë. don nfch/ Macs ende terfte doornen zón in feve ban naelden ende 
Herba Baueſa. In ————— Aloës, Be binnentte aderkens inde plaetſe ban dzaet. 


Dm dattet Aloës van felfs 
ontrent De zeecant is groeyende / foo en wordt niet er reden ges 
| bip dat in Griecks den naem beeft ghecreghen van fout oft zee waer pad 

4 —— —— oock wiwendich eenighe foutichepduyghelijd alle ans 


| Mad hdd VIRE VEP NEP WIJ 


men en ee en Be mn EN ar Wen — : d 


456 


Beſchrijuinghe Ban Aloës, 


rdt 


* 


Ve 


Ô 


® 


Doo? Batthijs de Lobel, 457 
werd gheuen gheiuygheniſſ e van fijn — * erghens mede ghemengt i ib: Want Bec is 
een al O7 de kf iss bek iele | ende doet vock 

en — 2— Ee * * eer LÁ pen a) ee rd pe 


ighen niet moeyelick en is, 
— ue. Aloëst iede befie onder alle purgerende medichnen ende om —— haer eyghenſchap 
an haerlieder were⸗ 


Î 2 r crach 
MM (Aus PG *8 ej 


re 
== 
G 
el 
* 
os 
* 
hie 
r 


5 
lj 1 Ie ! Je f 
4 C OR * lS Gais de 4 PDA 21 —— 


cd 


fontepnen Kennels onck hebben : + foo is alleene het Aloës de felfde c nahewande verz. 
abendeop b pl epe, ‚ fonder — ander operaties 


amen Naf alls fseÊ A 


E15 fen A als A La —— ——— 7e je 


wi 
— 9 Noch heef 
derlinghen die door camergancE de ip zemen fap maccken / stere J de wens le 
bieder boof Der ydt beneemt. Want m ſudſ | 
ghe eygh ie p oan Baer ſubſtantie/ / de haeſighe ende ghereede 


kind (Te ho * EN a anas ee 
ir * id * ie ER Hd à É. GA 1 Afas boe AR 
8 75 —* Af Es deden 5 F , A5 * * 
FD Aloës beent esin © Ev cn (weeden graedt / ende droogh rden/ 
doode lichaemen / fonder ghe met Myrrhe gemengt: Maer met Draecken bloedt ei IN vBe ge⸗ 
mengt / ſo gheneeſt fy de wuple oud ſtinckende ſeericheden / om dat ſy / als ick gheſeydti hebber onder 
byten is droo ghende sch ke fi N MER free — se 
1 C Ln EPN 
Dat ſommighe gheme ym hebben:datfie de Leuer was quetfende/ ende hebben Baer b 6 
gift on batfe d de ſelfde ſoude helpen. Dain ‚de 3 Aloẽ Naeckt min camerz 
mrs en hie, vager Maer fiche atie, Cen lac etſten / Aloë 
BCA ————— der treckinghe/ erk ee eer de partje door: 
pr Bindende Kens * — me fn ik nig ———— JT ve 850 
BANEN BFT jd F bd dl dor 
gb bres po belettend de | / gheen enfú — ———— 
rt Bip iedeen oft oock De reſte van —— van u cenap ongheneſelick abe 
Sauers verdrijft de eran Betis de fpene binder lie cf denaers : waerom dat hen daer 
nier tadako et * — Ges — sn ot — ne bs ze * cf * J hpt nan 4 
ſewate ns SV PEPE —* PER —*ẽ5 Ee, es * — DE wijn oft Noor 
fchenefeheevee pes ze —— ten le — — pn Daer mede ghewaſ⸗ 
dra ere D hy infufie 3 4 Ek AEL AEG ff — Eje 
pinda: beb * van onderh ye dꝛagmen. Maer — Dattet 
Alodstrargp En Eigen Jer ẽ— —— — — 


F hadde 
ende MeF Nos En nin 


& 


en eere i sopenende / dat 
—— — wood St ons ín deſer manieren daer op —— een — — nhaeſten 
tie * 
fo vel Daf Daamen ind Spica nardi, — Cubeben, m,Schoenanthíú, Das 


bn fes hidde 
ahefnas FT NEA AF se 4 8: J 
—* * oncen es ad IJ mc end eN FAA ae 


— — — de € welde sid —* ghedrooght 


nel doen oock ore door 
es voꝛten van doahe 
gbemang sine — f togben — fpeetrien vande welde met Aloës 


_tavowat ste oo / - der. Daer zijnder oock Die den Aloës 
ige en * ptn te ſtellen / eñ nae 
we de verr, verre feleap Á D: ue 1, Men Doet roerfinter 
— Turb —— id ah lij ef Fe iden ibn ie ‘fe rij 
bele Daders gean ef pilefens/oftanber forme van mebiejne. en laeien/da —— 


— gr E : rit ha (SE moai hi B, ra 


* 


458 Beſchrijuinghe van beemt ghewas den Donderbaert gelijck? 


ln A 


ortu perfimilis gxortica planta. 


Door Matthijs be Lobel. | 459 
aupters. rrupdt / oft Crabben claeu, An Sriecks/ 
Strariotes . In Lat — — ende — — * 
Sedum aquatile oft Stratiotes potamios ban Seduin minimum 
Dodonæus. — ae hg 


ENA Aaf 


\ Ap, — 1 
NN Ad 72 
ata 


IN 


ende heymelijck wochel nae hen geene fee ghelijck wormkens: welcke fange — de 
te meer⸗ 

der ſchinen ende ses de vrouwen ende flechten lieden wijs dat wormen zijn die J ben mens 
———— hebben door camerganck / en oock — Dodonzus, ende San Cruth⸗ 


LS Li & je * 
ternn * beef EN * Th, & * as € J. * EG Er 


idni en en —— contrarie) den voorſeyden dat de ut ghelijck is / dweleke cer bloet bie locs 
ie * bd want alſt zeer gheweldich doet water foffen/ foo di bloet mede / ghelijck wy 


wel weten, IE wat JEE ica Bk Ai CRK ie Zok aats AR — A bals 


meerder be de welcke vercoelen felpet bloet dat wtter nieren afcornt — — 
De bladeren afeftooten erde opde wonden gheleydt / bewaren bie vooralle verhittinghe. 
—— ig en eri — gheneſen dwilt vier / ende — daer op gheleydt. 
enus, Crab t 


i — Cd ee eid Fa a OET OE PE ST BE 


grooten ghel 
—— Donderbaert vã ã ghedatte den grootẽ gelid hebben ſmalder / ſpitſcher eñ ſcherpet 
Eve of die —2 graeu zijn wordt geoeffent ende ende ghehouden inden hof vanden 
biel barift Jan Brancion van Mecheli/ waef Dat noch niet ghebloeyet en Deere 
ehẽ is 6 geweeſt vã Carolus Cluſius diet haeſt wigeuẽ ſal met ſommige andere 
> Aldermintte Donderbaert. 
aldercleynſte DonderBaert / dweicke we Syren gheb: ocht is /heeft De bladers ——— 
ner ende / oft ſteenachtighen bergh Sedum : De ſteelkens zijn onderhaluen duym lanck / waer waer 
Poorts comen meerder bloemẽ dan de cleenheydi vande plante is eyſſchende die vande witte 
eid oft vanden feenachrighen bergh Sedum sel. De woꝛel is fafclachach ende 
ii gis sk pn 


rar. Kante RA Gaat 


Cleyn Donderbaert. In Zatĳn/ Sedum mediú te- 


retifolium (ue Sempe 
ru 


ende Klein Donderbart. Fn Franchoi 
Toubarbe eft Trique madame. An Italiaenſch / 
Sempervivo minore, oft Pignola, om bat be 
bladers rondt heeft gheljck Pingels. In Ene 
gelfeh/gdzick madam. 


Cracht. 


Paperullekens / oft Blad 
cularis, Craſſula mino 
cebra maior. In Boot 
wei 


M 


kde cena dn dad 


. 


ible. An Engelfch, / Wy 
ous taple, 


eloole. In Latijn / Ver: 
—8 ermi⸗ 


hduptſth / Klein Bautsourt 


ISIS 


a, 8 
DRENTS SK 
— 


ficinarum, enbe Ille 


Ide Pick WMadam/ende 


— 
Wp. 
—— — 


461 
Bleet roode Papen⸗ 


Door Matthijs de Lobel. 
AizoomHematoides 
—— Papencullekens. 


Aizoon (corpioides; Triquemadame met 
* e tlopkens 
—R 
VIANDEN ze NNS SA 
EN EN Û AN DASD 
OS EN SV ELN 
N° ETS RS, In 
EN N7 AN * N/Z 7 9 
NZ 55 WZ f) 7 VU 
BD SCL A2 NZ VE MWA vi, 
—2 SSN NS 
EVT AL GN EDA WS WAL Y) 
SN fs vj Dll SE a 
SEINEN PZ 
en — 
IN REL nd 
4 ONNKEN — 
EIN 
ses 9 EEn 
EF — 
ZS IN — 
IES 


— — Un F 


— 3 ih 
\ ' Ei 9 
ĳ 
: Ap S \ . d es 8 F S — 
nn —— — de —— ch er van bladeren pn 
hd — * 
kens van de bloemen zijn erf S chorpioens — iin of 
met ghele veſelinghen int m Belie, nne 
Di — des. —— 
it Egbeflachte hebben wy ——* —— „Dupn tpapencullefens/ om dat het geer veel 
* per maer veel men fomcijdte ouer al bloedt roodt / ende omme alleentijck bover: 
ka kaerd y me lanck ft wat meer: wi de 
J € 5 Pi 
—— — * Een p: * € 
gh ghehonden, ſoo zeer als moerpeper. HA 
Die vanden Cleynen 
/ ende 


* A. Werk Ka 4 EE LK iP bink * ke * 
462 Jung MæDomer OONDE LATE 

Cleyn Somer Donderbaert. In Latün / Muerpeper. In Latin / Sewpervivum minimuß 

Sempervivum minus æſtiuum.. ende is De derde ſoorte ban Sedum di 


Ph, 
d. NE «4, N 
DR © TE 
pp 


—88 
EN 


— 
eN — —2 
Cy 


NED: 
ome EZ 


Al 


Ns 
E Aaa ride * — js —2 fe hk 5 £ nt #5 
hadde / J ris / moe w —— ALDIE gheen ſm DE) n 

is op z plaetſen te ſeggh bapzich of maer dicke / ende ſtijf oft vaſt / ghelijckmen 
gr Kx Jd 4 2— neri EN EN 1 4 


ica. Hv con 
… Diofcorides. Muerpeper heeft een verwarmende cracht/ ende ís fcherp ende de huyt que 


Cracht, 4 
fende. Dwelcke met verkens liefe gbemengt verdrijft de clieren ende harde ghefwillen daerop 
gheleydt. 


4 x. Kan Xe AV nos sala ns GR * J. 


— —R 
Ouer { b & £ ve (pt * ſe Cad ft @ pas ahefien binnen De 
ACH * Gn Gr PN * (€ * fp eN se ward etta 


rone / Padua, € —* i € v ? 4 

De ende wtlantſche planten: Maer naderhant heeft onfen zeer ghetrouwen ende fonderlinghen 
wriendt Walerant Donrez de felfde groen ghepluckt ouer al acnde zeecant van Slauonien 
Dirrhachiũ. Ten laetſtẽ fo hebbe ick die in groot ichte gepluckt inde Eylandẽ van Engel 


J 
Itek Pe 4 Ges Kers aad as (A ALS 


ats 


Hom Briſto inde Ene g 

—— hadde 
6 1 ( (AA C J * ee IE 8 

oock der ghelijck bladers di ghem arooten Donderbaert van groepen 


ende ghelegenthepdt abelijEende / maer niet foo Dicke) als weſende een middelmate tuſſchen den 
R on £ ra | och 1 In en As aff uref 
ende Wolfs melck. 
Donderbaert van Poꝛtlandt. 
T Griecks / dwelcke oock het Slauoẽs is / is veel g de ſch ſchoꝛſſ 
ende oock van ronde bladers aen dopperſte ſtaende vande ſtelen de welcke die vande Laureole 
meer ghelijcken / ende Dicker, malſcher / nde vol faps zijn, bitus lanck / voorlto⸗ 


£ 13 
ee 6 4 CH tld 


—2 —* 


E as Chasfle/ 


Lj 
LL. 


Dien vande Laurcole 


ghelijef/ maer Dicker. 
Ick hebbe defe niet zeer onghelijck van ghedaente ende plactfe ghevonden een clepne foorte int 
Eplandt Porclandia inde Supdt contrepe van Enghellandt: maer ghemerckt datſe voorts 30 
2 ve rijr / Í L it 


hdd 
var np 


vern 1 F 


nde edna indiane 


Boot Mathijs de Lobel, | 463 
ir boomachtich Griecks Donderbaert. An La: 
n/Sedum arboreſcens maiv us — cum, &e. 


Donderbaert ban Portlandt. In Lathn / 
Portlandicum Sedum. 


deſen / ende een onſe⸗ 


Veldt Cypzes Vermiculata. 
Ny Beefoebe —— we te voeghen de forten van Chamzpirys oft — 
de natuer 


Amd beeft af Íesdaer boden in 
Men 1e. Ir indt, —— 
den — ende ©: Gie gien oee bre noteer a: 

ben vergaet/ ghenoemt Vermiculara, dwelcke van PN: 
q 4 


PORR / mn. M 


4564 hrymng 


DN Y. 


toofe. In Latijn / Sedum minimum arborelcés 
vermiculatum. 


D 
J 
wg 


Sn, 
PD 


S 


Deldt Eppieg Ve icul : Of k is d Ed * 
Chamepitys ban Dioſcorides, oft de tweede 
Chamepitys Vermiculata den Sedum ghez 
lück?! 


x. 
pd — 


Saanhorf se RK 24 Pe 
hmh dd 5 ps Broepes 
de. Fn Latún/Sedum petreum montanum, 


tijn / Vermiculatz fruticis varietas maior, ® 


pock ig Chamæpitys altera Vermicul ata ban 
Diofcorides ? ende ig Erica AlexandrinaCor- 
tefi, À 


Een meerder diuerſcheydt ban Vermiculata.Fn * 


©, 


Def De Anrhvllie 
* 2* 
des 6 


beeft ghehouden g 


4 
t 4 Ô 

isd 14 

ni SE OT NE 


beeft, Want Bet 


hd 


En Te 


B A EE — 


on mijd de Lobel, 465 
erwich zijn waer aen — * done⸗ 


ber ee tmiddelmate zijnde — leyne © tende Velde Cypꝛes 6 
back NE GERED 777777 
En ijeE zijn. D ethers ad £ n far ng er ar —————— IE malt 
banders rid ij —— nes raden elck ſtellen alse de onbeken⸗ 
de plante, om Dat De cloecke verſtanden die —* cramineren / dan dat wy voor feker Die willen 
verclaeren. 
Cen meerder diuerlthendt van Ve rmiculaa. 

— Vermiculatæ hebben veelt tant) te haer D beef 
KOMET VEN Uv 7 J Je D d oft. 

Detw is cler ynder / ende gheheel mind waer niet foo dike van baders De velcke landt, 

wie ene PANNE sin 8 —— sir At 
wodich pf zijn groenachtich bie van Dupfent alek bestek 
EA. / — 8, if il er 


geldt Cpp: kẽ. In Latijn / Aluga, oft Cha 
mepitys mas Dioſc. eis de Derde lua archeti- … 
ca banden Apotekers: * ggd ns pri 
ma Do — ende Matthio 


an — In —— D bind —— In Latijn / —— 
buptíict — Aen tiek) Ve ligerpe lieber, pr iofc 

In Franchois/luearretique, An Frattaentch/ B. Ban Matchiolus, ende A derde vã Do 

Tua. In Dpaenfch/Penilho ende Yua archerica. doneus met geelachtighe bloem 

AIn Engelleh / Grounde pene, 


0 J 


SE 


Aten oft Abiga zeer nut ende wel beten bie ouer al is groehende 1 ende affoo- on 


benoem 
tang te legaten, nae de Maſt · boom / oft Abeel bom ( ende oock Chamepitys ghe⸗ 
—* J— ont fijn reucke / bladers ende bloemk ens die vanden Peck boom ghelijc zijnde ) is d Velt 
E pps oft de derde Chamzpitys van Diofcorides ende niet d eerie) / als Marchioluswil ſeg⸗ 
- ghen. 


* 


* 


“polenta, 


J— 


* nde ſmelachtighe / d de ſteenach ghe agn ende Olijf⸗ 
sier: AS ij Kak EN 1 
houen van Languedoc / BSAN ERELID T PMARRAE LAER Hi Det 2 FE OSM dp —* 
hay tig dl 8 ie $ Balder —9— ope 7 
der, ge aſt Î & Á h hb ſſe é É Sd bleed: gele boem 
* is-wof fen àbeliict ſaedt is lancfworpick eñ bruyn. & 
es Orale EEN —“ kbs * CN * Ji s Ale, 1{ De hd — — gioche 


om dat inde hogen —5 — * —35 — wordt / waer dat tot tgebruyct inder — * 
reucke ende cracht met ſoo go is. De 

van —— wss metra —— ende gheenfins foete, maer barfachtich,, de je sik 
inde ke dat ommighe Duytſchen geheelen is / Vergiſz mon milo 

is — —— varen my niet : ‚Weld bedietſel des naems van eenen Duyiſchen Aperen 


van Braffeuola by abe bzocht) als 
iachp miſſet veel grofuer r / als hp eenen and (Epe lenger pe liber/bdat is te ſegot hoe 
langher h h (De welcke met reden d Alfrancke toebehoort) onder verſtant 


— 
Hi 


dit crude wil ghenen. 


Diofcorides, 


Diofcorides. De derde 


Anchyllis 


Doo Matthijs de Lobel. 467 


Anthyllis Chamzpi — —— 
1 * 


De lua die groeyende is inde Olijf houen / — 8 
aende dorre canten vande velden ende ackers v 


Gld ds 
d , * 
bef Ò lua 


Mofchara gheheeten / te weten wi — om haeren 
contrarien reucte: Want ſy beeft eenen reucke niet 


® dd 
PEES * 


* — Cypres — —S — 
sed ſcheuten ende ea maer 


os 
— 
Vp 


2* 


F 
8 — 
id AN 
— 


weynich aekerkt +1: Ret at —— Ee AM & * — 
——— ESE EO RO Wines AMBI Ees 
bapzich sotd AN —— — rk —— J — EE —— Aerden dod een 
4 AE * —— € 8 J | of 4 cape 
ſem iae gheheel ontieflijet. D dat de fi Kali, oft Ri; Blik see 
erbaert, « 4.6 En * A, — ERS ——— 


ooft comen : act ft oock bet eef EEA OEE SEEN GOE fat gheen enfinste id 
ki | ir (4 * he bitter erheydt dt / ende 


—5 — * n ſe ee de Vallende fiecte 
eel On — als zijn 1de beer nk mof voet- — van Eels ende Ker enne 
x oft Bla Sel ZERDE-DAEVEE GADE EEUCEE DEET FE WEL re of 
| —— moci eri jg dat Dela veel 
lich Chamepitys. 


Dit gh ie * vande singen perba ende oock van. Cluſius ende Dodonzus side 


JE 9 11 
J ECE —J 


EP tys fe G ntaer 
ys, UB sant (heeft? Í Dern Belt Cypres /macr ghehe ae eea 


& 


Bebbenva m/alfoo vock en doet de esb —— foudet al Leen n wefen Naet de — volgen vie 


ns — ep ; noer DARE 
3 edelen Heere B * Ea Pe pe \ 
N aber nie 


hf dd 
we 


C hamidrys met ghekerfde bladers 


je Merk aui(t 


euen h 

afde 9 Chamzpitys, den welken dat v Te —— — — 
| weyende — palme hooghe / ende voorts bꝛenghende zeer veel ghecromde 

ed —* eid. pende f / die vander Hol wortel ghelijck / ende niet 

Veldt Cypꝛes / 6 eel cleyne bladers / dichte ende diepe gheferfer gheinck die 

vander 


468 | Beſchrijuinghe van Nauel crundt / 
Chamædrys met gekerfde bladers In Hat, Cha: 
> : mædrys laciniatis foliis,oft eer Chamepitys al 
wallch Chamepitys . Fn datĳn/ Chamepitys tera,is Chamepitys tertia Dodon. oft Cls: 
adulterina feu Pleudp-chamzpitys, cypariſſus agreftis Tragi. 


7 
RUS 
LP, 
—F— 
ZIN 


V, 
Ap 


EN 


Dove Matthijs de Lobel. … | 469. 
J À pauel-erunbdt. An Geieeks/Coryledon. In Latijn/ ———— 


Vmbilicus Veneris. An Eranchois / Eſcuelſes. edon minus montannm Sedi folio. 
In Italiaenſch/ Cope, triuole vmbilico di Ve EN 
nere. In Dpaenteh/Scudertes eft Ore jas de mo- ZEN 


i ihelos, Tot Salaman⸗ 
mie An Poztegueps/ Cocihelos; 
ta/ lilo Engelích/ Wall Pennp-wurte, 


Onobletum 
Hipp. 


3 ‚ Water Nauel trundt. nana gat 
p Dit Nauel eruydt en hebbe ict fijns wetens nergens gheſien in Italien / oft in Languedoc, 
EE ace ín Enghellandt / Nederlandt ende Normandie, groeyet ouervloedich / ín leeghe ende vochti⸗ 
id (id naen GS A 8 £ & 8 0 er dt — * 8 Ec Cr, Pad en € 


—* 
el efenms Carr: 


isch ek winti Zer mit lic 
ET — 


vl hdd 


Ë 
* be of 


J Zas PALEN hen/ de t y de ſteelkens / l fsd SHEPEE Dt waer aen dat 
_ St0epen ronde Dutine bladers / een weynich rondtomme ghekerft met botte tandel ens / zijnde oock 
q —9 had gbefronft ende holachtich ghelijdt eenen Nauel. De bloemkens zijn wit; — 
€ ader: m | . Dit * Di is 
_ EDefeberp van ſmaecke /bytende op de onghe ende fonder reucke dwelcke Door onghefthicfthede 
ENDE ood bp ghebreefe wan d'opsecht Nauelcruydt /d'ongheleerde Apotefers doen inde Poplier 
false. Pin, ſcheijft in deſe maniere vande Callieriche. en maeckt oock vande Tallitriche een 
med Die doen nieſen / dwelcke de bladers heeft die vanden Sinfen abe iſck / ende De ſteelkens 
— nen ® bt need t j ghelijck 


470 Beſchrijuinghe ban water Nauel crundt / 
Water — —* In —* Aquariea ce. 
ledon Septenerionalium.@ft oock is Cal- 

—— —* In eEngelſch / Water Penny 


Pae. 4 st eren Waestkut An daf Pk 0 
donfoliofam marinum herba, 
SN ES 


in 


8 
d fi 
— 
RE VA W IN NID qe 5 
— 3 A4 
OS Vijg 5) U ) 
GO 
SN d A ie 
4 


ls 
fi (NE 


Si AS 
* 
NNS 8 


Nt ONS 
\ 
Catt 4 a en Cet * 1 É Í lela 4 £ * *8 € ebk 
Et 4 Atie die / 1 9 7 ad 7 r eve P 
fen/ ende is heet wan ſmaecke. 
Zee-Paucl. truydt 
Ghelijck dit cruydt Androfaccs, ik Î Hydrofaces ghenoemt door beteecke⸗ 
fre wan fif Á d — Die inf Niervet 
* * * 80 De, IEN mgh 9 2* * rd F Alt —— versche 
—— Mn —* irste ' — bi Pi hd rt 
Ë fend —— by Di ſch Es ſy 4 ‘ — 
n dwaꝛcet / ende gheheel groo eeft met de Nymphea oft Pl el dat ſy 
wan grootte zeer — en bn oden ander auydt houden voor — — 
Deſe pl an te ſtaet 


ine Erupderboeck van Marthiolus vier. maei gr gro 
ghefien peten ende niet de — dent ) matt 
en ús nochtans van hem: niet beſchreuen Dit Nauelcruydt is 

plante, ende ſchijn te weſen vanden Eed vand benen die op een anders coft ceren abe 


merckt dat ſy van een haer voetfel baett fb 4 ab 


À een gheſtrepte —* ſchelpe die in flijcEo amegfefeert abt ende poel Deſe plante heef dept 


nne ſteel 
ghe / elck dꝛaghende een —5 wepnich wigheholt ghelijd eenen Nauel / met aenh an⸗ 
— peſeryckſkens / waerom Dat vee zg s tot Montpelliers tſelfde ghenoemt hebben V: — 
us Marinus, dat is te kes gen Zee N 
— nachtich zijn aen het meer oft Raende: water van , Magalone ende Lates. Doek worden zeet 
veel van deſe — verdruckt ontrent Frontignaen door ebbe ende vloet vande foute wateren. 
als M 


pet inde g Matchiolus gheconterfest 
beeft. WB 5 ft yl ſch —F——9 — GA note inz 
r ß gen opd det wit ghelijck zeeſchel pen ende Corallinen- cuydi den 
lckend if de bitter ſmaecke gh we: 6 — doet water mae 
d red jen die (nde iunct aat. Ick en ghefooue niet dattet facdt ergens ber 
floten is int ronde vande blad ick hebben ee 
Een: Ick weet 3 {datd ganck ſtop ende gheleerden 
gui yfel beneme / De welcke / ick daer roe jn wilen be 
den de Sene ende Wrangf Belefenworded spam nig ge 
jaer ect zijn, —— daer die ander emaccken / het welcke in dDefen 


et en worde verſocht / noch oock ſchijn van waerheydt beeft ef Sabefeetplandent ís ine lj * 


E Doet Matthijs de Lobel. * 
| drooghe dan warm, ende zeer verwerkende om water te maeclen / waerom bat de 
Ne f | cb 00 4* iaturen € hriften 
van ineta ende Plinit is, ie entie fel ⸗ * 
che hebbe leen gehouden voor * — Androfaces den, Tragusì Die geer —* ſelfde 


Aoreeuoe 4 —* eline: F he ft al, * * Lid E is, die in 
deſ⸗ | ighe Want De felfde beſcheijft Dat dit — 
B siens tens bbe ſteelf de welcke ht. Deſe plante 
de witende bitter / groe genden ontrent de ʒeecoſten van —— mepnt dat cen foor; 
te is vant de anofch/ g in we/ maer ſegh n vocht ende ſcherp 


…__Diofcori rides , Galenus. And rofaceseen half loot met wijn ingbenomen, ———— Cracht. 
ghen veel waters ‘maecten. adh doet oock tſaedt ghedroncken / oft een Decoctie van teruyd 


S/I EM 9 4 tfleir ſijn. 


ai Ben. In Griechs/Ändrachne . Gn 1 
Portulaca domeſtica. —— 


Ind 


Ee it 1/ endt Burtzelkraut In Franchoi f 

Pourpier oft Pourcellaine. st n 3 iaẽſch/ Pot —* 

cellana ende — In Spaencch / ——— Wilde Parcelepne. In latún/ —— fylueftris, 
gas. In Poꝛt ——— roegas. Zn Engelfch/ In Engelfch/ Wild Purtelavn 5 

dane sn JEozcelapn 


— 


Bild 


5 
ek, 


WD : Ss Ds, 
JD 


eN 


GN) 
— — — 


GV —— 


A: tan NV 1 
E 7 : ES 
à Sj) wia 
AS His 
n St As I: ij, 
Kn — — 
) We J EA 
| GAD 
peettante bitetiodn Giriects Eerbeek Te, 4 
SR — ghe te Ë EN nen 0 5 8 | bal ne 6 adden on f / j 
ſchen ber v F SA —5— * 1 Bat £ * 
eig — sh — 
ll At Ate Ni iin 6d — * ed Orm berend den * ken⸗ hear î 
eene "pe foort mar Poꝛcel  bpcants cen per De tam, —— 
| | ercken en rſchillen ende cen jet war 


— EE watt 


SIT; SE 


lep 


Kee Porce⸗ 
me. 
J 


Door Matthijs de Lobel. 
it / waen ſtoelganck / ende teghen d inwendighe eapoſtematie Vomica ghenoemt. Pdga sid 
ſoden is goedt gheten oft ghedroncken teghen 
leghen de vallende ſieckten. Met ſout ghemenat is zeer goedt gheleydt op beet Steirfij ijn. 
Maecckto ooc weeck de —— vande zenuen / ende — * el oncupfche droom⸗ 
ende ders lu y Apuleius. Poꝛceleyne die bisa 


ander magben. —— ghelen is we Der mas 
één ee Aghen de edig, vander —3 Galenus, Porẽceleyne is cout ende wa⸗ 


terich met oat ſuericheydts —3 Maer Plinius voeght daer by / damen by ghebꝛeke van 


—44 1 wb Ld 


OLIE hl Def 


lóft Wond Dt. In Latij — 9 


— oft Craſſula: oock is ——— Græ-⸗ 

corũ? In Boechduntfeh/ / Wundkraut / Unabẽ⸗ 
Araut / Fotz zwang eit Fotz wein. In —— 

KBepriſe. loubarbe des vignes, Fehue el 

—— nſch Faba graſſa, ende is ——— ephiem m met purper bloemen. a / Tel 
ium floribus pospues) is. 


Tragi. ANSRI MAREN 


Sh 


F ne * 
—* 8 


vee 
S 


/ 


De Gꝛieckſche naem Telephi 
dende Dobbe der Teti ion a bef gheven biuerfhen guden lana made 


nen te accor 


bere ale € 
Pioides soft Se de geteerde manen v 
d 


tans malcander niet 
— in dit capitel ende dander ín fin: derdé —— 

ecebta benoemt wordt / Die a alle beyde ghedaente — 

manman, ent zijn. — habe rid fe dicke ghetifuisbebla — 


474 


Beltheijuinghe ban Smeer · wortel oft wondt trundt / 


de wonden 


peer) 


J 


Bpaente 
öoue Craflula mâior Hifpanica, ne. In 


BorMssttbijsdeobel. 47 


\ “ 3 


bebmeer-wostel. In Hatgn/Telephium, Clepn Omeer- wor ppenbe end altüdts g ne” 
i ica xathn / Telephium minus ſemper virẽs · 


——— 


—? Ne 


——— 


RAC, 


RL 


4 (SR ue 
ANS 


—— SS 
GOK omm 
——— 
Op Di SA 8 F 
— — SI? 
— 
HN bn 


In 


En 


SS 
„ 


DAN 
1 


inde 


metde bladers 


eleine 


Stoꝛpiden trupdt. — 
Soorpioen ·cruydt vande iongber Herbariſten ende van die van Monrpeltie 
alfeo vane gbemeyne man gbenoemcom fijn Daans die abel de fier van 
| Ea — 


id WE Pe NE SPE 4 R a B eins saas BK Dadaac nare Fri NP? 
476 KELE Lel je * et NEN 
Ln Sriecks / Rhodiariza. Fn Latijn / Scoppioen · crupdt. An Griechs ende Latijn / Scor 


Rhodia oft Rofca radix. An Beochduptiel / pioides,ende ig het Telephium ban Anguillara, 


âo 
‘fentwuct;. InDpaenfh/Raiz Rodia. In Ene Oft oock ig Telephium van Crateuas ? In gn 
heef 


gelfch/Goleroote, 


gelſch / Scopion graſſe. 


— — * 
| AN- | — 
cen Sryiden aeerome ſaen ande vol facdtsgijnbien wan Galega ghetd · en orbit de 
merckelicke reden vande gheleertſte ghehoudẽ voor een forte van Telephium. Wát theeft de bla⸗ 
ders vande Poꝛrceleyne ende gele bloemen ende niet wit / die vanden. Italiaenſchen Clanerë oft den 
clepnen bemt-Claneren met gele bloemen ghelijcE zijnde / den welcken dat van ſmaecke ende adt 


Ld 
ea wan 


niet zeer onghelijck en is. Dit eruydt groepet ghenoech pelliers buy 
Latren ſoo wel inde coorenvelden als inde wijngaerden. 
Clenn £ F ani ee EN | : | Pol — 
CA €. 1 * te 5 GA ei P.J dd * P] ‘. * F ——— —7) 
… er * — mn re He * 4 — 4 £ —S 
huyſe van Jacques Plateau, eenichſins van gh g maer ten hadde man 
een haeuken ende cen geel bloemken alleene. 
Cafelken. 
aen kk —* kin Crit 2 n Diofcorid 5 & 8 ‚nst ialS Per 
5 herba/ende oock Perchepier. trades 
4 H, — 
Zee⸗· Ohryſ⸗ 1 Fn — PO ER | ar NPN H 
Kali. 4e, 
Salicorne. 
WBlancherte. 


Oft zee Porteleyne oock ig Crithmum oft Crichamon: 


Daer zijn veel zee-plansen die cf foe mogen selig hebben moede SG 


Door Matthijs de Lobel. 473 


Lie denkei, 


voorwaer 


opde zee van 
voor gheten zeer qualick en dochte 


Secatul Ara · 
bum 
— * ri. 


MBetchtehen 
Eryngium. 


Crichmums 


E 
5 
d 
$ 
d 
| 
J 


Erachi 


_ Zee Den 
Diofcorides. Dit eruydt groepet aende de foudt wan ſmaecke / maer hot naerder dert 
lande dat groeyt / hoe dat ld 
—— ee venckelin ete fop — ghedroncken / treckt af de cholertte — 
atike ende waterachti evo ticheden. mary 
den Libanotis is ghelijck * sh * Í boud Cri midts 
datde crachten daer op accconderen. 


Cepaa. 


GNpfs af nat s Kol — * * * * Bal AE (A ck / Di 


d — | 44 J 
cynen D nd ra * P] Tt pede Dede 


he 4 hdd Add wrr rr he pd 


— CO de AA AS POTK PL 
P— 


annae) A df 
7 oe Lol * OP 00 


Zee Horcelepne. In Latun/Portulaca marina an dte erreen 


Crichmu Vloſc? In Engelth/Zea Puzcelapne. 


* Re 8 
F 
a 
Aa î N° h 
8 bs en $ 9 
8 5 98 la Ù 
0 KJ 9 
6 Ws: 9 9 
* 1 | * 
/ | 8 
V —869 9 
xm KR re 
J —88 ph, — 
EN 5 
8 — ie, * 
J \ 
Wi AN — je 
d 
po, 


9 


ple 
EN — 


JVJJ 
NS Tal hé 


| NS 
| — DD 
9 ZEN 


8 


DO) 5) 
IN PP 
ND WN B 
—XRX 


NNS 


ii 


ANR 


80 


Fe H 
D,_ marint 
NJ $ 


bd icinde 4 


ghefeoen van wut Corael eruydt Corruda —26 


| Door Matthijs de Lobel. 493 
bie vande” wie pe Poꝛceleine / oock neet ende — mals/ — ende vol * — 
giochi ï J * £. 24 
5 —— Debladers van C peea met wijn gedroncken / gheneſen de druppelpiſſe 


Soda: EREN Sedi medij folio ; femine co- Blancherte ban Languedoc, In Latin / 
chleato. An Franchois ende ——— iminus. 


TE bs 
—— zheſlachte ende ontrent de à groeyendent die als wp 
mlands gheſeydt bebben/foud gbelijc zijn; nochtans ſchijnt dat geer wan 
B wi Leen ——— — ſt oft ze ann ETR Ar hdd Bad — — * 
‚bere apeirocten d fc worden; d qa uden gefioegen hebte baan 
ſy dat gheweten. Waerom dat wel —— wy dens —— hebben ende de maniere 


Dan te berepden vande iongher Grieckfche oft Arabifthe Philoſophen ef Alchymiſten dat wy oock 
sends den naem bebben van teruydi. De welcke wt ordi plante / Die wp hier aerdich ghe⸗ 
pt aghende 


ginſ erft; g h peen le 
batt ffehen elende puc Daer oe hea A 


ffe dd ict den finilcende inde rondes —— 


gaderen de welche de Kal (Sod breng 
— — * ef EE 


ſſe cracht 


48e mms sik an ie cnc achine gevoe 
Den Poor gfeteahen Dit ydt brund Non f 

d (bef den f ——— dat ouervloe seni jane —* 
inde velden ontrent de — gheleghen * welt van ſelfs als gheſaeydt / hebbende —— 
‘dd en — bend hooghe waſſen / ende gbelijfoich zijn van verwe Die vande 


Pt pigfe Gladers apel, weemael langher ende pieren 


gemee aad yne! coleur / gh lose 


Ms fiescal AG * 


hd — hdd Trevor 


waerts ghele 


ghen. 
Kali wordt oo — ghelijck de zee· Venckel in ſommighe ſalaet / ende bee Wel water 
mae ecken 


Zee Tere An Latijn, Littoreũ Chry- 
fanchemum , met de bloeme ban Guntfoô obe oft 
Coniza, ende bladers ad Kali oft Deldt-éps 

es 


donzus, After Atticus marinus » ende het derde 
Crichesdth tan Matthiolus 


Salicorne. Salicotniafiue Kali geniculatum 
vermiculatum, Fn Engelfch/ Dee grape. 


IDONS A JEN 

ORE 

EN NZ 

F AN 
2 SN \ 


Deſe plante is is oueroloedich groe de ouer af onirende zeecant on welvander Zee O 

als —— zee / de — —— dat ſeldẽ ghefien wordt / waer af de bladers iv 
nen te efen teere ronde ſcheuten van tackſ kens /maer ten beeft gheen ſaedt. Want sot een fa F 
emergent vange af hooghe/ die veel lnoopen hebben wf 


4 Door Matthijs de Lobel, 48: 
Î de dwtterſte van dien als dicke / vette, ee ronde) anckworpighe roode bladers die wt de 


pkens groeyen / ghelijck als in den neh eñ —5 es 
RE: hdd Er Cas sn — 
achtigbe rechte h Boomen. D De Benet four, 
bel dE” N 


rash — —— ze SRE 


k [ban Traganos. 
me Zee-Chryfanthemu 
Byde vooꝛgaende moet oock Dit cruydt ghevoegt —* dwelcke eenighe voor Crithmum 


— hebben om dat nerghens lieuer en agroeyet / Dan ontrent de sn gna” brengen? 


baba voorde dn abe 
— —— IED gbef k —— 


je der te fielen van een 
cubius wf — —* —— ge * ghelijfvich ende van ver — — 


Eatelken. 
€: 
Deurwas. 2 
„nde cevenoefben ef goede ackers van Bourgoignen ende Sauoyen eñ oock eld 
| plante ghevonden / de welck del emoes * 
——— df 5 Ere 5 abeeft, * AN Dd de bladers trecken 1 waerom Dat in 
ons tale ende inde Hoochduytſche Deurwas gh t —— 
dolacht uch breeder dand dier det Wolfs (ck d t ghelijfvich / van erwe 
Dt den g de glat ghelijck die vande Cerinthe van Plinius, —— 
tijck is. In Doafan jn deyne bloemt 
E —— bleeck· geel zijn. Lfactist * dien vande bock ſieenbreke ghelijck / van maecke met 
— die vanden Hypericon oft Clymenum gheigcen⸗ 
k. Dat eruydt wordt vock aheoeffent de Chirurgi te gheb eucken / * 
— nende gheſcheurtheden. Wy hebben een diuerſcheydt dit dit eruydt indẽ 
hof van Moꝛgan dat de — luſtigher hadde ſtaende / ende — — croonfens. 
n ghehouden Deutw 


gelfchen 
— ongh ct Derbariften be bebben oock een ander eruydt Doorwas $ ghenoemt d w welcke nochtans 


ke * vele ahevonden: wordt / 1 maer —— in gebergte ande Beete landen, hebbende q 

ej Dan reste weynich — 
welcke — * —— Die vande Violier en ghelijck / —* 
been — bien vande Gool oft Dole ghelijckende. De ſmaecke en is gheenfins 


í | Deurwas 


482 Belſchrijuinghe ban Deurwas / 
ngh elſchen act den D 


Deurwas In Tatin / Perfoliatum vulgatius, flore Btech-Gap 


r ch-Gapen. In Latün / Perfoliata Napifolia 
luteo,folio vmbilicato. In Boothduptich/ Dure Anglorum ſiliquoſa. Braffica campeftris Clu- 
ps. In Franchois/ Perfoliata. Fn Ita⸗ / 


—— ij. In Spaenſch / Collelon, alſoo bete te ſeghhen 
liaenſch / Perfogliata. In Engellch / Theroware. alsclepn Coolken. 


Cerinthe ban Plinius. 


Ban groot Cerinthe zijn d 


Ur 7 


Grodt Cerinthe. 


te weten / gele / putper⸗ 


geel / bruynroodt / m b g blad 
Maer de cleyne heeft langher bladers / ende een gele beſloten bloeme / maer in alien ſaecken 
minder. 


¶. Jans⸗ 


Door Matthijs ve Lobel, | An 
Sroot Cerínche.InLatĳn/Cerinthemaior. 
AN . E 


EEn 


* Um As, De NN 
UIB — ATEN —— 
Ue —J 
Dl SS en 
ZE — 


‘Cerinthe ban Plinius. In Latün/ 
_ Cerinthe Plinij. 


Ws, 


N 


N 


UN — — ⸗ WM 
7 NE 
Yo — ED lj 
T PA and — 


— 
4 
N 4, 


> —— 


— 


X ” 
Ve 


5.Janserupbdt. In Griechs/ Hypericon. In La⸗ 
tún/Hypericum . Fn Boochduptſch / S. Johans 
kraut. An Franchois / Mille perruys. In Ita⸗ 
liaenſch / Hperico. An Dpaenfch/Coragoncillo. 
In Engellſch / O. Johus woete ende D. Johus Al 
Bender se Ende — 


— AN U 
Le Ml ANT À 
Le NRS 


st he KEE . en 32 
RAK SE en * 
Syriacum & Alexandrinum. 


ze (IM 


— 


WN EN S, NN 
DNA DME TON) 
IN EEN Á 


BENE 2 GE 
Vi ATS 5 D= 


8 ZP 
5 A 5 Nd Ads) 
EN 
É Se. | 


q 


N30, 


jp 
PAS 
(2) 
«4 


87 


SE 
RE Ve 


cracht. 


484 Beſchrijuinghe van Bert-hop, 


S. Jans crundt. 

— wt geen aerdigher figuren en zijn te kennen S. Jans eruydt / Herthoy ende Andro⸗ 
fem alle ſoorten zijn van een gheſlachte dan wt de ghene die inden Crupderboed v 
Mathielus — gefgueert. zijn. SED ———— van dien is ject ghemeyne / foo wet 
dat defe planten alfiates 


—— É CE — A N bef zijn De e / dan andere niemanden en con 
Bn bp aldien datter menichte is. S. Sans cruydt is ouer al zeer wel bekent, ende worde 
a gheb: uy ee bel wel byde Medicins als C eert. dwelcke vele is 8 groeyende aende canten 


F | u 
Ta afst B pd * * * J — 1 * 
— r — * Ier Li, tackſkens / he Li A torie Die 
* 4 * Lt Gs Efe 5 € ghehee — 
| Perforaraoft 


lefora,om d ® houden — te hen, vol gaetkens als binden 
van naelden. * bloemen zin —— van red vet / ph ende vol roode verwe * bloedt, 


at facdt groeyet ouervloedich in fijn b but fen/ cf zuch / bitter ende 


* J * Eze Ie 


NJEEEE voan PRESEN / J 30— 
ho} } & MEDE 
ay — *F * 


ver pn 
Kachke RK okk EN Ot ee 


Pen 
VERSO) 
Dd Adda 
rf — EN: 


wordt gheheeten in baas Telen, „bie is / als h e volgt, 
evan S. Jans crundt 
Neemt tſopkens van S. J * 


Gomme an lemni van elcks Gee onsen / — vier oncen Aloës een once, Dn croc ende 
t fonce: onder cen/ ende laeſe ſtaen fien in cen dob⸗ 


eis ig * — hb) 


S — — 

Bens dicke br lic: née k mach minder panden onſen / die int KEES aeg 
Diofcorides. G. Xans eruwdtC Galenusfeaht gh l debl 

ghedroncken / doet water maecken ende verweckt den vrouwen tiene maendiftonden. 


pahf ruydt gh ende vierde corſen. 
e gheneeſt de pijne inde heupen Sciatica ghe⸗ 


(3 Ie € Je 
Eee Et ache kot 4 


noe 
— — — eñ opheclen feat — Plinius. S. Sans cruydt / ſtopt 


den camerganct /« nde De DEE 


(wan fubftande randen datde macndeftonden vande vrou⸗ 
wen verweckt / ende doet water maecfen. 


Mae den Hypericum oft S. Jans mast. bei meeft beten dwelcke geerne groeyet 
aen beecſkens ende waterkens Die inde bemden loopen , Dit cruydt heeft rechte viercante esi > 


Galenus. S. Jans cruydt / vers 


voorts comende it gh ers zij 
tigher dan die van S. — ſende oock vol g tkens ghelijck punten acten nit 
deli Daf oft Sermentijn, «£ Lobebrꝛuyck van deſen is den voorgaenden * / maer fb 
der ghebe 


fwaer met honich water gedrone⸗ 
ende iaeght ouervloedich af DE 
tof Datmen genefen is. 


Diofcorides. 


SDooꝛ weete 485 


E: Bert hop „Fu Grit — Afcyron. In J 
Boochduptte — ende Walut hoff. Fn aq N 
Italiaenſch / / Aſciro. In * 15 Peters kan 
worte / 02 Oguare D'.Hohns 
3 ol 


CAY: 
và 
Ves 
IN } à F 
VAES 
— 
— WE EN 


IK 
| » 
JN 5 — 
lts 


LA 
| | 5 
‘ 
je 
î MN 
RSI SEN 
PDN Ay 
| pe 
| — 


— ij Le A 5 | fla — — 
gele ved —* —* vande — van Bruiſto. 
camergandk ei Adin sG ob ſet de atica. Nae de cam — 
mo — —— gheneeſt de verbrandtheydtd ghel ydt/ 
ende —* bloedt. ——— Tſaedt van Hert hop ende Androf beeft een purgerende 
MIS DE Cp ze 8 PNA Et Are sati TNS Je «TT. 
dE 
‘minimum fù pinum RE 
9 — Ns Ï Ke 8 
ES WIS * BEN Dit cruydeken ein is oock den Hiypericoùt niet 
sj SS N/ ud seer — — dip 
W <W Seo —— ouwe gronden van Biabandt en 
ie NW —— voorts bep. eñ * 
kt L 1, EN MZ 


wus. 8 bloemkens zijn bies sc oee 2 

vet / maer veel minder Dan tſaedt van tghemeyne 

—— — tghebru — at 
— 


— cleynſten 
dele — saints, vaola tHype- 
ricum gheheeten / die teritondt bier — 


— FS (de atchtichepdt gheconterfent / fao Cal die zeer wel moghen 
ar ee 2 ke W A TE — ſaen inde plaetſe vanden riepnſten Byabandrtchert 
Ed | SY Hypericon: EN BEN 
rd SS — Be 
- j * — Li — — 


” ve PA Un & J CAPE a 
486 Heun gg tich H ypericon, 
— 5 LI. . ki $ M. 6 snot. 
b hdd din ds À bei RLS ' > kk d 
pericum {upinum Clufij. 


EEEN ND GE —— — 
SN „ 8 J ls OJ) F 
DN IND Do x BNL 
SNE — 
WA sin 
SE — 
CN \ 


(SEE 


OERSOENON 
N , 5 


/) 
AND 
KN 


—— 
RSS Npe 


4 
R 


Sant drie met gele bloemen, yn Lathn / Centaurlum 
Aoribus luteis ſiue citreis pallidis Meſuæi. 


Door Matthijs de Lobel. 487 
… Clepn Santorie 


Santorie ie ghelick gheheelghelijck / dan datroode 
Lt Bs ole EN fas É, lak A Ee (CT Es pe CA . —— 
lk beds sol AE Eon din Elton rt edengitdh Hess 
geerd pfig ſchrijuinghen / Diede teeckenen vande cleyne Santorie merckelicker 
begeeren / doen verloren arbeydt. Wy moch [len dat wy niet veel plant hadden die 


_ ergberbefchrenen waren, 


gheneeſt de verſche eva. 


PTR 


6 


Ate aaa laad Aak 1 at karnen dRA 


„Coris ban mk 


CE er 5 * *x Rehgel 


En ie e 


4 * Co —* Ee (En or INQË 
ſchoone ende zeer blyde van aenſien is. Maer je oud bbend gn 
is/ appel vander ooghe ghenoemt / vander oft be ronde met de 

vochticheydt niet onghelijd en is / gh Dat wijd” 
merabens elders gewonden en hebben dan tof Montpellier ende F TRS) d 


berg Cerus „ende bp Magatone, noch oock ghe⸗ 


_Benwpdatden toenaem ghegheuen vande oe 
die vermaert is van zeer ercellente planten. Deſe 
zeer luttel gevonden plante / ten waer Dat ſy bier 
op zeer wel diende /ende accordeerde / wy ſouden 
ghemeyndt hebben dat gheweeft hadde D'alderz 
minſte Heyde / oft eenighe middel foorte tuffchen 
Den Hypericó, om de roode verwer eñ dẽ Beldt- 
Cypres omde bladers: Maer nu meyne ick dat 
bp aheen anderen mach gheleken worden dan 
byden Coris: Want heeft veel dicke / hartachtis 


ghe / rechte ronde tackſkẽs Die houdtachtich zijn; 
Coris ban Matthiolus. Gn Latijn / Coris Matthioli. 


# 
— ⸗ 


wan een palme oft onderhalf hooghe / waer aen de 
bladerfens vaft by een ſtaen gelijck Die vande groo⸗ 
te Heyde / bouen oock hebbende derghelijcke trof … 
Fens van [ 
luſtich zijn om fit. Tſaedt groeyet befloten in blaefz 
NNS Fens oft weeckachtige buf kẽs / dwelcke vondt is / dien 


er bloemkens / die zeer aerdich ende 


fen-£ 


der / langher ende dicker / dan nac den eyſch vande 
plante / van grootte eñ verwe die vande cleyne Oſ⸗ 
ongbe ghelijck. Tgheheel plantfen ts roodt⸗ 
achtich / ende wordt ghepreſen om het roodt fap 
vande wortel Daer de lafent mede gheverwet wort 


—7— den; De ſmaecke is Biteer ende ſcherpachtich / en? 


Affatius mijn zeer afeleerde meefters ende onder? 
ſoeckers van cruyden in deſe Vniuerſileydt / niet en 
hebben ghetwijfelt dat Corin te heeten: waer in dat 


Ns as 


1 


—— — —— hef r — 
Diofcorides, Ægineta. Saedt van Corismet Cad 
iens near Alt IE RCT de toans d 


ra Msn cat “ 6. zat GE anrk- 


Ges ki 


— 


en 


— 
——— — 


WR en dt. — PCT 0 SAN IE 
4 — 


Cracht. 


een houtachughe wortel ied dunne ende rech⸗ 


eer Pat Laad, Kaaxtamer f° 1 $ Aer ps br Pd 


490 
Epiſde met peper — * — is kai (eaben iſchudden ende benen: maer ceder ghenen die es 


—* JJ 5 had 
. ter es is — 


De woꝛ teln wijn gheſode Tau van hes 
ten zijn: Maer int drincken moet de eed zeer wel ghedeckt zijn: —5 üfteet fat hem ouer alle 


Lee | € / lada dS 


Coris han Marchiolus, 
oris van Matthiolus heeft de bloemen Die vanden gheſternden veldt Ayjuyn gheljck / 
fij eri waer af de puntkens geel zijn: we een — wortel brenghet voorts veel ſteel⸗ 
oft Spurie die flervewijs 


F —* SCHE ghen.a⸗ 


EED VENEN / 
en  É, € E\ se A6 P3 


foo welin Nederland als Prouencen. 


ban Montpelliers: Oft oock is Cha- Tweede Es zn nemer altera 
meepeu n Plinius oft humilis Picea? 
—— Monſpelliaca 


eruydt Camphorata gheheeten van die 
van —— ſchijnt gbenvech te willen 
zijn de Chamepeuce: want brengt voorts wt 


te ſteelkens van eenen voet hooghe / zeer Dichte 
met bladerkens beeleent Die vandẽ Lerckeboom 

ghelijck ; de welcke eenen dꝛooghenden eñ laf? 

fen ſmaecke hebben . Dit cruydt is groepende 
inde oude gheſplete eten mueren — Am * 
——— maus / ende oock elders ontrẽ 

amaus ende rentie En De ng 

ghe — ende de Latre pooꝛrie: M 


— * 


Di theeft De cracht vanden Ruyt — ende: is zeer —— —— 
pfaf  Chamzpeüuct 24.cap. 15 gen ſon⸗ 
ande lendenen ende rugghe gracdt. 

Weede Anthyllis. 

Eenighe gheleerde mannen van —— van — Dat dit eruydt met cleyne blader⸗ 
kens dw elf nus humil lis ghelije cken desde tees 
€ Anchyllis w an Diofcorides,met de bladers ende eidt Cypres 

heſien dat ſoo ſterck — n wy ——— 
uden de Tua — van — — — eid dje 
bare er ach chee bami 


—— — van — 


Is 


dd +k Zer 


— Ha Wie ad 


T& ghe / kk biete 


Knap 


J Door Matthijs de Lobel. De 
 gnaptanbekens crundt oft Calfs Snuyte. Fn 
PS Grieck ende Latin / Antirrhinum, vulgo Ca- 


putcanis & caput viculi, ban Apuleius, Cyno- 
cephalis.gn Hoochduntlehz / Orãt In Frãchois/ 
Moron violet· In Arthois / Tefte de veau & 


WES LE 


DE) 
— 


ERD 
ea Ds 


AGE 


— 


—— A 
— 77 
7 9 
— 
— 


—M 


Pp) 1 alls fs à . 


s crundt okt 
ee CT € —— EN Ê ss Ahvakeá 
ä Je 1 — Krashen ed bien c dede 
E. Hen werden / dan met de naem van Ancirrhinum oft Calfs ſnuyte: Want gheen plante ter we⸗ 
5 EERS HEE att aar POR J * ——— Cim? PR 4 Gra 


ende open muplvan een C alf / als defer de weleke in Italien ende Dꝛanckermet fonderlinge in Pros 


uencen ende Languedoc / ghenoech te vinden is onder di Olijf boomen / draghende lancfworpiahe 
_ vurver bt ai EPT EN eaf ile MBL ARD A) EEEN oC IENS 4 PLA 


Li 
CNND as Sel a BEE Sane 6 * 


J 
hd bed 
nen hseNrf aofis-£ C ERE VERR dt — re « As 


rd — ret — —— 
— 5 ———— 


| nnen eruppen om bonich wete ſuyghen / wederomme ats met deurkens bez 
E floten worden De bladers ende ſtelen ſtaen wigheſpreydt / ende zijn brooſch / dien vanden Steen- 
ks Violieren ghelijck / ende oock tel niet onghelijck. Tſaedt is ſwert maer minder dan tſwert 
ae Deſe plante wordt inde honen van Nederlandt / Engellandt ende Duytſchlandt gh 
ent or D — 5 * Mert de R - * Rd BEN ** 


REK Re, 7, > — 89 9 ptveid be — — — 
en * sheer yd metg { ble gheenen anderen aert noch fatfoen dan dat Diuerſchert. 
rd coꝛt a RAN * dn * GEN ta £ 1 — 5 * Lake zeden 
DONNE in No aders —— PDS — —* erg 
_ € wen Cl bd 0 — gnd — 
rant, , 
GN omsl acte PE é EPR TE REE — en SE 
OIOEN EDEL VIN ) 3 ) ) —* 5) / idd dd 
fen ooct NAE NTS yd Ri ele Ar WG bf ee ende purper bloeme en ans 
Deren akeheet +k ox: 0 — * pen Et VEE EEE ET aA — 
2 hk LA AA / hd, H > V IEUP Di € ; [f , ’ / 
poorts 


492 Beſchrijuinghe ban cleyn Orant 
Cleyn Orant. In Latin / Antirrhinum minimum, 
ende is Phyteuma oft Antirrhinum ſylueſtre 
ben Dodonæus, oft Caput Maurohebræi, aut 
Simiz ban fommighe;ende ís bp auentu 
i antium bar 


eren he 
t Archigenes/ dat 


Aldercleynſte Orant. In Latĳn/Antirchi : 
is den mupl oft hooft baneenen Yobemooze oft rum minimum repens, Dr Anderhdndle 
Dim 

Á | 
5 
ks NO YY Ì - Ne 
ON AZ EEK 
er en Same, SS 
SP (ZZ 
VAR RER DSN IN) 


— —— —D 
A ee 


SS 


Ù 


} 
t 
AN 
N D 
LN 
BES 
NS R 
JI 


) 


— 


a) 
© 


voorts comende / ghelijck oock de ghehele plante minder is ende min fcheuten heeft Dit eruydi 
groeyet ouer al ouervloedich van ſeifs foowel inde houen als aende canten vande ongbebow 
ede velden / ende wordt in Duytſchlandt gheheeten Orant / de naem ghenomen zijnde” 
ſchijnt van Archigenes Orontium, Defe plante groepet als nu minder alsdan meerder, Blas 
Kekk m 9 is, S NeR 24 ——— ain F > 


Aldercleynſte Orant. 
In ſommighe ackers gheleghen in — —————— ontrent Cortrijck / Oudenaerde ende 
Dooꝛnick wordt oock gheuonden cen cleynder forte van Drant/ meeſtendeel ligghende/ ende É 
anderſins den eleynen voorgaenden ghelijck in purpurachtighe bloemkens / ende in blaerfens nds 
ſteelkens: maer is nochtans veel eleynder. — 
ides. Groot Drant ouer dlijf ghedraghen / belet de cracht vande toouerien / ende dot 
wrientfchap vercrijgden als yemandt daer mede gheſmeert is / abemengtzijnde met olie van ⸗ 
lien oft Cypres. Apul. De wortel an groot Árant in water gheſoden / ende daer mede fork 
tijdts d ooghen gheſtoeft / verſoet terſtont d'loop den ooghen ende gheneſet 
alenus. &faedt en is niet nut, Dt beeft de cracht vanden Sierre⸗ cruydt hoe wel 
dat veel onſterker is. — 5 ; 
Diuerſch clepn Oran. 
Defoorte van cleyn Drant groeyet ee —— vande Trinite ontrent Dornick / van wiſpru⸗ 
fen ende gedaente den gemeynen niet zeer onghelijck daer is verſchil inde bl de welde 
die vande Violieren oft Chriftus-ooghen ghelije zijn; ende foodacnich als Diofcorides gbi 


Door Matthijs de Lobel. 45 
ies Orant oft Antirrhinum: Dock en is tſaedt niet beſloten in hunſlen⸗ die een Calfs ſnuyie 
Ben 
Griecks/Ofyris. In Latijn / Lina- 
eden oock is Antirrhinú van Pli 


é ende wildt Blas met purper bloemen bÄ Lane 
Flaſchz. In F —— Gpuage, Gn * nde 
dab en ende Spaẽſch / Linaria, eũñ hr ry- uedoc, In Latijn / Linaria purpure ea odorata. 
focome Gefneri Dalefc, In —— klax. 


4 de 
ach 5 
6 
Je JN % 7e 
3 — 
en Á £ 0 PEN 
E a Te —— 
* d — \ 
ZN Si 
W 
5 SNE 
| Ni 


0 


8 


%, 
— 


is 
ij) 
ej 
9 
9 
8 
(5 


', 
, 
Al) 


(lu, 
7 

8 
9 
il 


7 


RO pdegabinge vanden —— naem te beteeckenen cen cruydt Dat water Doet ma⸗ 
ſen ende € vante loſſen: Daeromt ghemerckt dat. tghemepne £ wilt Blas in Satijn Vrinaria gh enoemt 


puj en / dat vvv 
ek 


heldin en hebben sop gheen rede ſochte pl ederle erlegghen 
Cen ander vremde ce te vorderen) wiens cracht onſcler is/ Ef fund De an dat iN * ⸗ 
om mede te va l fd 


zes raf 
den moghen dienen om — te —2 die nochtans daerom Et Ofyrisen foude wefen: 


ot en ip gbeenfins tegben d'opinie van Galenus: Want hy ende Aginera volghende tbediet 
vanden naem al oft die ghenomen ware van vaeghen ende fchoon Ben ſchijnen te willen bes 
soft Scopa: willen overleggen ende aenmere⸗ 
moe Scoparia oft Belvideren e vanden Jtalianen/ bp Dn fien dat de bladers — beef dant 
E led * | afs Galenus ende 
5 ſelfde wle * hoch jood —* peenfins nut 0 * bi * —5* nel) ; 
* € wilt ACH dr RRT en —— —— * td * vallen 
iae is de oh: ei ERE AS h et ã Blas zeer — 


died — 
jp 


rheede vn mun Efa lalaêtefci ‚ ne late Li 


MINE BER 49 
hed rd ' 
ñ h n F (t- —— 
⸗ 7 ers } 
pit Da, Eliet dear NE te Ket, J fs Ï * Aru A ed 
itt + OG vie — SOE 


mt ak Faa € * 
494 eh d arn doed 
ZA * ef ACN 4 * * Eek EEN mt Yr 
[anaf * 8 LDR € Ie "rr 
Gigan ĩ in ek CE BEL et = et mint: NR ek * yn van 
Langue do VHN { 
t A he € 
ea EO k — p * * *vwtilderen 
Are 
ot Xi, | rd ! hk F 
ak MAC * ——— EE CA 


n. Maer di: dat Baer cra 
van ons — zijn / foo * wy hier de guere ende alleene met l an 
bew 


uttel teeckenen de b 
uinghe n dien: want fp en verſchilt —— 
eñ vier ende buyghelicker sen van cenen voet ende — ‘lane / wiſachuh bied 
bequaem zijn om te vaeghen / anderſi y f ildt Vlas ft Li 
naria waere. 


Diuerſche ſoorten ban — 05 ris. In Latin/ 
Linariæ purpureæ varie 


Witten Oſyris. 


Sneue van Nederlandt wordet ſomtijdts ene met witte bloemen , be 3 


cruydt v gheheel clep j 
onwent San. 8 
biel van Purper Linaria. on en ORE 
W ER rd vorte ten ende tackſkens was / ME 
fimatber — ende bruynviolette / wide „ende bemelf- blaeu bloemfens. del BEIDE forte was 
van tackf fens Doc / maer 
der reucke. De vierde is die van — met ſmalle bladers ende ended edn 
ende inde wijnga Ei De Montp 
Eracht. Diofcorides. Wilt Vlas — ende ghedroncken / — de ad 
Galenus, Witt V f dd í 
alentích wi ed 


Dek — Beef de —— vanden Hyper kn Gre fas aen at fens ende pied 
ſteelt ens voet hooghe / drye by een belan) De welcke heeft ghepluckt gheweeſt dn 
EN merftiaben en des zee gheſchickten Herbariſt C, Cluſius, int landt van Balence. Theeft oo of 


DoorMathijs de Lobel, 45 
j inohris vande iongher Berbaritten. In Lathn / 


As Lin 
gatentteh wilde Blas, In Latin / Linaria Valentin Linofyrisnuperorum:oft ootk ig een ſoorte vã 
ſij. F Tripolium ? olt Be derde ſoorte van Wildt Vlas 
an Tragus? d 


| din oben: lancks DE vande ſtelen / di 
| * cen mupt/ ende wolachtich/ maer achter hebbenſe b 


jr Úinofydis bande tongber herbar bariften. 

3 * —— hd rijten hebben deſe plante om de ghelijcteniffe die p — de ghemeyne 
narien ende ——— Linofyris. Want ſy beeft ſtijfue tackſ kens ende De bladers van 
Ë —— Bla as oft — maer de ebben n ſtaen bouen —— ij vande zalk de welcke 
eel zijn, 


Den Crichmum Ch; Ane fatf: 


te oft cley niza 
E Slijk, De feeens binen eenen voet ee enen cubitus hooghe. — — hebbe ef cod sein 
tande mee hen fino f ii ch bite ih D d —* * 533 
van ſmaec goe tich/bitcerachtich / De Sene bla 

ende bycans vanden —— dié * en NEN, 


Are wad 
Die cruydeken en ſchijnt (bo — noch foo luſtich niet te zijn metter daet / als dẽ It aliaenſchen 
eek oont: want theeft de bloemkẽs zeer cleyne Drupfachtich/ groepe nde aen verſtorue 
— ẽo eñ zijnde van ghelijcke verwe. Theeft vock zeer veel — wydt wigheſpreydt / met zeer 
rei tweemael langher dan die vanden: Blest ende die vanden Vloey cruydt ghelijck dE 
E * oen Somer groen ſtaen / ende midts Dat zeer | — ghevonden wordt / foo 
enen erb n maer nu ter tijde iſt daer zeer 


Pu wepe dion cunhemdewide las | 
Deſe plante is van bloeme ende —————— — ſeyden wil Bl 


Es t 2 


495 Beſchrijuinghe ban Scoparia, 
Scoparia, ende is Oſyris Grecorum Dodonzi, ende 
5 ___Ofytis ban Anguillara. An Italiaenſch / Belyeder. 


Bloemen / byde welcke dat ghevoeght moet zijn 
vbn | Ie onderhal⸗ 


SA 
WL 
3 grs 


figabende plat ter cerden ghelijef de Poleper oft 
Coris van Montpelliers / oft eerſte Sefamoides, 


Die vanden Coris ghelijck. Ende worden oort 
gheuonden geel, Igheheel cruydt ís bitter van 
fmaecte ende een wepnich ſcherp. Ick en hebbe 
defe plante nergipens abefien dan inden hof van 
onfen vrient H. Morgan. Defe lefte iaeren is 
dele —— gheweeſt Door Monſieur 
yrou met het geel ligghende naeſtvolg 
Wilde Blas: 8 — 


* * 
—“ rn d gede J 
NN Nn, gp 
—* el, d Vaart —— 
Ag Ed A DIS 
* Nr p 
—W ZEN * X 
— 9 Al Eel X 
Hf { / W ei VA 
‘ — 
N # £ Ti va 
LI 4 ’ Je 
— — Á 
* st of” 


Ü 
NSS 
eh: 
8 


—— zt 
N 

SN 

X 

ab: 


—— 


— 
Seel ligghende wildt Plas. 
PE 
Vo > 
VS 
DI 
Zin 
ls 
AAR 
P 1 ND > 
zalf 


— 


Linaria ban B. Bock. In 1 
ze — eit ís eine —— DoC 
llandino 


cor, Guillan 


, * 
— 7 
Ze —S ——— ES 
Eh ENZANN 
Nl BNN | 
zi —— 
BS SAN 


Dieepde ijn 


gheenfins van oh beende de fe ki 
bouen ghedeylt zijn ín veel oleugels oft hoe benen [maer Sne bape —— hoykens 


te bouen 


Door — de Lobel, 
* Paſſerina Linariæ folio ende is tweede 
Chryſocome ban Mouton 


no, 


se es 
tn 
— 


—⸗ 


— 


de Linoſyris, want ſy en verſchilt 


PJ 


' 
4 me (Yaft 


P 


D- 


gre yrkens / daer ſy af vol zijn. 


Ms Cao 
ic MEN f ih 
N * 


LEE 8 dnf 
eeh 4%, FA | * — 


ve Me Rantee 


zeer vermaerden man D. Peeter Breuahel, — leſer inde tegel van Soeutsende 
oock inden Bofo van — vrient Peeter van Coud bere ende Jacob ta 

ER afler ina List 

gh oeght byde fi want 
fi fin bladers 3ijn die vanden wilden Blasg g elijcE, — — aen d' —— 
is st —— leecker / op cleyne ſteelkens oft 
_ Meten Die vanden Blas gbetijctende , De blo zijn bl Erie Beeft zijnen — 
Deſe pl oudt ——— ijnen hof Jan Mouton. 

De Cast CLE ——— Vlas. 
* ecken Dit eruydt is / Vlas ghenoemt / om de rechte 
eden koof — ghedeylt pleeght te werden í in —— hapren / de welcke oock in 

Li eaende Libella 
reghe abel oft £ — — aterpa ſſer —*— *34 4 — 3 * zi den 
ge⸗ 
— Ghelijck oock de⸗ Viſſchers den draet daer de ete aen vaſti is / Knie * Deſe 
— hier r voortijdts ende is oock noch foo zeer —— daf verloren 5* is — 
— — ft deg derd trente 
RETE 4 IEI ETE ⁊ — t 3 Geel 


* * 
Se 


Tratht. 


458 Beſchrijuinghe van Vlas/ 
Blas. An Griecks / Linon. An Latijn / Linum ſatiuũ 
—— In ridge ens _ Geel zee-Dlag van Xangueboc, tan tin 
De Lein. Fn AFranchois/Lin. Fn Italiaenſch en: marinum luteum Narbone mak 
be — In sel Eg 


cp 6 Nee N 
3 Sf J es ze Ek 
NN Ô 


BN JN 


CEL 


Door Matthijs dt Lobel. 


Wildt Blas met witte bloemen, In Latin) Linum 
ylaeftre floribus albis. Oft oock ig Linum fyl, 


Wildt Vlas met dunne bladers. In Latin / Linum 
3. Cluſij? fyl.tenuifoli 
È > JS S S 
— S TAS 
— * 7 TSN if S if A) 4 

NW * —W a — Ae 

TIDE (ZZ NLP DP 
VNL —* — 9 


LE 
— 


Ea 
SN 
v, 
* 
Là 
S 
VJ 


IS — 
Ge 


— 

Ee 
— 

TN 
7 
AS) 

— Daf 
IN» Sd 
— 


— 
ISS 


—— 
NAE nf 
bn 8 


* a 

— Vd 

N 9 A— ge 
af (A 


a Vi 
pe Ki ) Ell 
GE — El) Ma 
en MN x/ 
ER 
eN 


SVN 
WIS 


P 
\N 
a 


SS 
(ld 
AS 
nn 
Ze 
IS 


9 


8 


RS 

ge 

MA 
\ 


de 
NS 
SSS 
0 
SS 
Ji 


P, 
SN 
Ep 
NN 
N 
| 
Nl 


EN 


„fp 

ld 
en 
ZD 


Al 
De 
NEN N ij 
HIN 
W SH — 
hl 
* 


Deſe plante wordt ſomtijdts —— 
touwe cantẽ vãde velde oa n 


ens drye palmen Booahe, wact bou Eeft ſteenroiſen de welch bregt lange röde / clare tackſ⸗ 
oghe / waer bouen aen PAI @ dale * Ps DA 
Biden Zee: Blas. De blaerfens zin veel nafder dan bie ade Schrans cre eee 
vanden Coꝛael cruydt oft Venckel ghelijck / de welcke ſtaen rondtomme de fielen. 
Wide HDE Vlas met Dunne blad jo 


ers ende diuerſche Kooren, — 
gef ema oock van bladers / van dwelcke C. Cluius heeft aen oaſe vriende hier te lande 
les aer 1575. diuerſche faden we Weenen in Doftenrijd;wäcd'een heeft dunne fmalle 
in Dedertgn ver peelfchueten oft tackſ kens / end dander heeft bree blad De welde op bi 
Daim, e rech geen bloemen gheſien en hebben. * 
Beel dunder ofc leerder iss bl 


A 
IE 


Gz 


neynen 9 
De 5 


Er en, 
J F 
— behaluen d at eheel dt 
— ht df ze datt < cruy 
wed °, 


if bl laer n eñ vergaen / 
B TN die 


1 


ater RAE tred Eat na Hink MAF ar 9 ——⸗ ws 


rr old a. ak * VRIES 


a: rain dan Aln rens NMae AhefdcEende / Keeft x 

wnd bead —— — he oock geet veel —Aã oft gedi van eenen 

me EN — hen Be Er En ef: —* * Ves En 

NE bii Mrt did nerblyue 
milde Blas met — * rouwe bladers. khiladi) 


ED 


Ek] 
BR 
—— ad, 


Dn DD ERN 
B Za an 
JN 


Geel Clotſkens met bladers ban Blas „Fn Latin, 
Campanula lurea Linifolia Montis Lupi, fore 
volubilis :enbe ſchint te sin Viola Calaliana 
Plinij met gele bloemen, 


Wildt vien met bene rou⸗ 


Dat met de bꝛee dlader⸗ heeft rouwe bladers 
it gele en, Jr dat my wel ahedenck di 
MD de Wolfs melck dit 

re [ L m 
Tleyn wildt Blas, In Latin / Chamælinum, oft z ; ide pepe de 53 Ee 
Linum {ylueftre perpuſillum. y Geel Clock fkens met bladers 


Int 
dS ni acrbich cruyd 


ban las. 
af hanghen vanden bergh Lupus dn 
alme hooghe de bladers hebbende vã * 


eyſſchende / Die vanden Iafion oft Clockſlẽ 
de ghelijck. Welcke plante wy bier pe 
ſtellen / om datje den ten daer ſou 
ghen — worden: Want dit eruyd —— 
den ghevonden. Doc en hebbe ict dat nergens 
elders gheen waerom dat fijn ahebund err ende 
cracht luttel beken 


Cleyn wildt Plas. 

Bit ander Wilt Blas í is nauwe een pali 

hooghe / voortf brengende clepne — en⸗ 

EN | de egen ee fieelfens Die vanden 
DOF ee Blas ghelijck/ —— — Dingen 

mk acimnder ; Ditcrupdt ar ine Wats Ne 
{ij sid and — ep biuclachrinpe gronbery ande eoock in⸗ 

de bogaerden ende veſten van Louen. 


@aftl 


Boor Matthijs de Lobel, sör 
Cafelken. 


Cleyn zee Melck cru 
mie cleyn Zee⸗plantken / dwelcke ban ſommighe doft Meilck cruydt ghenoemt * 


ens / den 
Genoffelkens / oft Biotieren ghehe daer * de — fens purperachtich fien de wl eraf * 
(hen de bladerfens bie vanden oft Linge gelijc; maer Dicke Ee 


L v4e/ 
LO ah C Rasof 


e welcke ee pr 8 eñ 
——— de Porcel ft Sedum ghelik/ / vaneen palme oft onderhalf Booghee- 


ewortel ís Di sito ‘arai Cool AEK —— 


vonden op veel plaetſen van Zeelandt — ——— de geecanter ende inde foute nar 


taſchachtighe dellinghen Dander ſoorte van. Melck cruydt houden * * een gheſlachte van⸗ 
den haeudraghende p planten / waerom dat wy die byde ſelfde gheſtelt hebb 
ene Deel 1 ende een ſuypken «vacpt. 
| —— wederom — van ni te cryghe 
neta. Mel s aerom EN den voefters ouer⸗ 
— ————— van — 


Cruppende — oft Melck trundt 
Hoe twel dat doo? igenereren van otervloedich melck / dwelcke De nasm van dit ctuydt was 460 
ee tſelfde zeer sel behoort befent te wefen: nochtans en iſſer nu ter tijdt gheen dat jad wad 
gbeaffiem tmeertworden. Ende boe wel datter zijn veel planten malcander ghel 
ei — bladers / meer den ſchijn van Polygale hebben; dan de rechte abelijcFeniffe Foo Der 
tans dit ige plantten onder De felfde van ſommighe gheſchickte Herbariften deſen 
— Want theeft veel cruypende tackſ kens van een palme lanck Dichte met Kast beeeedt 


15 FEM witte 
—** ens de bf bloemen (rot-ops oft opw zijn voorts comende. „Die crupdt groeyet zeer ouervloe⸗ 


— Rige Horen van ſmaecke/ de welcke ingheno men zijnde : ouer Cracht. 
hmelck gheeft. heen olygaleheeft bladers Die —— 


brenk ſchijnen met te genereren:want fp is warme ende vocht van * 


zer An a lln, Kaa d Makhan maÂ BRA AN NL pe 
up 


var nt hdd vanda 


sor 


Cleyn zee Melck· truydt. In Latún/ Glauxexigua CruppendePolygala. In Latin / Polygala repené 
maritima:oft oock ig dat ban Diofcorides? nuperorum. DE 


ru 


\ 
Ard 
—— — 
8 617 U 
vti 


hj 
B) 
—IJ 
upt bloemen. In Srietks / Polygalõ. In Kathn / Polygala  Crupt-bloemen met voode bloemen. 
Recentiorú, In Engelſch/ Mitek Lẽtili/ and Milekn wurt. 
4 4 
Hi 9— 
— 9 — U / * 
Nek A 
—9 WJ DN) bj SN VA 
\\ 1 Nw (7E ns 
NZ AN NINE NEN LES 
NV > 2 MI TS 
AN 4 * — rn y \N W B 
DS — SE 9 EA IN 
A 5 1 —9— S —* 
EN |: —9— — 
— — 
R— (es 
* Ei 5 
WO 
| 
á 


Boor Matthijs de Lobel; | 503 


Erupí- bloemen met witte bloemen, 


De plante vande gheleerde Polygala ghe⸗ 


re A noemt / is van ander Onobrychus gheheeten 
RV, N 1/7 66 gheweeſt / niettemin tghelt ghelijck / foo 
NS Si NN verre Dat fp euen wel gheten wordt / noch⸗ 
SS ij, tans heeftſe Beribdahe tackſkens / niet haeu⸗ 

—A OVS 

— 5 — achtich / noch moeſachtich / maer lanckwor⸗ 
IA erk pich die vanden Brem — Hyſope met ſmalle 
———8 in. blade ers ghelijck. De bloemen zijn ſom — 
SNN 5 A — bt bleeck font wit die vanden ze 
pe | F m ghelijck / de welcke * gene Jade Ep 


JN, 


* ontrent Heylich eruys dagh men: 
waerom Dat ſy Cruyf bai in * 
mt worden. Dit cruydt groe 


7 


noe 
Hoen als Bepden/ ende lancks de kai 


ND 
Zelf Veranderinghe ban bloeme 
f Purper oft — — bleeck 
Pol ygale zt —5* 
Crunſbloemẽmet Biolette boen 
— abe 
Polveal iſt Onobrychië, 


nd Onobrychis van t Diofcorides eũ hef 


er J 
K R GA hf. % 


ende de wortel deyne Defe groepet op vochtige 


vvv VID 


—— — daer mede ouer cen comen. 

Diofcor ides, Dit cruydt doet d ydend herde gheſwillen / Cracht 
daer op gheleydt. ſelfde met wijn gedronken gh (piffermaer met olie dhemen⸗ 
ende Daer mede gbefe efen / Doet fweeten, df mt dit eeh deſe crachten beeft / en hebbe iet 


noch niet verfocht 


— 


Vrouwe ſpiegel / Onobrychis altera. 
lis min en quelt ons —— ende wete vande crachten van cen ends die oock de naem 


kidde 


* 

ever Here 
L 

—— 


beeft, vu ide s * l Ld t 
p EN Lr SIE En £ € ef D 14 ECE EA fr 
J 

Pi 


ef iden 7 hd rd 4 ur 7 Li 
6 65 * — fs A Die vande Cinfen PER. PRA 
hg! 


Lj —2 
EAR EA PA TE zit Í (roof 


5 b De fcheuten n/ Dagen geer —57 — e —— boa Die vanden derd oft Blas 
S elijck / de welcke opengaen ende weder ſluyten gelijck die vande Wynde. Dit c 
* 


teruydt groepet geer 
in —— ende op vet landt ſoo wel in Nederlandt / als Duytſchlandt / —— 
ʒꝛanckerijck ende Italien 


begh gras okt Dunlent knoop. 

Wegh gras oft Duyſe kens ende bladers Die vã⸗ 
de ie — Hypericon; ghelijcE, ‚ Gheen verachter noch ahemepnder crupdt is groyter lancks De 
EN eghen / pleynd er ende Ferc khouen / iae niet teghenftaende dat das 
E ablis ende zeer wele betred Dt / foo groeyet z dich / ende * t — met 


fijn groene eruypende ende clepne ackſtencd 


tackſkens / Die met zeer veel keeren ín malca 
se DEET der De blad net grooter menichte belen houden — 
Aer Ka én — — ha p * 
ged hef Proferpinaca, foo 0 veel te —— cruy⸗ 


—— 


et IJ 


Groot zee wegh or 
Op fommighe plaetſen aende * vande oratie Veneiſche ende Anꝛrenſche 


Y 
se dd 
2 Dad ï 


ST 


INN AN Maar zeer vele aende zeecoſten van Languedoe van 
— Aigues Mortes af tot aen thooft oft berg Cetus 
— ' ghenaemt / wordt ghevonden def groote foore van 
EN N —— Zegh gras / dwelcke onghelijck grooter eñ ſchoon⸗ 
SIN Derisdandander: Want theft onderde 


Eens die vanden Rute ‘gbelijc 1 de wolcke wit cad 


4 


men ftaende / eenf deels meerder / langere cû groene 
der dan Die vande Gale ega oft zee Poꝛceleyne De 
wortel ende ranckſ fens zijn veel voorder cruy 
—* leegher gheſpꝛeydt opde dꝛooghe fanelachts 
ghe eerde / ende zijn g * de gheheele plante wite 
achtich. Tſaedt light in witte dare blaef kens die 
aende € knoopkens nr ende is van n ſmaecke ſoudt 


kerijck / noch oock in ——— Nederiain 
hebben wy tſelfde noyt ghevonden. 
Dief fcorides : 2 cracht van ap ghedronden 


AN) MEL UE vi 
Lt et 5 go teab 


if — bende 5 Wat döerpiert 
(7 \ water m aecken. ſelfde fap met wijn ghedꝛone⸗ 


Nem —— tegen de cortſen alſt cen uie voor — 
INS fen inghe Deal 


— taliaenſch /  Correg iolaende — Patek rina. md 
paenfch/Corrihuela. Sn Po: tegueps / Coreiola, Ja 


engel — gralſe. 
Al ‚Groot zee Wegt gras. In Latĳn/Polygonum 
marinum maximum. 


Wegh aras fap op den bip oÛ eſtreken ſiopt 
d ouervloe dighen vloedt vande vrouwen, 

Sap van Duyſent knoop is * me fiet” 
_ Kende ende etterachte Ee ooren ghedrupt want 


LD 


Door Matthijs de Lobel. ae sos 


224 


Men mit 25 } Wegh grás 


enoeis — — Cluſij. 


hadt led 


2 — A 
— 


EN ofo maar kn € 5 EN 7 zi — ORE Per 
en fes ofte figuereis de felf pien | Polygonon, maer de planten die 
Dor OE ENDE ghegroepet zijn in vochtich land nde ond dtighe Locht / ghelijck inde houẽ / 
En Pet Ie — CC 4 rd A, 1 rf * rd & 4 
—— ſicnenden ercken / dan def ie / vande natuere — 
OLAF Ao 1E Pi —— £ Ff > id 
—— high h jtigbe fe affen penn — een — ende 
de bl —— Ei nes ret Bren nr dé 
bladerfes — ja oft Chom dagen fkaend 
iin metten gede * — De bloemfens die deaf zijn als zeer aerdighe 
tile ner snij zen » had 5 hdd be j 
hi 4 ens, de gbeheele plante. De wortel is cleyne ende: 
—— langer dan de ſteelkens Inden act hder d 


telf ſels ende boghen / en is bit — niet alte zeer ghelegen vande plaetſe daer 
t eñ Jacob Witenhoue van 


2 


ijn cafachtich die vande zee Notte gelijck / maer foo cleyne Daamt di gef 
An thyllis Valentina ban Cluũus ende Placa. 


—— 
— HETE) iid 7 


mijn zeer ghel Os in Pe 
faptens zij geer gheleerde —— meende vf 


Die ERIN NE A 
Seite Bd, 


508 Beſcheijuinghe ban Anthyllis Valentina Bân Cluſius 
3 Anthyllis Valentina van Clufius ene Placa, 
' * AV Ì 
Pe Np ki , 
—8 Dr Ke Ne 
AN) Nd SD Ma AUS em Alt 
SAN * 8 es * — 
2 2 * Lek — 
inde VOT WLS 
4 LS 9 dk zm 


Cr 
A 
— 4 
——— 
IG 
—D 
——— 


F 
DEN 
AN 


X 
* 
NN 


SS 
—8 
9 — 


* 
8 


gin cnde —— houen ontrent — oomen goet nae Boutonet ende mien Ca ſtech 
* ijd aa epe edich is ſpꝛeydende opder aerden, De 
bloemkens zijn lijfoerwich sb slade Bt hebbent eertindts met Die ——— 


— de iweede C fy heeft ab htich fap/ en ẽzeer 
drooghen ſouten ſmaecke. 
Herba Turca ſiue — pm en graen. IJ 
ende is Epipa — Ind tin / ee — Tweede tleyn — —— de 
— — ana C bladers van Guendel: In Uwe 
— * eirum Tra tn / Polygonum alterun er 
olygon fillo, vermiculato eo foe 
lio 


3u ala Cen 
togtan 


Door Matthijs de Lobel, sor 

Alderclennlte Dunlent gra aen. 

De Cruydlliefhebb ——— Duf omda 
d bloem 


Ee Welk Ee LI 


fenss ende zeer veel facdts vande hande * An chylfis, „met £ bladerfens vanden c — 

Duet, maer fimatder: ende eſteellens met veel lſidetackſ kens van (wee — oft een palme — 
derl ãd t daer 

— ——— * — Speurie gheheelen Een — toe * 

ape dat icf weet. 


ee * TA — Ee ma Ga Kele > € — Ki 
u a ante ë 2B92* Uuurl. 
(. EN 


4 rat Aaf NN { Es N EN 6 afst .@ —— 
Ee LC ' * * 7 v afs, “komst en a ï * — — 
deſchreuen D uydt ismn k sb De ghe ſchick tert erts 
À an Marſeille le See cacjfens eñ ſcheut⸗ 


* 


andre teere frecitens die vanden D. Quendel abel AL Se 
groepetonervloedich foo wel als die H erniariaopde h hoenels aenden zeccant — van Poos 
uencen / cleyne bladerkens wed Ênoo pken gh vol vol aps ae 


Es AN REE, 


Nas ef 


nen ien ghelijk. Dewortelis zeer lanck/ Boutachtich / bitter van fnac ende een wepnich 
5 


— el / Wilde Thymus eit Onſer VBzouwẽ bedt⸗ Ander Quendel van Languedoc. gn Latijn / Narbonenſe 

ſtroo. In Griecks/Herpylos. Fn Latin / Serpil⸗ Ser —— & facie perpuſilli anguſtifolij Thy- 
lum, eñ ig Saxifranga Bodouæi, de welcke fegbt mi noſtra 
(As 


7* 
dt heeft in Sada den naem  Serpillum eeeh van uppen. Wp hebben nu ter 


| * fvigher ende rooter is/ eñ oock een 
Dez —* groepende is aende! canten vande woghen nde bel 8 Í Maerb bey⸗ 
malean⸗ AN aenfien ghelijck —* — ** 16: oock hebben ís De bie 
4 nder F gbelijc, nae er Meerde KR EN É ENA £ it AT ABe 


ri VE Mader dd, * 


— 


Bee tot: 
e verdzeuen 
Wordt. 
GShehaerde 
@uendel, 


Cracht, 


Epithymum. 


Scoifte. 


S. Gitlis 


TE 3 1 


OT EEDE Te 1E 


Bt SER 


saret sop 


pj — 


In 
riecks sene Aatĳjn/Thymú. LJn Booche 
— eñ Gomifcher Quendel. In Frã⸗ 
chois/ Thyin. Gn Italiaenſch / Tymo. In 
Dpaentch / Tomillo falfero. Fn Portuguens / 
Ouendel met bzeede bladeren, —— de matto. In ier ales sf Cans 


RNN Nx 
BANEN 3/0 
ra KEN VAA Ws 
— Oi 
— 


Er RE 
4 — —— û 


SENS 


WE 
Vn 


D 


IA S/N J 


SS 


Rh 


nnn A! 


tijdts oock groenachtich. M 
dei de ionger Apoickers van stade sf om ben naem * ij: ook Fom ends wille inde pla 


1 ER Et 


ende beb (ydet lichtelijk) want d 
Re ABaerom dat Marchiolus niet en beed doen gra befen — oft Enden * 


ver N-Br dv B 
—— 3 S8* — % * ad 


b part abevoegt beeft. Dect 24 —— 4 JZ Ke Gate Obe Fe 
_ Mepa cleyne de gronet met Bladers vã Ou del / eñ de Derde met dunne ſtij bladerkẽ 
Diofcorides jn ghedronck fd 
_ Eijfe humeuren. Top daer Thymu⸗ in gheſoden ís, zeden helpt den tf die ion Eracht. 
Boeften a ende cort opde borſte zijn: oock dryfuet af die langhe : dunne vonde wormen des buycks / end — 
aendtſton —— — 
oan doet water maecFen, Galenus ende Plinius feaaben dat ſulcks doet / om Dat ſubtyl maeckt sid el a 
— met honich in een Electuarium ghemacckt / doet de borſt ruy de ghemackeihct 
de droogh inden derd ae, waer Door 
— le Egin fe ght As Bane graet / 
rd met ijn gbemengt/ werdrijft de —— conde — daer op — ‘zier 


— met meel van Serien, mout eft wijn ghemengt / geet de pijne vande —5 
Thymus is zeer goedt inde ſpijſe geha De — en die gher 
fe enten ende is hee doet woor toefpijfk ghebruyckt alleene den ghenen die krak 
De 


EN ADE IDT AF, VN GEERT Volt | 


— 
— 


sie 
Sfemenseen Eberstein Thyrmaas 
auriu linij. 


ceule van S. gee In Lathn / ThymbraS, 
Iuliani oft Satureia vera. 


(be gheſende in Aëdùs, Droogh Thymus ; — 


loot / met eenen croes 
honich azijn oft Oximel ingbehomen nac verande gia ie tfleirſin hebben / iaegt af de gele 
* olerijcke ende alle ander humeuren. ymus erendeel loots nuchter inghegeuen met 


enen lepekhonichwater / sheep bie opblafingbe Die bupcts vals ſy beghinnen te ſwillen: matt 
* de loopende —— ende te tegben de groote pij ine der oogen wordet ingenomen voor dauen⸗ 
mael. Lilaeeften oet (a oo 
ghen de fvilingbe va nde mannelijckheydt. Plinius, Men ſeght dat den Eppe foo wel in 
tpi fe alsi in mebjnen gpebenpettaiefiche claer maeckt ende zeer betert. Thymus wordt met 


afie woꝛdet met foudt —— ende nghenome — 
pithymum bande Orie de ende Arab * 
Diofcorides ’ Epithymuïm is een bloeme weten hariſten opne bie vande Ceule ghelijd / 


cracht. __Diofcorides. —— met honig deren leaf Door camèrgandf de taeye ſli⸗ 


sere, TCD azins tot op een die deel. _Agin, Gal. — crachtigher dan de Spul 
en bamder — hetis heet eñ Drooge tot indẽ derden graedt. orfte ís crahtiger int afvaegẽ eñ feae 
tentterener de CDD mus/ende daetom wordt ſy — tegẽ melancolij cke humeurẽ/ eñ alle fie iedten 


— Dan bie Emi J daer wt Den oorſpꝛonck heb 
— eñ pijne des Bte / iae teghen de vierde cf e bergbelie fi ieefven / on Ms 

wille d edicijnen vande Milte beter zijn dan Die vande £ 
— iaen. 


n {7 


h h jaore 
van onder’ af becleet miet zeer weel bladers die vanden Thymus van Candien ghelick aat 
— lanckwoꝛpigher / draghende bouen een lanckwoꝛpighe are daer veel —— 


| Door Watthis de Lobel. sh 
ſchen gebegen Sijnen ſmaecke is fcherp ende welrieckende / maer De gheheele plante is verſtoruen 
bijfoerwich van coleure / van. grootte minder dan de groote Thymus / ende bycans de cleyne ghe⸗ 
ief. Dic Schijnt te weſen dD'oprechte.S i Diofcorides, maer dander twee hoe wei dat Die 
è * 8 02 C sa ahehers 


lij din d stie * C Ty 


6 


hd AGE 4 


‘aheenaren.en Bebben, s Rans Doo: gh ghemer rs, gheh 
newile in ſaucen ende ſaucyſſen in frede van Peper ghebruyckt fonderlinghe de ghene 
pie ouervloedich groeyet inde gheberghten ende fleenact laetſen van Languedoc eñ Piemont, 
Á é Ceule. In Latijn / Satureiahortenfis . In Booch⸗ 
Tenderick oft Winter-ceule. Fn Latijn / Satureia ſi⸗ duptſch / Nundel / Swybel Gptop. Fn Franchois / 
ue Thymbra altera. In Engelfch/ Winter Tauerp. Sarriette, Sauorie. In Italiaenſch. Sauoréggia, 
AIn Spaencch/Axedrea. Fn Engeiſch / Sauerp. 


Jz NE 7 7. 
| Ei AN — Val 
MRSE Nh, Em END NS N 
Se pe — vs 
Ne NU \ NUT INE 
He AL Ap RSM DN EN, 
Á Eon 7 N í SZ NN DA: Vi Zil 17 Aj S 
7 AS Á RN’ WZ J 
TN OW 


ú INN 4 7 re, 


EN See © 8 Benin eni Bek 
y er ende ſmaß 


Deſe ander g wende ief 
À der van bladers dan De — ——— * — Sn Is derfandt ende 


8 
Vvobrguenode / OEE) { 
NE allo sa Gaf * * —— * 


et 


ti ellandt 
bn boonen gherooſt / wordt vooreen zeer goedteten ghehouden, 
ghene Die Marchiolus gheconterfept heeft ende voor de oprechte heeft gheſtelt/ fehijnemeer 

np den Polium Wyfken vande iongher Serbarifken: ooct en beeft gheen are / moch entwordt 


en ken cen re — pnt 0 ſtſe sper E och K 
òn ———— der, fp en beeft miet daneen onſeker ende _ 


WE Epichymum Gracorum 8 Arabum: ne ne A Et 
 Befende oren oreeper niet alleene op alle deſe cruyden / k opde Thymus / Hoſope / Quen⸗ 
wers b gl 
i 


EF Kofisef. & pt LB as Catt 
Ci in BEE 


_— 


{ 


&racht, 


Ate Panl Zas!, Wit kN | —BR Poa 


ja 


Je — — har ber Srtæcorum & £ Arabum, 
… „ABzange oft Schozfte , An Latijn / 1 Epichymba: 
pithymum ende Caflicha Plinij, entei An. 
ì drofaces- Tragi. fn Baocht untſth / Tobrerny — 
— Flafchtepben. In Franchois/ Ti. 
Epithymum Grecorum & Arabum. ghede Lin In Itauaenteh ende Spa u 
st cuta Fn Engelth/ /Doder. 


Ne —B — 


— Ds 
D Zat 


vel 
Dt an ar 
NV, J Si NA 

) U 
ND 


fan ® ef 4 ge 


kens / w ts ghe⸗ 
comen ende op — / haer nan windende om de nacft — zen / vande welcke fb 
meerder voetſel be berte wezels at zijnde. Maer weder gelijcke dingẽ ſal de rede hae 


—— de — 7 sdi | * J aide: An —* * —R 
— ſoo rooſt * metde m —*F b a * h (fent fap € 
ben dath fs verghetende — nootſakelijck werd 
Door De hitte verdrooghen ende af — worden (min — meer Dan de peſerick verdwogh⸗ 
nac de baerinabe, ende verandert ſy fet) bana * 
oykens vande AEN gemepnt 
batje —A— ghegroeydt zijn. foo hebben wy dat —— inde — rende dat 
perſoonen wel weeen. Banes — — 


— Hetels. Epiurtica. 


In Eng in grooter me, 

mie * Netels /de welke — is s ome doen water maccters/ ende te —— ef 
opth — — men no ch Drem/ de w 

fans op ceniaf € plaet en mel dem en ten w seit d 

Diofcor.Esin. De e Schoꝛfie dg / heeft de ſelfde cracht vanden anthem pe 
verre als Die op de felfde maniere ghebruyckt wordt: ende —— goedt g hebruyckt den ghefonden 

en, Daer is oock eenighe Schorfie Die tam is maer geheel minder dan de wilde, — 

is om eten / — n— Een. ot Sofie is heeren doos, 


Door Matthijs de Lobel. 55 
den graedt De Scorfte heeft eenichfins de ſelfde crachten van keruydt daer ſy op waſ⸗ 
S die op Blas groeyet wordt vande medecijns ende Apotelers meeſt ghepreſen / 


rd bend) DL bo Al AEK — L * 


Cek —8 


— opent de voler ce conde fe —* seg 
heden vande Seuer ende Milte:ſy d eſt Beelſucht 
Sp gheneeſt De wierde/ derde ende coude flegmatijcke cortfen als Mefue ſeght ende iaegt af door 
camergans® de gele colerijcke humeuren / maer crachtelijcker alſſer Alſſem by ghevoegt is. 


Groote Steenbreke. In Latun / Saxikraga mä 
Matthioli Icalorum. In —— ————— Steenbreke ban den ouders. In Latijn, Saxi- 
‘gia maggior fragia ſiue Saxifraga antiquorum, 


& Ehle r Kite CET 


ga, dont Alfines mipimum genus, Cynanche 
van Dalefcampius,em datmẽ ſeght dat de bons 
Ben Daer mede Ee daertdenaem af heeft, 


4 7 (9% 97 
Dr 3 9 9 


Dii ende roi hebbe ick vermaent Dat de naem van Steenbreke is biede tot 

—* cruyden byden Auteuten ende ecn plante alleene niet gen eerde er om 

—5 chien, — deugden die ſy hebben/ zijn ſy meeſt alle vanden gemeynen man — 

ze nig Diemen ín Griecks foude moghen n Lithoucriba noenien / ghelijck / oock zijn veet 

* ien. Ende daerom is de Betonie van Galenus, Paulus Ende ander treffelijfe Auteuren 

’ 5 * — — —— inſghelijcks oock Keſtrum ende Meum, om datſe alle 
en ende m 


ecken cnende d Eee 
— Ee — choef — 


Es jd 


X 


4 — M-— PE a A 
(a id 


fc 


nighen Sas 
bie mogelij —* op De mergen — 
Ge * bp — daer naer rk guide de Tribulus 
gen, Vooꝛwaer dit —— valſch te wefen oft inghevoegt/ om * — 
maat. de Grieckſche ghe IL 
auyden / niet fonder heid Soet bat meer — — nde Trallianus ſcheiffuen nad al. 
men fien. mad wt Diofcorides ende Gale niets 
is (oleefch opetende /byde welcfe ghy oor —— pon poor Sapo , Stupa, ende meer an⸗ 
E namen vande Latijnfche ghenomen cude ontleent Wi 


EH Een HNE Weke doken Anssi ber nde dea nana IE: 
— Is 


Si4 en 


te verworpen, 


cracht. 


Kooſmarin. 


re innen hen 


sig, 


An Latin / Roſmarinum coronarium. In Frans - 


- 


Door Matthijs de Lobel. 


An Anaëfrhf 
4 —4 


af, 


re 
r 


ep, 


4 


Dual 
— 
gers 
==; 
DTE 
BEN 
Ss & 
3 0 
EE 5 
Ou & 
0 A a 
EEE 
u . 
—— 
23 
Re 
Ste 
28 
À 5 
Er 

835 
38 


er 


Diofcor, 


EROLUGL We 7 O7 


aootmarin. J n Grie 
chois / Roſmarin 


' 
k 


Eracht. 


Ô 
N 
* SN: en 


TRES 
Zes ( 


nani keda ane nin ren ann ad ht Co aan “aad Vaan kins da os icn lln Eee 


van Langues Onderrthert 


cracht. 


van cert coude 


Mefùe, 


rie —— —* — crundt / 
Re An Sriecks ende Tatün / St 
tichas. In hoochduptſch / Stichas rg 
De dje, ende inde Apoteke/ Sta — 
In Sp ————— ende Cantuello. An Stichas. trundt met bloote flelen , 
—— Stechade. In Poꝛtugueps / Rof. chas nudis cauliculis fummis, „Aan Ste: 
marintho. In Engelftb/ french Aauender 


X 
2 


—— Se GAD ⸗ 5) 
En — MGR Af 1 
* — 9 9— NN 
4 e U * 
⸗ „80 dn, 
SN —V— —6 Ki 
6 — Ze — —D Sed 
\ bat: — JF—— | —W 
—0 | J | 
—W — 
Aut — D 
NW 


JT a Ie S 


7 


— 


WWZ 
LA 


Srcechas Bar 
Aeſue ouer⸗ 
omt met ons 


* 


Pala MT 1 FD f 
re 


J 


* * A nf Sri. 
ch si & etsi ſeiſd dat Spicai 
deel plante eerſt van ghedaente / d e van rencke / ſmaecke ende plaetſe van groepen. Veyde / t 


Door Matthijs ne Lobel, 


sij 
Ee) enbe Lauenber. 4 


Suichae trupdt met ghekerfde ende ghetrolde bla⸗ 
Fis. n Latijn/ Stoechas folio ferraro & criſpo 
Cluſij · In Postugueps/Alichrtin Francez. 


A, — 
— 
* 


Es 
— LE 


4 (JA 
5 HAAT: 
3, 
Ml 24 
— 


— 


—* —* * EN hd 4 
Latin / Nardus lItalica oft Spica Recentiorũ ban 
588 — pj res | dire In Aräs 


chais/A (pic. An Italiaenſch / Spigo,tndeis de 
Srechas Arabica d Maf 454 g 

enaer d'opinie van Mouton, An Engellch / 
Frenlche Spick Karde. 


IN af 
NS 


BW 
Wo NN pe 
eN —E ——— 
— \ TA 
iN J MEN 4* Aes 
SV, Het —— 
SN ENZ — Se 


7 


/ | 
— ——— 
iv / J 
4 ú 
9 / 
— 

* 
* 


3 EEN it GK 
de Nardus meerder ende 
D⸗ 1 — ee er 


S 
Nan F —E 
* ——— 

weten de Spick ende Le ser sin fi Lean N Rofstalt g B =f Caf 

Ô } K pg — DC hl 1 4 (4 ve Koet ——— (4 or Ot Lana Ade he 
J ſpecien Ge hlaNar * EN as fla el dd fe NGS eet BE zene sAnne 
A A ak ofss el et re en hed mbt dà Fer kel 
ſcheydt hebbende / dat de reucke vã⸗ 


derft 
n Stichas zijn meerder ende breeder. 


ſtercker is / maer de bladers vande 


F là 
£ 


TEE 


ie toe nucts/fegghen De iongher Perbariftensende puijfen tghebruyek van Dien tof coude ende 
/ t Apoplexie/l 46 8 ps PPR :} Pi £ 


J prefer tot de ARo AE Lee her hees ne * — —— 
B MD amor SRE vk x ap Es Bode J „Je — a pprvtt VOIE 
——3 men keg en d oyſtughen van den oorſpronck hebbende wt rotte 
vande maghen / eñ « 
hattherdt vande moeder ende mite S ——— add ade Co ette 


Gp is goede tot De ſeifde dinghen daer de Spica 


tabe ghebꝛeken vande herſſenen p 

fijendebes om or ie vande Berffenen ende zemen, to sai stige * 

lk hade \ ‚ 

ie bei dt on ö ghen zeer ercell 
5 Re Q Meals Cek N1 3 3 pie ſch N dus, ende is zeer ſeker. — 
IAaulaenſch half dꝛagme: Saedt van Weghe Endiuie van 

ek wee ferupels. 9 bladel AEN DES Kerri € ĳ segbehree ende PE 
WENNEN amnhiefers.: crighd RIEL ——— — CAERE Es 


VENETIE EED 


€ €, peo 
Een ander crachtigber poeder. 
Epl CC « „et pe n° (tf. 


EEN Ebe 


5 Î Pld 
J Ben oren Af st b Te Ok 
43 g d mot be PREPAID 
IE ble pottek er | 
bh tefo + — * je à 
— 1 


s8 Belcheiumghe ban witte Laurnder / 


fait .£ Gaf f £ 
EMED peper nde) J foot, © Ct —* re EN DES * Ka 
rendeel Loots : Sacd Wegh Er h fog ‘ ee 
AT 1 — Re, Rr TE * ne ak £ 
* id 1 ' s * CC , asf ae det it ed e vooꝛſeyde wateren, cwi 

Ad hid hkdd | Sé é — — 4 

—* Conf ectie UE — de poeder van elfs u d ſcrupels — Zroeiſche 
van Myhe / van eick⸗ — —3— AD Ï gheſtooten 


ſalmen ingheuen met water van Bugloſſe / dress witten wijn. 


u 


hie s ban Anguila. 7 

EEn s. Fn hooch — 

Fran ————— Fn Ita —— Witte Lauender. 
— In Engellch / Lauendel. 


— 


— — 
EEN een 


—— 
— ad 
Se 
— W— — 


—— TUREN, Wia il ae: 


_ Geer fracp Heeft onfen vriende Clufius deſe tweede f dicheydt/ felfembepdec 
kertelinghe vande blad st heeten Geer ghefertelde — Doek heeftſe aende fien vet 
—— — * erik tE Saat 1 Ee dd £ — D— 
comen —— datick dere — Ee 5 ter el piaetfen van ederland) 
Brꝛanckerijck oft Italien: — datſe alleene in Spaignd is are” 

ende De are vande Lauender is een weynich neben e ghelijcE met vier reken beſet ſpꝛun⸗ 
— ſomtijdts Deen wt den ander / voorts b Deſe den 
bp Marcia, ende nerghens elders : Doek wordtde behouden niet oo crachtich — — 


Cafa 


Door Mathijs ne Lobel, B sn, 


gauenber met zeer ghekertelde arie In Latün / 
9 


Lauendula multiſido folio,Cl 


‘Cala bande Paeten ban bie ban Bont: 


CS 


— 


elders iencen acnde h 


— oft met maue blabeeen, 
gole wy gan hebben 5 capittel vande Grꝛieckſche Hyſope / hoe wel —— is 
rg e oan Diofcorides, foo heeftſe nochtans —— — Hy 
fe nafs / DAE BLA crac — aerom oock dooer dauterrerdt PAI, 
6 ofcfers winckels ghebrocht is Benet, e cobt dat — — je baders, 
Vanden Ehrmus wan fatfoen gheiijck heeft maer meerder :, hy auenture afc van ſyn 
ha Cat comende wt de —— — d adonan ee num ((e wen atd oee Cie 


Pitus gheleken wor 
—— ghemerckt dat Manet —3 — ghemi che) Be iet — — 


aas 


Onberfchett, > 


&racht, 


AEL mr ar e és A 
Ante nt * 


q 
tijn/ Hy opus Arabum , Mefue & Officina 


Fn Boochaupt(eh/Bofop. An F —— Clepn Bplope met (malle bla⸗ 
pe. In Italiaenſch ende —e—— In deren. 
een ſope. 


EN WZ 
SNN 


ĳ 


N 
en (7 
SW 


ND 


Gi 


LS 


Dj) 
VD 
SD / ERN 


F 
GP 
\ 


( 
De 
SN 971 4 


EE Ap 


* Ke 
SS 


—F 
EACS 
een 


\ 


N 
BING 
WBnAæM6 
SX 


Bꝛunelle/ 


in maa 
Def ſelfde bof- Hoſppe beeft de fender geniabe confie van oe 
mis Wekker haden en Mikes ni, ———— 


———R 
ende ideen. et ae ee, Panart 6 


plop metwitte bloemen. 
nde fraeyſte houen en — joker an Dufope met witte ende oocE met roode 
Wigemen gs bel aen me vn spent eoft refe, 
5 orienteren tijcke humeuren / hoe wel dat ander ie 
— oock De Melancholij cke afdeijft / als rbe foudt bp ghevoeght is: Maer datfe 
rt bp mer erientie fonderlinghe die opde 
ele jen  dlope ie eet goebrtesben kk bid ge ev 
als vande zemu —— fab Ber AE v dat 


MDoboꝛ Matthüjs de HSG 


uerſcheydt ban HUyſope wt Dt berwe bande 


ʒ¶ylvpe mer roode bloeien, In Lattzn / HyOpus Di 
sid nad zu) ‘ArabumBorerubro: it: loemen. Bplope met witte bloemen. 
ús geil et dra ien ) 5 ot rme He, 1 TET 4 
* [1 siaod kn * 
7 — A 
; * F * ee — 6 — 
BRK SS —6 ‘ih A 
ANN Ns s 10e 
SW J — 
— * hd 


jh fi 
—— 
Nan 
N 


—— 
al 
NE 
Nr an — 
— —— 
VAN ES 


DiN) 


—⸗ Se 
EN NW 7 . 
{ Hg 
Ze * ) WE 
NN — 
F 4 — 
— 


—— — js) 
EAN 
EENS 
‘ F RNA 
/ —— 
— AN Nm 
EA : 
ISSN 


—S 

5 
LT 
Ù 

55 


—— 


—— — 


aaa, 


Len, 


— EN 


Í ec re PS, 7/4 Pr AC — —2 8 — LFT ed — ie 
—— Hyſope doet ſcheyden ende verdrijft de harte. apofhamatien, tmaectt. apperijné; 
n vrouwen haerlieder maendeftonden ende doet water maecken tverdrijft iſchudden 


8 


kos pn les gheſichte. Hyſope met honich ahemengt endecen wernieh Sate 

ende bloe et de langhe feherpe wormen des buycks. Dlie die ghemaeckt wordt met de bladers 
de en gheneeſt ende ſterckt de zenuen Die verftijft zijn Door coude. : 

€ elfde Doet oock de berg Hyſope / iae veel crachtigher, 


IN ETL ke” Pal ete ak & ⸗ — 
4 araria 
eek, zer Dei, 


522 fr ef — * 
Bepden yſop· An Stiecha/Heltanchos: In Kaga, 
s ks Flos Solis,ende ís eert foogtt ban Citus ban die 

Godts gratie/ In Latin/ Gratiola, aft Gracia Dei. ban Montpelliers. Oft oock is Helianthen 
ende is Limnefium oft Centaurides Cordi: eit Plinius? Sock itt Heliaathemú Cordi et T en 
Papaucr ſpumeum Diofcoridis vã Anguillara. ende Helianthos Anguillaræ ende-Fúchfi EN 
In Italiaenſch / Stanca cauallo, Centaurida. Franchois/Hyfope des garigues;om —— 


Maer oft ve Gratiola bande iongher Herbariſtẽ ne groepet op bepen . Oft oock ig Panax Chiro. 
‚ gockis Spumeum Papauer? 


9— 
— 
— 


EV Gl ì 

— Ca BS * 
MES Ven AN ZZAN 

Zo WE Ne SA LISSE 

(5 | SNN — 

(et Eek Es 
GA J Ip, 7 EMS 
— 


ZUN SSA 
ELIS 
— 
ESC ANA 

LACE 


EN 


m5 

Er 

SAVA 

{ n —* 
— 


J Ef 
it 3 * 
— —— 0: 
— * 


MNN 


ING 


geert door ouergheuen: maer ſpecialick is duſdanich 


B purgeren goedt teghen de vallende fieke. 
Galenus. Tſaedt purgeert De flegmatijcke vochtichepdt. 


Ploperupdt. Bb 
à & —— Pr TGE Eafsd 44 loeye is 
RE er buncken⸗ 


Toloy· cruydt heeft fraey den: 
D 7 * — Fi Ears We WE SEU, ii ODE TR 


ER Door Matthijs ne Lobel. 53 
lioycrundt. An Griecks / Plyllium. In Aatijn / Pu- 
iicaris herba. Gu Booehdupricth, plien kraut/ 
lohe kraut. In Franchois/Herbe à puces· In 
Italiaenſeh / Pſillio. In Spaenſch/ Zorgatona. 


Pſyllium Plinianum, fortè radice perenni 
ſupinum. 
Fn Endellch / Fleeworte ende Fleelede. 


— 


— 
—F 


— — 


— 
— — 
IS 


— F 
— SET 


WES 
— NN 
Ge 
—— 


f 
— 


TE 


— 


an Ae 
SE 


EN 
NG 


dq 
7 J— 
—* 8 
EEN DA & 
—R — 
S 
W 8 * 
—— 


Hi \ MV IW EW 


ĳ Nma; 4, 
A Vn 


ES 
IS 
— 
— 
* — — 
— a: 


Fav 
— 


— 
— & a 
Sn F 
— PEN PD …} 
bod dgn | 2 | * Me, — 
6 *— 7 (x, 7 det 4 kbd Adhd 
ak pe Pp Pe 


Na 3 8 JRP — { * — — 
zl 7 4 J AM89 € | 2 ee 
EE oj ADE 7 : 2? ' Ls Lid —— 
Pepe opde ijeboumene aders in Lanucdoc ende Psoucrce. Daer de ghemynfte 


eenn ne den princt ewt eyne ſaſelachtighe 
oft belvidere oft Herieh erts deels het hat ed para 
ft Dertf-hozen, ke Sr 


_fêrachtighe bollefens Die vande Beuernelle oft Stichass fte groepen | pighe / ronde / ſchel⸗ 
welcke befet zijn 1; *— e oft Stichasvan Arabien eerſt bloepende aBetijck 
Der beſet zijn met veel cleyn witachtich bloeyſel dat vande —— —— ab eid. 
Kie kli te groepet oock by Montpelliers inde Olijf· houen ende ſauelachtighe grachten 


Maer ghelijfuigher / vooris brenghende wat langhe er 
Belijfwigher, voe ab at langher tacken / oock veel langher blader. icht 
her / ende min ghekerft: Tſaedt / de bloemen ende tghebruyck * va — 


— —— * RS: ek STEE Dt. s: E 
vohene dat gheerne groeyet op de zee-dupnen/ en is den anderen van aenfien niet onghelijck / 


* Ef! | Pſyllium Plinianum forteẽ malus. — En — 
in felfde gheweſten maer aende canten ende rouwe ongheboude hoeuels vanden lijf 


Fn Yatĳn/Cornu C nchois 


In Engellch / Buckhozne ende 


van deſe plante / meynen dat hy ſoude verſtaen 
elf / Eſula gheheeten: 


524 elehijninghe ban * ots oft Traevenvoet / 
Hert ‚Fu fra 
Corne pa aren Pied —* corneille. an Des untſeh/ aentug In Spaenſch / Yerua 44 
la. en —— Stella herba. In gooztugueps, Guiabelha. 
Cro 
* 
KE Ee 
Gr, NE cen foorte van Wolfom 
Ng Ò re Jg, 
J — 


—5 
— 


2 


NN | 
— 
NN 


NS 
ESSE 


„Ss, 


ght 
gheẽ ploegen. groeyẽ noch come en ſullẽ 


voònvwacr D Den (ouden odd 9 ſchrijuen / in Dien 
henlieden inden fin gheco en hadde het dicke 
ſap dat gheliſck ſaene van mel van dit cruydt 
ende ſijn ſaedt — van Plinius Gom⸗ 
me oft melck gh 
ghe / om de — humeuren te purdes 
ren( ghelijck tſelfde goef nu ter tijdt Daer (oe ghe⸗ 
preſen wordt vande — van ed tijde) 
als ki dickwils is —— an doen 


Dioſcorides. Vloey 


eſwillen / op verwrongen ae Len 
de op de pijne Des hoofts Tſe felfde met-azijn 
gbeneeft oocf de abefheurtheyde Babe nahe 
ers ende dẽ nauel Die te verre wtwa 
op gheleydt , Dwoꝛdt oock gheſtooten ende met 
water nat — Lende alſt water eik sho 
wird Wordt daer mede gefirelt: WB 
— * ende benemt de hitte vã heer val 
rin gheworpen / in vuegen dat zeer goedt 
53 op wildt vier. Men ſeght oock dat 
inde huy⸗ 


€ ſelfde met ruet gheſtooten fuer de quade 


ef au — ſap 
wormte Galenus. Saedt van — crupdt is verkoelende tot men tweeden gracdt/ 
maer ethic bf ins middelmatichi in — ende droogte. 


Door Matthijs de Lobel, | hs | 


ln AR SNIA ae 
| dep J 


wat verwan d RIN 5 A en 1d Ps JZ hé 8 hd 

pe gheheele plante. _ | [ 
water van * kor 9 ze Er } Fi Sn Latün / Coronopus repens Ruellij „ende 
Cornu Ceruialterum vulgi. @ft aock ig Coronopus Theophrafti? @ft Pes Miluinus Colu- 


melle ban Ruellius? In Engelſch / Owüne Creſſis. 
NETTEN 
EN Je Venn 
WEE AVN) 
PSC PNA 
NEN 
SU ls, A + 


W 


——⸗⸗ 


p — 
ARI 


Diteruyde groeyet geerne onder het Wegh · gras op ghetorde weghen die vocht zijn/van ghe⸗ 
baente ende bladers dert voorgaenden ghelijckende / dragende witte bloemen aen ligghende ſteel· 
fens bie lancEs Derreerden cruppen. Tſaedt groeyet in ronde blaeffens / die rondtomme wat row 

De fiefende ziin, alle de re fte is Di den anderen ghelijck zeikt le —— — 

Diofcorides. &erupdt vant Hertf horen oft Craeyen voet wordt gheliſjck moes gheten. De n 

eten is t end Ee goedt is teghen den loop des buycks / wt verkilt⸗ — 
heydt der maghen ende verſliminghe der dermen fijnen oorſpronck hebbende. 
3 erpen 


tina,ende is Coronopus fylueftris, oft Scr 
se Matthioli. In Italiaenſch / Stella her- 


a ſaluatica. 


7— — 

4, 17 ' 

Ki 1/2 4 I 
1e ob AL 

aA 7 

2 7 

ID WILD 

AN 0 Wz 

u 


dEen steraa he Mm Baan Zen ET 4 


vdt de gedaen ban! pen Nr OEF ANA 
boet ende half bergh Sedum, ban die ban Mar⸗ — 9 — 2 2M 
leillen. In Latijn / Coronopí & Sedi montani B EU RENE 


EN 
9 Ni) Dn Ni 


media planta Maſſilienſium. 


—V 


ZS 
— 
* — 
— 
EE — EIS 
me 4 8 


— 


Ny 
LO 
KON 
HN 

| — 00h0 
— “/ 
| N) „mi OL 
4) 4 „> USIN 


9 —606 
— Vo IAD 
AAN 
A | NN 
\ 


Wer — 
9 Y | ü 
KN d 


nn 


CIS 
Vars 
IT 


\ 
) ES 


— 
OK 

q 

7 


{ 
— 


N A 
9 


gan 
S| 
ZN 
— — 


NN 


SES — 
ES 


— 


—— 


Nem 


| Mibe goedrafebocht Biet k voe ghen 
hier by te voe ghen 
— noch vanden ouders / noch 
ber Herbariſten en is beſchreuen ghe⸗ 
reen genigfe gbetjenujfe die fp fa 
hebbt als oock om datſe aende zeecant beyde 

_ Sop, Die cruydt waſſet ouervloedich onder 
de 


ZS 


3 Pr 
— 


— 
— 


Ce 


— 


526 Beſchrijuinghe Lan Serpentina, 
de  Traga 


cantha opde hoeuels ende rootfen ontrent Mar ſeille gelopen aende see met zeer veel 
de ſtijft van en ſteenachtich bergh 
da voft wilden Pynboom ghelijck/ verfien oock zijnde met zeer vel ſteelkens van drye pa 

nek, UEL MEEELIES J Je 


dat clepn facdt b | dien n vande Weafcheof 


le 


gen EN racete ende aoe 


PZ Eer U 


Diuerſchept. 


sle 


Ald erminite Serpentine. In Latijn / Serpentina 
omnium minima, 


** tn, Bn Muris. An an kaf 
kon. An franchois/Queue de Souris, In En⸗ 
gelſch / Blod ſtrange / 02 Moule taple. 


— 
EN 
OR 


Nn 
* —XXlX 


mate gheenſins 


* Ee Lanne ikl 
Vv ENNEGMEIE EN VMRG 7 
Kalf CA a À Ae std, ch in dlät 
E eee 
eraf id 


ke 
L EE ie ee 
6 boer Ath 2A 9 
DN 


| _ Puprenteetkens. | 
Tot deſe voorgaend — 5 dwelcke vande iongher Perbariften st 
erf —— bam hen bat iin — — — 


vergaen a — — 
dende eter waer fn oi se edt befloten is De bladerfens zijn 

sacrale ne Fha lane (if aoe van fimaestcden Water yepcrahe 

lijkende. sma Hoo ar „> 


náne Advalenua iso Guts Taft 
N / BOTTE HON IGE 
az dik 8 Ee 8 


*8 


Soor Matthijs de Lobel. 
Cafelken. 


( Genofflen. Oft oock zjn Cantabrica Plinij? 


Maelen. 


rend — 
Plupmkens 


dee Diuerfche corrten ban Plupmkens. 


Zee-Genoffle oft Zee- graffeken —— 
— oft Vilcaria toeederhande. 
Dragon, 


j rag 
Prarmica tweeberhande. 


5 


— aben ne enthele Sinofften „In taz 
bhyllas 1 stylueftris maior vulgarior. 

' Sebo — 
In Frächois/Gyrofilées, Oilletz:eñ in Walſch⸗ 
an Viölertes herbu es, dat ís/Graf- Dias 
Lieren. In Ftaliaëtch/Garofoli ende Garofoni. 

In dpaenſch / Clauil oft Clauo deefpecia. Oft 
Ginoffle oock is Canrabrica Plinij? Ende is 
Veronica 43 Pien ij ende — —— oock 


nations ende * — — —— 


iAugli · In Engeiſch / Coz⸗ Dobbele Ginotlen. In Latún/Caryophyl= 
lus multiplex, 


seg etchrijuinghe van groot dobbele Sinotfle/ 


ende gheoeffent worden van ghedraepde —— — effene / ronde / lanckwoꝛpu 
f bladerkens ſpruyten 


VE CG 71 VET SC 


8 bel btigbe ende witachtigt half incarnaet / mer root geftreept ende gbepiet 


OL 9** 8 hdd 5 — 


wicheide Ginotfien, Caryophyll In Latĳn / Hortorum Caryophyllus multiplex 
& albicans, fore pleno,t nebe ar en —* winor, rubro ———— perae 
tuitis afperfo, meen 


Mar de ſchoonſte zijn zeer bobbel ende vol bladeren, de weleke altfamen bouen omgbewelft 

- pen deer aerdich aen D'weerfte canten oock ghekerft rieckende ghelijck eenen Giroffel naghel / heb⸗ 

Die wiſteken: Van verwe menigher⸗ 

Ee rte weten, oft bleecfroodtsoft b bruphroodt/ oft purper we den pede ſommige oock witacht 

uch / ende ſommighe gheſpickelt fommighe met roodt gheſtreept: ſommighe cleyne ende ſommighe 
groot / die alle ghelijet dende ſtaen en — Debladers van deſe ——— ijn bla 

de ende —— ſteellens 


luttel woorden beſcheijft / te weten ouer af groeyende met eenen bieſachtighen ſtele van eenen 
waer op Dat groepen lanckworpighe bloemkens ghetjctt anghe hudf kens / inde welcke EE 
deyn fe zedt fight. Welcke befchrijninghe eenichfins fchijnt te rde met de Veronica , VAN 
Diofcorides gheſtelt onder De baftart — zo —* —— Sy groeyet op berghen mn 
bemden ende houen / hebbende een gheheelroo ——— ortel / De bladers die vanden 
— ———— inde middel beupn * B Rn note — ——— 
snelste drꝛaegirdode b „De Herbariſtẽ houden Herba Tant nicà woor Veronica, de welcke die 
opnemen nae osiemanpanegben ——— ſieckten / hoe wel dat de pe —— erf 


wdn meh a — 


3 Door Matthijs de Lobel. jb 
nart van Montpelliers beveelt te nemen den Nederlandtſchen Polemonium oft Ocymaftrum, 
wiens wortels van ſulcken cracht zeer gheprefen worden, 


_ Bobbel purper peirſche biep ghekerfde Ginofflen, ——— — * ghekerfde wilde Ginofflen: 
3 


In Latijn/ Caryophyllus puspagtns fore mul- n Jatijn / Caryophyllus fylueftris fore 
d pel profundè laciniato mplic chin rubro. 
GE SS 4 NNS 


NN 
9 


— — 


9 


— 


— 
— 
— 
— — 
—— 


— 
INNEN 


J 
d 
J 


—W 


— — 
W 
9 

5 

—e —— 

— 


— 
— — 
— — 
SK 
— 


— 
| K k 
⸗— 
— 
—— — 
nn ET 
SNS —— 
8 


— 
* gf 8 
— — pn 
— 
— 
Namen 
8 ENT 
NS 
ð ND: * 
S 
RA 
— ns 


XRBGGäe 
An, 


— on 2) 2 5 — 
8 
— 
TENEN — 
—— — 
{LT PORN 
7 Pi HD EN { & É * —— pin — 
id | Adha add * IE à 7 * PGE AE A LAA pdad sind 
ie — grootte « blad d zijn dieper ghekerft:ende 
$ ‚denweer tidt in Neder landt — —— — 
ana Ra afs 
d gheſpi R————————— groote 
bos roode / Die fomtijdts c igbe fraeye verandering 


nigh ef 
he — / boe beft grooter ende — —— van — zijn foo ſy de bla⸗ 
TN peel brecder hebb | 


L win mes hen groot zeer ——— ban datde hadde —*— ende — 2 * mael dunder 
cleyn 


6 len A * Yar YX, Lan a kaale de / 3 
1 ver j Bratt eas 
ROB heben f (wee oft — (de deyne encfel EN in onſe houen 
Deerſte heeft { tt 6 EGA A 
(Ál 2 idd eid 


vd (mee ghecrolde kene 
EL Des tweede en is Der eerſter miet ongbelijd van (matie ried ai oee maar eben 
die bleeck roodt zijn, hebben int midden * — * eng veſelinghen. 
— ſelue Joore worde dobbel met verplan oefenen, 
* derde — in carnate bloemen seat * dan de ene van. anaf blader, 
Kein midden dz) oft vier fan 80 — — gin vork 
Dande voorgaende: | 3 


J 


4 € d 
\ f ii Ld 
: 


Ea 


hr ie Pan SP, Praal alat Kana baai AOC laa an DA aaa D 
530 nde ded 
Xiuus bed 


ben 


De de ‘Caryophy Ius ſylueſtris tertius flore pallido ſuaue rubente, 


/ 
— 

NN 

F * 
WR 


— 

—BW 
F 

W 


8 
W 


nn 


Liggende aldercleynſte enc⸗ 
kele wilde aerdighe Sinok⸗ 
ens met cranſkens / bez 
fptengt met ſilueren oft gou: 
ben tichtkens. Fn Latiĳn/ 


In Latin, 


PE — 


_ Oo? Matthijs de Lobel. 5 


* — ui & Pf PUPS 
Onder de enckele oil Gi fi (£ h —7* voeghen —* GSoffellene die * om 
de cleyn eld Nn 4 & gn  H, jl (Hi , —* Ea h ck 
den moge ) oloftium, dts ghe ce ghewass gh gelij — 


uu 


Gri: ge ed maer Dre mac ener onder welcfe eenighe roode zijn / 


dooꝛr w 
Babe ie abetactte ſteelkens eenen voet lancf / ‚ende bladerfens van fatfoen vande Ginof: 


U ens / maer ſes mael cleynder — 


lkens hebbende bladerfens ende bloemfens * * 
pen niet © onghelict: welcke de — * est in fijner: bof ghecreghen beeft wt Dols. 
_ fandt: De ſteelker hooghe / —8 een oft twee 


| omt d'oppe perfte. 
Met de eerſte die a re is / worden 5* canten vande hof beddekens beſet / om datſe 
uyten. 


* Te * | 
— 


Andere — ——— leeghe / wtlandefche Ginoffels 
Alxertlerntte leeghe ghemepnffe bleeck⸗ roode Gie kens/ zeer luſtich met witte bloemkens. In Las 
noffilkens. Fn Latin, Caryophyllus repẽs, hu- —* Caryophillus minimus is al 
milis,minimus,vulgatiflimus rubellus. ticus Hor candido amceno. 


E Ree Siet foorte —— twee — Dy — dooꝛ de neerftichepdt vande Rae 


—— tliefbebbers, 
4 dt ende Nederlandt de canten vande tijen 
*8 pa * te vanton Heels 
—— * dwoden /t ae er ers WED welcke 
nar ———4 y 4 ë — 


332 Berchrijuinge t e alderclepnite leeghe wtlantſche Benoftelkeg) 
Fens. Aengdefien. bat pele plante zeer welbefent is / foo en iſt van gheenen noode die breeder ie 
beſchrijuen. 
Ee Andere — leeghe wtlandtſche Ginoffelkens / 
eer luſtith met witte bloemkens, 


Dit gheflachte van Ginoffelkens ghelijck ontallick veel ander —* van * 
Japi hierin: Dederlaiide fijnen. aerdt ghenomen / d 


1 
* 414 


— verciert worden ‚om het dick beſetſel van De bladeren 1de welcke Benten ende — 
dan de voorgaende Ginoffelen. De ſteelkens zijn oock een palm hooghe / bouen ghetackt op de 
welcke waſſen bloemkens zeer wit / ende luſtich met vijf bladerkens: daer nae comen de huyſkens 
met ſaedt ghelijck de Ginofflen oft Lichnides, De wortel is zeer veſelachtich. 


Af oa IN 1 1 AE n Anas EN PNT IK at. TE fe 


In Xl atijn/ Caryophyllus Holoftius, 


IDT & Deverhenen cantẽ vã de veldt in Wal 

Al SD landt / befonderlickin Tournefis mien. 
8 X leynije van Rijſſel / worden verciert met deſe 
\ JÔ ſoorte welcke met ſteelkens van een palme en⸗ 
A7, \ Ze De oock onderhalue ende met graſachlighe bla⸗ 
NS F — ders zeer wel gelijckt dE Holoftiam van Rucl- 
| 4 S\ > lius : maer de bloemen zijn breeder eñ luſtiger. 

| eN 


— 
—8WM 4 
NI A W — is cleyn / langher / ende veſelachuch. 
— WZ NE J * ſe — worden ghepꝛeſen teghen 
—44 e herteloppinghe / draeyinghe int hooft vab 
N WAM 


ies — lamheydt ende ſtuypen oft ſpan⸗ 


Keſnen⸗ oft Tunlkens, 


wite a es an de eN 


Be 
* 


8 
44 


JE 


* 
ILS CU Waeikes A 
ef * 

— 


kr f 
NN ke Ue 

— — — 
* — 


PNA DE / 


meria-alba & rubra muliplex. 


En 


— 
— 
* — 


Door Matthijs de Lobel. 


ſiue Caryophyllus minor 


latioribus. An U 
pe 
E 


Auelſtris, minus 
meg e,qm biecch / hoepeelbloem 


gelſch Dweete Williams. 


att / Armeria 
RE 3 
ẽ. In En 


ẽs. In Ì 


pkEgaft Tuplk 


J 
od 


à Aaf nfaatlerd — de K * OEE 1e Yaa, hats AS 
53% PE hdd 


va 


1 Rerfoe bloemen/ anderfins de boorgaende — 
gelück / maer met ſmalder bladers / ende in al beel 
tlepnder/walk * bep: ze op Sbebergbte. In Jatin/ 


J 
ds Ansel « 


re 6 Oe 
— * tämen foliis, & pend Ze feellacis quinis _ Binderkens. In Latfin/Armeria prolifera, 
foliolis:vrraque collibus oriunda. 


AN NA A _ 2 
— In \ W TN 


À 
— 
— 
— — 
—— 


— — 


— 


— — 
— 


D — alur ARR — * EN ‘ P] PROD Bere P] e * 
Cit is Dd: ob — — — er WR Zan Hit vijf ghedeylde bloemkens * 
— ODE wt de witachtighe wortel veel d ſteelt it voethooge / met blader: 
— — ee der. 5) Fop ſteenachtigh gf-Fens/ende oock 
zal d * nde Mechelſche indi p wel — 


pinie van in: In —— Bochm mut⸗ dati ie Noetwille. * —— er 
a. In Walſch⸗· N 


he as Ì 
te Plunmkens get ghetrolde hanei eno nde * * * 
Van hen, — ens zijn oock alſulcke diuerſche ſoorten afs van de groo nt ſommighe 
zijn roodt met wit ahefpiekele, ende —*2* oe gheheel wit met bleeck⸗ haer Srei 
omt aen d wierſte⸗ Lanten Dieper ende d unner ghek 


lieffelicken rueck ende De aerdichende: groehende oe —* — ——— —— tert 
van de weghen in Duodtſchlandt Enghellandt ende Statien. 

D'eerfte heeft twee q kelde draey kens in de middel van de bl — 
op ghetackie ſteellens De bloemen sin fcb ic fomijdts oock if 

ed —— is | (44 ver AP 

Ban: deſe —— groot bl de Diep ghekerft / van dierge⸗ 

tijde verwe / — — 
— AXAM hg pi ck Doncker — eid 1 lid dd Ae —— 


‚wie 


‚ Dodt zijn de bladers * * 


en TE Nn 


F 


daten ade an etn oade 


Dooꝛ Matthijs de Lobel, * 55: 
witte groote pluymkens met gheerolde harrkens inde ¶ Andere witte incarnate Plunmkens. In Latn/Su- 
middel, In Latun / Superba maior, flore albo. perba alba altera, & ſuaue rubens. 


A 


5 2 
SN — 
* Ref! 0 
| : 
We — 


5 KA . 3 
h à fr , 
—— K 44 —⸗ 
derek 5 
„B.M \/ a 
1 — 
9 ⸗ ⸗— 
W Fi 
Wi Wii / 
4 WIA P ld 
AN, á 


” 
Ze 
5 

Ne 


nd dn OE a PE 


AVN . 
\ 5 
AN eN 
N Nt LNE — Een 
Wi C 
1) D 
IT 2 


Ws 


N 

\ 

NS 

AND 
— 
NJ 

WZ 

\ 

| 


\ 
IS 
(ASN 
1 4 — Ir 


2 — E 


En 


& 
NN 
Uy 
* AD 
vg 
DN \ 


IN) 


f 
B 


Bin vrg i kens int mibben. Ooltenrücklche gPlupmkens ban Clufius. An Latijn / Superba Au- 
| 5 3 ſtriaca 


Clafij. 


— — — 
— — 
— — 


r E td * de, À * 
336 ‘ — dd nd X 


per * 


—A— 


Atroonkens int midden. 


iaeren / van 


te 


1 


4 ed En | n 


Ë 2 J ) 
he Tunix oft Armeria.fiue mnor 
> 
F 4. PJ — 


is. In Latin ooek ghenoemt Flos cuculi/ ban ſommi⸗ 
1 u fet — Oee an : * 44 A . A 


— 
le Xe * — * * 


daat $ / DAR 


primus Dodonzi, An Boschdus 
Ptepnnegle. In Walfch/Cuyderelles. 


In de vochtighe bemdẽ van Engellandt / Nes 
der landt ende Normandije waſſen de Craeyblot⸗ 
kens / die ſonder reuck zijn enckel ende dieper ghe⸗ 
kerft / met corter ende breeder bladers / dec 
Santorꝛie oft Vilcaria ghelijckende. Deg 
Die meynen Dat H erba Tunica oft Tunixis 


EEE 


en zijn want fp de huipe miet en ap emiffen. Dot 
woꝛdet van ſommighe meefters van Arabië Tu- 


» lemonium „oft Ocymaftrum welck is Tunics 
van Gordonius. 
DZee gralſeken oft zee-Ginoftle. 
De alderminfte van alle deſen ende die eenich⸗ 
fins ſchijnt te weſen den ſelfden ghelijck ende cen 
medefoorter is Die vãde Nederlãdtſche 
genoemt wordt Zee-Moly/ van ander Holo- 
ftium, iae van bepden principalick alſoo genoemt 


jj 
PE 


D 
ij, 


Ii, 


lich eñ zeer vele / op deerde gheſpreyd / groen blaat 
wan verwe die vande Ginoffels ghelijckend 2 


(8 
armen, 


oid | DEJAN, 9 7 
4 & & * 4 zer hanen 0) 


de welcke dat groepen Dichte croonfens als die v 
den Candiotfchen Thlafpi oft Bieſcloock vat 
verwen. Theeft een langhe / dunne eñ roſſe 
vande Serpentine oft Ginoffle. Met deſe plane 
nten oock aen⸗ 


* 


Gan dan (iS € A 
Li 


wercier Net s ende Enghelſch vand houen: w 
de zeecant vele is groeyende: maer in heete landen als aende Middellandtſche gee / wonder mn 


ghevonden. E | 

Ce * 8 dean, 7% 6 landtſche oft Bergh Gino Cf c EN Ee ends arntd | 

— TEN Arde Me A PR SO ARD J c shahid 

— 8 —— FP ps * — Vor Mt SS en PA fo, ncfahelijds 

V TE € hdd ld ‘ Di) hd Meid 1 

vock vier mael der blad û mie anherntiksin secatie Tiê Hoorde gefien me | 
Witte ende met incarnate bloemen, . * ve 


Door Matthijs de Lobel, 537 
— Sinotfel AIn sang 


peren beren minimus , oft G 


Zee⸗ grafieken oft zee-Ginoffle. In —— 
hyllu 
* marinum Dodonzi . An bhosle 
— 


Bliegenet-crupdt, In Latijn / Muſcipula fue Viſcaria, 
tflás Lychnis (yl. Cluij altera flore — ende — Blieghenet-crupbt , In Latn / Muſcipula 
Silene id Aldroando. ft Armorariaaltera, 


4 Muri Vils de Ken KEE ib 7 * kk 
B en / oft Lom, cruydt / t 9E fea zhen 

* bids vele 
J Dat ſy mie aleen en cleuen aende — maer vod vlieghen ende vijfousers, die — 
— 


EN ELITE Wat 4 Bwa XTA. EP Pe PN A} Kaa Y.y- 


338 n 

by vliegen / hoe fucte bat sie gheraken / Daer aen vaft blijven. Dit cru 
dlandt van Languedoc op —* pen ende aende canten vande moch 
—— eol emkens / maer wat langhe b zijn di vã⸗ 
de clepne Santoꝛ t d itſe bladerkens / groeyende 
ſteelkens van * —8 — — zeer. der Dien vanden — oft Spchnis 


niet — 


de fat A / b A8 | 


Cee 7 enden ende is J 7 F MELA 
van (ommige nde groot Selamoides Sal icum Ban Clùfius, 
{ ancks de F M fi q 6 
der plante de voorgaende niet zeer onghelijck van ſteelkens ſaedi / blabers ende huyſ fensrn 1 maat 
een zeer clepne mofchachtighe bloeme Dragender die geelgroen is. De cracht ende tghebꝛuyck van 
beyden en is noch ter tijdt niet bekent. 


AE oe Cn 1 Ee A 4 1 snot ke 
& Ld \e 


be clepne bloeme van —— van * 
nerus? Ende is Lychnis ſylueſtris altera, tũ Be- 
hen rubrum Salamanticum Cluſij. Aphylanchos Monfpellienfiuid. 

— | 


A 
—— 


— la oft Armoraria — | 

“ Defeplante — — 
de gronden ende gheweſten / groeyet nu 

inde houen van Portugal / Engellandt ende Ne —* 


MER 
bâ 7 
a ff. EE Ca Ei p Datar 


nium oft cleyne Santorie ——— Maer i 
als —— geheel beſtreken — 
lijmachticheydt. 

Aphylanthos Monſpellienſium. 

Dit cruydt / dwelcke een is —— 
De nu ter tijde) wordt ghenoemt vande gheleerdt 
ende neer ftighe Herbariſten van Monpelliers Aphylant hos, niet om dat gheen blades en ſoude 
woorts brenghen/ maer om dat de felfde foo cleyne ende biefachtich zijn / datfe bpeans dꝛooghe 
— cer ſy —— sijn zende fchijnen ftroo te wefen oft * — van Wer 

Bieſe ghelijckende/ 
od * — Barth palme Hooghe, de voete —— zijn / — 
e former abd bloemkens dꝛ h er Dan dic DE 
hf oft keykens / ín — ca en vit — aje 
En ie lcke zeer ve le grocpet inde ———— ende rouwe plaetfen daer de Ilices * 


— 


Sonder doꝛſaecke en if niet bac meef a De fracpfieh vend ee 


Door Matthijs de Lobel, ; 532 
Wilde Pyrechrum. In Griecks ende Latin / Ptarmi- 
ca, aft Ptarmica folio Taraconis, oft Sternuta⸗ 
mentoria, ban ſommighe gheheeten Pyrethrum 
ſylueſtre, ende ig Tanacetum acutum album 


Sn In Aathn Draco, oft eer Tarchó Simeo- 
nis Sethi & Auicenne.Fn Franchois/ Targon. 


In Italiaenſch / Dragoncello eff Dragone. I 
Engellch / Dragon. 


ub. 


9 9 
* 
0 Em 
al PN 
e — — 
Zag 
DE — 
— 
GI 


EA ANSELN 

fp 
* My UNIES 
an. en 
EE 


wel dat een heghelick tfelfd 56 


dd hdd d 


comende van ee ghefiefen in cenighe ayiupnac tigbe oft clifterachtighe wootel / want hoe 


ï 
AE * * * 


‚Dima aide ftdenhepde der 
de zeecant ende plactfen daer Zee⸗ ayjuyn oft S À Ss } rené 
| quillen groepen inde felfde fonder te trecken 
eN dd bp ies —* ne waerachtich te * * ons veel Beesd 
rien verclaert hebben: Sp ſegghen oock dat tfelfde afebeure 7 
annet gede can oe en mam Jenne 
chfins is ghelijck ſoudt ende azijn tſamen ; 
BREE vele ghebꝛuyckt in falaetaetif ghemengt. Dragoen worde 
ch ghelijck De kerſſe / daer af dat de fimaectc heeft. Dock en w 
melee dar Daine buen ende woad werende eme elan ande wone 
Dont. De bladers ane PLS Dat tſacde als baftart ende niet genererende depnis ende vers 
de / maer fan vn Ede abide a Kali oft zee S dt ghelijck 
É Cr langher dan Die vande Pearmica nochtans níet gheke elijck Di — 
mmigh * D ijd Die vand 
— bedroghen zijnde door de ghelijckemiſſe mert rl D —— 
nefelcats dieverse gheſpreydt. De ſtelen zijn eenen eubilis hooghe De wortelis cleyne ende gez 


NBE arne ze ade top vander aerden. 

filteer wordt in Ens | plactfevan Rakette. Water van Dra oen ghedi⸗ tact. — 

Enghellandt witermaten zeer ghepreſen eaf « —— 
verteert de groue flupmachtighe — —— ranes 


* 
RN 


LE 


— baden dese ie hdd ee 


Doe wel dat weet planten, de welcke — d * — 
Shchnuer ide Pearmien benoe geroken zijnde moghen verweet etri, aden mmo 
t Um, byde Ferharst BEREN EER Le Stern — 7 ’ Led v x Pyre- 

kere | hen /midts Dat beef van fimaecfe 
2* * nd hid à ⸗ We 


EN 


540 Beſchrijuinghe ban Bapleurum Ban Montpelliers / 


Tracht. 


Takelken. 


EN 


NE AE EN — 


ban Languedoc tweederhandt. 


Door Matthijsde Lobel. sát 

zijns Buplearum met ser rsi Fn latijns 

en Aer ed ke ifolium , eft ig Bupleu- 

m van Dodon bande — rt het 

ie ophyllon Cord e ende Panax Chiro 

E An m ban Montpelliers ende bande herba- Tragi die hem de (elfde crachten — * an 

an: riffen. In mie ng Bupleurum an⸗ Boochduytſch / Wundtkraut. Oock wordet ban 

ſommighe ghenoemt — eporina: Maer 
ten is gheen Elaphobofcum. 


eran 


‚N 
PA 
— 
———— —F 


NR 


emt wordt / v — 
blie’ js eDlabers Beef zn Eeen ghelijckende Die — Terios Maer de 
verghelijckin — ———— gh ten eerſten Dat De bladers eenen vingher breet zijn / daer 
dat De ſtant Terebinchus is / ghelijckende een — plante als Fe- 


iere en 
ons als * bie ets gheftelt hebben onder De Paftinafen: — tblijckt wt Plinius 
gheeft De bladers van Oluf-atrum. 


Dalen en-ooten oft Scorpions crundt. 
hee „u houen ende dorre gheberghten ontrent Montpelliers gheleghen / is di 
Srocpende, maer elders geer elden ten zy noe bomen: chde worde gheheeten nen 


5 gelij be eert vanden Scopi De Bin met baiichepdt beclecbC ende in een 
BDD Melian aat oef has dend eannbies enke ARE ed dE en 
ä * benen a En DE bi sb liſckende ghekeert ſtaende / maer 
hoe 
—J EN — ngd eN ——— 
Heraclea MIE Drewes 0 eat (of * * af RN dd —— tc / w 
ſen ende ende blad * 73 
ders. Cleyn Werle erunde At — — Gort * —— 
RE or KDE * Li Oe 
mn fn aerden Detenes harde tacten ende de ſcheuten echte rouwe vonde en 
a, EN sane Dll: DN 3 Ii 


in het nd. —* ⸗ —— 


— fo 


foli an dn nrelfets 
A bd haat / 


Á Á 


sar de Beſchrijuinghe ban halen ooren / 


Ed hid dl dad 


Dcogpion-graffi. 
Clepn Perlen crundt. 
ſwertachtich ghelijck die van Satomons ſeghel/ 
oneffen int aentaften ende row / draghende boven 
aende ſydetacken witte bloemkens / ende oock nef⸗ 
fens de bladers / de welcke voorts bꝛenghen clach 
effen / rondt / wittachtich / oft graeu blinckende 
ſaedt dien vanden Hirs ghelijckende / wacrom 
Dat ghenoemt wordt Milion Soler, datisvan 
tgheberghte: Dwelcke gebrofen zijnde / zeer Doos 
ghende afvaghende ende fcherpis : Ende 
op rouwe plaetfen / oft Dienten niet meren oef; 
fent. Tſaedt is cleyn ende blinctende / maer ghes 
timpelt ende row / gelijck oock de bladers zijn, Die 
ſaedt wordt zeer vele inde Apoteken ghebruyck 
dwelcke inde Somer ghepluckt eñ vergaert wordt 
vande vrouwen Die Dat te coope dꝛaghen: Maer 
in Engbellandt groepet zeer vele van (elfs, 
Daer is dD'alderclepnfte / maer cen palme hoos 
ghe / hebbende fimalle bladerfens die vande Plas 


aefticE:n 
SI — —* ei 
EN Eens groepen die gheheel minder zijn. 
N Groot Perlen crundt. 
Á\ Groot Perle-crupdt heeft langhe / dunne / hayꝛ⸗ 
( / achtighe rouwe ende fwertachtiahe ſtelen / meeſt 
\ eruppende lancks Der eerden / aen dewelcke van 
N N EN f tt kfn *434 48 
ſcherper ende breeder zijn dan die vanden clepnen 
B an ded Perle ·cruydt / de welefe bedecken hayrachtighe 
er — Groot Perlen-crupdt, In Latijn / Lithoſpermum 
aux Perles. J EG bdut ö In Italiaenſch / m aius. 
ilium et 
Solis. In iN A ERN 
Di —— ⸗ SHEN: K 
laens Mill 9 al SCS | 9 
bart. In — LF gn As 
Engelfch/ SNE Nt 
Sramell. st ge 


eN 
— 
BN 
5 — 
IN, 
—— 
SND Nen 
— EN UN 
7 


£ 


Door Matthijs de Lobel. Kine jj 


iede Sade 


Ei ae oan all ed atd 


ij 


ve Hir 


‘eer ma eat de perche bloemfens 5 afd ja zijn: Dwelcke veel —— is om 


den ſteer tet te DO van cleyn Perle· cuyde / h hoe wel dat min 
ν— foo 7 : 
mit voors en Bengt @ JEDE DE PErIe-ct cri — ey Nederlandt ende Ouyſhlande alleen 
inde D ridge Me pell j ige add bek hd gghe van Selle-neuue ende 
ellen htighe plaetſen ende boſſch ( li —S— 
e G > 


als Brandan ende Enghellandt. 


Dioſc· Ægin. Sacdt van Perle⸗ cruydt gieten ende met witten wij gjevrendten /breeckt Cracht. 
den ber drift dien metter urimen wo: vil 


EE 1 


ns Et 
* — Ander tuil b ud de Wortelkens bã 
Perle- cruꝛ Anchuſa. In La png det haluen van ſommighe gheheeten 
tijn / Lithoſpermum Anchuſæ facie. Anchuſa degener facie Milij Solis —* emine Bu- 
° glofli,aur luz rotundiore radice ru 


a 
Qi 


—AX - 


_Òpbe af hangende placfen van Dof ftendats Die | EEE 
dijn blaeu die vande wilde Dustoffe oi zang abchienbe. gan —— — blemen 
B hj Herle rupdt met roode wastelkens van Anchua. 
beant forte ——— Inde coren velden bp. Mechelen ende — ende op veel ande⸗ 
deyn —— 5 t: ende beengt ſtelen voort van eend cubitus hoor 
— dien dock niet — F ——— pal arend 
Muer — RRRS; EEEN 3 p $ 
de — — donder — —— maer wr oodop 1 mueren ens 


De blad * 


544 Beſchrijuinghe van groot Muer/ 
Groot Muer ende gti Fn Sriecks ende 
Latin / Aline „oft Hip aior … In hooch⸗ 
duntſch / Voghelkraut. a —— ep 
ne, Pauarina,oft Pi — gallina, Galinella 
— ‚ Morfusgallinz. In Engellch / Dn Aldermeelle Muer. In Latün / All 
ithweed 


ne maxima, 


— 
— — 


— > 


1 as N° 4 en @ 


te 4 — î * —* nen ende voghch 
Bens gbeirne Cte ì EN — 5 heeft 
Eens gheirn gheno oemt wordt sd rbete: 

zeer — cci, ronde ende vol bladers vanden Gupchelbepl m minder * we 


hdd — 


Gla ſeru ie 
—* — gBelijeFenderwic ende gef sefacdt is zeer clepne groegendein lams 
worpighe vonde huyſ kens lap 


Dit loopt op ſommighe hagh —— An de donde 
ighe t jor 
since — one basf En ie acnde grade aen ontrent — bre andande 
hemuepun gaat —— okee gBelijdks nr ht 
—— ——— sr vat 
Def plante is den gemeprë en Muer ze ee maa nag 
bende / die lancks d'aerde —— —* — 
ande reſte en is fp den anderen niet ——— bock opde —* paar ende gronde 


Dit eruydeken ghelijckt oock zeer wel den corts — Sona bej der 


I 


ne met teere tackſkens/ Dd (/ Sinfensft 
cleynen Thy ee ———— ghenthey hed ert —2 


be zeer welbekeni. 3 — ten — 


&t za 


Door Matthijs de Lobel. — 


pt Detbete. In Latón/Alfine minima, ende is Al- 


* arte sh henkk 
LEDE JEE Ë q trundt / oft Boender 
pete In Griechs ende Latijn / Alfine minor re- 
centiorum, oft Hippia minor. Sn franchois/ Waghelkeaut/ootk Fieberkraut / om Dat De bitte 
Morgeline, Mouron. An @ngelitb/ Qidoi⸗ bande cortſen doot bercoelinghe doet minderen. 
Imn Engelcch/Zitle Cpickweede, 


Chicnweede. 
Aj 
1 NN 
J VALS ze Ne We 
J —2 60 A Yo VIND 
is PAN Ne alg 
—n ENAME, Wa AN (9 
J Se ) NN EN ‚N —B AN! AR DN: er 
4e SAT AANEEN 
—* A 
* VENZ Va — 
— De 2 \\ LP) zl JA; Wo 8 
q NINE eeN! 
AA —V — 
(ve VES —— 0 —— 
Un NAA die ue And 
TS ESS (5 
Vé ENT / 
Y OIS IP? (N= 


d) 


ende Aline, 


746 Beſchrijuinghe ban Mupſenooren / 
Crunpende Munlen· ooren. In Grieks/ Myoſotis. 
Iu Latin / Alline Myoſotis, oft Auricula Muris. inie ooren ebde 


Ju —* — rr ge In Franchois /opſtaende. In A n / Myoſotis Soo — 
Petite oreille de ſoutis. An Engeiſt —— prei —— ecta. rolde 


— cate 


SS 


qd 
4 
4 7 
* 
—2 


SE 
SS 
SAAN 


IN 
ANS 


Bupfen-oozen eens Deels cruppende/ ende eens deels opftaende. 
Dit cruydt is zeer ghemeyn aende watercanten ende bemden ‚vanden _ghemepnen Apotctas 


Per 


omde gheiuckemſſt edict heeft —3 Muyf-oo kens. Dit is € deels opder eerden crus 
pende / ende eenf- — SN met ta cÈffe fe lanck oft 
te zijn, fe Guychelh —— bloemten⸗ zijn blacu,tfacdten 
is oock den andere helijck maer d is wigheſpreydt met veel ſaſeunghen. O opper⸗ 
ſte ſteellens met —— sijnt in cen gpevolt spee den Weers — Scoꝛpioen. 


€ 


Ouer af hier ende Daer lancks de haght d e Doen oender En clap 
fens Die vanden cruypende Muyſen odzen ene cleyne boete bladersl 
die vander —— 1e oft Edel leuer Sn ende blaeu bloemkens als van Guychelheyl 
of nd 


® [ n Ze Dat fp meer tacten heeft ende met 
banan sado ende — van kp ende ftincfende van reucke· Die fodanichis! 
wordt Mollugo ghenoem 


Tragopa pu Rugpireu Al pinum· 

Mijn mede diſcipel de zeer gheleerd 

—— — eck een drooghe plante Tragopa abenoemt van tonderhafwen dum groot Di de 
J ' ett bni heid wer) ide 


ingher dicke: De bloeme g ã De gele dangievocſche Perf- 0 
5 Ander 


- { 4. vn (rine 


bree 
‚wen — —— 


Voenderbete met de blabers vd Onderhaue. In Ta⸗ 
tijn / Morſus Gallinæ folio Hederulæ ‚ oft Cha. 
] rik. f nei Á FE rf 1 


Vod Matthijs de Lobel. 547 


EPSE 8 
Ee CVel Ain 3 Pe F Fat 


Alũne corniculata Cluj, fj, Ú 5 

nerbiſz. In @ngelfch/ Guning/Bucwbat. Oft 
pock ig LappagoPlinij, lib.26. caps1o.bp An- 
guillara? — 


aa Ya * 3. J— 7 — — 
Es. LAS ORS d 5 ER : ad * —— 
— bladerfens / abevefelde — (Een ende ſteelkens — PES = #5 
5 Ve 4 at elijck: M de blad É‚ fs hade, * * Ct * ast: bd hidde ad 
J ite Er ln rde de a ON Bene de hd | tondt ende ghekerft: wi 


wijs. Men be Natta sane RAE ———— ame, MERE ſpacie Coons 
en Antwerpen. f-hoenvan Vlaenderen ende Brabant bupten ende bin 
Opgaende tleyn Hoenderbete met ghedeylde blader: / 

…  KengvanKupre. — —* 


548 Beſchrijuinge van Hoenderbete met bladerg ban Onderhaue / 
Ander Hoenderbete met bladers ban @nderhaue, Opgaẽde cleyn Boëderbete met gedeplde bladerkt⸗ 
vã aunte. In Latijn / Alſine parua recta folio Al. 
odo diuiſo. 


Rand — ſines hedera 
Aeg — —— ceæ, ſed rute m 
n — — fB EX 

NZ De 


AN 2 Are 


J — * —8 — 
dd F F W ee: 4 
E VANEY ID AAE 
ED KD 
deg Wss RN Ne 
/ 8 Een IN: 


[3 
Eer 5 
EE) 5 
SE VES 
IS EN ESS 


4 
Np E 
— 
5 
B) : 
WR /) 


— 
AN 
MT, 


—* 
—S 


Bld EE d 8 
J Ê 
ú UT ESSE pe 5 
AGS ki Ú à D 
—7— 
5, ST ff HN 
% 9 4 Zim EAN — 
heid ee ASS 
( OMI EN: ZD 
S 2 ws E\ Ze AS IN 
— 9 — / 


NAW 


UNE 5 , 
ms PVE 
Arif to A, 
(8 8 —— vide 
D A WGE al, 
er] dn 4 — 

(TD * 

d 
IN Dd 


— 


* 


— 
gj NN 
SIJSS 


AIN 


— — 
— SN di DS : 
—— — 
* — NNS 9 af / 


Supchelhepl Ozenge manneken. 
Gallusin Guiecks waste feggen Hyacinchus, 
def haluen dat dit eruydt om de verwe vanden hya⸗ 
Y cintb mocht Anagallis in Griecks ghenoemt wow 
Vo ven. Bp auenture d'ouders hebben dit cruydt Ana- 
gallis gheheeten / om dat zeer moedich ouer alde 0 

VIE aft verdiert is met aerdighe bloemkens die zeerlicf 
\ ficEende luftich zijn om fien. Wy Fennen nu KE 
tijdt (wee foorten van Anagallis der ouders / te we 
de roode ende blaeuwe / de welcke van fatfoen Shen 


IND TE ins en verfchillen / dan alleen ín coleut van 

IIINN ES MR gp Men eñ eracht : Want et roodt Guychetheyt 
WENN ES nefen ghebeeten/ doet den aerſ derm wigat daer op 
OKININS Vet shefirefen; de welcke tblaeu Wijf boet 
IN | weber ingaen afs hy wihanghe / foo ons Dioleon 
AN deswt ander tieden ſcheiften is befchrijnende. De 
9 de deſe cruyden hebben ouer al teere fiel 
draghende 


zeer veel bloemkens / nae de welcke cleyn 
— cleyn ronde bolleke ns die vanden Vlas 
ende. ue 


Door Matthis de Lobel, — 5 
cks ende 
chelheyl orenge geeen F Grie 
— Aa agallis m wie ok & Anagallis 
femina cærulea, van en M ae 
van Dat gerant Molochia de 
his * * —* Biaen⸗ — witten. wapiti 
Mouró à fleurs rouges & bleu ues . —— —— 
Mortiaom. An Engellſch / Pimpernell 


4 


d 


pl Arn 
—— 


Vd 
) EZ TAL es 


(AM 
RES 


aen Gupchelhenl Wjfken, * 
Bende Wuften benoemd 6 h at ſoo veel miet gh en wordt / 
verf rr * * 144 4 ſcherph yd Arnd GE u GEM E dt 
Geel Supchelhenl, k 
Geel Guychelheyl dwel sfalft inde land heleghen 
ende onrrent ons —3* De * veel te wle —— in ——8 ded | 
Ee Io Aten 
— Tgroeyet geerne i 


ſſch p aendt ende Hoym 
groeyet g do sid twee —— in hals beid 

Dacron die cen van deſen fendt, die faloe * dand 
_ <p Dedden deſen voorleden Somer an defen Gu pehelbept ghevon den gn 
_ €en Doncker ende luftich bofch by Couenern. — md oock (ten tijde dat wy Dit bef * 
__Hen)inde boſcha —5 1 eyden vanden Ridder ddorthon / gheleghen twee mylen van Briſto bp 
den afganck v iere «Dance Matthiolus claeght nae fijn maniere da ac apebeetpolendie äsabria 
—— —— Sombaerden gebeeten Panarinam, in Toſcaens — —— 

ellandt 
Met vande ghemeyne Aporefers —“ — 535 ghehe moppen: en ſoude 3 dat 
ae veel qualicfer verdraghen? Aloft tghemeyn volck niet en en de 
—— oude te niét doen / ende — niet nae plise weber nieuwe 
| hangende —— — B ved ies be — — at bp ut: 
_ permit ghevallen is vande ghemeynen ant dolende gheigck afrernepne volck ſoo beeft 
À —8 — Alũne is/ — Anagallis — Db Sraa 
È * hel hem hadde doen oen ghedencken niet D bete oft Diaboli morfus, welck € 
kheiſe bebe waere ir maereer fijn: fouten bb opsbeblafin bere; Jae d beters le 


a nateelt, 0 EN 4 Ka VA Ws 

550, 8 re bed fi ed gt entire * — id * 
ater Lungen. In Latijn / Anagallis aquati 

is Sion oft —— ende ce vas d 


aft Sion non m van B. Bock / ende Be. 
Beel Gupepeldepl. An Lathn / Anagallis lutoa. cabunga —— 
its ; * * F hé Fn Franchais/ Berle, 


cel Ap PDN * 4. * aar TE 1. £. . Le BK f penn as df df (1 
beb ——— wel oa Tg, ende FL hû ſanck ſulcks vermaent hebben. Hadde 
hyt tof Daer toe wtgheſtelt / hy ſoud daen hebben. Want het is b ture cen ſooꝛie 

van Scabiofe, oft is ten min fen zeer De (ann de fcborftbepdt. 


Crachten bande Guprhelheplen. 
Dioſcorides. Beyde de forten oan upehelden hebben —— — poon Ji 
be — — oft inflammatien ende trecken de inghedreuen —— oft. ſplinteren 


— EDER FARK VELE be — 
Dt op vo ws etende fs benen 


LES | Bet-voort-loopen. Som Oena 
ſelfde fap verſoet ben ——— alſt ghedaen wordt int neuſegat vander ps daet de pi 
nenietenis. erp me fonich ghemengt is goedt teahendoncter ende dup ge ande 
Kell * — dwelcke Plinius oock ſeght / ende daer toe vock eben be 
wan eenen * aer ing is / ende teghen de verhithepde der oo — 
Guychelheyl ín wijn abefoden ende ghedroncken / is goedt teghen de be gen 
ende — be ab cbueten vande Leuer ende Nieren. Men ſeght dat —— deblaeu 
bloemkens den wihanghend 


— 

eid dwelcke —— „Galenus. - Guxychelheyl manneken 

ebben een verwarmende ende droe * —* zeer wel / — 

— onderb erpheydt / maerom Dat fp oock de worden toch” 

—— ende de vuyle five — Plinius, Eenoragmevan ap werde met ijn gevon 
utile bond mar mat u ende zijn der Leuer witermaten goede horn 


er 


matten | 


E Boor Matthijs de Lobel. 
fp de voorts etende ſweeren. El mee is oock zeer goedt op de varſche eed gelegd, 
rije opd — van oude f ten fed foo 3 e varf⸗ 
ú ter treckt. 


7 


4 
— —* 


herbe 
olck ín Brander fe * Dit cruydt Berle, maer de iongher Herbariſten h heetent 


ghemeyne v 
wyſelicker een vande dd van Anagallis: ghemerckt Dat de bladers ende — van bien niet 
en Beef lancks de grachten vande bem⸗ 


Der heeft / oock 
eftaende wateren. De bladers zijn een weynich bondlomme ghekerft / groeyẽde aen veel 
fuighe tackſ kens die vande Poꝛceleme ghelijckende / neder gheboghen ter eerden / 


in lll 
— ghelij 
pe wocloopende met veel fafclingBen / onder * cruypende Sheli — de — Capel 
ien —9 heheel — dan de Kerſſe / ende niet onlieflick van Deſe pl 
wordt ghebruyckt n ict goede voortganck teghen de Scuerbuit foo wel ín enen —* at Cracht. 
Duane de ſelfde abenciibe foo wel alft Lepel cruydt / Water-Ferffe/ oft Berula ende meer 
daer af wy op ander e plactfen gheſchꝛeuen hebben. Vooꝛts dat gheen Cepæa en ſchijnt te 
da Dox celeine poe jd 
 Tragis. Dit eeugbé wodt vele ghebꝛuyckt vande peerde medicijns/ om te x rdrijuen de gh 


M SE 89 
t Een: onrEsaaher 
hand dend OE hdd ei 


_ Warer- -Punghen in fatact. gheten/ bꝛeeckt d 
de doode vrucht / ende verweckt den vꝛouwen — — 

Tſelfde met boter ende azijn gherooſt gheneeſt alle gheſwillen * wilt vier Daer op gheleydt / 
ende ſomtijdts ve vernieut. ib Ei 5 

AEH, nagallis 
d t Ede De ene zijn witachtich / ende 


L— 


11 


sf 
———— halen, 
Derde Water Pungen. ‚Fn Latin? — — 
tica rte iede is bp auentuezen Sio 
ratum alterum ban B. Vock / met de hanin * 
de Polepe. 


an Latin / Anaoallis amy 


o 2* 


tica quarta. 


* 
Nij Ar We. 
9— (vs 
Pb — 


— dje —* 
he 0 —* is 
A ken 


—— — —— 
— 
—* 
9 U) 


Ket Hr 25 hi Anrhvllie 


S met WML EE £ 
52 e A a * P Amana 


Ast Derde Water Pungen, —* J 
Deſe plante groeyet zeer geerne in vochte plaetſen / oock aen fonteynen ende been: maer en 


wordt foo veel niet ghevonden als Dander. Haer bladers zijn van Fatfoen ende verwe Die vande 
minſte Valeriane niet onghelijck / ende De frele is cen panne hooghe bonen in tackſ Fens ghedehn/ 
ſpruytende wt een cleyne ſaſelachtighe wortel, De bloemfens zijn wit / nae de welcke vonde blaeß 
kens comen als die vanden Guychelheyl eleynder / die rijpe weſende yſerachtighe 
hebben. Dit cruydt wordt gheuonden cen quartier van cen mijle van Antwerpen bp —— 
fancEs de canten vande beken ende geachten. 
terde water Jungen. 
Deſe groeydt in dierghelijcke vochtighe plaetfen in Brabant ende Blaenderen : draghen 


de veel ſteelkens een palme oft onderhatue hooghe /op de welcke waſſen cleyne witte bloemtens — 


van vier bladerfens / ende Daer nae huyſkens van Guychelheyl: De bladerkens zijn lanckworpi⸗ 
pgr 2* Cy N — eh eek as ARsnofsle - 
( de bron 


ER diddl Al 80 


JL 7 
Eerlte griſe zee-Anthyllis vã Zanguet 
ders van Muer. In Latún/Marinaincana An, 

— thyllis Alſine folia, Narbonenſium. @ftoochig 
Gerfte Zee-Anthyllis. In Ratijn) Anchyllis prior D'Eerffe Anchyllis ban Diofcorides°T'ig Aline 
Lentifolia maritima Peplios effigie 


hioli. 


ban Anguillara, oft Paronychia altera Mate 
thio 


en 


innn 


Door Matthijs de Lobel. :- 
Diofcorid M ſch * Ci fen Efes 


(3 


hah 4 ATA ti lt aa desa els 


Paron ychia Aline folia, F 


554 Bel Do ij dd Li | Ernst 8* Rs A 
Want die hayꝛighe plante die Marchiolus voortf-beenabtr en Fan foo wel de gh bande nas 
ghels Paronychia ghenoemt / niet belpen/ oock b wy op een ander plactf de Date de 
ſmaecke ende cracht beeft van d'ander hayrighe aupden. 

D 4 ED PN 24 A Mar U es 1D LL: 1 DD CA: 


4 
ee 


Die cruydt is ouer al byden voorgaenden 
ende op mueren ende beſchimmelde/ ſteena 


tiger 


1E 


bende / van drye duymen oft ecn palme hooghe. De 
bladerfens zijn Die vande Rute ghelijdtende van 
grootte ende ghedaente in twee /iae ſomtijdts in 
drye ghekerft oft ab 


Ns Na fronts 


edeylt oan verwen bleeckachtch 
ee vr ï La, pre rt 


ee —— —— Ent VI vonbe 
Haſen · ooꝛen van grootte niet onghelijck. Beyde 
Asks ssrruNon Af 5 LL. — J te 


J * Je C pl + thee 
de Winter / ende beginfel vande Sente. Daernae 


J 


in vueghen 


gheſien en we 

Diofc, Dit cruydt gheleydt opde gebreken ende 
berdicheden vande nagbels Paronychia genoemt 
gheneeſt die, 


7 bál € r ï — 
datſe voorts vanden geheelen iaereniet 
rden. 


Andere Elatine. In Lathn / Elatine altera. 


Geren prijs wodfken. In Latin) Elarine Dioſcoti- 
dis, oft Veronica femina Fuchſij & Matthioli, 


D opꝛechte Elacine van crachten eñ gedac 
ghelijckende nae D'opinie van alie de Herbariſ / 
van onfen tijden / isdie vande Hoochduytſche —f 
beuren / ende fonderlinghe vanden zeer ghe⸗ 
leerden Fuchûius, Cerenprijs Wijfken genoemt 
wordt / hoe wel dat een ander ſoorte is dã Bet Eer 
renpꝛijs Manneken. Deſe plante groeyet ouer⸗ 


nee 
{ 


en 


uencen / Dolfine / ende op fommiaBe plaetfen van 
Duyrtſchlandt ende Italien AEN 
gbevonden im Nederlandt ende Enghellandt. 
Xcruypt lanck t fijn tee 

lijcke ſteelkens / die zeer vete ſpꝛuyten wt een cleyne 
wortel / bladers h inder 

die vanden 


de minder ende ronder dan Die vande Glaſcruydt / maer hay 
cruydt niet qualicE ghelijckende. De bloemkẽs zijn die vande 


⸗ € — 
— ed 
ji ARE 
ì zijn 4e 
k 14: pe 
— 
— 
* 


Nin 
ij 
4) 


= 
* 


FS 


Aslan 
9 
RT EN 
A 
S 


be, 
—— 


Doormatthisdelobel, “55 


Ei sid nak af. 3 . Eter de REN B fous) Braut sma u 4 


F at 9e J. F BIE EERE GA se * id p If eg ag 
ende ft ſtoppende cracht met g den / zeer goed bet Roomeliſt * — 

hd d k jd ſi J gh h t gh d C 9 / eten De ſwee hen enz 

quabe le ſeericheden / dat onghelooflick is tghene Dat daer in d —— —* 

cijns ha 6 d af te etten / met ad —— gheſchicke Chi⸗ 
En zeden Gele habben, e ſlech 

iſt ghel hadde / heeft ſulck ontraden / ende 

poot firijcten ende Dointeken van defen erupde, Dat be neufe meh: 

eéteworden / ende Dat voorts De reſte van dlichaem € fot <aterije gheneghen was, gheheel 

u werdt. O zij Rich zwooght Die niet fcherp 

Andere Elatine. 


Sorte febr wordt Marth iolus Bier beriſpt / om dat hy thoonde een plante die deſen he nae 


wgbel heſn ben on cen —2* nad bladers / maer in alle ander dinghen d den beorgaende 


tofs Eläti *4 * én 3 FT DR Fe 4 


| — bete leght. oek * ingeri floppet Roomeliſoẽ. 
Î * B Ker chto opgroepende ! Flacine, Elatinere Ga. 

dte beeft De ſteelkens van ecnen tacnde / van bladers ende ghedaente ons 
kens p j apelijd — maer meerder bloeme voorts brengend vande felfde verwe. De wortel ís 
GEN De wat fs ſaſelachtich / e ſteelkens. 


* In Latijn / Veronica vera an wk de 


* E züs M k v Matthiol In Latin/ 
pul * —— ende — Veronica recta mas; Matthioli. 


mn :/ fin 
DAD Ro 
NW — Zij 8 Een 
ASIN —— 7 CN boj 
IIED UP 
5 Ae 
B KS Ay 24 
Sp LGR 
Ei ze 
* Mi za 
N — — 


df — 
Aij \ 


* 4e 9 
Pijl 


Cracht. 


POE A EINE) Maa tenre —⏑ Aa Mia U De | 
356 er bd —20 eV VEP MEI Matthiolus 
cÉ . 


ud⸗ 
GA ee aaan NE $ 
VNEEEBMENEN VE 


ander —— oft quade pb Besten on once al inde fers vande landen Soor 
waerts gheleghen / ende oock o 

ghelegen ghepluckt dit cleyn crude, hebbende zeer veel tacf Fens die hayrich / rood tact ich a J— 
teerkens zijn van eenen voet lanck / opder eerden — waer af de bladers ghekerſt waren, 
— ike madrys, geeen van gBedaente gelede 

— van erberis, Í ic ahelück Di r 

cleet met bleeck bl kens van abedaente di d sh factba 
maer minder / nae de welcke teleyn ſacdt volghti in platte hie fens. ge wortel is fafclach tich ende 


tich ende 

Eer erenpuijs, gheneeſt toe alle quade ſweeringhen ende wonden: Maer ghedroncfen ende opge 

—* — ſy de Sbefcheurchepde — gheleerde mannen ſegghen dat twee oncen 
ap van Geren 


B VEN VEE 


Cracht. 


ws g aecken. 
rid rele in water heden is zeer goedt teghen de — vande Leuer ende Mitter 
€ aber 


Je ' 


end 


(Se Coal Ara on £ Reng EN ma FE KE a a f£ 
en seh el Ae Wi WG Te vi md nj af | 
crachten v⸗ van Chamzdr) Eys, De b deb De fchervk 


dn 6 


* re 


€ 
en 


bimif natural feuot sicher a 
uen veranderende in comfi 


atthio 
In Nederlandt inde houen van — van — — * — hebben bid dit crupdt 


1 —— 
ENE * ———— 


cratht. Matthiolas feaht dat drye vierendeel l dit Eerenprijs abedroncEen ; 
is teghen de — ende tga fieckten. — alſoo ghebruyckt i t 


—* — 9 —4 


Te 


ENEN * 


openen devaſtoptheden van A inghewant/ ons — E crenprij⸗ doet. — 


pr 


leynſte vecht opg pee, In Latijn / Cleyn Eerenprs. An Latÿn / Veronica minor er 
Veronica reéta minima pillifolia, — 


aen 
— 


z 


AEN DD 


TEEN 


— 
— 


—2 


Ve 
DEIN 


(/ 
EN 


Er 


0. 
N WN 


B sf LR artan at 4 se 


Dit Eerenpꝛij is onghelijck minder, ym oft ft onderhalf groot be Hoed 


| Dooꝛ Mathijs ne Lobel. 55 
inder hebbende dan ons ghemeyn Eerenprijs: De bloemken ns en ann dock dien niet onghe⸗ 
j peet * ende vaſter by een ſtaende gheluck aren / nae de welde veel. huyſ kens met 
3 eh 
B Cleyn Gerenpzijg. AB 

SDi Gerenprijs ent groeyet boet rergbet dan inde landen Noo terts ahelegen / ende is oock 
— voorts comende ouervloedich ind end 
ef eerde Quendel ghetijcende). waerom Dat vant, —— voo een din van —— ghes 

witachtich / serens 

den welcken dat niettemin in ſtaen ende de van blad ers / in adt fens/ bloes 


Fiplachdieb onder D'eerde cruppehde. Dit cru HDE ís drooghende ende een wepnich warm, trecferie 
frac den flapften ſmaecke van Quendel. 


5) 
$ 

La 

= 


hi B aad prijs vanden Gert —— SEerenprüs oft Samander. An Latun / 
Jatijn / Veronica reta —— onica ſupina facie Teucriĳ pratenſis. 


MJ, 
Granen 
— 


(NGD eme 
en EEn 
STANDEN 


1E 
— 
— — 
GEEL 
— NT Es 
Ce 
SAIS 
F Sr 
EL 
Nd 


2 
* 
er 
5 
ND 


— 


—— 


8 ii 7 DD iN 
Hal; 4 
a Je a 


Ci ET Ar 
Pa He Hi 


di U J 


PE * —— zM⸗e Keli⸗ẽ ⸗ 


hmdl hd 3’ ed heeel 


verciert De — van —— ende — recht topgaenden aar 


Ë * met — die eeen voet lancf zijn / ugghende / ende bedeckende d'aerde: waer op co⸗ 
an ſchoon Soemelf-blacu bloemkens van vijf Bladeren die geen ; blijen 
* De —— elcken dat alſoo 
toegheſchickt worden als den Ecrenprijs / vanden weeen ommige root groote ghelijcke⸗ 
E —— crachte ende ghedaente. 


Ap penninck 


eef Erle d —n aa , * — 9 

EERDE, 

— gator nar! Nummularia, oft Cén ti morbia. Oft dark Ereftel 
ralen ik 


7 Al atd 


in Itatiaentch/ Di En tn Naier· kraut 
* bind ed | 


dd | 
| 


Wpterreenven shr prean dia 
â 222 


_ Daor Matthijs de Lobel. — 555 


laders hebbende 
EE oetiben Har ende Hyſope actine, fo en mercfte hp niet: dat de Defa van —— 
— de blad — ER : oock Dat D Hee de ſtele va * Sy ed PA mid 6 ft € € 
fenb bie bi Ore cgaen 7 ghelijcf Plinius oock doet / ende dat hy gheſeydt beeft 
— — 
nele dat Petreú. Con- h P Kerfde bl 


‘ Pr j a 


— ⸗ 


Bende Beeft een cleyne / es langhe wortel) ende cruppende / viercante; harighe fielenva 
er — — lanck / ende gheboghen. De bladers zijn — bouen ane De 
oft Orega, oft —* shel, met af aren Daer er bloemen aen groepen, 
* groeyet van ſelfs in en ende houen / oock op — chtighe ende Dorre plaetſen 
van Garmont/ ende eeeh ontent Dantes tuſſchen de Scharlafen greyne ende 


geskied bie vande wilde Valerianc, 9 wordt. daer ghemeynlick gheen 7 
zijfen, 


lid zeer 


Senegroen. 
den Chirurgiens e te landt · loopers foo zeere af prefer veel ſieckten en⸗ 
dreken inwendich end Dich te abenef ij F yſen / als Ruellius ende 
Die gheleſenh bladers hadde van Oreg — 
———— etræum· Vooꝛwaer 


zen — bisa Symphytum,dan D ab an Mar- 

es. De Ehirurgiens hebben dit crupd ‘Confolida * —— — — 

Correo ende Bugula, Daer een ander gundt Defen ghelijcfende ghenoemt Prunella oft 

o : bebben ſy den felf ghegh vom de hetike pen wr? 
4 


heydt vander kelen. & den ende bedwi Ene ahefcheutthendt vande 


— ee en 
Bruynelle he — 


280 eting ban Sega 
Seuegraen In Latün/ B 564 Ed 
thio li. Herba g acra Brans Artbretica Pandetatij j aai 3 n Engeilch/ —5 


2434 
J SME Mac⸗ 


ten. De Senegroenen oft — 


houen, hebbende — 5 taco 
ens / Die lancks der aerden uyp 


PNG: aders 
WE die vande „Bater- Punapen — ed 

A —— ander cantachtighe ſcheuten ſpuyten wan: onbe 

W, N Hij — J. B PN ze Neal Kad ” 

* —* — € ‚r 4 Jer’ * / EA 

É worꝛpighe baders groeven Die een weynich gekerft 
— * zijn, ende op d auerechte ſijde doncker roodt gelijck 
Die vanden Veyl oft Peupmboorh : waer doordat 
2 by auentueren — de hef eos — — 

J £( Ch 
— ui bal f de ſte⸗ 
7 le opwaerts tot bont toe roldomme Den ſtele fiat: 
SS 
SSS Dh: fomtijdtso oock 
Di Ze ín ceu wit. D (is ſaſelachtich 


— meerder dan die vande Bꝛuynell ele. 


ytum van 
fimaccte eñ A maeckt veel fpeecfels, Met honich 


breken vande Longhen — — water in⸗ 
ghegheuen den ghenen de bloedt — ende ter 
ghen de gheb: eken vande nieren. In wijn ghe⸗ 
=D) N ſoden iſt zeer goedt ghedroncken teghen h —— 
ot ansi kr fronden vande vꝛou⸗ 


wen dwacke oock ghetuygt. Det bon jn ghed ab ab 
van zenuen ende alſm men heben ie Sy h ſlaet den dorſt / eñ helpe de vous 


mp hy JE ' 


_ Galen. Symphytu m Petræu m kan de vergaderinghe opde * ende het ctter 


Get CR Pd : Li ( sE 
‘ns snoei 


gb 
——— op ghele vt. Stucten vleeſch met 5135. — weder 
vaſt aen cit. 


pe, 


6 P esf a £ * RM R * B — Kaa F 


Seber zemen, ende alfinen — EE * 
——— —— 
Karel * —— egro dt heeft, md 


Bidt dd Pr 


Diuerſt cheydt —— 
Inden hof v 33 Mouton wordt onderhouden —— Senegtoen / hebbende derghelijckt 
bloemen / ende eenen recht op waſſenden ſtele/ maer beyde vollijfsigher „ De bladers zijn oock ron⸗ 


e fiijf. 
loe de wonden / ende biffotaret tgheronnen bloedt. Sp ahoren oock de geel⸗ 
u erf ſto the den / ende D e bau 
Î El, pede / ende * 


wan de fweeringhen d talg bie met (ap 
gewa en worden. — toe dinswendiahe wonden ende oock de snee vande ien? 
abe 


— wilde groote Madelieuen. 
— Lift dat Diofcorides ſt ſwigh —— ab er 


— 


gs 
a add 6 
Pe F7 B dan Cat EL en pe ———— —* 


bp ſeght/ Bellis groeyet inde bemden voorts brenafiende wine bi 
welcke is gheradinge / oock niet lettende d ouerlegghẽ vanden ns —— 


Dooꝛr Matthijs de Lobel, | sr. 


8 Wilde groote Madelieuen. Fn Latijn / Bellis ma- Dobbel Madeli 
doorſylueſtris. 


ba Hat 


EE / VIEREN 

Wen/ende Margrieten. In Latin / Bellis hor- 
tenſis mulciplici ore „oft Bellides Conſolidæ 
in & medie; ban Tragus Primula veris. 
Fu Boochduptſch / Maſzlieben / oder Zeitlaofen. 
ranchois / Marguerites, Paſc e 


quettes end 


— 


Caſſaudes. In Gealiaenteh/ Primo fiore,Mar- 
garite & fiori di prima verigentili, @ft oock zijn 
De Belides van Plinius? In Gngelfch/Daptie, 


Sen 
— rl, S 
‚ll BON DS ad 
RSA 
— J — 
hi EN Ke \ ZEK — df 
IÁ\ SSP VREZE 
DN PN De 
hs Nn 
{ 5 ANP 5 
lb, ( VE W 
Bl) ‚ Ú / 
teg ed 
— en (177 IN 8* 
Zeis f 7 jn ZONE 
- — — 4 LD “< 
—— WIT & — 
hars dirt * 
—7 


— (caat re ral Rf, tat. pe AE. al — PEREN Lj a . 
chtet Coninck Griecken( cke ghehuwet zij n foo veel mans / een 
Eheuck haren man den bals af-ftact ) dit cruydt den naem ghegeuen hebben / waer nae nader⸗ 


os Je —— — —* bijeen —“ he hd bd /die aerdit 
Bin, ende in Franchois M arguerites gheheeten zijn : Bant Gijn veel hoopfens van bloemen; 


E Js — — 90 vr? J 2 Ovl *IVI Add Aad / wi 2u 
Bice Midden wt de bladers / vande welcke de cleyne Madelieue Die inde bemden groeper * wel 
voorſien is / dichte by een ſtaende / groen ende ghelifuich die vanden Olijf boom oft Piloſelle niet 
onghelick. De wortel is clepne als die vande Weohedeee 

* Diuerlſchendt 
ſen is ghelegh grootte vande bloemen. De bloeme is … 


pd 04 
mehnlick jon JA * 1 CE Att Ra * ens — 
— 


T. IN 
* geel ghelij Camille / ſomtij kroodt. De gene 
ouen groepen ende gheoeff ent worden om tuylkens te maecken / en verfchillen niet dan 
Ras Re, 7} Pi £, ri — A er 4 Pa 


GNo Nin ole oen 


DIE 1 


S inde 


_Hde veffenigh 

bloemen meer 5* sene te verplanten fa wer clepach jorden De 
abebrupeen reet ghettifuigher / dobber dE EE gher. De Chirurgiens 
* atijn genoemt zin Con(olida mi 


V ahd 
AAN De 


Ser huttel febijnt van deſe e verfchillen die de í Ade vals ; 

da media, ede iongher Herbariſten ghehecten Bebben Confo- 

* — —— de bladers Die vande bemt-Madelieue ghelijck / hoe wel dat ſe twee⸗ 

arne Oroepende op cen teer ſteellen van onderhalue palme ende eenen 

| Bieden anderen niet onghelijck. Dee Beeftons mede ghedepte D.Pennius Engbelfinan 
) ) bergh Duyſſchlandt. 


p 


van CN 4 ' A —— —A— u 
7 asf 5 


2 *2 delieuen / Cracht. 
fen ende atfinen gheborften ende an ater err warer is zeer gocdt gf nn 
dellet ende ander; ghedaen ín fatwen ende ceronen. Wa We 
Delmas y uen en del en Waer mt claerlick is blijckende date zijn mid: 

3 


ch cout ende drooghe eer dan vochtichv | | 
bemenat- h an nature / met eenich tſamentrecken daer onder 
— — ſeght datſe verſoeten de groote ppnen —* kens oftiuncturen/ dace 

zijnd uwe ende hebeurt met ie bel de af te leyden — eenn 


mnd pn SG, 2 
— nt en el he ae’ 


562 Belcheijuinge van dobbel Madelieuẽ miet witte bloemen ef Wei 


el met witte bloemet, ende ghe⸗ 


Zobb 
ſp ckeit 


ende fluxie vande humeuren. Decoctie van 
Madelieuen is zeer. goedt ghebruyckt met een 
clyſterie teghen De verhittinghen vande ders 
men ende heete cortſen. Weghebꝛee doet oock 
de felfde wercken / De hitte verſuetende ende 
bedwinahende / latende den pende 
ſterckten om wt te Depuen , 
uen fouden weecken oft lichten — 
maeckt / ís ſuſpect als Matthiolus met de ion⸗ 
gher Herbariſten willen ſegghen. 
Incarnaete eñ groen Made lieuen / kin⸗ 
derkens booetf brenghende. 

Dooꝛ ouervloedicheydt eñ ſpel van nattiee 

ren crijght deſe niet alleene dobbel bloemen; 
maer rondtſomme die ende binnen inde mids 

del heefte clepne Fnopfens ende bloemkens hw 
ſtich om fien / zh Be inde houen van Ne⸗ 
derlandt als Engel 

wilde oft grant nein oft 


— loemen. 

Die vande —* Herbariſten gheheeten 
worden Groote oft wilde Madelieuen / hbe 
Ben veel dunne, houdtachtighe ronde fielen 
wan cenen cubitus oft voet hooghe / die vande 
S. Jacobs bloeme ghelijckende / de welde 
voorts comet wt een ſaſelachtighe ende wighe⸗ 


— —* 
ZA * 
* — — PA ZU) iN 
Dn N Keu 


ED NL g | ⸗ rd 
P CD | 


\ en 


— 


VP — ZN \\ 
D (Á * y— 


ZAR | 


Wilde Madelieue gheneeſt de —— iſy metbandens plaeſters. grat 
datje doet ede Die de cleyne Madelienen do Slaeu 


Doo? Matthijs de Lobel; - j 563 
wilde oft groote Madelieuen / ende D. Peeters bloe 
men/ In Latin / Bellis maior, oft Cõſolida me- 
dia vulnerariorum. In Hhoochduptſch / Gents 
blum. In Engellch / Greate daplie / oꝛ Mande⸗ 
wurte. RLA 


Blaeu Mabelieuen , In Lathn / Bellis cætulea, oft 
Globularia Monfpellienfium van Anguillara 
aphyllantes; ende frondiflora. In Fealiaenth? 
Botonaria, : 


hij 
* — — 
2 In, 
} Ee TLN 
— ft 


) 


9 


9 glroeyende inde leeghe bemdẽ geleghen bp boft 
dn 8 van Gramont. De bladers zijn die vande ghe⸗ 
wepe Madelieuen ghelijet/ maer donckerder groen ende ſmalder / ſtaende lancks de fhijfachtiahe 
haet r ft onderhalf hooghe. De bloemen zijn blacuw ende aerbich / als € 

E. ve rondt faendey van fatfoen endeverwe Vande Scabiote, De wortel is houdtachtich ende ſaſe⸗ 


Ze — hej abel PO ind Adhd D ſchl 

J Bates hoff, Ri had Paghelerundt. er Vel 3 F gh koe 
E h geer ghemeyn cruydt / my⸗ nerghens gheen vermaen 
maer alleene de iongher Herbariſten die tfelfde ghenoemt hebben Pilofelleen Muyſ 
varen ende hapzighe bladers Die eenichfins witachtich zijn ende lanckworpich die 
| ee ak _vabdelienen niet ongbelijd/bouen wat holachtich / ghelijck een Muyſen · oore / waerom dat 


vd Did VE Ae ckerij * 


teak, Oer ee DIER vore ghenoemt is gheweeſt / hoe wel dat de Mupfen-oore van Diof- 
E sorides een ander rupdtis. De freelfens sijn oct ha rich / dun {me oft onderhalf hooge, 
elce sao C Kek ar — ECE — EIER 


14u144— 
* 


vis mpde gbi. Deh F heeft ſe k cracht/ af g met ee Eracp: 
ſubtylheydt / welcker cracht ſulck⸗ is / Dat tfap oft D'water daer fp in abefoden i 
De cker cra⸗ eſoden is / de 
Bin fen als die gheloeyende dickwils daer in gheleſcht zijn, foo hart tempert bi jen dinghen 
| Oft pfer doorbouwen ende vernielen fonder nochtans bot te woꝛden oft omme te gaen. 
eftfe een zeer erceltente cracht teghen den ſteen oft araveele. 
gh zeer ſterck ende front: Deet gorgelen gheneſei ſy den Punch. Dé decoctie 

Pilon Senese Roomeliſoen / de gheſcheurtheydt / ende deit rooben oane 
E 8 eylet toe De wonden / vock gheneeſt fp de ſachte gheſwillen vande mite endetbloet 
oem * wijf —————— ende de, etende zeericheden / ghedzoncfen oft daer op 
5 * te vat on il 

Mieren ende —— an Dornick maecken een pap geno ceghen ad 
BR | Sob 


564 Beſchrijuinghe ban Naghel · trundt / 
— ende a oogen. In on 

Pilofella, ende ban fommigbe Holofti 

acune. GnG * untſch pr dani: — 

SMeuzooz. In Seche ie: e ende Oreil- 

le — rat ou ſo eb Pile: — 

Veluerte. An ——— In En 
— —— 


Pilofella ban Spꝛien. In Lathn / Pilofellamaxing 
Syriaca. 


Li 
Puna 


1 


—* 
14) 


A 
Nij 


fcllaganSpeien. 

Noch hebben wy⸗ cen ander Ek van Pslofclle d die wt Sprien is gheſond eg 

de ſydachughe wollichepdt oft hayricheydt / een ee om handelen, zeer — de. 

om fien. Sy gheeft deye oft vier wiercante ab —— se en van eenen voet — 
men —— niet gheſien. De woꝛel 


— fs aart ana 
â Jet 
Lfa& Md: 


ee 


VDooꝛ Matthijs de Lobel. 565 


auererupdt 4 oft — — In Jatun⸗ 


Lottoen⸗ crundt oft Zee-Gnaphalion. In Latin/ Boocbouptfeb/ — Ed Engelfch/ cotton 


aria vul- 


aerdicheydt ende proffijt : iae dat meer is / alfoo 

groot als ſy is / foo en ſchijnt fp niette wefenans - 
ders dan fcheerwolle a 
ende het b 


Gnaphalium marinum,ende is Coron 
got Bombax humilis. In Frãchois / Petit Co- 


alah) wiſteeckt de wortel, 
binnenfte vande bloemen: want rondt 

vig de menichte vande goudt gele befien die 
er Aueroore ghelijckende / groepende op 
— tatſkens ſtaet een witte oft zeer dicke 


ijden miet veel bladers beeleedt zijn, die vooſach⸗ 
ich ende met dergelicke wollicheydt bedeckt zijn: 


ED nil adi 


van tenen voet ofte — palme —5 — / woor — gade eñ hiene, pd 
tachtich / rechte⸗ 


wede / ende ſchünt te weten Impia van Plinius 


/ 


de welcke haet ſcheuten beeft 


DE 


£ 


vant wiſpruy AN 


_ghen/p ee-Wolfs m 
ghelick maer —* Es) —— geer vele Lands de —— geecant Ende ſauelachtighe 


* 


int lande van | Cangncdoc en * foo coeuer pic. _Dpò de coften x vande Veneiſche Zee en hebben 


_egen/ad ua ef en 5 EE fleo 
Rua cf afleolario, _Cacdeis dopecari 
chief £, Af A 2) * * EPI en: Ef <a ⸗ 
ghend fe REEN WER ACE pl Er — 
(a Andie << (4 Ï 


lijck Di d Ì ‚oft Gsunrimne El 


VERN) 


ri mjcachtich van 
fa. 


Lal 
ve Ns 


JJ 
* 


J 
asten C 
PJ 


EDA ef 


Ni: — A 


Pp 


r 
a hok 
c 


4 én 


e, „ls 
—2 zl 4 


* Es jo 


ghebeuyckt/ Die zeet claer branden / 


* ee 


het —— 


ad 


Diofc, — * 
den nn 


sak 


had heh Ald 


9 


Le 


6 4 


ere 
Á de onoruchtbaer —A ſchij gh k j bladers ende — den oane Gna 
Bison sochar —* en /bladers / wollicheyd dt ende 
3 Sheftele oft * — pe ‘ot P l CME crupdy d ———— 
aen cots bier nae — worden (wan ons — Gnaphalion Montanum ‚oft Haſe⸗ 
woe als cenmdbel foo rde ei (eaben het Roomelifven enderoode vloet vande 
— ft aſch Ende ſuecn ——— 


Fer martine, 
pt dik er dhl Tad 
* * {, f, B nou eaf én EA. es 
EA eli pijpen serif moot td — — * 
ECG én Le { „É —X J * CL keg ela bi 
Î A peer iike al J diene / € ac —*8 
bets. we gheheele p ſaechtachtich ende cley fe neeſt gBevondenen 
dei is: de ghemeynft ie 
in * Pd 
Eracht. 


fau Ne * et 


— —— gie uyckt ende goedt bevonden —* de hans 
oft gheflaghen pecten. «flopt voef de maendeftonden vande v — 
— pia, ge van 
—— becleet ende thooft hebbende gheliſck eenen quiſpel / waer wt ander tackſkens⸗ | 
groepen die oock henlieder troſk kens hebben * waerom dat oock Im pia genoemd is gemee k a ds j 
ter gheen ghedierte aen en ruert. de bind big 


Po à 


OCE rens DA 
ah * 


principalick als fap met wijn ende melf —— is dan iſt seer a goedt tcaben br 


quinancie j 
e £ KD AN As ì M dn ai E a c. Ere ghequelt worden / die tſelfde * 
FORET DEDDEE n dat oockd dt inghegeuen: want De ghene die defe 
edicij ſter — ſieckte. 4J— 
Alderminſte Guer-crupdt. In Latin / Gnaphalium | 
Cleyn Guercrupdt. In Latijn/ Filago minor. minimum, 


dn 
EN SA 


Cp Nl 
A NE ANA 

AAN 
7 . — — 


Wz 
4 \/ 0 AN TP 


Inde hepden fanbactäs ende — landt van Brabant ende Vlaenderen / worden ge 
stonden wee ff 


borten van lepn Koodmelifven-erupdt De grouer van bepden draght fijn Slam 
Eens op troffens ahielijd gemeyn Rhuer be me hooghe. D 
bladers zijn twee maels engher dan de voorgacnde / anderfins niet onghelijdE van wortele. 


Dit is twee maels dunder ende teerder dã — vo wel van bladerfens/ats van har 
ed lancks de hid de bloemfens voor : comen gelijk Au 


Boo? Matthijs ve Lobel; $67 
—— Deſe iwee Roodimeliſoen etuyden sijn pii van verwe ende wolachtich / 
gelijk dan 


Bed — Engelfch Guer-ceupdt met lanckachtighe bladers. 
uer ff Fn Latijn / Gnaphalium Anglicum vel Belgicú 
Í ——— qa —— Germanica —— ſe⸗ folio lõgiore, quatitk ban March, tweede Leon- 
cundum foliá Horida. — ghenoemt. 


9 —W 
| — # — 
9 if 

M 
JI / 
RNA FD 

Si if Ó — 2 

Ee 


5 hebben oock — en ander meerder —— gheſien in Duytſchlandt / d ige 
echas Citrina ghelijck is / ende ſonder reucke: Op ander plae 


ſchen de bladers ouer al inde lengde ne ghelick die in deſe vee gamen) de welcke wy ie 
— niet gheheel bekent zijnde / hier —— — 
a 


uer cruydt heeft Dunne ende rechte Cad kens / Die onghedeylt — lengde 
vnd. ghelijck oct van verse ende ghedaente. De woꝛtel is ſa felachtich wi de welcke ſpruyten 
— —— half de ſtele (wee bladers Dan Die van 
ti oproaerts zijn Die langer ende finale Dan bie: —* en 
achtighe blik” van verwe bleeck 9— die vande Crwf cruydt oft Stoechas citrina ghe⸗ 
lij Dit cruydt is tſamentreckende / een weynich bitter / eũñ zeer Drooghende. Op de hoeuelkens van 
het doncker boſch gheleghen drye milen van Londen op deſe ſyde vande Temſt / groeyet met 
menichte / ende ME bp Dercheme € Antwerpen; ende deſgelijcks in Vlaenderen. 


Date 
* 
Dit NE No AR aA — * Es en pl 


k Pilofelle, groeyet ouervloe⸗ 
bic bop hooghe conde hap) ende ter plactfen dact de 5 — soafjen. | wordende. 


IE ley Ate ié üj ri meh ſaſelin ghen. 
uen / met luttel aenderefte vanden fee Die oock: — adelie⸗ 
vandẽ ſtele nf An br ett) As leyn by } De bloeme. come voorts op d' iii 

—* tenf-Declsroodt ende rood incammact ende een f-deels wit maer deſe worde mint —— 
ant meeſt wordt gheſien die met witte bloemen, Dit eruydt ie zeer froppende ende 


dꝛooghende / ende laf van ſmaecke b 
landt ende aarden ike, * is ſmaecke. Wo hebbent nea — tof Ee burg in Duytſch· 


en blaners +1 *3 


* 
* 
7 
— 


£ 
Li 


J * 


F 


— Leeuwen boet. 
ese pl ante is genoemt gheweeſt Pes Leoninus, datis te fragben Seeuwert voet om dE wol- 
vaten nj elijck ís den been Daer de voet aen 
dans —— oock foo weld'ouders / als de iongher Perbariften ſegghen Leeuwf-claeu/ Dafen- 
— claew / Duyuen · voet / Nanen-voet ende Hinne · voet. Dit bergh cruydeken is eerſt 
— — ende beſchreuen ſedert den tinden van felt ende ander zeer excellente 
6 eef fm bariften, A 4 a * 4 X Goa | —— 
ae bladers/d hs ae beneden/rinaer * 


71 ) pighe hayrighe 6 Sp 0 


ater „f.Faadlaat. Pea taande Bast. 6 de ande est 0" AE a 


568 Be De OE gh Gnaphalium; 
egt. Gna aphaliú wust zoobe bloemen. Amen ergb-Goaphaliun, 
Gnaphalium montanum purpureum. Graph nonnen: 


U 
Ds 


8 


ij S En 
duntſch / Meuſzozlin ende S El CRE À 
Bafenphatlin * — 
J Jen 
/ 


— 


———— Ke vantje 


LS fa, Sn opperfte vande ſtele Die oock hapzichis 
ende * oft vier — hooghe/ de ris witen bruyn violet / hebbende de bollefens 
oft hoykens wtgheſpreydt met eenen breetachtighen oft dicken randt vã bladers. Deſe plante 

ghevonden op de boogbe 5 ie tuſſchen Duytſchlandt ende Italien / oock opden Bergh 

aldo te Berone maer felden / waerom datmen n noch niet en weet wat fp vermach oft wat acht 

bat ſy heeft / Mijn kad de gf heeftſe oock elders gheobſeruert ende falfe coats wt geuen. JE 
en hebbeſe noydt ghehadi dan dz toogbe. 


odium paruum. 
es andere Die van Diofcorides ende oock vande tongher Herbariſten verghett is stere 
B sche ! gheh Belijck, voorts beenghende maer 
de blad pen bergh. — eej 


de meten die graan oe htichent. De bl 
geel zij — 4 f re ORDE kout ei 
EEE zun / — ) Ĳ 4 


Hofteocolon Bononienfiur ium, 
Dit ie — Pi D j ats hebbende twee reken van 


—— Grams di Ende grijs De we cht 5 ydt Opde cleyne ſicelten⸗ naj be gek 
Kerber eri hee Fermes de Clerclrwien icf dact, f sBs Robke 
Reyn bloemen/ Botten crupdt 
De luftighe crans vande goudt-gele bloemen heeft is — * Gꝛieckſchen naem m Chyſo 
— en connen beken 


ginboer het niet Fennen vande oprechte Hyſope van Bear * elcker troſachtighen cran⸗ 


€-3 e bloemen van dit cruydt ghelijck emerckt dat w Dop de te plope bien 
van — —— ende ghe — 5 * ee — 


3 wy ouerl ——— dander teeckenen vande befchrijuinghe ende c rachten/ foo laeten wp ons ted 


icken is het opꝛecht Elivfodemne: ® d welcke oock de Grie ai” abe 


end din ht 


hen linn bo inden cb 


ses 


Leontopodium paruum. 


yn bioemen / Motten- trupdt. In Grietks / Chryo- 
eone. dat ig in Latĳgn/Coma aurea „et is Stæchas 
tin 8 Is EE. A — PEN | FE 1 


fiet Traa: ain 


j g hduptſch / Mottẽblumẽ / ahein · Dupttch Chryföcome, ende wilde Heliocktyſos 
brliumẽ. In Italiaenſch / Amarächo giallo, eũ is Li ban B, Bock. d 
oen ia aurea oft Tinearia, maer qualick Heliochry⸗ 
AOS Benoët In Eng. ola flot d Morbewozte 


0 | Beſchrijuinghe ban Duptſth Chryfocome;, 
noemt hebben Amaranthus lutcus „on de bycans onverſterflicke verwe ende ſchoone — 


uighe⸗ croonfens binen: zeer l lan fe ftaende ghemaeckt van veel ronde wof fens van bloeien, s * 
bic vanden Orega niet — — ande Hyſope van Diofos. 


ee —* weickt trans type w vee varieert gougele ven af 
nh ae fas elepne gbelijc / maer minder, 

* — bie wat grijs zijn; van cen palme 

oft 34 heg / —— —— bladers graeu door Ae — 

Blas gbelij ouden hebb 

Chryfocome (is fafelachtich end —— 
meElemni of ronden — van —— — oock doen De bloemert ende igheheel cup, 
D y ff — ——— Wb ee, —— en 
gende lange ficken gade ur bie ovfjnondt hebben wi ach meren ce 


Eri nmighe van mijn ges 
An (eerde vrienden. "eaten de verhitte longher en woꝛ ve niet foe aoe — * 


verw gma 
aerom dat de ouer be beter dn ouergheſedi hebben; ben onser Aber ze * op de 
bef ie dan nd de gbe oft inf vandelongher. Defe plante is veel beer 
De fleenachtighe gronden van Languedoc / Prouence ende 


po 


loedich i je qr se ende! ende zeer wel rieckende / met en 
—— ———— acnden Xhijn en ende op ander plactfen van GrancEerij 
groeytſe felder ende oock miet foo —— 2* — foo en ſchijnter niet te efen dat letten 
iſelfdec Sor te ſtellen voor d'opzecht Ch 
ons M che meef d die e def plante epe cie 


ri C 1 6 Bx Kk AANS A Per 


„oumtteb Chryfcome. 


ea J 


ns AM 


Calf & 


SE te — groeyet op ——— gront een 5— bende ide. blas 
ders die vanden Roomeliſoen ecruydte oft ghemeyne Gnaphalion ghelijct met bleccf-geel bloem⸗ 
kens / ende tfaedt lancks de ſyde fcheuten 

Cracht. Dioſcorides. De (wort tel oan Chryfocome verwarmt — —— de welcke zeer goedt is den 
ghenen di Ezi í Leuer, aber {ín mee ghefoden wordt in 
ab ab ſuy nahe demoeder. De — — gheſoden oft bp infuſie / 
dooden ende neghen af de wormen ats 6 rperientie vande Medicins van defen giden ben bevonden 


2* — J 
1328 * —2 Coax 


——— eG A Oee Sh nt 


ge — ende bermen, 


“se ala Frã⸗ 


chois Penninck gheleerde —S— 
—* fegbt/Dentillaria Gefneri. 


Coat - Aars 


Stœchas — altera. 


My ghedenckt dat ick te Nimes ende Monipelliers abefien hebbe een ânder Stoechas se 
— *— maer — teerder / ſwarter / onlieflicker/ aſchverwich met meert vanda 


hd 8 ee 


Door Matthijs de Lobel in 


| pen elders groehet Da Bh | 
2 — is / ende zeer ende rieckende. Detroffens vande Slome en fe aen op elden fele jeg 
ner miet tſamen ghevoegt / ghelijck Die vande voorgaende. Nochtans iſt ſaedt malcander bes 


n ceyne ende bruyn / dwelcke binnen — hea daer — Daf ghebꝛocht hadden / zijn 
ploemen Heeft ghehadt / ende oueriarich is ghe n. 


Storchas citrina * * veucke, 


feb kek uſſhens (ie PI fi hj 1 —— 

haten grepne * oper nT —— Ä Ard ghe elijck. 

Nochtans a} ds * — J — 7 De sad eelfens zijn ecn 

— p dat groepen inghelijcks meerder rende be eenen Dien vanden andes 

ierina ghelijck / eenichfius ghelij | Latouwe. Deworel en is 

miet tgroop/bondtachtich/ ende gheh k in bekent ende ſelder ghevondẽ waer⸗ 
om datde crachten van dien noch! niet chefent en sijn. 

Takelken. 


SBolyck⸗ 


* — 
Palm 
1 zE VMG 
mn) er mo ed 


Bergh Polium, Polium montanum. In It 
liaeuſch oft Spaenſch / Polio. In Engelfc 


Az 5 
b/ Geel Polium, In Zatún/ Polium luteum. 
Polepe / ende Polp. 


8 NI £, ad 
* * NE ni Ô fi 
—B 5 ME &Q 
SN Wz SN Sl NGE DN NZ 
ë — EN VG NN AN 
4 — El 3 J 
NIE EEN 
—8 SNN Vz 
5 8 
APN NE 
— * 


u 


( 
vo ge 
DENS Sl Ù 1 
RN DD 
é JA 8 DNS 
— RY Nes PRN 
SS ——— 
Nel ZIS OZON as 
Hak 


\ 
Nel 


\ 
(8 


Nn: F nan DEN *5 NS 
À 6 BON —— n 8 nd 
8* — EN em 1 17/00 (, LEERD 4 8 

ze 6 DDS 


J ry — Br) 
e Ás NES Hil ez mi NN Eil TD Ax 


Doo Matthijs be Tobel 573 
À vate ouerſien van alle de — ende gheſlachten van ged foo t dunckt ons dat wy 


J 4 he 4 F —4 4 ht 
iii € J — * 


[ 
de Ï Î br 7 bede 4 BEN. F 
{7 D F ; Poliú 
ze 


Lj 7 REN 
iter B. AT Kk .. 4* 4 rs G PEN ag 


pd de welcke niet alleene de oons oh of fens(als Diofcorides ſeght) maer vocktghe⸗ 
4 cruy 8 


peincipalick in an ontrent De zee ghe⸗ 


hd Cr Ï pav viwen VEND Pp VVS 
{ / Pi * € 1% hd 


' 
— { Ea 4 LG ’ Roofs let za As’ Pe À maf ZX 


4 A ur Ee U Ltr Pand Ag 4 
EPs * 1 |H LPT AEN} 4* { END J Es Bat 


gh | f fen befete out intopperfie va⸗ 
6 | je vande Quendel niet onghelijck / 
plante beſet i grif htich Dt. Dit Polium is d ald kheb 


Nae 


— * Tſaedt / is cleyne actor rondt, 
Venetlch olium. 


* * Mi A 3 idea t * J—— 


a 5 grijs. 
— __„CandiotsPolium, 


La 
\ 
bd Kk / ete & ï Ak bb Id dd 
AC 2 3 412242 Le 


 BePolum — — 
Cle epn ende Pidoellanats: Polium. 


Dit Polium ARACHE Pa tn (A , 14u at 

Lj u ae ee ab PRO ee $ — 8 ahd 

erdee taferrouwer ſ hrighe/bergbachtig geffen 5 p 
1de veel Dunne ranckfkens of kſt palme hooghe / daer aen veel bladerfens by 


— 


—— war gbeenfi ns —5 — niet dan a: tandefens vondtomme behande pie 
anderen ghelijck De bloemfens — tet Ale Dſaedt en is Den anderen niet onghes 

oo —— dat flauwer i 
Geel Poli lium met langh le bl dan Die ban, 
EC den Bergh oft Zee-Polium. 

By Airin Pronencerwordt 5 evonden op ſommighe — ens ende — met 
gele bloemfens: deer luſtich om ſien / igheheel eruydt is den witte Zee Polium heel ghelijck. Rik bebe 
— ſaedt gheſaeydt van dit Geel Polium dat nochtans witte bloemen voort gebe zocht 
be bere — ghebeurt. 


$ 
* 


ende is 


/Polium tepens —— Eni 


Mijnheere 
— 


Clepntte Bergh-Polium. An Latijn) Polium mon- Polium Wiſken. An Latijn / Polium recentiotum 
tanum ſupinum Minimum, femina Lauendulæ folio. 


MND 
5} SN Ne N —— y 
— A % 4 
E Al jj “ — A J \ 
7 AN 
W/ 88 
Uw =Y Wy NW IS 
ENNE NN 
Ne ln Ne 
} Ny, EZ SNN MS 
2 Dr 
Ì DE : (4 EN OAN d 
iN WE ND DE VAN 
SNWAN — NL 
NONE 4 RAL SE AMAVEN AVE 
DI NES ZEN IN SCHINIE 
RN Re 
VAS U VAN SI 
— ENIS 
eN , ES Ne IN há 


ANS 
Ale 
— 
— 


Dit P 1: ee a ab tepnen Bergh P 1 ve aff AL ab lijck maer wier mael min⸗ 
der: ende groeyet opde hoeuels van Sauoye ende Dolfin. 
‚_Polium Wijkken. — 
Died'oprechte Polium groeyende aenden zeecant niet en kenden / hebben deſe plante — 
gheheet „Want fp is de fi Polium je gbelijckjend * efoort an den Dt | 
wel datfe bycans gheenen reucke en heeft / ende flapper van ſmaecke is / waerom dat vant formmniadt — 


| 
de 


gheheeten worde Polium wijften, Dit cruydt en groepet niet geerne ontrent den — 


| Boor Mathijs de Lobel, — 

propecht Polium doet / maer wel op de berghachtighe ende ſauelacht ighe plaetſen van Sauoye / 
J 74 En) Bett x PN BEL af Gaf £ Pa 
br ol * 


Cleyn Ballem· crundt / eft Conin⸗ 
me-ceupat. Fn Latin ende 


Apoteken voo? Euparoriú Me- Iatijn / Agera 
fue ghehount . Fn Italiaenſch _ tm floribus 
Herba Guilia, à menſe quoflo- £ 

ret, aut Horere incipit. 5 


ongpelijd. De wortel is dickachtich ende hart, 


Dolfin ende Prouencen. Peruypr oct gelij tap emminhe deerde kia 
8 MEDE Rd Pe re nl ax —— RE 
_ender ghelijck 


add | ” zt 1 Fr Ahl RA 


Shemepn clepne Balteme-crupùt bande Hederlan⸗ 
‚Dd ĳn/Ageratum Septentrionaljum 
& Anglicum. In Engellch / madelein eff Mau⸗ 
ORK PD ij RP FR . 1 Pod e st 


fn 


x 
Dodonæi, ende Mentha Corymbifera minor 
Cordi, 


} De ſchoone wats € f «2 PE JEEP 4 > / < 

ROE waren, meer ban afc or Ce OOLOU et Ro vontens Die vanden Elichryfis: 

$ Diofcorides MIGE tal Bs 0 7 REEL EEL 8 * Ag nan 
weeft Daers ken DEE In q 1 Apotefers heeft zeer befentges 

Ce vergaderen, stets hoon nop cie roots crijters ; — foo veel ſaecken bp 

te Doen D'obiectien van geener 1 verlanghe: cer i 

Repden vanden Syꝛop vã Epichymu De sce behoorden. cer it, bee 


m van Mefùe de decoctie 


beproeft te hebb 
* van — dan ſouden ſy gheheel abelen bobben. Want het en is 


| / euri 

| ine met een reucke ís soe 

| Oa en bonen comt hier zeer twel te paffe de af 
* plante ende croonkens / afs Dioſcot 


cr oock zeer crachtich om water te d 

wordt ofwa te doen maecfen alſt ingh 
vande Nooms. sie od De reucke is oock lieflick cenichfins die’ 
de N de id amille ghelijck: maer tfefer de hardtheden vã⸗ 


— * 


€ teecken is / dat murwe 


elijckeniſſen bp d'Orega, tzy dat enmerdit de 
des Doet) oft oock alle d'ander fatfoen vanden crups: 
ende 


hd L4 


come pespgjn eo belde toonkens ghelijd di € vanden Elichtyſis, Orega, es * 


— 


rd ie err Ge 8 


Cracht. 


Boomachti⸗ 
Par witten 


in nb ere binon AE den anderen — —— 
er hee 


5 Ect acht v 
“ende maeckt he de ——— Vale — 


y6 Beſch i het ab pn tleyn 5 —2 —— 
6 helijck h ome, Die hy is abe 
bide zite render d Dope bydeOrega. Oft 50 Dat? de —— ——— he — — 
EN foude daerom ons Ageratum verloren gheweeft hebben? Want de bladers 
ande Ore —— onghelijck: iae dat meer is / men mach ſi ——— —— 
ne van Languedoc ende Toſcane Die ongbeoeffent zijn ende leeghe ligghen / de bladers vanden 
dj m ongbelijc : minder ende maer een kar 6) ghekerft / ſtijf ende hart grocpende aen vee 
O 


Î J Saa U hd VM Aid dd hdd 157 


* te efen 


en Agerarum met zeer —— witte Bloemen nens 


Es ua 4 e ak oh £ ME 
ande decoctie í van dit gh 


e 
⸗ hdd df 


] Ballem dtvhand je H 
X ig et 4 vet med ( 
p 


ceder —— 

uptfchlandtrende Neberlande 
— met een der oeffeninge, ofte couder — in zeer ven vanden 
pt fijn g y breeder w eN er ende langher 
bladers die vock veel dieper ghekerft zij de z comende ben Nattelen oft 
Hanecammeken. Nochtans inde h E J lland / en is gh gher cruydt / iae oock 

bef ſaeydt zijnd dit ſaedt van Languedoc / met ke tacken ende blad 
kel ft/ langh gheduertde ende zeer diuerſch vanden anderen, — — 


XA ff 


Gano inde Bonen van napel (landt, hebbende ich 
tabeweeft hadde een verfchepden oft ander forte, Di Ane van pr Ihewaſſen zijnde 
— de zeer vermaerde ſchole van Montpelliers ende het college vande Venetiſche ee 


hdd Ahead ——— J 
** Pes ——— Ae Pi 


7 —535 —8 


Kit 
6 


Nochtans iſt dat ——— 
ordinaneie nit * je part die mach |ghebrup gen oen moderatie, te weten / dat bp neme vanden 


Ennar 


J —— Je Je ĳ 7 


Bebben in — —— nis o Qu id sao 10, principalick alft onſekeri ſcke van Def 
naden? 4; compofitie gbemaccÊtis Den mach oo ‘niet mepnen dat d’ — van Melue 
ou le — —* 


ho kds hd, 2 
vente tof 7 4 AR Sn { * CME A, 


wien wy gee ghelooue fallen gheuen / als hy defe teeckent Die Mee enn 

in d onſe bewijft ce oefen:wiens woorden afdus ft 

/ wi zijn Di cley je gh Amer ende ghe⸗ 
ft. De ſtele isd út get bloemen die cen weynch 

gees zijn, maer nie (geland. Bee woorden — met een en rabe gee 


onlancfs voren verhaelde purgerende gat van — humeuren die * 
lie, ende gheen ſins Die vande G y y ingh 
meer ander gh herhan pl foud ab egel pede 
da Aerimonie. D Ne: 15 EEN pep, 48 


— 


woor cen ſpeeie van Ageratum, 


worden 


Door Matthijs rabe, | 73 
A Germanderlin. An Latĳn/Teucrium pratenfe „8e 
Teucrium vibe Chamedryoí ides, ef vanme 


medrys, maer qualick, In Boochdupttch/ 5 


bate dmanorer In Sriecks / Teucrion. In La⸗ Bamber —— —* ab eget — — 
rg Fn hoochduntſch / Groſz Bat: is Hierabotane m ighe / 
pen engel In fcancbois/ Grolle Germands ree, ‘maer — Phs. ij, Gere 
: ma m& Officin 
9 
| 
ft 1 ne % 
X — 
it DEN 
—J n 9 
B len 
— 


0 


—— 
U 


NN VEL 
DD WEN 
NEE \ 


D 


Ve 


/ 8 


Bind EN —— R pe saf 
— zijn ghelijch die vande — ende — de — oock groepen; die 


___Diofeorides, Gamandꝛee groene met een menghinghe van water ende azijn inghenomen / erace, 
_ Se drooghe in gheſoden bert, ghedroncken / Ke en. wegh tſwillen vande Mitte, 
ghtthee pien: men mach h oock tfelfde 
ie ghende tot inden derd edt de tot inden tweeden. — 
milſlichtigen wordet met azijn ende 5* van buyten op de milte ghebonden 
3 — ndree met azijn alleene / ſonder vijghen / is zeer goedt teghen de beten vande fenijnighe 


BERNER eee Lal —— — — — 
9 att dax ** — uydeken/ —— be Kaal nek ak bi hard be ed 
* nderhalue * —E—— t AMg je ad bij en bed —— 
En groote Cl fr foen de gr er bid en opperfie —* 
eo green 5 — tortf kens draghende violette blaeuw bloemfens —— 
nh oft svh ſe t 
van Ch RT en Te c. br id ge 1J en. Doen bepde de Afd, 
E place o dacr toc £ MEE GERER CAPE © As fche Ap ten Die Dit DIEE 
Ne. fen beeft te % ee MEE ee er Es Ze Et je d 4 lip ; lj 
gh ſtoptheden gewant / quade humeuren ende leelijcke verwen vande 


578 Belth hrijuinghet van Samanderlin / 


margden. Ende hiet 
— Ek id 1 befe pl tachtis, 


je Wets 
ghen ft gheg —— in * ellan 
Branskerijct. Shetlander: 
Tweede Samanderlin, 


zeis, Wd dat acra herba,oft Verbenaca ſupina 
‚3 us.In Beochdupeteh/Eerdttver * Fina Dad 
Dit cruydt ris deveo oorgaenden gheheel ——— dat veel minder van bladers is: 
— Beef deſe plâte meer bladerkens ende tackſkens / ende groepet geerne in fommerachiape 
on _ Élepn eruppende: Samandertm/ Teueriam * ſupi 
De blaeuw et de bladerkens / bewyſen * Di — Bte 
foor te van Gamanderlin is / hoc veel Dat de de blad derkens ſmalder / langher ende min 
zijn / van grootte die vanden bergh Polium Bebe TE Andler fieelfens 


ggh rek FE PEATTEE groeyet HE AIEE, (Abdel h LA 7 Ce VOEHEARE HE 
d'landt van Oueryſſel. 


— — —— — 
aminor, Triſſago xago. In 
genant Samana en — In 
Franchois / German „ou Cheſnete. gn Ita: E 
—— Querciuola, — lamandrina. An Broot Chamedyis. In Latun / Chamædry⸗ 
Spaenſch / Chamædreos. In Engeilſch / Gers maior. 
— 


kj 


& F 
TN —— zer 
— 


Dena Cham dry. Rehtar ende akeAaente van an dit * | 
welde ol our * / — op Dh die wel ter — ſtaen is groepende: c: Daer alle deb 


—* van Dourgoignen/ende alle de groene berahachtighe velden gheleohen ben Efialona 
Racon machmen fien pijts, handen heads. Dr wortel is ler) 


2 9 I 


Ref — groepen 


| 


oa) Matthue de Lobel, — 
groeyende af de ſtel foo diepe gheferfe afs — — De bloem⸗ 
—— h & Peen SANEREN SE à 


Öroot Cha je 
Maerd de Chamædrys die tot epen sen wordt inde bowen / sie meerder tende witter 
1 Lr 


vghanregben ende reen og sig pore — 


— ban Chamedaed ders. 


\ Ied € * 


* „ies * . geetin 1 "id k 24 Faa, Ms at a * — EN * 
Diofc. Theopb · Plin. C Arde nd ad hen id ed Ë 5 geer goedt te Eracht, 
Es — “Een 
U D-s bid | bte J rl hk 7 *— *8 
me hen water ken oock teghen De * — hta ls Die eerſt beghint / te weten als eenighe bande 


Ma azijn ghebroncken mindert de mites Metwijn —— ende van buytẽ opgeleydt / 


—— verghift ende fenijnighe dinghen. Chamadrys gbeftooten ende pillen 


daer af ghemaeckt /i — fipueret 
Doude cheven of fioeeren, Deet — — de ſchemelinghen vanden 
bid, De rys verwarmt ende 
proef ov inden derden grachten — been oo: principale cen bitter cracht : ſy is oock eenichſins 
⸗ y doeto er maecken ende ver⸗ 
fheydt vande humeuren Cale vou 


— van d inghewandt. “ Plin. — is goedtr woor De —— —5 — 
ie ghe 


bk 
8 


rbu U eg 
Pal Kaffa EN (tt ate € * 


Meen de ghebꝛeken vande borſt. — —— koene met ijn im cent hous 
die ghebor 
meelevende daje dagen — ghedroncken/ geneeſt wonderlick de pijne inde dgien 
Sciauca ghenoemt. Seer cleyne gheſtooten ende met warm water ghedroncken / neemt won⸗ 
derlick eeh de pine — — 


4 Mk EPO al 7 dave stane Mat Ke ei 


rr, — 


d mighe Le vant — 3n Italiaentſth /Chioma di Joue, gh 


bedie are — bd (hd #3 


de hapzkens ín eenen breeden crans, 


580 


Befchrijninghe ban Ooghentroolt / 


van 


Ci mla A1 NPD > 


fiaoft Euphrofyne ‚iaer ig een ander ban Eu- 
phrofyne Bugloffum. An Latíjn/Ocularis, In 
Doochduptſch / Aughentroſt. In Franchois / Eu- 
fi 


Tweede Boghentrooft ban Dodonæus AIn aen / 
raſe. In Italiaenſch / Eufraſia. In Engellch/ Euphrafia ꝛ. Dodonæi 


Epchricht, 


ps Kals 
VRT AD EN 
— Sn 
ran Ge Ss SN 
UR PENS WUA ANO 
EE ANRA 
EN MS — *— — NEEN EVN 1 E 5 
EN EAN SN EA ) Ne 8 
BEENS AN Zr Ne 
4 An IE Me \ ej gj ONW gs 
—— — 
— 
— — — 
— 
i, 
js RX —— 
EN Wi 
ir Me 
— p 


Ek 

SN 

— 
an 

—K* 


— om Ë 
14 5 
‘ {A GA 
En AE — ANDA LS 
— ——0 
af 0) f 
4 0) > 


£ \ N * 
Doo? Matthijs de Lobel. ME sr 
| daer veel Doghentrooft int gheworpen is / hoe wel dat hy van vele zeer ghepreſen woerdt / en falmen- 

c. . fuasof he € Kaffa: mld af * 6 Cart in wit 


ín itſerlandt 
ä— C rt J ee L, g 
dien nietmeer dan drye maenden ghebruyckt hebbende / bycants beyde fijn ooghen heeft verloven, 
#4 : L.G { 4* € 108 EN J— PE te jat An LARIE * Toeg 
vande Auren 97457 hi pd ed Re Ag he zn 4 nb 
de: Waeromd ſekerd p dien / | jn te ghebruycken / eñ prins 
í alick d Es re p gi DE g p hooghe/ del ide vo raen⸗ 
fien, bbende de ghed fteelfens ende ghecroncfelde bladerfens minder dan Die vanden Gas 
manderlin oft Eerenpoijs Wijf fen: Des ghelijds oock cleyne witte bloemkens met geel ende purz 
per beſprengt. Tg di ( gh | nd b d d b f bi d gh d d Eat 
warmenden ſmaecke. —— RE de 
Tweede Ooghe ſt van Dodontus. 
Tghene dat van ſommighe gheh dt van Cratægonon alterum, draghende lieflicke 
os od bl É d: De gr ej ide d * 14 * —— t * hd de/ € 
t in grootte / tuſſchen die vanden Me⸗ 


bende ſteelke (4 gh id Le 

lampyrum ende Hanekammekens / beeft Dodonzus gheheeten De tweede Claerooghe oft Eu- 

phragia. 

mater Gamandsee. In Sriecks / Scordion. An La⸗ 
tijn / Scordium oft Trixago paluſtris. In BHooch⸗ Wilde Sauie. J i ĳ Ì 
duptſch / Waller battenig/Lachen knoblauch. In terum Plinij, Inde Apoteken Saluia agreftis eff 
Franchois/Scordion ende Chamaraz. Fn Ita⸗ Saluia Bofci,ban Cordus Scorodiana,banDo- 
liaëfch/ Chalamindrina paluſtre. In Dpaëtch/ donzus Sphacelus Theophrafti. An Boochs 


„Camedreosdearroyos, In Engellch/ Water duntſch / Wild Salben. In Engelfch/ Wob 
Germander. Sage. — 


*3 440 1: 


—* —4 7 
—— 
EERS 

Sen 


ED 


dl 

Eng 
( 
—* 
8 


Un 
NK 
2 


SN 


G 


8 
⸗ 
pe 


di 


Ss 


EAN 


— 


PII) 


e den naem Alexitheriacon, dat is triaeckel 
ghemaeckt. Nochtans was bycans deſe 155:- 
8 — bh” iaeren lei dat⸗ — 
juerſiteydt ende Apotekers vã Motpelliers / 


Cracht. 


ꝓꝛ Velcheijuinahe van * de, 


£ Fed Tad a, an re 


ende Magelone ſijn medegbefellen. Bant nb ſy rij abingben wandelen om den 4 — 
vermaken inde groene ende luſtighe bemden ontrent de zee gheleghen bp Monipelliers / ende daer 
rieckende worden eenich loock / foo merckten fp terſtont eer ſy dit eruy deken naeuwe inde hant had⸗ 

den ende van verre faghen/ datt (tet Scordium was. Ende van daer diuerſche planten — 


ARe⸗ 


meert sche „Def TDA 8 te vande Chamadrys, met meer ff flachsigpe 
wortels die hen — inden riſch vander eerden. De bladers zijn voc —— fap 
— weynich ghehaer 
— 53 Scordium heeft een verwarmende cracht / ende doet water maccËen, 
* oft dꝛooghe in wijn gheſoden / wordt ghedroncken teghen de beten vande fenijni h 
fien. Een half, foot met honich water ghedroncken is zeer goede teaben de — 
ct kerſſe / honich ende harp 
ghemengin in cen Eleâuariu * ie wi de borſt alle grofue —— fupmen/ ende is goedt 
teghen ſpanningen van zenue abel h 
gh gh hoeft, de alſmen gheborſten i In cen Cerone gbemengt, 
foet de hi d' lleken der h ft een weynieh onſteken is. Mei ſtercken azijn 
ende water ghemengt / is zeer goedt gheleydt op ief: Ban — opgheleydt verweckt de 
Galenus ende Ægineta oock ſegghen / 
igheneeſt oock de varſche wonden. Met honich ghemengt / Bite de quade oude zeericheden 


4 4 ed 


1 
fap: van Scordium wordt heo droncken teghen d felfd ghebeefen : Daer onder alle ander 
is Scordium d'ald htichſte 
Ægineta, Gal. Scordium is bint van crachten/te weten / bitter / ſerp ende ſcherp: Dacrom 
— tende ckd inghew * oock w ederom alle verkilde dingen: 
wie Sau. ze Bas 
Dit cruydt d'welcke zeer eel is g — — dt ende Enghellandt 
gheheeten Wilde S ante) bj t Hi / on de Herba⸗ 


riſten gheheeten in lional Plinij Deſepl ft de bladers van grootte en⸗ 
de scoor Die vande. — ghelijck / maer met de Es groene verwe / ende — 
— * ordre — Lonfilie de greyne pd Dort heeftje een wepnich den reucke van 


h vande k. De bloemen zijn geel · groen die vande Sanit 
tongh el ijt maer mind e alle ghel beh ijck kop de reye ende ouer cen ſyde han⸗ 
—* — kdi d ad Bin ab rb * bes pot inf ee Pp En grs Notte oft 
Wild (de Sa € C | î ab ĳ 
M tgh lich doen ſcheyden de materie nederswaerts door urine 0 


boeghenos \ Jaeght af de Doode vruchten ende naegheboorten. Fe zeer goed on 

en ende abefwillen / oock den ghenen die gheſtooten / blacuw gbefmet 
* a) ende heylet d inwendighe wonden ende quetſuren Daer r zijnder Diet in bier * 
ghelijckmen d Horminum deet, en wordt oock zeer goedt beuonden / om den ſteen Cb 
ende we te Drijnen. 


Ore 
* plante is in Griecks shaman Organ, al oft geerne groepende war op opclimmen⸗ 


der derghach welcke ons nu zeer goedt om Fennen is EN 
— vande oprechte S Hyſope / die wy op cen ahd bewe * 
vande ſchill — ee er” 

de on —* Oreganum H leoticum gh we (En 
gnen in Nederlandt iaerlicks u beb 


cocht/ want dwordt vanden ghemeynen man inde be bone — inde — van Peper 
— Ren ——— — greet deſe plante eenen voet hooghe/bladers hebbende * 
ackſkens er dan die arisieyne / bouen aen De weicke de bloemen bp cen ‘fran 


gil rend — e fleet 


ves 
ei CY mg rt én 8 Et — — tik Ast irt 


datfe i in gheſoden eũ ghedeoncken zeer goedtis ben 
hen die van ſlanghen oft fenijnigbe beeften g gebeten zijn. Nt etenvefeven wijn Sa, 


Door Matthije be Lobel. 53 


Groe. Marioleyne. yn Latĳn/Agrioriganum, ſiue 


Orega. Origanum Heracleoticum; Cunila, @;gane / oz wilde —— * 


— 

es es . 
— 
— — 


De 
— — — 
(Ne 


SN Zo 
IL * 
EN” (A 
ð dn 7 — 9 
ll 5 5 JR 
H SDN NN ij Al 
WAE KNP SS 
k ) Pan ZE) —9 
Ë IN lj 
t 5 Sl 
* X 5 OR 9 
F — Ig 4 
* F U) / é — — — D 
k : a pa 
5 —S en fis 
— POD ADD J je 


is goedt Den ghenen die Geerli oftſap van Heul oft —— — * Bebben · Maer mee 
Bana wordet inghegheuen den ghenen die Gips oft Ephemeron, geren noe ebben. 
mt ich lic vercrompen Bebe 
5: — — — Vechomch water ofemee — ard af door cammers 
BE er an s-6 


licke rar Mand ba, ' hd 
a he $ * * — R * * —— 


—— / — ien ende gedi alien daer in badet, en vande groene 
fot zeer goed teghen de gheſwillen vanden 
| cerinahe en lijve fap Door de nenſe gaten —— abemengt met Die van 


—* —* 
—— 4 * 4 B: 
ais) CE 


5 br at fe Doerì ouergheuen / 
daghen ite weten inde Hont — 3 — nde Sonne 
anje ten. Oregat op — ple gheleydt / —— van daer de — fin 


4V4— O7 4 


ue Mariolepne 
— ende in RE zin zeer wel bekent wee ſoorten van — of 


Mode, ne / alleene vefchillende in qr dt Onitis 
or, beeft de ghedaente ende bladers bande „ Mariotepne, maer minder ende ronder / breans die 
hpi ghelijck. De fielen zijn vechte / van eenen voet hooghes veel fcheuten — * 


tackſkens ende tſopkens / tſamen dronghen / eaert met veel bloemen. 
dann die inde (Somer zijn). — lr — a 
— — — — 


Cracht, ende Belpen fonderlinghe die van ſlanghen oft fe. 
b 


oudt Galenus beyde de foorten van wild 


N * 
Tragoriganum Cretenſe apud Venetos, Tragoriganum alterum, ende is Marum banCor- 
Bock Orega. tufius ende Matthiolus. 
R 
88 NM —95 
X NS 
EN —8 —9— / en, 5 A Ip 
7 È NT VEEN ge 
— Pijls Va 
SD BRENZIS 


in 
>) 
GS 4e 
NE 
rd 
CS 


Al MIN IL 1 
Y af NL — Re 
sp MID A A — 5 
—— 
— VEE —— 
AND Nee 
EN ON | 
mr) AU — 9 
ARL NG 


KS 


ri 


DAY 
vr: 


SD 
Pa 
ASN 
U 
2 


D 
J £ Nl 
DSN WE — — 
y (js — (RS 
A VE 
EE — — 


— 


\N 
EE? 


—X 


KE 


JN 


N ES Tae | 
*— MENE 
O ST 
NZA 


7 Zi 
— 


q NN g ME — 
N 
H E\ 5 ee = Pe eN * — 
N A8 Li NE NE VES ne — * 
— — — 
SS he À : — 


Deſe plante ſchijnt in Griecks ahenvem sijn Tragoriganum ‚dat is te ſegghen * 
gaalof de Geylen die zeer geïrne aten / gelid De Efels de voorgaende Onis genoot Ta, 


> — 8 Zn nn, 


Door WBatthisve Lobel. | 585 


van Antonius 


EN AE — 


Tragoriganum Cluij. 

Seß plante is den voorgaenden ghetijck/ dan datfe oheheel b 

dunder bladers / Die oock foo lieflic zij Ö groepen trofwijs bonen 

acnde tacten ghelijck helmkens / maer wit van verwe. Clufius beeft deſe alleene gheuonden int 

landt van Valence. | 
Opzechte Hyſope bande Griecken, 

bope heeft ouer oude tijden wel vermaert ende zeer bekent gheweeſt ats ghenoech blijckt 


ze 4 
n id hdd 
gheluct/ ie ADEL 9 naer er 
Bas Be Ahin Cas 
hdd 


ts comen⸗ 
ì ft Pate 6 Dan de Grieckſche: daer ſy nochtans als. 
foo wel bekende is / ende foo veel te ſegghen ís als d'ooghen oft tgbefichte inregenende : 06. 
vel Datfe oock alſoo mach in Giieck ghenoemt zijn / om datje fonderlinabe helpt de hee che, 
Me ende longer . Macrom dat wy den clappaers niet ent ſouden eenighe oorfafe gheuen / 
00 willen wy met luttel ende bequaeme woorden de beſchrijuinghe vande Hyſope verhaelen: 
Bant niet min en was Bier voortijdes de Grieckſche Hyſope befent/ ats nu ter újde zijn dier ſche 
en van Orega ín Prouence ende onſe ghemeyne Hyſope der Araben ende Apoteken in 
omanie op touwe ſteenachtighe plaetſen daerſe van feifs is grocpende: Maer gemerdt dat, 
Diofcorides Die weederhande ſtelt / foo ſeght hy datfe te zeer wel befendt is om die te moeten bes, 
men : Soo moeten wy dan van bier ende Daer De teeck eenen, de welefe fouden mo⸗ 
ben defen grooten oprdeelders den mont ſtoppen: Dftanderfins fouden fb altijdts wat vins 
Denembet papier te beeladden. Hy ſeght int capittel naeft volghende dien has, 
lope De ſelfde crachten heeft: ende terftont in tweede naeft volghende Dat Oregade bladers 
beeft dien vande Hyſope ghelickende / maer niet het ronde oft peerwps croonfen/ abelijdt de 
Hyſope heeft / maer er als wigheſprꝛeydt ende van een ghedeyle / ende aen D'witerfte vande Pi 


gen epden bergh Liban groepende tot d' Frpfope die wt de wanden oft mueren is voor 
sten e Dat die — Ee NV alot anNor ie 


Crachte 


Tragoriganum Clufij. 


LT — 


ge, 


Beſcheijuinghe ban Tragoriganur Clot, 


— Bp cant vante Shin, In Ratin/Ge. 

na Grgcorum Hyfopus.Jn Stäthois/Grof. 
6 Marj olaine d'Angleterre. Grone ue Engellchi 
Ma — 


AD ar EN 0 — 
nl KR en 
4 7) hef —* —— 


ZS 
SS 


NS 


9 U ie 


5 


47 
ZN 


NK 
—— 


Nt 
AN Nen 
II 
ER Op 
( DEN DT 
OREN ANEN ij, VZ 
Sn * GE en bon RES 
ZS Gerd SE 


WZ 
— — — 


EVA 
„die y it rn HSS ge 
ei A ld Jd U 
—7 —* SH, / | 
— \ 
IES 
ij 
EAR ANS 


F 


⁊ 


SE a on 
—— CE) — * 


Daar wende AS Lobel, 587 


van Pater 


sc gheenft Doctor Lreuifanus in fijnen 
hof oefende ende Die De geleerde B hielden voor — met de bladers van Orega, oft d zi 
— want deſe plante Badde alle dinghen defe ghelijck nochtans was fp fcherper va 


7 
ocht —* bloemen noch facdt en hadde b 


Maer dwooꝛt Corymal bus heeft Plinius — 


eä— 


de naecome 


evallende ſieck⸗ 


€ gheen / fo ‘mepnde chp dat wi deſe — oft crofjen, Sen groepden bi hy voor tſaedt 


Bieke. Want tſae 


Marioleyne. An Latün / Amaracus — oft 
Maïorana noftras,ende niet Samp{uchus Diof- 
pad Fn nee ev iin moft —* 

ton. An Franchois / Marjolaine. In Italiaenſch 
mrb Morand an Engelfch/ French 
ati 


eer: 


Sk 5-4 
- 


* 

(ep 
9 
— 


— 
ds. 
— 
— BS A: 
— U Dr RI) 

7 nn A 
En A BSD — 
Ge BEAR — 

VE WES DA 

— ANT SZ 

Ca: — ZE (ie 
q es SNZ — ZN 


9 
— 


? 
5 
Did 


DN 

ej 
VE 
jk 


) 
ON 


— 


Hes 8* 
DING f 
ISN (AN 
N vd) GO 
0 
END 


Gel ariolepnê. In Lathn / Amaracus 
tenuior. e 


et — 5— 
— 
5 Ws (48 A 


( 


Ee 
SEPA! 


Zen 


—— ⸗ 
W 
IN 
—— \ — 
{ UN —V SASCHA 

Aas pe — ft ; 

Pt ï í * C gh 4 A erceellentſte en ũ be tieckende oe 
elemen pen 9 — fi 6 RN ì nl * fi 

Pien Cpnarasverfiert een abel ale dat fin bi mar * emt bracgbende en buffen 


jad therte i⸗ ane verandert in Marjotepne oft Amaracus „waer af dat dit cruydt den 
am heeft creghen / dwelcke in Syrien ende Eghpten Sam — gheh geren werdt: Nu ter ijdt 


ions ade —— deer wel bekent / de welcke / hoe 


Gor PERDE LS lanck kſkens / de es 
gbeenfins neder mochtans is De felfoc die w dt ſullen ſtellen Dien foo zeere atter 
Eliane no felen oft ten i ke ghetuyghen de gelijke hmdl bande 
on” ah itn d ck ann —— n die vanden Oreg a,gbelijc 
Bis) De mersen ee entighe gedaente v pat derh ——— 

9 de bladerkens Die vander Orega ghelijckende / ghelijd oock doen 


de ghe⸗ 


Beſchrijuinghe ban Mattie, 


EUS 
JE 4 


he 
Ze 


588 
®nberfchevt 
te 


pe 


A 


\, 


RCS 


EN 


J 


Nma: 


Gr 


— Ee 
SN Sn LN 
4) 


8 


y 

D aen Se 

en — 
DAN — 


INS 
s eN Be 


SZ 


— 


NC 


‘Door Mathijs de Lobel, 589 
aftic vande Franchoiſen 


Genighe willen kgghenbat dat Dit cruydt ghe heeten is Marum ‚6yben Coninck Maro * Ae 


af. nahe [fa ben fA- 

ochtans foude tfeifde Fbifdngbevan fli 

— pemereEtr-Dat Marum (ehijnt te wefen cen ſpecle van Amaracusoft ——— iae 

— en gie je dat veel Herbariſten nu ter tijdt — hebben bart Marios 
leyne ſoude zijnd d opꝛecht. eM 1m, 

Climapodium, kÉ Ò í 6 inh 


lI 
eld af B ad * no ESO 


Oock reucke/ — ende verwe be⸗ 
* gndat Amaracus, Orega — cer Marumis / ende daerom heetent de — Maſtic / 
—— riectende ende lieflicker is dan Orega oft cruypende Marioleyne/ / ghelijck Galenus 
iijn boeck vande Pꝛeſeruatyfuen Marum lp Daerom ghemerckt fps veel: ende 


UU id (4 bit À LOR 
ís af rf beh —— fat vnßt { ij nt peld Pere 


hdd 


INNER 


arum| 
m6 


7 nee — Sranchpifen niet wel en ſchijnt te ag 
coderen met Maram: dat hp emner⸗ beft —— plante niet en wederlegge / de welde Er 


ga afheel |ghelijcE, maer miet dunder ende niet corter freelfens- oft tacfffens van cenen kn oft 


—— oock hebbende fraeyer ende cleynder troſachtighe tſopkens / iae tien iaeren 
lanckn Venegen ontfanghen hadden zijnen excel⸗ 
enten reucke behoudende. Maer: ten ware dat elcke van deſe get, — ons bevocht d hadde 
Hm VA us,bat wy 

op ander placcfen gheheesen h heb ben Tra goriganum, om dat dn * ſtercker en den Ma- 


_ Diofcorides. Marum Beede hi dië vande wild M ft Sifymbri 7 want € 
Bet is wat ef Eend ynich d waerom Dat de voorts — — 
ve —* —— — rop gheleyd bad ve 2* hi ns * 


Diuerlthendt van Marum. 
6 groen zijn. 


2 1 hd aAvever Wee wer gj 


Va Cn n stusaaek AAG 
— J —* —* 


Cruppende Marum. 


Ve an fs fe fs TN pi a —* RG EN Cal, 


'. ld 
& el 5 - 1 I 
pende lanrEs a « » * ee gal 5 if ĳ 


olepe. enn ien 
— —— ghelijck is in Satijn Pulegi om Dat 
fd Door fijnen reucke verdrijft ende doodet / ende door fijnen — ende zeer bitteren 
de —* tbleeten beneemt als fp dele eten/ waerom — GriecFs Blecon ghe⸗ 
—* dat alſoo ghenoemt wert ont dat de grofue eñ taeye fluymen vande longer deijft. 
abe is Aen Pulegium —— ð vulgatum, maer — 


590 
—*— —* tr hek Ee In Latijn / Pulegium 
sonore pal Fn 

am — Pouliot. gen gelſch / Penp Hiatl/ 
2* Gopal, — ad, Podding gralſe / 
Orgamp. 


pp WE, JA 
— 


— ban Polene / 


Lolepe Manneken van Plinius, 


Aa 
We en 


S ir 
— 


⏑— 


relt daer afte een Pliniusen bef dk 

nefen ende wijf ken / d'welcke vock 

—— fart oft heydẽ enn is zeer crachtichin alleb 
de purper bloemfens : Maeri nt plat landt van Ne Dores 


cis van Dioforides” ghemepne Poleye inde honen ende 


Baer werckinghe / meeft voorts bꝛengi⸗ 
half wegbe tuſſchen Ryuoli ende Lui 


p de flincker han u deckt zijn, hebben wp Shepluct nde 
wonden, ende — Cortuu⸗ esn *— —* erbariften. Beyde deſe * 
hebben de bladers vanden Sifvmbrium oft Orega, —— den SE ſtele met cuffichen ſ jaat 
ende bloemen Tae maeckende / den n anderen gheheelgh € cracht ende reucke gijnood 
9 h te n/ De ds mannefen. 

Veni Noe Ceruinum vans É GR rale € anne en heeft 
beſchreuen n/Boe wel dat int landt van Languedoe 5* 


— oft gheconterfeyt. IB 
pelliers ouer al groeyet ke — — beten is / nochtans m 
van Bat 


in Zeal ien / — 


dis wet dat felden ghevonden 


J 


* 
int ſt — —— 6 af Sramn En 1 wachter 0D 
he kh Behe ' 
— te hd idd 
De Hifi 9 e ke hm 5 Aan € pe bladers 
ERLE LE anderen, 
oren aneh nEaNoneremertet „6 73 tdk BEAN 
32 XR 8h ſtaende met 
* J JJ hd hed 
5 ſwy Ief btn tka ftaf — be dean ns De 
Lid Î hdd ‚5 
Wael ba * date MA EREA Des AA AAP ar kt et 
NE Ĳ ERIFER / DEE BEPPEEDUEUE BED PTEN 
ende met veel PS Pi van farde — be 


4 


(had — 


vry vr 


Door Matthijs de Lobel. [ $5t 
hart· Loleye. In Latijn, P Ì gi 2 ſtifoß fue Ceruinum Monſpel 
À lienfium odoratius. 


ſmaecke / reucke ende crach deſen zijn lieflicker / /aachelger 
* beed dan die vanden anderen, tant ner wel Datons wed 
ſters Nontpe van beyde de foor 
tert Ak ovt GE eh * 


gh iſyd d Apoleker⸗ dit Pule- 
gium te ghebꝛ aen lieuer dan D ander, 
Diofcori d 


vert Zia SA / Cracht. 


WALE 


89 2 J wers 
Ess Pal ha Naus ACâ a * 4 


Det Aloe ende Borch ingenomen) iaegt af de quade B hu © 
meuren die ontrent de fongher ligghen door camerganck / ende 
is geer goedt teghen De treckinge oft fpanninge der zenuẽ: Tſelf⸗ 
— Plinius oock. Met water ende azijn ah — verdrijft de walginghe ende 
edig pijne ende ken pe se camerg 


Fast Cs C Pe 4 


— A P4 V J r ak 
diet Eens Behoud d Ben fel 


* ende zijn. — oft aken van Polche maeckt — het lanlvlees/ als Daer 
reuen vordt. / 

— daer ghele ydi ijnde. Poleye alleene verfitet de pijne vanden fleirfijn als die 

Met Olie ende was dacr af cen plaefter 

Á ehs neemt De wratten wech maer met ſoudt ghemengt / is die zeer goedt op de ghebꝛeken 

wander Milte van bupten gheleydt. In water gheſoden — ieucſel alfimen de leden daer 

h zeer goedt ghebruyckt in een badt / 

ah dopblaſinghe /ende harth F de moeder. Gal Dat  Polepe verwarmt blijeEemerdtes 


by dien dat * 43 R 


— Se 


bleue erde de buf ‘quetfen, Maer dat ſubiyl maeckt blijckt ghensech by dien datde ‘verde ende 
fa en licht 
* 


— verweckt vande vrouwen. _Plin. Poleye heeft een groote ghemeynſchap meide 
5 om te verftaepen die flaw zijn ende in —— Waerom dateen cranſken van Poleye 

ghe in thooft dan een van Rooſen. Men ſeght 
ed — neemt de phne des ops / — ——— Jae dat meer is men dn dat 


j — ——— SDiptam 
————— i en Diëteum ghenoemt / heeft den naem sien 


etiie 


* is / dat ſomnighe * ghenoemi hebben wilde Dolepe. Voan bit crupbe n wordt een 
edenf-Daegs —— bes birds niet alleene inde Aoteken van Italien / 

F Waer oocfoan IVederlandt end ende Engh gh bene bloes 
| wen ghevonden wordt ende Dicre was. ar nt bier ſt lghevond 
evonet fonder bloemen ouerghebrocht: Eric daerom wordt —— ahelooft die eene 
| gheen bloemen en hadde / beter dan ok ouders, Maer — t dat nu de plante bekent is/ ſoo 
ſalmen deſ⸗ cruydt wordt ons met veel ſchoone 
Nurper b loemen voorts comende * doorluchtighe ebben ed eender verwe, abe 
Î Ages ouervloedich ouerghebrocht be 


* 
EN rt | 4 


Le 7 b f Deet Bedr 
NE en —— San Do * 
ſco ordes. 5 oprecht Diptam beeft alle de crachten van hof Poleye / maer veel Bil on 


En 
amana Daer mede gheftooft. _smen feahtdat de Gepten in Candien diemet 
Pijlen gheſch ſchoten zijn / doert eten van Dipcam die wt ke Sap van Diptam Biden 
O 2 ten 


52r Beſchrijuinge ie Diptam / 
—— In Sriecks / Dictamos. An lat 
n Boochduptích oock Diptam. * valle Diptam. —— 
dentist o. Fn Hpaenfch/Diptamo. ribus verticillatis. An Engellch/ 25 
In Engelfch/ Frenſch Biptamner. ctam. altarde di⸗ 


A 


EE) 
— 
sl, ie pvp si DAN 
OSL 


9— 
NMS 


zes 


AN 
NIE ) 
Ne SI) NNS 
DAN 
— * ij PINS N ’ 


| Valſch Diptam. 
Dit valſch Diptam groeyet wan felfs ende ongheſaeydt (foo wy van ſommighe Italianen v⸗ 
ſtaen hebben denb gh gro ghelegh en Piſa ende ntfs — 


ver gelijkende 
foorte — ſy heeft drye oft vier helen. van enen 1 cubitns boog Be, * —* acken / wats 
aen de bladers met tuſſchen ſpaciẽ groepen paer ende paer / de weleke 4 oock de ſtele ade gin 


maer — si den anderen in als ghelijck / behaluen dat de ghelijcke bloemen, anders ſtaen ende 


Ss dane maniere voorts comen . Want ſy en comen niet voorts / wi aren / maer voe De file 
vande 


EN Bant NV lk GAS dán Cr P] ‘ ronKe ie den A? 
jole, PR Ô EEE REAR LADE CAS: , nn weterae ni 
ooft. Dwelste — * Sell un, ee 5 


| 


Barr Patthijs de Lobel. 593 


Diofcorides: Dictamnum alterum 


Tweede > esb vd 
Creticum Diofcorid 


5. Wi Candien wordt cen ander * nd pan ghebrocht / b hebbende bladers van 


witte be man meerder tacten er pen fwerte bloemen Die vande WIDE 
Ons Addie | ——— 4 q——— Ie hal Aid 

KE de felfde crach d gaende / maer en treckt foo zeere met inden neuſe. Crachn 
—— KS > ek pe x bt ed —2 sek E $ * —*— oef * 


—4 —* 


steaten 


oee In Griecks/Ocimon. In Latijn / 
t Baſilicũ mediũ vulgatius. In Hooch⸗ zis ĳ 
— alilgen. An — licg. 3 Groue Balilicom. In Latijn / Ocimum maximum 
‚Graliaentch/Balilico. In Spaenſth / Albahaca. Caryophyllatum ac Citratum. 
Gn Engellch / Balill. 


SN NS 


BSN 
SN 


—— 
GDA 
A on 


genten ende vock de gheſchreuen boecken oet al Ocimum hebben ende 
m oft Ozimum, nochtans ift wel befoortiek dat ei met de gheleerde ende metter nas” 


xn accoꝛderende eucke die tot inde he enen 
gh a 


ie Verwonderen oe — — bate pat De Balli licon — ceft / die 
neten yegheuck etis oock — niet raſſcher we 
ot ze F veel ander pl d gheſe eſchreuen te worden ons 
4 took Ocym: d K Kalse — 124 * —7 


—— — —— * ige 
— wel bekent/ dweick⸗ ſy om den goeden reucke ende om in pense te ——— 
pot len / oft op beddefens io Eens vande cruydthouen. £ ——— 
— 


goeebarpandi en vie weten — 


J 


ee 


Cracht. 


Gatum. 


594 Wert —E—— 
hg: heuet van eenen voet hoog / ende) De baders zijn Die vanden — rups, Ouraan 
ft wilde men 8 groepen troſwijs we hui ens 


den (rele, nae De oelcke cleyn wertach bf dt volght / dien vanden Thlafpi cenicsfine 
fende. Sjo 
Pad Bd ** J. 1 * 1 . 
e Banden Citroen. Ocymum medium Citratum. 
EA —— li s 6 45 Ef srt * * * én « PE) 
1 J De Nete | ie E 6 
heeft / ende thette ghenaem welcke ae is in n Lain gheen Cid ‚om 
daente van tbladt vanden Citroen-boom. : A 
Grof Bafilí d de Citroen , Ocymum maximum 
— ac Citrat 
Deſe fi Bali dermin ft abevondenin ang oock groeyet meeſt in 
P 1 * E na hf a EL 
gheh oler is / wel rieckende / als 


hebber de gh gd deg d cl troen fee —— maer van ſaedt 


19 ed 
Rafshs co baki — 


Dioſc. tgheſichte: het maeckt windenende 
camerganck / eñ (als Plinius ſeght Bon water maeckem oocf Doet Bet meick comen inde bor⸗ 


ſtẽ Bande vrouwen / maer drworde lanckſaemich verteirt, —“ naerbier / azijn ende ole 


van Rooſen / is zeer goedt gheleydt op de heete gheſwillen vande lon 
Alleene gheſtooiẽ gheneeft be ſteken vande S Scorpioenen eñ —— op ghelendt: maer 
geye ghemengt / gheneeſt De pij ghen. De € fap ſuyuert die ooghen/ ive 


* * Kade sk * 


Shine — Plinius  ooct, Det * abend is zeer goeds. den —3 


Tart naer inde 


n euſe gat £ * Ê a ba? 

wen; as * et gelen Toht Plinius oocf. Daer Simber die ſegghen dat friet ron 
ſpijſe ede — he ple midis dien Dattet ike eknouwet/ ende inde Sonne gheleydt / woꝛmkens 
voorts brengt: ghelijck Plini ſcheijft / maer — ſeggen Dat 
de die Baliga eten / g ghe pij de S 


u v / pa VIS SMI 
TA Css Te 4 j Ë, 4 


ma — a bien — zeer — ende verteiren. Geet men fchen ghe gar 
se een toeſpijſe / tſelfde dgn bereydt met ofie ende pekel *, Dn een —* fibfanaech 
de maghe cofterarie want ſwaerlick te verdouwen is. Plin. Chrylppus heeft zeere veracht dt 
—— —— datb zeer ſchadelick is de maghe / den wate heden ene den gheficht: 
——— ouen dat hy e 
ken va Les * aerom dat de Geyien tſelfde niet en willen eten. Boorts kakt bd dat be mens 
eben tabe behooren te (houwen. D Africanẽ ſegghen foo verre als yemandt v 
gheſteken waere op den felfoen bach dat hy Baſilicum beeft gheten / dat hy — is, de 


als de Munte ende Nupte gheꝛ et de ſteken vande S pi vende Zee- — 
de wat azijns ghem ———— cf is bp erperiëtie bes at Baſilicum met 


1 
En * Cat dod Frone Mie int 


azijn ghewreuen / ende voor de neufe ghehoude 
onmacht gBevallen zijn. Simeon Sechus * — deg van en — 
—— — eñ ghebꝛeken va 

eorfprond heef verandert: in woldbepde wan gheeft, - 


F > Edel 

— — RBred — dan dat hy in als minder is / ende eenen 

ee vande Bieoffel/ waerom dat vanden ghemeynen man die de felfde in — anderſins 
n / gheheeten wordt Bnn ende Ebel Bafitieum/ gelijk de Cancel Noolt 

anemie de Muſtus Rooſe vanden Muſcus den naem heeft. Dit cruydt dwelcke fra 

is om ſien / heeft ſomtijdts gheerunckelde bladere ende rondt in een gherolt: dwelcke gheftelt in cc 

glas met eenen enghen hals daer water in is / groen ende groeyende blijft door de wortel die 

nae hack tteckt: foo dat De refte vanden cruyde lanabe aroen blijft. Deen feght Datter veel meer an 

pe (mad ſe (bef k vander Abyſfnen de welefeop D pier niet en bef 

/ 5 Dat ons niet we enten 
5 ik ei Edel Balil⸗ 


der Betonica Paulis 


4 Doo? Matthijs de Lobel. 
Wilde Balilicom. an Sriecks ende Latin / Acinos; 


ende van ſom 
Oft oock is Clinepodiút una? Sn Booch⸗ 
Ponk lar EREN minimum RER gr In —— 
ophyllatu ſauu enſch / Albahaca ſaluage. In 
—— Beli. 


ENZ 
— — 
CH El NSE 
CET GNS 
ben 


\ 
Á À 
RNI Ze 
R JD 


J 
zn — 
— 


en) 
ig 


Tier 
ERN 


ip Ze 


OS 


— 
Ze AE 


Al” 


— 


— 


/ 
—* 


TN 


—— 


ES 


— 
ob 
US (7 
96 EE MANS 


Ene 


Q 


wilde Balilicom. 
en 


596 RN LRE Kaa d é fe Balilicom / 


eucrion, 


Ctacht, 


on wauga be Lobel 2e 555 


; €/om te 
: e 7 TE JE ne 

gufjchen fpa x — ———— VA a VOERDE 0 pe Enk MN ADE a hj / bee krt: inden 

— l Î ENE rez : beef 

4 tl J * ri Ree LE Pi Cc * N jn 

pe EN / did Add ad ad 

hide E * isd Lr PA Ed / 

Did — aft En sli * 3 ECS py É * 6 pd * 1 J. p * Cracht. 

Se C, El For or NE: Fram ‘abemenat Hls A 6 Pr 

— Het fap met Solfer ende Nierum ghemen gt / ſillet de pijne Der ooren 

alft daer in ghedrupt is. 

PJ KE 1 C 
C DI; ä p g p 


Corcoros 


vanden Baſili⸗ 


teerder, 


Veldt Munte / oft wilde 


ene. 

Deſghelijcks heeft ons vock langhe twijfel⸗ 
achtich ghe — wanden Polycne- 
mon n, alfoo v eel te ſegghen als een —5 
ghe plante met veel beenen. Bant Par 


Dolgper niet ongbelijct/ waer aen Je voorts co 
laders —* 


ſe * ſoo 
Diofcorides ſcheijft. Op welcke corte —* 
uinghe/ moetmẽ ſien te ‘paffen, voor foo vele af a fp 


gedaente middelmatieh is auf Wong, ‚Por 

PL Band Rele € wp fommige 

o zeer gelijckẽede Ages) in wijf vaar 
voor De warachtighe verclaeren. Waero 


4 
wrelcke van die wp ſouden den voorganck gheue 
at wy den Herbanſten ſullen van exercitien wee een de — — dien voor houden die m 


ghelij ſcheutachtighe oft rijſac gheen ge 
_groote pl endef f Aloha beses ander Orcs 
—* Vol gede 1 waerom die gheheeten worde — 
ie fb 


Potepe-om den gbelijten reuc⸗ 

ke Vk op ceft/ voorts brenghende blaeuw-purper bloemfens 7 de ghedaente heb⸗ 

pian wyſe of fens/ ende is gheheel graeu Sy heeft oock veel ſtelen die 

| — e aBelijckender ende oock —— 

Vpalick de — die cop bo: re — er woꝛden „Del bloemen ſtaen bouen aende toptens / 

dae p een vergadert) op —— 
bed is nig üj B, Í fi fe) ghe ſcherp be det 

à —— ke 5 derland: hebb jdts di — — é 

‚Van Calamentum, dac d hb alfoo ghen di In Nederlandt ende hotel 
k de / eñ oock befacpde ackers / eñ ten vande velden eñ bem⸗ 

den, da, St on weet Dat 4 aBeholp, pen heeft De coud —* de d aber en Di —— 
— ende ſijn — Katt kk * 


— ——— heeft de bladers van ons de A van pele LEnoops 
jans b en ghelijd cen ahh el 


NE Net) DEN Min ln adm Ona Vins 
1 dr ed 1 


598 hrijuing 
Wilde Veldt⸗· Munte / oft wilde olepe / oft water 
Calamintha. An Latin / Calamintha aquatica 

Belgarum & Matthioli , @ft oockig Polycne- 


hadde d 


De ? Pulegium agrefte ofhcinarum , oft Nepita 

agreftis ban B. Bock. An Boochduptſch / Acker: Shemepne Clinopodium. AIn Karin, Clinopo. 
nept. An Franchois / Pouliot ſauuage, & Cala- dium vulgare, sis | 

ment des champs. 


} 


J 


— ht 


EZ Ig 


— 


75 
ESS 6 


Zj 


je 


ſcherp ende goedt van reucke. Groen zijnde oft met water alſt dꝛooghe is/ it zeer goedt ghclepdtop 
wonden om die te doen ſluyten / maer b den wijfden dach afghenomen worden. is 
deint hie 3 gek db * 3 — ee ppelpiſſe ende alſmen gheboꝛſten 


Je —* 


A ’ 


Elen Armtoete 11 1: 
J— Anoſ 


Get ren Ce A 


F linopodium oft Lectipes. dese 
ee naer ek pee. * — — 1Tfau/en! 
endet onrechte C lamintt ontana ban B: 


— cin pe pe crachten veightde * 


—— PE —8 gh ghelijcke " 5 4 den 
dium oft Lettipes, welcf eruydt hedenf daeghs met dien naem zeer wel bekent is emmers 
meynen Apotefers van Montpelliers ende Lpons / in dwelcke qualick pet — * ab 6 
moafen eyſſchen om te hebben de figure vanden oprechten Clinopodium. ant het 00% 
dorre ende ſauelachtighe gronden/ met veel tackſ tens van onderhalue palme oft meer land 

fist hl 136 * — ddie ld nd van 


idd dd * — —*22 


18 MEE an ve 
— ss 


Door Matthijs de Lobel. 599 
van facfoer die vanden bergh —— uoft Edel Vaſilicom niet onghehſeh(h hebbede rondi⸗ 


—— kerftens. Doek beeft bet veel zeer harte ende ri 
Ê F helijckd e vande dooue kj mac 
h ls die 


J —— 4 
(saecken Ne / 


peel minderde welcke e ſoo veel É 

panden Calamentum. — is maaie natuere / nochtäs im  fimaecten en geuet niet foo zeer 
een beeft cenichfins den reucke vanden Duendel. Iſt dat ghy de ghe⸗ 
daente van dit cru dE Scherp wilt aenſien / foo AN ghy gheen vinden dat den Clinopodium bez 
ger ghelijckende i ‚ Want Marum d'welcke Maſtic —— ahd van hann volck in 
—2 — con Beter ouer een met de befcheijninghe van Marum: oock en heuet de froffens 
oft Regen spe Malroue niet foo aerdich by een — de write zijnd —— vanden 

s,als den voet van cen coetſe ghelijcken 

— end ſijn decoctie is zeer goedt 5 — cken den ghenen die ghetrocken oft Cratht. 
gheſpannen leden hebben / oft van binnen gheborſten oft — ——— teghen de drup⸗ 
pelpiffe/ ende ſteken oft beten vande fenijnighe dieren. Jaegt oocf aldus af De doode vruch⸗ 

gens erde verweckt den vrouwen de maendtftonden. Als — — — ghedroncken / 
aal vallen de ratten Die — ——— lijf beeft. — en den —— 


ahkoAsaunré 


| 
j 
d 


' bd (3 


ú ee Crunſ· Mũte. In Zatijn/ Cruciara Métha, eff wer dt 
Biupn-beplighe. In Aatin / Mentha vulgata, oft , — gheheeten Mentha rotundifolia altera,fo- 


A ee 


is facra, eff ts Mentha ſatiua prior ban Do- e{picato, ende ig Mentha ſecun a fatiua ban 
eus, In hoochduptlch / Depment. In En: Do donæus. In Boochduntlſch / Krauſz ssd 
—7———— Munte. Krauſz Muntz ende Krauſz Ballam. Fn Fra 
chois / Baume creſpu. 


RE ame ad in dd 


ace a ad 


Bie cen hoede Eik zend — 


Ne; 


ON 


AN —* Ed A5 


Ofepandenensin gheen ſins in Latijn Mentha — * 
in Ge verſlaen / ghemerekt dat ſy eer den gheeſt zijn verheughende / door de reucke * 
hbe Ès heeten Hydiofmos : Noch oock om des reucks wille en is dien naem aem She gheuen / die 
is niet tleflick en ís (afs Galenus oock  ghenotesst beeft) on de contrarie van dien / maer 


600 B ſche jui gl L * B B Bunte, 
ſchij ren Buton —— a gheh te zijn oft ft Minthos , als T heophraftus ú 
bag taj Want Minchosts te ſeggh hayrich — 
di ingh pen ſtaende indel dy ghrvoontic is (comen gj e 

d tijdts bewaert heeft / oock dan 
fen — ander / den en welde niet onaf en is De bruyne teere —— diemẽ fiet aende 
Wilde Munte / maer fonderlinghe aenden Calamentum, waer door de ſe fde Calamintha ghe⸗ 
Noemt io / foo veel te ſegghen / afs ſchoonder Muncer oft hayriohe Munte, Maer de ſooꝛlen van 
Dien zijn veelderhande, 


vBꝛumn Heplighe. 

„rn Heylghe is tweederhande te weten D'eene met onder bladers die bꝛuyn roodtachach 
Peten — de witte watet an met fpacien van cen ſtaende ende zijn voodtachtich alsde 
vande Polepe 

Cruns Munte, 
¶ Defeanderis de voorgaende gheheel abelij wap n dat de gherimpelbe bladers fam 
Gunte: oock am De DE anders gr — niettondtfommede ſtelen maer bonen aendo⸗ 
perſte ghelijckẽ yn are⸗ vande Roode water 


— ende — ef In La⸗ 
tün / Me fficinarum, ſiue præ⸗ Hart⸗· Munte. plaid —0 
ar anguliolia ‚is Mentha Gatitia tertia Mentha C — Mentha quatta Do- 
an Dodonæus eit d'eerſte ban Matthiolus. In donæi, eñ de tweede vã M atthiolus. An heech · 
nnen Spits Muntz. —* — olene: 
enthede noftre Dame & Rom 


A 
5 ZN 


—— 
fi 


F ens 


Ri 
A 


Se 
SEN 


Ni 


NM Á 
— 
eek 


OA en 
P/ 
— 


EN 


rl nn a ate er ede 


| 


Door Matthijs de Lobel. 6o: 
— Asom ſche mer langhe oft {malle bladers. : 
wijd erhande ſoorten De derde met breeder blades; cle 
as ncha fpicara De vierde met ronde ghecrolde bladers. 
Loen ĳfbe mét niin ſpitſche 
Ballen — oft Koomfche- Munte. 
De bladers vande Roomſche Munt hayrachtigher / beter 
ricckende ende crachtigher / waer door Bie ghenoemt wordt Romſche Munte cf Balfem Nuno 
(e.-De bloemen waffcen bouen aen D 'opperfte Banden ſtele ghelijck een cleyn are Die vande 
Erf Munie gheheel ghelijck. 


Hert. Munte. 


Cita Oor. ser f° 


br enght haer 
die vande Beene. gheiſck ende is in ende cracht den 
zeer aengenaem / waerom baie in Neerduytſch ghenoemt wordt Sil 


MiG \r } 


er 
ers — bee tin bne beter giel 5 dande water eere) foo hebben wy 
tie € tot hiet toe totabeftelf/ want ſy zijn van bladers gedaente ende reucke dẽ bruyne Mun⸗ 
rt, maer de bladers zij in meerder. Daerom de ghene die De felfde kent / ſal hem te min verwon⸗ 
ſſt dat hy geraeckt te leſen datſe — in Water· munie / oft dat deſe van ſelfs weder ver⸗ 
in bupne wunte door oft gheen oeffeninghe ¶ Dit eruydt groepet ouer al nef⸗ 


‚ enin 
fenssende i in waterkens die liefelick pi waer af de wortel i8 voorts cruypende ghelijd bie vande 


* maer niet Diepe in d aerde / voorts bꝛenghende vier cante ſtelt met zeer veel tackſ⸗ 
padt Ach De welckt grochen bruyn roode bloemen vande Wotepe blij, met ide” De 
— Wunte ghelijck / maer — miet onbrefliek. à 


Bierese beha Vrenichafted Mentha, af ——— 

—— wenden ie — 

* chie ende ár: ied meerder ende 
bieren ed ——— rouwer ende niet 


Dit a Pain CLaae, Yaa 6 


Witte Water TAA rt Cr Al * Cs: ERE 07 4 
tha agreſtis, is een — vãde tãme Crunſ⸗ 
sunte/ oft de ſellde. In Boochduptich/ Mie 
Sunt. In J ae al, oft Men 


cre (pa s 
thiolus. 


— Poon Ì in nk Vr 7 
— — ————— 9 — 
Oe AIEN 3 gee, ii + ‚ ) ì 


erft: * id did: — * aait bie rn | 


viercante [Felen groepen; Jed ir de bitte Ee hard 
ten jari w 
Xn Griefiblatid on — € Zwolle groeyet een — ina 
be 55 ek maer d een sijn beuynder / — —— 
deb cen 
sek ende meeuwitte — w ilbe Munte 

Inde — bons van mna cen. dp — —— —— pie vel 

minder is ende beeer riecken aer af de en ijn 
enbè eef beele ince iiet een cheni, dij 
of ten van ken / als in. 

fi on rare nin Ì pe — 

nico f — sie 

EE — En jac vids de ſoorten —— 

De derde — n fh ad mtd 
tej als Die eerſt wiſpruyt / foo heeftſe dan Die, ige t ndewerih 
RR Ea ut — — — „End — * 

heuten roen 
— Bye, abel maar — 


Door Matthijs de Lobel. 60 
qunte · In Tathjn / Mentaſtrum. In Boochduptſch / Wild Witte Engelfehewilbe Munte, In Latĳn/ Menta- 
ẽ ſal· i glicum. 


„gn feanchote, Mente (auuage. Fn Italiaẽſch / Menta ſtrum niueum Anglic 


— ee 


GR — 8 A ANN ZS 
—7 We — Evans Ws 
Eijl jk Rn, VR IW, NN WS uik 
EL) 3 & 


SEN 


J* — ? 

7 — GS 

5 A) Hijs 

VEN ZS A 
54 En 


Baprich water-Calaminthe. An Latin / —— 
3-Diofc. Menthaſtrifolia aquatica hirſi af 
qa — Boochduptſch / Katzen Muntz. An Franchois / Herbe au 

— hat 


Ns * 
8 — js à) —9 eatp 
DP LG IL Gartaria 
AV, 42 te oft Herba 
4* ON Men S AN Gatta. In 
Ni HDS / 
* SN END 6 Spaencch / 
Ee EN — 
eN ONS Ars tera, eñ ig 
8 NR f Nepera 
J SN J * p ES * — 
(le) Tragi, In 
Engellch / 
attis 
Munte. 


⸗ 8 
Lik / 

Laan! 

3 


Qn 
—— 


Beſchrijuinghe van Vremt Catte crundt / 


604 


dachte 


bladers. In Latijn / VDeemt Catte-crupdt met (malle bladers. In Lathn / 
Peregrina Cataria anguſtifolia. 


* AP a à 53 
hd ent —— la 
Peregrina Cataria latifolia. 


— Vas * NE 
PATH Ä —5 
LS Vijn 
Nin) GN, — OPE 
’ a A), LEED 
8 — OD 
AW ae 
IT GA *7 — 
* Ik: — 
* EN Az 
f V4 vi 
Oa a 
— 


NW 


part 
ls, ORE 


— 
KS ANN 
— De 


2 
Dr: 


RT AUS 
in gd 
zp — 
D p D 7 ADM (ijd 
/ DE ——— 


cũ 
Deſe twee vremde ſpecien van Catte eruydt hebbe ick aldereerſt gheſien inden zeer luſtighen 
ie —*— Jan ——— Die fonderlinge groote kenniſſe beeft en, 
LS € —— I d di d d 


nende 


— TAN de Can⸗ 


Daar Matthijs be Lobel ik — 


— 4 — pen faatdsf. Mlo aantoe Afonton 


Ca Kidd 


hek 
{ Enernn ghelijck gwofwijs. oocf t d dtſomme de holle viercãte ſtele die veel 
vercierende ‚DE rente Aa deſen 16 oocf ſtercker ende 


’ er dan bie vander ahem 
ip „2 emt Cate —— (malle bladers, 


— 
(oer je 


cruydt. 
eins rt zijn —* ende ghewonnen gheweeſt van Spaenſch et ande woꝛden 
e bande Cauen ver rnielt. 
1 Alderbeit Bergh-Calaminthe, In Griecks / Cala⸗ 


gene Fn latijn / Calamintha montana pre- Gemeyne Bergh⸗ gaande: .In Latin / Cala⸗ 
n Aeancdois / ‚ Fn Ita⸗ mintha montana vulgaris 


EN Nl 
— 


— Na 
WN 
EAT SIE 
ELN 


za, 
zál 


En — ⸗⸗ 


ed 
{- 3* Er * sla AG 


Beton eloochenen Dat Beeft on 
nde ſo fraey verela 


est PR ri €: De e RJ 


enomen heb en * * —9 die ſoo daerlick heeft beweſen / nochtans 
— 2—— dat de — eken aldereerſt de Calaminthe ghekent B ———— 
dt ende — —— gel dat van ſommighe Apotefers door hentieder tracch⸗ 


fp fpazet've moepee oft den eoft. Want deſe Vergh — en wordt 
mmerachughe ende ſteenacheighe berghſtens van Seuene in Langu 
———— de Padua / van waer wy ————— rdt 


te 
— Ita⸗ 
aenen 


bie: F kſy sud met goeden voorfpeedtom de macndeftonden vande vrouwen 
_Berwerten/war eli kid ik is. Dwoꝛrdt 


Oi ADL Pe ere eN Ae 


h-Calaminthe. 


606 Det u Li, Ë 

weten den ghehouden alft drooghe is / vene 
erom — inde fijne Theriaca van paren Di cruydt heeft ſtijue nd 
ft Ep Cf.a * * CMA afsl A GG Gila a Kkslss ad une — 
Deh, hid igher.De bl in vock di fe gheuſct miaer dsg ende 


fiaherenm fant dan j vareenighe ander Calaminche. Tſaedt is clepne Dien vande € Poꝛceleyne ni 
vnghelijck uckeh an Marjoleyne / ende —— dan Die vande Munte. Diens 
a F* en Jer e —* EME / | Waer door Dat hem 
ſelue vermenichfuldicht. 


de medicijne. 


MDioſc. 


EE | 


_ Dao Matthijs de Lobel, 603 


ri € dd, 
wordi gyen⸗ 3 de SET 


8 6 Cs ah * PA g, 4 £ 


ende bid” hd hdd Ld 1 ARRA 6 mt | € fd e * Het ſap gedrupt inde neus 
fe-gatenom hooghe ghehouden ſtelpet bloepen. De woꝛtel met facdt van Myreus ín laeuwen 
' | — 4 | vry je * 


gorssse EON Í rd KR | we J es 


il hdd 


gipte ban Diofcorides. In Latijn / Calamintha al- 
gera odore graui Pulegij „foliis maculoſis, dat is 
te fegghen Tweede Calaminche met De ſtertke 
zeucke vande Polepe / ende ghepleckte bladers/ » 
ende isde Aipte ban Diofcotides : vã Matthio- 
Jus quatick gheheeten Calaminthamontana.In Tweede graeuwe Calaminthe. An Lathn/ Cala⸗ 


Italiaenſch / Nepotella möntana: In Engelfch/ mintha ſecunda incana. 
amint. 
Ps BN 7 
NP ZN SAN 
5 Te Aen Ne 
CN ú É ZN 5 ij 
et EN * EN 9 * AN WU W — 
—86 SNZ WI 


Denweede ſpecie van dere 


ce Belcheijuinghe ban Confilíe de greyn / 
de welcke den ſmaecke heeft vande Poleye / ende de bladers twee mael minder Han die 5: 

Marioleyne / gheheel witachtich / ghelijck oock is de gheheele plante / groeyende aen vage van ees 
* bags oft eenen voet eg De bloemtens sijn cleyne Die vande Calaminthe oft N ipte 


— ghettſck die vande Poleye. Dit cruydt heeſiſhen on 
ede ed Rate 1 n Ungi 8 t ⸗ landen 
anfi ilie de grey CE — Are ep reg! 

“hendel. —— — ren 
En Boochduntlch / et dend de oz 

—— Franchoi clie e he Pons Meli van Fuchſius. An Sriecks ende Latin ban 
yrade. An 7 gene Mie, —— chſius, Cordus eft 5 eten ne 

— e Allegra In Spaenſcch / moets an Agrippa, — maer ban 

Tonrogil. an orgie era Cidreiea. An igbe Lamium ban Plini 

— 


WW Ks WF 

4 1e: V en VA —— fs: 

9 — a W oe 9 SN 

FAN FP 9 * Le 
NN b: — 


Zn 

f De J 

7 J De ZR 
en Aj 


ij 10 —97 ld 4 
é AN ë, 


A8 


AIN A Ni 


PS 
EN: Á\ 
RSS 
J— 


—— de Hobel. En 

gbeheel madahosef niet wel ghe ſuyuert en TE * 
Dier ‘ feaanbine oft nacgbeboerte: maer tghe⸗ 
J— — 
bladers ende lieflicken 


n⸗ vanden Citron, — — 
Hioſcorides. De bladers 


Ate „aad? ’ 4 — kP nf A Ar 


sio ns dd Midde da — 2 


Turcklſche Meliſſe metb itte bl In Latin / Meliſſophyllon ei 
fore —— aut albo. 


* Pata 14e. 


Bertg- — In — dg In oo hduptſch eſpan. In 
chois/ A gripat 1me b blad api —— ek 


Tot deſe foorte van eruyden dient oock dat ghe⸗ 
ſlachte van Malroue / dwelcke De iongher Herba 
riſten ghenoemt hebben —— om de goe⸗ 


+ 


EN de ende groote cracht dat beeft teghen de bebe 
ZE fen de er herten, De wortel is vol — rom 


ZN vel 
AN ZN a SN 4 5 
— KAA ie — cante fielen / waer aen veel gras-groene blades 
— — DAN N ze — groepen Die vande Malroue ghelijck / maer lans 
9 See gher ende veel dieper gheſpleten —— 
| En J rn ie vande witte Hagedoorne. Deb 
— ZA * if jn in dende —* 
de fielen ſtaende / eenichſins den reucke hes 
Bat vande Malroue. Dit cruydt beeft seerde 
crachten vande Meliſſe. De wel aheleerde nd 
vervaren medicijn D. Seger —— tot Anw 
werpen menget dickwils van dit crupdtonder de 
drancken die hy doet maccfen maand) de ghebꝛelen 
van herte, Lfelfde oock op wonden geleydt / hak 
ende gheneeſt Die, 
Moluca Syriaca bande Herbariſten. 
De Herbariften và defen pe eneen 
ander medefvorten van Meliſſe 
der abelijd zijn ( —* wel dat orernoe ne il 
De cruyden zijn) om De goede crachten enderet- 
* gheheeten ín Satijn Cardiacas, den naem oet 
cenichfins met de Meliſſe gelij — 
ad dea men beet die ende 
m datſe fouden — zijn we * 
de Eylanden van red maer om —— berde * die naemẽ / ouer 5 iaeren / Door 107 
do oen van Martinell meeſte van 


À 


Zld 


ien tot B Toer ab EE Jk pꝛeſent abe” 
fonden bebben/ oocf bal nac — Nanguedoe ende Londen) groevet depe oft 

hooghe / veel tacten voorts breenghende wt een houdtachtighe / fafclachtighe / aaah * 
vele gjedeelde wortel; De ſtelen zijn oock rondtachuich / Dicferhatmachtich ende binnẽ bom, 
mighe duyſter ſtrepen inde lengde / ende met ghelijcke tuſſchen ſpacien half ghefnoopt in » 


woersparane alt, wel En 
Moluca Sytiaca bande Berbarifé. — — — 
diaca Melica aft Moluca Syriaca minus aſpera 


2 


Scherpe —— eTureken/ m 


4 IE 


tack{ken bande Moluca, oft Cardiaca S ** 
8* sede is. E —* err oft Molu- 
gapeor Sy Syr ; 


dn berde Pd kſk ef male 
becleet met foo veel baders rde her rondt zijn —— die vande Oe maer ——— 
GE gbefpleten dan Die vanden Herte · gheſpan vandefen lande: Vaſt o onder aen dwttomen 
telkens Die aende knoopkens ſtaen / zn zeer Danne doornekens / de welcke ſes oft acht open 
bedecken / Die veel 5 dunne / velachtich ende ſtijfachtich v —* 
ee anten ſtaen gheliſck ſickels met ſtifue doornekens / wt middel vande welcke boord 
— | — ige Hopen dagh riemen 
an Fes AT Led C 8 ten 3 pra 
ige witachtich dien van d'ander:.G 
en inert ras 


eliſſe / ende 
vantcucke / zeer Den reucke van walluyſen hebbende. Want Heg vet Beeft den: reucke vande 
Ciuven / maer niet foo ſterck. 


nende atoepende pede fooue die matigen gen | hai 
ffe ca/ in? — vrienden-tot Mon — tot Aiy in Prouenee de welcke 


clb 
— Deſtele is wie — 


— 
En 
EERS 
end 
Er. 
8 
* 
EE 
EE 
EEE 
— 
SS 
ES 
Et 
Za 
EE 


daer tſacdt van deyden is malcander ghelijck / de xehouckich / vridér plat endẽ 

hen in jn b: —— Def vie is — 

rds ade * 

al helijk * 

ânde Pareye / of cerd miniemen eden —— te heb⸗ 

edn — * nd — ls de wel rieckend — 
ooꝛſaecke geuen van, ſpꝛietooghen meer dan op ecn plaetſe 

ae vande 6 beter Der zneliſſen dienen. —— del 


zr 


Cracht. 


* 93— AA slet 
Aix 


sf ad 


regimenten zn karin, — ium al. J 
* — Boochduptſch / Weiſz Andorn sint saaie midi: Je Mardin 
* ois rubin ende Marocherin. In En⸗ didum alterum Hifpani 
3 —— Abe Apoteke Praffo. 


VAA (7 E & \ 2 — 
Rr el 
— W — — — 
OA BESS on 
CE ID i 6 
— —86 
iN dû ' Pe zn Dn 
—— 
0 4 ES @ —9 Ig 
Ck — SNE 


û / 
SR X ct / CA md 
ar * 


—— 
Zn Ws af WL 


—— 9 — 
— — SA NEE 
GENNER Do 
a El, hk ih, 3 | 5 — 
aad NE E — He — 
8 3— AE | in) Ess 
is Dees — id GES 
2 El — F 
9 : 
Ron Ô if sli  3Ón 
em / weſen ende vi ats kde 
—— alroue een — é * 
pet maj: a gh witte Ma ilroue be 
—* er ten rol. d ° | ane 5 mj nit et maare 


fer gro beter van reu ni de [oosten 
viercante — —— —— waer aen! — 
ſchen ſpacien van malcanderen ge ran Wine 


dE je 
—— Ee a) Zijn ſy aaneen. agr Deen apa 


Dinerichepdt ban wi te Malroue 
Defe Malroue gfiewonnen sijnde van Spaen refs boten aanraak 
ber ende ders, joe sei k ele —— eucke zijn 
„ Diofcorides. — ogde bladers wike Da (roue in ater ghefendt 
í vande groene bladers / wordt meten — den ghenen die opde boef zin) 
* * heef be ten Loft Die wtdrooghen. Malroue met wortels vo 


toffer alt blaeu 
€ Do die ‘bout 
| vergadert iagben. Ne afrone toor î bede vochticheydt ende taeye fen gid 


euen Den vroutwen Die ghebaett hebben ende 


aenbeftondete verwerken. Sp bet eed 
de vrouwen Die fivaren acrbendt hebben, ende den ghenen die emn in d'lichaem —2 
ben / oft —— beeſten ghebeten gna is be bale ande nieren haber. 

» De baders van Malrone met honich gbemengt ijn zeer goedt ghielepdt op vile vroe 
ien on bite fame ne endeop quade ſwerende naghels ende voorts etende zeencheden 
Sp — eerd —— tot gheſtooten Walroue ende ide Conn 
ein * — venenatis 

Ld 


Hoor Matthijg de Lobel. 
dedaerheydt der ooshen daer op gheſtreken D'welcte Galenus — dje Brij * 
rocken aler 


aten ghetro 
4 teid joftmet olie van Roofen gbemengt / 1e er 
der Galenus, ‚ Ghelijc de gaia ace alfoo —* —* dat —— de 
1— elde ghebruyckt / ſy en ſelfden ſmaecke: want fp opent de vers 


£ * 


6 
ze Edd * J hein in 
Kandi. A ár 4 in £ 1 * kof E 
J 


yten op gheleydt / oft gheſtreken · Bycants de ſelfde dins 
— Pliniusóocf, 


4 Senden. In Latijn / Ballore aft Marrubiú 


In 
Rs taliaenſch / Spaentthe Andozen „Fn Latin/ Marrubiũ —— 
* het An Spaen fcb / Marruuio nicùmodore Stoechados, 4 auentu cy= 
eps/Marrauio negro. In maftrum Valentinum Cluſij 


ii —— —— 


like 

— ge 

je 
der] 


J— 

* de —5 
gn 
TR 


RTE KT 
iid 


* 
_ Dio — is geer goeoe te én de Hondis Heren alsdeblabes met 

— eggen in heete affchen emg — 

bergaen de abelen aenden eerf derm. Maer me —* en ſuyueren ſy de 


gt zg ER Spaenlche Andogen. 
jers d Smerten ghelijckend ende / maer lanckwo eva abd ende den b jt 
* omende / aae oock van verwe De — es be va 
purperachtich Dit eruydt van — ſaedt voorts ge⸗ 
ottẽ vandẽ zeer doii, en Apoteker vã Doors 
— —— —— oft emmer 
“lufius welcke by deſe Senden jet 


Sd 


BenJ) 
* 
6 Dey 


dacht: 


— PR APEN: ‘ dr ars nti efekse IN AL 
Sit 


r. 
mr df d ap 
44 ly 2) £ Es Gs hfaauntse CC 


tinghewijs eng ’ (cks dd 5* 
Baſilicom ghelick gede in teun vaafens den waden dat sli * fſwert pede bien 

sat ep. EN as * Nete 5— 
eruiydt groepet e gheleydi worden nac de e fade 
Valene nee in Gy / ï dat bl \ ſt Ph { Mnsst era N 1 Caan 


7 Î + vr perverse 


Pd sarfelsn dTAAT. St A V ú 4 Pa) . . . 
5 1 iß ft fol odore orarua 
5 atiore. 


wiene vrede Malroue tot Bn toe ——— 


r — 


— J Handelen 


DE waer Dat ons de felfde —— werdt vanden & goeden 
Wende gheſchickten —— van n Be eg 


Br — 
dunne 
ronde ſtelen met — eyne — die rn 
Bergh Poleye niet —— veel witter dan die van 
lice oocf De bladers —— ende eens 
— ſpitſch eyndende / van — 
de Turckſche Meliſſe ghelijck met veel ſubtijlder ende mins 
Bert: bp fpacië van een Saan nd 
kens die vanden Glidt-erupdt oft Sider 
d onghelijck: ‘wt de welcke zeer ‘clepne witachtige blntns 


Bs 

' v 444 
5e * * PJ £ —— CA € J 
€ 


er 


EBEN N beeft dít gh PO Bun (it € —X 


ſchickt Apoteker tot Rijſſele in Viaenderen. — EIN OEP: 


Door — * * 


ue Netels met witte bloemen, An Latün / L 


Dooue Netels met roodtachtighe — An Griecks/ — Archangelica flore albo, ende —5* 
Galiopfis. In Jatin / Vrtica non m vulgaris, ban Matthio us ende Lacuna ghenoemt Galeo- 
—— — Ende is La — Ang uillas pſis Herbariorum. gn Boochbuptich/Todt gel 
ott Galeop{is —— Heraclea ban Plinius fel. In Franchoig/Ordie morte, An Ita iaẽſch / 

naer d'opinie vã . Boc Bn anar: voald Ortica morte. In Spaentch/ Hortiga muerte: 
„gelet an Engelfch) Dead Netell. In Engellch / Dead getel: 


INS A 
Pane SS 
k Vil ZD DI 
Sd (\ À 
PD — 8 


in Latijn Lamia ehe R——— 


hehe rondtſomme 
fie fan wit nd been ban verwe ade iin fiinctende, Dit erupde is oodf B geer wel bekent / hoe 


de Petels met gele bloemen, ar. 

Dit eruydt roepende oocf ín tere jn, boſchachtighe ef en fchijnt vanden voorgaens 
den niet te verſchillen / dan dat heeft langher ſtelen ende meer rouwer bladers / voortf-brenahen? 
de een aan gee fracpe gele bloeme / ende nerghens elin den bere onghelijck. Doek en heuet abeert 
Alder crachten ; hoe wel date crachtigher zijn omt wonden, fweeringhen ende abe fwillen ce ghene⸗ 

ſen: ———— dat. nn werdt voor Sideritis „ende wan ons voorvaders Archangelica ghe⸗ 


jf 4 f ra L.P aeft re! verteirende. cracht 
2 Groote Petel, 
Je bijtende , iid ende bramen Netels / zijn oueral foo zeere aid datſe gheen bes 
wy alleene on 


umghe van doen en hebben / ende daerom hebben nderſcheyd dl ooren van 
dl byde —*5 — Fach grootte ende cracht / alle de welde de Griecten ie den 4 em Acale- 
P ba Ende Cnidia ghegheuen hebben / foo vele te ſegghen / datmen dieniet —— oude — 
dd F fiherp branden cû fte cEen/ ie en de € flralen « vande Be HA ende Diens hoe wel 
Dien zeer er dep ende 


fist Îs/ ende abeenfins doorgaen en niach. — / 
bias Europen groeper de groote Netel veel onervloedigher dan die ander, Fene 
uynder bladers ende ſomtijdto oock purpurachvigher — ee — —— 


6 4 


— Beſchrijuinge van doode Netels met gele bloemen) 


Doode Hetels met gele bloemen, In Latijn / Lamium luteum. In Italiaenſch / Milzatilla. 


langher van ſtelen eũ tacten. Tſaedt groeyet aen 
langhe druyfachtighe veſelinghen / roſachtich en⸗ 
de den Hirs wat ghelijck maer minder: Diele 
feinde Apoteken vande Nooꝛderſche landen zeer 
ghebruyckt wordt bp ghebꝛeke van Roomſche Nes 
tel, d 


wel van 


J 


Doo: en — 67 


Goomfche Netel. In Latin / Vrtica Romana, end 
Vrtica fylueftris femine Lini. In — 
Welſchneſſel. In Franchois / Ortie Romaine, 


J —8 D d 
— A, 
* — ge —— st“ Gi, 
— Ln 


— heſe i — ee 5 

— lpotentia, datis door werkende Pe Del — — camers 
gh ) ghelij inghe / niet doo? purgerin 

ghe nefen bequaemlick canckerachtighe ende quade ſeericheden — 

inghen begh hedrooght t Plin. Veel perſoonen ſtoo⸗ 


(ande laders met oude — met behien Prout: rende legghen die op de plaetfen van tfleirfijn: 
rade, aben Statica. De wortel vande Netels 
——— oock alfoo goedt tot De — — daer nd gheleydt. ee ſelfde li 


—* 8 Li (4 


Deete Pete len. — 
„Sk kecleynfte foorte van Netelen is ouer al in de faepland 
—* vh Nik sabel maer minder van —— pe 
bent Caf is brandende. Hedenſ · daeghs comt groot profijt in Oogſt In⸗ 
gen 4 icoutende Oers vande hef ile de bars, van Netels —— doc — 
waer af fijn lijnwaet da g 
— coop nae Weten * bip geer aerdich ende fijn gh ten duert 
Entre Glidcrundt. — 


bie En was te helpen de deylen des lichaems die met fer ghequetſt waren / ende 


pe noemden 

Ende onder (es) meer aenfiende DE ghelijde wercken * — dan de ghelijcke ghedaenten 
— heden 7 Alſoo woꝛdt oock tis gheheeten de Bee 

“88 5 Seylſteen⸗ 


Eratht, 


abt, 


13 Beſchrijuinghe ban heete Netelen / 
Heete Ketelen. In Latün / Yrtica minor acriór, An Boathduntlch / Bepter en —— In 


an * il J Ji nd jer IL Kettell 


Seylſteen / om dat fp dẽ yſer oft contrarie wae⸗ 
* 9 ghebruyckten / oft daer mede accordeer⸗ 
nn wordet vande Franchoifen ghehee⸗ 
rpentaria oft Cimnmerlieden cruydt vm vaer 
dat didwils de ſelfde als ſy ghequetſt zijn abes 
neef: Diet gheen ander kenmiſſe oft bewyſinge 
en bebbenfe ðtratiotides oft Militares gehee⸗ 
ten . Maer aengheſien Dat nu ter tijdt van zeer 
diuerſche gheſlachten die niet 
6 zijne ende goe veel meer in ghetale bekent ghe⸗ 


k dd CES. 
é 9 
DN 9 
MOR ál 
ANS rn Kok Ek Si bp fo POE end 
is (AS * J Se Ĳ t 


\ Ne 63 tende by ons begofte ordeninge / pegelicfe plans 
) — — te Die deſe cracht heeft voeghen by haer foorten: 
AN hl IR — lin 
Ni SS anderfins (ouden bier moghen bp ghevoeght 
— woꝛrden Helxine die van Diofcorides Sideri- 
8 — gheheeten is / ende ſes hondert ander plan⸗ 
en foo Sideritides, als Stratiotz. De geleerde 
Wdanbifchemeeiersh hebben dat cruydt ghe … 
noemt Terrahit oft Iudaica, verclaeri eñ doer 
veel crperientien bevonden te wefen Sideriris 
Heraclea ‚oft Ferruminarrix Herculea níet 
alleene om De zeer groote ende byeans onvers 
ae. crachten/ maer oock om Dat alders 


— 7 rrd naeft is bewyſen ende meer dan —* ii de 
rd —— — —— van Diofcorides, Want tgroeyet 
— — ST akijdte geirne op rouwe / oft dorre —— 
— p —* eñ blijft gheduerende tot inden Herft. 


In Wedemaendt ende Hoymaendt heuet purpurachtighe bloemen / ende groeyet hier ende daer 

—* — * bergachtighe plactfen n van Sombardie / ende aen tgheberghte 5* 
/ ende ín Languedoe / Monnois / — — velden wan Neder 

oi lancte der — cruypende. Theeft oock drye oft vier ſtelen van eenen voet fanct D 

nu ouer eynde ſtaende / als dan om leegh ligghende die hartachtieh zijn ende viercant / met veel 


ZI eſtijf / (ch * vl, 
nie KS ES vient nee RE EK Kes af * 


En 


— — 

Es SWA 
6 

* — 


WZ 
IEEE 
NS DD, 


E 
— 


dq 5 6 


KLE at C i jotf je /h hemen gde 
en: Onder end leke zijn lanckachti e graeuwe bladers ne bie 
wii e Candiotfche Matroue ghelckende vock Aan ende vpn ghelijck den gheheelen 
in rondtomme abeferft — die vande Cham ædiys, fomtijdts € en ſiemen de kertelinghen 
zeer beſcheedelick aen fommigh e bladers / d oo 
* die Die beet gheleken als nu bp de EpcEebladers als dan byde Sanie ende Matroue, De woꝛel 
Wisten s die vande Malroue ghelijck. Deſe gh is ouer lanck met zeer groot profijdt bes 
ctifiens Joden ende Maranen / de welcke bier mer 


Je 1 Je u 1 


de met ft de ingheuen genefen hebben d —— — vloet vande — 
Dit eruydt d endet eft oock 
ie * PA — ach ae A: Pee * 5 A * m ra ; * abenefen; ende 
———— * ——— — — heere. 
Diuerſche Tetrahit bande Herbaritt 
¶Deſe plante zig inden Somer in onfe coren-velden/ voorts Ed purpurachtighe 
A, er voet oft me er hooghe Aloem⸗ 


IIILI IV 


keno on —— ende Louen 
Dioſcorides. De bladers van Glid cruydt oft Tetrabit gheneſen wt ben eyghen —2 
wonden ſonder perijkel pan inflammatie. Galenus, Glidcruydt heeft eenighe gracht van ie * 


DoorMatthijs he Lobel 65 
Diuerlche Terrahir vande Berharitten. 


P 


ibn ande en — Dioſcor. ** 
Clufio & Herbariis· Tetrahit bande Becbarie 


— eahit banden Araben. 


— 


pe 


—* mact hr rije complerie ibo ende — cn met cen wifich 


Teerahit ban forumigte: Terrahie  quorundam, 
De bloeme van deſen Tetrahit is Die vande 
Eens zijn gheen die vanden Dlijf-boom * van Phyllon Theligonon,groepende aen fieelfens 
— — hooghe. Dit cruydt is ghepluckt gheweeſt vanden nerſtighen ende 
Se arift D. Dawid van Mauden inde ———— zige van Jtalien ons 
tent B * 


EPN WIK 


Tetrahit 


Water Andozen. 


——— de aend ende is goedt — ten bie 
Dfer-crumdt kennet / waer af Dat —* ſpecie te weſen. Want de vier⸗ 
J — twee cubitus hooghe / waer aen dat de bloemen in croonkens / die van⸗ 
— * —— De bladers heefiſe v vande em magda gage 


5 si j Alon 


EEND Se 


ëL® 


Belchriüninghe van Alyſſon Galeni, 
Kiy don Galeni,Clufij,& ndgn 


Water Andozen. Fn Hatin/ Ma 
vulgi,Sideritis fecunda Matth, 


EN J * zj : 


ribus lute eis, 
ci 


Sideritis van Montpelliers met gele bloemen, In 
Latijn / Sideriris Monfpelliaca Scordioides fo- 
ifci Penni 


— praſſoides Fran 


Bergh-Sideritis. An Latijns Sideritis 
montan 


€ af, Glid · cruydt ee 1 PRK BE ee 6 afk aa & 
geene — zijn. De croonkens ende aren zijn d 
Ders/ ghedaente ende verwe die vanden Scordium van Diofcorides „wighenomen dat ik zijd 
zijn ende meer gherimpelt / ſtijfuer meer ghecrunckelt / ende hayriger dan die van 
cele hef maer rouwer. De blo 


Glid⸗ cru 
bloemkens zijn Die vande Ceule sten 


Les 
; {mas arden, 


trubium AQuâticú 


Door Matthijs be Lobel. 


op 


@afelken, 


Cracht. 


— elko ben kemp / 
—* ——6 Bodchduptſch / 
In Franchois/ Chanure. Eend Wilde emp/ In Ratfn/Cannabisetratica nie 
———— In Spa ade Ome- fa ſylueſtris In Ztaliaenteb;Can nape 1 
ſtico. peen Pt eBemp. - 3m pane Cinnamon abe Diii vino 


EEN 


— 
— 


EN \ 
eN 
SDN 


hi 


Cannabi 


Door Matthijs de Lobel. 


comes 


door dat 
de 


| 
4 
; 
k 


htss ds ern deden “ie ite 


Valſthe Wilde Temp van ghedaente ban Hetels. 
In Zatĳn/ Cannabis (puria facie Vrtice. » 


TA] * 4 


htigh Lychnis 
ende ſe u 
Wilde — van ere nae d —* 
Jan Mout 
| bot Stork | 
| * ——2— 


der —— ende —— de — vã 
tverouderd e fleirſijn. Salen. Saedt van Ke emp 


veelach lich gheten 1 D'mannelick facòt werdrooght. 
elfde ſaedt wordt fwaertick verweert vende is 
vyandt vande maghe ende thooft / oock maecket 
quade —— SEverwarmt zeerer ende daerom 


—* iid 
mmverwee oock tot flapen den 
Sorte welde dickwils mif bruycken maden 


wr revenge en / ende qua 

Plinius: De wortel in water ghefſoden gheneeſt 
de —— leden / eñ is goedt geleydt op tfleir⸗ 
ſijn ende dergheticke gebꝛelen. Ee 


24 Beſchrijuinghe ban wilde Kemp/ 
* gheleydt op verb: — ſy moet dickwils vernieut worden eer 


9 droo 
m. Sechas. &facdtte veel inghenomen brenght bo tſelfde letſel Dat ——— 
marct rafernije. Evabiooadt oock d — ſaedi / ghelijck de Camphar. ende 
„Da alfche wild e Kem 


In de boer 
gaende 9 Met dies D fe ol be Kem met Netels b 
e hee eer! ES, Aer tbe hickiſte ich 0 ike ie 
— acte veruaren ende gheſchickſte Herbariſten va Jiaten ef Lyonnois Die den — baren 
Wilde € Netels ghe 
el — de in Ani Seend Donrez was dock van dit aduijs. been 


* en Tweede wilde Halte Wemp. Canabis ee 
beeft, {puria altera, Lamum quorundam 


lijck tilde F g v. Cannabis (sla 4. 
neh Aaois IIuenns 
* tertia. 


han — gis ’ 
Td rd 
e Valſthe —* — 
Kemp met SS ESS 


5 
p Te <N 
ie AR CD Ze 
peek pe VE Ie 4 SS 


EN NA ed OO Oo —— 
INS en | 
NEER | 


af 
al 
W 


\ 
STN NN 
pin 


4 GEL é 
ESA A 
FAN 
\ Ke 
id 
SS? JA 
ELS 
En De 4 NZ 
J eft nẽ | ef €En n oft (wee — ven 
k uijck abeferft; ende naer comẽde Die vandt Doel 
aem Neielen. De bloemfens zijn. claer roodt van Sideritis, in trof fens oft croonfens 80 
Is mk aks, Helge es. il £ + . Igre Bk F — de brt rene 
nen de zeer we EEL | BT if Bobr rete. 
— eis Ot be hd | 
ne edna — — 
kerfde blad Gaf oka aks Acts f. fe REE: ush — paeen ne die are 
cer be EDE — écapy * bl Ege enbebonbenfie purper sc 
es Er LR PE ee 5 4 Li a: ld et: oJ Dt agar hrs A as HMEEDE, 
a * 


Boelkens erupdt Mann 
Dier ende Daer r opde flac gronden ende clans gee kade twee pie die de ghe 
— Kemp hebben? alleene on bp mannefenende wijfen, de welde 
om de goede erachten Die ep bebben —33 de — wendt Leuer / ender tes 


——— de Tobei. €25 
— dt Mannek qu oft kupatorium t 


—* Kp: 
ver Can- 


Em Auïcennz, ende is Draden hee ban Dodo- 
‚neus: ende werdt — ban Hederlandt tonrethte —7 


Ji * 


— nr 
— — 


A — Be 
7e 7 - 
8 7 —9291 / F Pa 2 


UD 
A 


al, 
Kier a 
\ SN 


* 


m Caanabinum femi 


Boenens A adden ld 
Eupato 

S — ſtellato & eds: 
to Hor 


—* vande blabers gheheeten hebben tener cft Eupatotium manneken ende wijs 
manneken heeft eenẽ ronden bruyn tape ord ſtele Die binnen vol wit marcEs is / van twe 
oock de bladers alen: ghekerft * 
* lich ende row / iae die vanden Kemp va —— eſtaen foo zeer ghelijck / dat zl 
veel Apotekers / principalick wt Nederlands daer af — hebben Eu patorium Auicenn 
Metde laders 8 van Kemp. Bouen int opperſte 


c 


C Ld 4 ——— 
* 


6 / 
— sal lsb Kol Coe £ 
14 


/ €77 (4 hsb A 149 


—— Defe ol ra Te 6 € As affaa fles B 6 4 3 ae 
wieg toftAgrimonie, den welcken vart — de Medieins ende Apotefers aldaer — 


afging ceridesend dit: D'welcke oock ni ct en falwerachten/de ghene Die weet Dat fot fommighe’ 
se d alleene d Agrimonie nieten wijcken / maer oock te bouen gaẽ / 


hdd 


ete snak a 


Am/acflemende 


verhit⸗ 
fen: ende temperen — bloedt / iae — alle den j partijen Dier toer verteiringhe — 
end 


btijl/ die ſeyden dat e 


4 ik an, flick k. Dic de * 
_inallelanden onttent de wateren. TON GP 
Die (ruw Ne « A — cvupdt Wijfken. — * 
treyen Noorder * ——— 2 pr rieten Mers / / maer meeſt in inde cons 
—2 —— wortel Die veel dunne ed abe fafelinaf bef gj de 
ot ꝛenghen yn EAA: acht ab — side —** onders 
bbm eer Segre ban € tuffchen fpacien weahedenlvende bladers B aken 
| GS alá 


te af nar la ei 1 — 


626 
malcander ouer fraended Die vanden Kemp gelijck / maer meer ghekertelt cider zer 
foo rouw ende hayrich. Aen D'rwterfte vande fielen ſtaen ſom mighe bladeto Bp éen /int ronde 

ſterte / bevanghende ronde bloe an coleure geel klere of ea 
Serre cruydt ghelijd; den teucke hebbende vande G hist bang pan Ceder hout 

ander ghelijck at 

wicheydt aende cleeders hanghende Dit beft — — 
Het is cen goedt wondt · cruydi fonderlinghe baten” Dot —* alighene dat: —* 


— tl nd phi (it Son ie Se 


foo. In De bande de? HE kghe pb 


Gatelen aft * aaiein {oft Bane ne-tammekens / atfoent/ als 
Plin s Cchadfe, Fn ard, Cri fla Gali Hert, Okt oock ig —— ban Plinius? 
fr — 

sy EN 


P411 


—X 
ON 


* 


bel worden allenctf fens totten eynde toe ſmalder 


— Om — die DE Kam — 
— in: ie Ne Een/bebben de Komepnen/iae ten tijde vã Plinius, 
ande £ — De dit cruydi gheheeten in Griecks Alectorolophon, 
edt gE 3 NS 2 js * 

—— zn OE 3 ende in Satijn Crifta Galli: swaer doo? dat onſe 
bier nae gie SN ST eN Ne Zi —— dit cruydt dae inde — 

ben ondere F ENT Vee gele bloemen op d opperſte vanden ſtele dichte 

1 J 8 ir — Ne — 
Ae een / ſtaende vol bladers afl eenen zl 
— ) war 
DR hebben; te meer midts Dat de bladers (soee caben 
TN — ouer ſtaende rondtſomme getandt zijn 
EN IEEE EE 


ghekerft. De ſtele is dunne van eenen voctofton 
Derhalf hooghe / recht oparvepende sot een depne 
wortel / ende groene meeſt inde bemden 

groeyet in breede teſ fens oft teere haeutens [ue 
ende is dien vanden Negelbloemt ghelyck / buun 
plat ende rondt. Maer tot noch toe en hebben bp 
erperientie niet bevonden dat * wen er 
oft dat inde ooghen ghedaen ighe⸗ 
meyne volck en pleeght niet * —9* te ſteken tuft 
ſchen de ſcele vander ooghen ende coeliefenseiiher 

waerts eù derwaerts met Feeren wander ooghenu 


„ina 
9 ge vande Scharlepe dat effender ende glater 
is. Dit cruydt wordt oock gheheeten ——— 


Galli met dwelcke cen verweking! digh 
gheen cleyne ghelijceniffe en h pebben mede.  Jancfam. Deſe plante groeyet ouervloedihouci smd 


Loock fonder Hooch. 
Di € ceuyde is zeer ghemey k dat Diofcorides —— 
d u Lock eenen yeghelicken bekent is. Het con 
en, — at — metten —— van Plinius: want de bladers ginincbeshnf 


if F 2 


werfen boo ere andetens de de gheheele plante en is den Netelen ni gie 
’ eufens / de welcke vol facdts zijn di den S ——— 
achtich is/ats Pli ius ſeght. De bl h loedich di 4 
De wortel is wit, voortf-boenghende veel leen o van twee cubitus hooghe „ De gheheele plant 
Beetachtich ende vocht : van ſmaecke / beter ende lieflicker van reucke dan die vanden Loock. —* 
door Dat principalick —— vrouwen de fapachtigbe ickwils menghen 
€ joptens, prijf Sente gheten om dat iaer de ghefonthepdt te bewaa 
D ek ann car SEN erder is daad 
ê ſt dat t pien f cen / bp Pal fegaben dat — Je 


BREE asen dn HIS ein ler dn nne edn ne nahe a arten nn nend di md zet Se 


Doo —— 67 

ooch tonbet Loach, In Hatijn/Alliaria. Ban An- , n6 

gui gillara,Rima Maria, In hoochduntſch / UHnob⸗ 
kraut 


Alechende danger, In Griechs ertbe hese / Stae 
as chys Diofcoridis ** — ven ra wetend 
ib 4 c.6:Scordotis 

agrefte , ban —— 3 
hoed Andozen 


jr 
ve, eN 


0 eN 


nj * * 
jn,’ 
* * EEN, SA A 
SEN IN if (fa — 
EN Dn: EN 
— 
LS , INN od 8, 


ins —— 
NR 
OK 


— 


£ En Ki N ) 
— CRS 
E, —9— —9— V4E. 
— 4 
AA 


— ict de crachten op veel nae * * niet en zijn als die vanden Loock ſonder 
doot, cruydt is van et ghelijck bard oft Rakette: waerom dat, als — 
abu zee goede hal wefen teghen d nh or 


ieche 
wijdt. cruydt beeft Stach Eee — end — om de ronde croonkens 
Bloemers bie aen D'weer re racen vande halmen helje aren / waer bost, Dat Die zeer arl 
cke —— 2 beeft ghemeynt meer door een ſubti jl dan, wacrachtich gheraed 


anierli her 
ſel datde Lanender Stächiys as. DE St achysv van Matthiolus en is de — ſoo zeer or. 


GDC maer fp en beef gheen ar 
Joochdu iſchen heeten * eld Andoren dat is te ſegghen wide Malroue: want ſy is dien gbes- 
tt ghelijcEBebbende eenen langheren / dickert / wicteren ende hayrigeren viercanten files 
benslamaber cen weynich falſoen eñ kerenghe vande Betonie oft ſwerte Malroue ghelijc⸗ 
— de xercante fijdetacens/vondtonime de welcke purper-roode bloemlens grocpë, 


Es ype oft 
fiks —— die gone Eeule Deſe plante worde bier eñ daer 
En à bertdeop ron € plactfen van Languedocnt ij asc oan Daaus nne Dig Ooms 
ed ock gele. — oovenhadsea 
gee chys Beefceen erwarmende ende fcherpe HEN) vande welcke de bl 
hai fen de maendeſtonden verweten. vande vꝛouwen / en wael 


ik 


éz8 Beſchrijuinge van valſch Stáchys, 
Valfch Stachys. In Latijn / Stachys Lychnitis, oft 
Stachys {puria Flandrorum , Sphacclus ba is 
EGuillandin, ende is Stachys van Matthiolus: — Poꝛtugaels S tachys ban ſommighe Sn lLathn/ Iu 
—— chys Luſitanica quotundam 


Ee IN MIND 
— 9— 
Ary) 
— ez : — — 
NE zn 
Nike SAN 
— — \ — 
* KJ N 
IIA AS: : 


.Door Matthijs de Lobel. 


Setonie bã aondellet eit bie ban — — In 


zatgn/ Herba venti, inde Dinter hebbẽde ver⸗ 


825 


étfte bladers. Oft sak is Othon⸗ Betonie. An Griecks / Keftron. In Latijn Beton- 
nae d'opinie ban die vã Montpelliers ca. In Boochd 


uptfch / Braun Betonie. An Ita⸗ 


Parietaria Cordi , maer Dalefcam npius houdet liaenſch ende Spaenſch / Betonica. An Engellch / 
Betonp. 


dooreen ſoo 


oꝛte ban Sideritis, ende d Italiaenen 
L 


boor een Cpecie Verbafci ſy 


ND 
15 


le 4 
J 


— 


raed Pleegt dickwils bp defe Ochonnate Shelten eert eruydt bac inde Vniuerſiteyt van 
Monnpellier 5 ghenoech bekent is / ende aldaer vanden ghemeynen A odt 
Herba vent, ti, Want men fiet De bladers Die Door peen. Gonne- * /re * ende windt / * Herba vent: 


otefers ghenoemt w 


ck / maer 


—* J 
* * — — —— 


anden Verbaſcu 
ſtaende — 


ghelijck h gheke 
me de ftein van eenen cubitus ha die ghederlt zijn in viercante sen 4 fens/ met welcke teecfer 


hen bp meende d 


ete * 


ende ghelick 
—— 
at 
Da 


at * brand beter zip gen metde befchrijvinghe van Diolcorides dan die 
eme: Maer om datde bloemen van deſe plante claer parper-roode zijn, 


—— te Ag croonken oft rinck rondtſomme de tacken fraen / 
Bak beclaghende vande ghevalfchte beſcheijuinghe. Oock en wilde by —— 
onne de Tunis blo oeme was / als wy noch ſullen bewi wijſen. 


Tſa 


po 
gheſuyuert zijn: want tbijdt ende neemt wech/ alle de duyſterheydi oft fchemelin ne 
boer Doogen corn ĳ p — nst 


De Bernus 


Betonie. 


£ 


—— 
om de 


BEE wel bekent Dit cruydt heeft eenen vechten —— 
3 


hid J +4, 
— Kar ende * te —— de weie 


bocgheacht e ende ghepeſu— 
welden Grieks ghenoemt wordt Ke- 


—— heeftſe by — —— oft Stcen breke beheert — Sariphagoek 
—— om datſe in doncker ende lommerachtighe plaetſen groehde 


pes 


630 Beſchrijuinghe van Betonië. -« 


Vetonica ende 
Betonica Ban 
Agineta. 


Witte Be⸗ 
tonis. 


Cracht. 


Doo? Matthijs de Lobel, 631 


| 


6 P 


Belcheizuinghe van 5. Anteunis viel 


Shen ou * benemen D ‘ouergheuen wilde C 
Dot W 


Kk Ra offs. r 
* 
J —* 4 
as OA nn EEG, 
in u 
gheſuyckert wars 


A 4 Î 
£ 


2. sie — — (vn. Fn Latin/ 
eur 2 aquatica Septentrionalium: oft oock 
Cly menum tan Diofc — Galio⸗ 
wi sn —— * van onæus, oft 
Clymen enten olimán ‚Se 
Tar idee minus teit: ende is Terpéra aria D. I. 
Verdilft, * ij elücke cracht ene mens 
tĳĳn. Tragus t Ocimaftru ‚In 
—— 7— mein * —** 
In Engellch / Water Betonp. 


D\ ANG, NS 
VA di pq 8 Sn 
F 7 Ko) de LS 
** —3 RSM, Dr {15 7) 
a, AN — — SR ne 
dn — 
—9* GA a Og 5e 25 Sl 
5 F he * SUNS 55 


EAN 


B 
A SV dada © 7 8 ae he — 
8 Def Re 

N — 


— 


iN EN 
\ 


\ & 
En, * 
— 


SS 
—— 


* 
— 


OS 
Ny 
ASS 


Speen · crundt / oft Belm-crupdt om beh bloemen bie 
ghelij — Fn lLatijn / Scrophul 
zia r ‚van ſommighe Millemorbia , Fia. 
ria, Ferraria, oft nt ee Fuchfius, Cor. 
J nòt Dodon iopfis. Fn boeche 
——— — hi grof; 

tee aut. Ja fran rande Scro. 
fula Italiaenſch/ 555 In En⸗ 
armies —— Mourron graſſe. 


F 
Net —— — 


in 
sf 
0 


op 


> f 
— — — 
— eN 
— — 


hie tn ed 


keta Kad 


hin rn nt 
7 


EE Pd al * 


vende bemensen 2105 dn * 


hemd d stek 99 


we erin ma kh 4 Cs ef £ 
ok c et hakt af fuer fatuen ende spat de bladers op de fehenen « oft 


toel. 
woont Cie a wate Betonie oft 5. Anthonie erund 
Dezeer gheleerde D. Thomas Penne tot Londen ende * —5 te Dornick hadden in 
ar houen cen ander foorte die viermael minder was, — 
Bock iſaedt gheſtooten ende 
leyd enke oopen vandẽ ooghen. fap vanden jd met — ende Baer * 


— dede — — nd Dd 4 4 de 


Clymenum, 


Ee 2% 


ptides; fap ghedruckt / dwelcke zeer goede 
veen — ghedroncken: Tſtopt oock vercoelende den —2 ende den rooden vloet Tracht. 
wande vronwen: Doek ffe apt tbloeyen witer neuſe. De bladers oft ſchatn gheleydt op verſche 


boen Di € flupten. 
wiek Speen crundt oft helm erundt, 
Deehene die de ——— Detonie kent / moet oock Fennen dit Speen auydt oft * 


id 

— vanden n Smeerworteloft Alabaftrizes — gelij noi vaft/ —— 

wtiſtreckende / waer door dat ſomtijdts / iae de 

ſchi fte Herbariſten int plucken Deen voor dander nemen 1. Rlochtans ns he eef bef lanckachtighe 
jl ende groepet van ſelfs in boffchen eñ vochte / doncker / ende bergachtighe foreeften. Defeis 

kheeter dan eenighe van bejde de Betonien / ende —— tot de bloetſweeren gaten/ 

de vie tedje woorts-ctende ſweer f 

leyt ten Ke eri van ct u t zijn bert vleeſcht 


Ef 
⸗ Ad 
BTN 
& Esten? —B 


1 (A En er verb, 


Serratula. 


Serratula groeyet oo En maer ouer⸗ 
tim inde bofcht ende dellende plaetſen van 
Piemont / oft inde Noordtcontreye vã Engelläde 

ende ——— de welcke vock vanden ouders 
heeft vergheten —— om de pins hind 
Eens vande wtterſte cant la 
tijn Serratula ghenoemt is: 5: Mast de Sades zin 
eenf-deels van groenheydt / glathepde ende 
fens die vande Detonie ahelijd / ende —* 
ſonder kerfuen ‚mac maer gheſchaert „abelijcfmen ſiet 
_Aende Scabiofe . De bloemen zijn bruyn roodt / 
voorts comende we ſcubachtighe dk die vans 
de paid belijden den ſmaecke hebbende vande 
Den Roede / wi de welcke dat ſy int 
— — niet lichtelick o onderſcheyden en 
wordt / ende groeyt oock onder een inde ſel 
—3* plaste, —5 ſy oock hebben de ſeifde 
ril den ende gheſcheurcheydt te ghe⸗ 


„Verbenz, „Maene ene 2 


— — 
BE gheweeft : want men ghebruyckte de —— 


evaeghe pl, Jupiter: waer af dater 
ik hele 
na, 


€34 Berthrijuinghe ban Verbena, Pfeverupdtoft paie 
Werben? / Pfercrupdt oft Fſerhert. In Sriechs/ * 

Periſtereon eff Hiera Borane. An Lathn/ Com- A 
munis Verbena ende Sacra recta. In hooch⸗ Cleyn Spaenſch yterttupdt a vla — 
duptſch / Eiſernkraut / tl Eiſenhart. In Fran⸗ bena Hiſpanica minct oftbocu p. — 
thois / Verueine. In Italiaenſch / akan ban Diofcorides d eñ is Vele 
Berbenaeft Berbenaca, In&paeních/Verbena. ſij. 
In — Berbèpne, 


AP, 


in 
3 
Wis 4 ) 9 9 


Doo? Mathijs de Lobel, 535 
inde voorfende Bonen van fijn eygen ſaedt 


Cracht. 


53E Belchrijuinght ban cleyn Scabiole / 


Clepn Scabioſe / oft o — In Xatin / Scabioſa —* 
ghebeeten? An — minor, aft Co rum,vulgatior, @ft oock ig de Pſo ora ban 


in voeltigpe plaetfen : Droogbende ditg denks 
treckende / foodaenigbe als Egineta vermaent? 


9 VID —— 
ili — 


Pi 
— 


\\ 


fp gheen concrarie en beſit. Deſe / als Diofcorides vock febijnt te willen case, eo 
gbende ende tſamentreckende 3 dwilt vier ende pd fweeringhen: heplet de won⸗ 
den ende Doet Die ſſuyten: ten laetſten foo maecktſe de Le van pin, waer otk 
beeft ghemeyni —* bequamelicker behoorde Ame vefen Matricaria , dan Colum- 
baria nae de Duyuen . Wan nt Verb ene oft Iferhere cn — niet alleene Die ine fleamauie 
gheſwillen / maer breeckt en 


6 
PN 71de a Eee PE ie as sa conhen ME 


— Gre an * * * * Bb PE A * En ols woihte 
——— niet op wociaber plactfen, maer wel Die e Colum \baria — wodt afs de ghene att 
en byde rechte Berbent! 


_ dewelke wt ander oorfaecfe fchijnt Periftereon ghebeeten te efen. arty ebben dichwis 
onfen rede od Rondellet die veel gheleſen ende gae gheſlagen heeft / sne aah in ſijne leſen/ 


welcke 
dat de chr dh rime” * —— 
bpde duyuecoten worm mefthooven geerneis. de ende ve De De fe leed 
t verwonderde h nde flechte ende ober telegabinghen van Matchiolus, — 
ghemerckt De Dat deſe beter beh ghende oft neer Ver 


d — optwaffende Verbene· —* dat hy die nieten Babe on onderſcheyden met veel HE 
aen 


e gracuachnn 
bladers Die vander ei ghelijck. Ende hoe wel —— fennelicf was Dat meer ander de) 
deg Ge De een Columbina metdeb bloeme vanden EU 
negroen) cndemeer ander: — doos ese a vande — ende crachten/ — pe 


| Door Matthüs de Kobe, Ù * * 
leyne Verbene Columbariatvas / ie weten De ghene biede cle nfi ghenoemt is/ ende 
hy dat de cleyn B Scabiof — Want p beeft De bladers bande 


6 —— LE. as ah alef 
EA 


ne tig vl 


| — pe gheſpreydt breeder eñ mi ghet ft — en 
van eet toft cubitus h b cheuten / waer aen 
* geen ſuſtighe ronde bloemeri / witen gracu- blaeu fiender die vanden Duis bete gheen. 
Saed is plat: De wortel is clepne foo groot als eene 


tich. Dit hoe: groepet zeer „vele tof SNoncpetliers aen beeckſken bS. Gitlis porte / Be en 
Languedoc aende canten vande velden. Bj hebben die oock ghefien int ghebergte Apennin van 
Boloigne. De ſelfde groeve oock in fommighe honen van Engbellandt ende Nederlandt. 
Deſe plante n wondt vele ghebruyckt vande Apotekers van Montpelliers / n midts ir vande Era 
nie rie 


ande {ooft te onilaſten vande fleumaticke h humeuren ende vergaderinghen / 
oock om te — ende webderftaen de quade ſchorftheden ende zericheydt / ende oock de —* 


fbd 
J herr —* ende miſmacckte ſchoꝛftheydt vander huyt weicke gaven Diofcori- 
des meeft heeft toe gheſchreuen der — Columbaria — ceren: ende wy hebben de 
ſelfde verhaelt / op dat eghdeh el van — mâ, 
gelidipepde wan deſe plan eZ diafghe hen met looghe daer Scabiofe in 
gheſo en eeft: H. Doek ghebeuycket * 
Groote Scabiofe, 


Cracht. 


d'aldercleyn⸗ 


Diunerſchept. 


Weaf ra dZead. DT TP" VREDEN 


638 


Acker · Scabiote. In Latin/Scabiof: 
Schaeps Scabiot⸗. In Aatun / Scabioſa media. ſtris ſiue ſegetum & ed aalteracampe 


SAN DN H 
⸗ 5) ⸗ 
SG 


/ 
\/ 
8 N /{ 
— 
— 
— — —— 
* * — 23 — 
* 7 ed 
ZN 4 p 


ijk” 
9 
res l 


— 
Wte 
en 


eN 


Door Matthijs de Lobel. 639 


1034 


Koode ofer rabi 


Mijn heeren vander DelfEnde Brancion hebben erf def ghewonnen van * het welcke 
Clufius van Weenen ouergheſonden hadde. De bloemen zijn roodt van ghedaen ende fatfoen 
van ghemeyne acter- Seabioſe/ghelijck or darde ende tackſkens / maer de bran. zijn Die vans 
de Picga paftoris niet — De woꝛiel is Bid shel de DOuuels bee, 35 bloemen 


ORE GEHAAKT Mo) í 3 ï | 
— KA A: : ses je REEN ; 7 : — da : EN 


vnch ZENE In Latin, Stabiole met kinderkens. In Latĳn/Scabio 


ë ei af epe 
„Montana Scabiofa alidarum regionum. lifera, | 5 


de 


en are —F LOR 
Sabi 5 groep | if — 
ve Rinoli/ endein —— waer * ab vande 
de dns Beeft fmatoer ende witter bladers die cen ——— — 


| e Scabiofe né fide tak 
Ahemepn ghelijckende / maer d opperſie die aende ————— — 
_ ieper give sterft. De bloemen gheeftfein Wedemaendt; Hoymaende — — — — 
0D 


640 elendincanle van gente —— Scabiole / 
mber / d cabioſe oft lacea ghelijck aen bollef, 

wijs (famen een nae de welcke dat ——— zeer ad bruyn ſaedts / Dien vande —* 

ueren ghelijck / in zeer aerdighe velachtighe huyſkens ligghende in —— vouwen van depne 


—* ſelkens. 
Scabiole met kinderkens. 
hebb Nederlandt ghehadt van my 
land facdt een —— dieſe kinderkens — hebben / om datwede bloemen veel andere 
ſpruyten op langh De fan amis van eenen oft onderhaluen abs 
tus hoogher ende de D hehackelde blad / bloemen/ Jaen en zjn De Verg Saas 


biofevan heete landen niet onghelick 


* Stoote nv Scabiofe met witte binden, nt atün / — 
* cabiofa maior Hiſpanica flore albo. 


» 


—— eenen tijdt gheleden dat ſach iude 
bariſten houen van Nederlandt 

van Scabiofe die veel meerder gheſchaerde bla⸗ 

ders hadde / die malſcher / Dicker / fapachtich on 

de Pareye groen waren met (telt ende bloemen 


aerdich facdt bier ende Daer ghevonden ine 
derlandt — wordt metten blaeuwen ros 
fijn. Defe Scabioſe is daer cen Somer planie 
veel —— by Salamanca inde winga/ 
den ende aende canten vande —* 


Wilandtſche Scabiofs 
— Dek vremde ende luttel gevonden Sw 
ioſe 
ke tot Koch) toe van niemandt en is beſchreuen qu 
weeft. Want fp woꝛdt luttel gheſien / ooc em 
hebbe ick die hier te lande nerghens ghefiendan 
inden zeer tuftighe eñ van fonderlinghe upon 
wg — kre Heere San Boie 
oor wiens goed epdt ick die ghepluckt 
—— ke Kh: — ens / de welde 
wy nu hebben groeyende ende wighecomen in in⸗ 
den hof vanden zeer gheſcickten ende 
wert Apotefer van Antwerp? Willern ducſch 
de ghedaente ende ſcheuten hebbende die vande 
roode Valeriane ghetijck : maer de bloemen 
— ſaede zijn Diens vande Spaenſche Svabies 
—— zel 


erminlte Bergh-Scabio 
Ick foude defe ———— Berg Scabioſe gheſtel Kebe woor cleyne Verbene / ten 
— te waere op crijtberghen ende sneren plaetfen. Want fp beeft luttel — 
palme of h meeft ſmalachüighe bladers beneden hebbende 1 
Debloemen sf bleet poi i 


LAA 1 hedde. hdd 
Cls Eis? n B IE PJ * A EN EN 
” 


Crabs ont Se 


Ca (GE oalktafe Roots AR CL —— on DE opd. oee 


—_O'leames A 4 FAP 


met lanckach ghe groene ba 
onderhaluen dupm/als een ſterre gheſtraelt ee omde langs wille. ES —* light in en 
huyſkens die aerdich ghemaeckt zijn, ghelijck dat vande groote Spaenſche Scabioſe · Wat 


Dat wy deſe nu hier hebben iaerlick⸗ sle van bee eyghen ſaedt. Onſen vriende —* 


ton heeft my die aldereerſt mede peer 


zen ME u Kaaktafe An Hatitn/M be 
9 . AASI 


wv, AP ese ia 
AS — omnium minima. 


* Ms 


4 y 
k 
3 | 
eN bi 9 A 
df — J vilt a 
« * 4 A - 8 14— 
KEA 7 4 HD ETAEN 
Uit, 2 VI / 
wis ATW À VEE 5 
— 1 VA ATIERS 
— — 5 \ — A 
SS ) J ane —* 9— Gani 
— 4 SN 1e 7 
— TN Nod Ml Do — 
SSD / — A: J 
RON À 5 jep - 
E eg 5 a 7 5 
U 


facea maior: oft ootk Flos Cynaoides ban Dodos — 
neus is / oft eer een [périe van bien? 


5 


— — 

nl ZN 

Kad — IANNSSS 

——— 
SS 


—— 
ZK ENE 


Û 


IN Ale 
AN (AN 
NN 


—— 
ZN 


—— 


Ren 
Zi) 
* 


* 


Bea. wo 


én — van * nigta velgatis, 
mt capittel banden Ocymoides. „Sn … 

De cruydẽ Iacea ghenoemt behooꝛen De plaetje te bebben nae de Etive welcke bp auen⸗ 

ture pemandt vande ionghe Gꝛieckſche Herbariſten alſoo gheheeten ben om Bet —** 


vande bloemen / h eeſt fe hebbend 
de dtſche Medic ijns:de welcte ſchrifuc datſe winemender Dine gevonde 
tegben gbefcheurtheden dan laceanigta:Boorwaer iolus is verre Ld die De trachten 


van dit grs) dien vande Penfeen ghelijck maeckt/ enb we cn en heeft, mid e order 
vande Scabioſen / n — 


Oock en is de (made vande lacea niet foo zeer onliefück / met eén 55 tſamenttecki afer 
maer de dro is veel crachtiaher fonder byeants eenighe warmte. — EN Pp 
ghen de naem ea / dien beyde deſe cruyden ghemeyn h hebben Maer de Pen e 

heeten lacea —— gh ſegg Hyo fus,bie 


ht neme et gheraediſel bebe — aime 
— —5 — dat die uiet alle bepde ouer een comende, ſoude moeten egh Plinies) de 
ichoreye abel 
geer wel —5— hoe wel Dat bp allen defen niet peters van — by en broch: bore 
fen fp nochtans eêrtchydrupdt datd Cichozeyen en worden 
re niet sets (oc — 5 / als boen Die louia Ser ris van y Plinius oft onſe Pien, de welcke i 
bape ierte — ⸗ 
ijck me er ghevonden ende is meeft bekende / zeere veel groepende ín bemden ende o 
plaetfen / hebbende ſweriachtighe bladers / Die row ende ſtijf zijn / vande wortel af gheſneden ende 
gheſchaer rt gro eyende aen ſtelen van eenen cubitus oft onderhalf hooghe. De bloemen zijn huyn 


violet in ſchelferachtich zijn Each is bien vande Eoreniloeman of 
Wilden Saffraen sheluck. 

Water van lacea i t ghenomen ende d — Roeie 
des monte, Í lle ghebrek di ck apoſt dd ede 


— 7 
Iacea maior. 


tot 


—— bytants — In Karin) 


lacea pumili — acaulis fermè, flote c·· 
ok 


er — 


| Door Matthijs de Lobel, is 
iis} X ** 33 Gen kk Groote gele Tacea. J 


Be ACS , Át ' 
Dien * —— pis 
fl aft Tp * 


8 heheel —5— die vanden wilden 
geh Wi 5 (ror achtich te Maer — J—— die heeft lieuer te noemen Hyatt 
bd MEt tate ghen. 
* ica Mm ebolle ers. a aca jtulis (pido 
hee Ht by, — late pitulis ſpinoſis. 
* * — wijn gaerden van Mont heen — — eeh 
zen ASR dk — ſelfsg —— ae) Beheel ghelijd van wortel ende 
\ 9 —90 — poe nis o —— —— ende 
femijdts oock wit / paid cen Khubachtich ende * td: dien vande Sterre- * 
niet onghelijck. 


* 


Cruppende lacea bytantsz tonder ttele 


ade cante vanden ackers, /\ acnde ebꝛugghe cen mijle van Mrontpelliers gbeleaben / — 


beft done vladers gheſchaert ghelijck die vanden Halucks crupde,. maer bottere pr minder. hars 
oocf zijn De fleelfens Die opder eerden gheſpꝛeydt ligghen. De bloemen ende bollefens zijn 
Mn bloemen. ghebeel ghelijck maer fchoonder perk oftwit. De wortel ís dicker / 

he — anderen niet onghelijck. 
st — Dalamanca In Latin / — 


Bergh· Iacea bã ie ech In ir mon- mantica maior Brancionis, ra d ierlte: van 
ana. Narbon enfis. — In Dpaentch/Cabeguela 


jh 
\ VA IC 
—— A 
k VOD 
— R& Wa 


W hs AC) 

W KL, GV} 
Ph, NS — — 

— EV 


a PR Fantlal Fataaee € Ld Arae 4E. afaaat Aan ma P 
€44 hrjuingh 


en N vande I ie CA ge —9— en OR LIIT TT — ge 
—— be min vefelachtich biker fmaectend st age pe Eon wone is ondahahe 
V 8 * VVO e 
Ötoote stabe * Salaman 
nd Be ches d onderſte bladers half tuſſchen die pnt eten 
Circium ghelijck. 


a ghe jn eenen cubems 
oft twee vocten *— de welcke ben deyleni in lanckachughe — lin op — 
oemen abelij 


‘feferië comen) Die peerſehe bloemen gheuen / dien vande Corenblo 
wanden Witven Saffraen geld maer winde: De geen kan is zeer vip 
reet drooghe ende tſamentreckende. 


cleyn Stcebe ban Dalamanea „… Fn Latijn /,Stocbe 
argentea Salmantica minor, Stacbe Salmafi- 
MG — *— fij. 


—— altera * aut lacee her cg : 
re Prarmica vulgaris Herbariorum, 


—— cilueracheihe Stœbe ram — Stocbe 
* — incana Mbe⸗⸗ 
VEN AE a (ian A NV sants GA er) Hermeslé 


hert — * € we ft r 4 Ld — 
Olerek een ander Stoebe,die oock heeft de blad de ſtel d fituerachtigber: seaebe 


EK ater 48 Ere * die tert en lik st ä Gen N wvolachucherd. 
dd he id 1 dk ie hdd ven | hade \ dicke Eracht 
A0 — Gr tee 


Wood Mathijs de * | 645 


Stoe 
B Stoebe is eed wel befent erupdt van omi se ree ende bladers happen (fondee: 
— ſeght Galenus) h bet Koodemelifden. Stœbe ater gh tene * dt ingheghe⸗ 
k ghedrupt in —— 
De bladers zijn zeer goedt gheleydt opde bloedtachtighe ooghẽ die van — fab foo ghewoꝛ⸗ 
den zijn / * Deh d — van tbloet: st feifde vk Galenu s oock. 
Exinet 


EE ———— 


Lx 


e ld, 
a & B sf Sja nrs 
4 1 rek be | bs hdd vie 
| ——— — odd rd kbs PRACE ARS heks hihi MORIDAE 
B _® mw gheſoden / ZIJN zeer g gh gh erimpinghe vande 
ſaedt end J 6 Af In ZA T Én f * A Renk hes 
2— — Te mr pe 


dermen / ende J 2 ⸗ 
BOA A ——— Cal 
ï AT 


ter ht dd te £ 
Pd PP Ty 28 Ha 


d cea,noeBtans en fs ſy alle beyde * one 
— — — hebben —* poor Prarmíca, oft Nieſcruydt / ont 


nd ene. —4 


FI | 


den ſcherye —* ded Die ſomtij fen. Het is 5 ed iae⸗ 

ta perba kaf — — Go af “ igot et wdeop beft (pb een esn 

wan Selle neuſue int landt oan Mor | Fe wy 
fien enichfuldich Enghellande ende Neder landt „veel fen 

—* bwenghende wt cen harde —— ende vi — ende graew / bladers hebben 

dy f ch ghekerft / van onder tot bouen zeer ve 

gijnde/draghend pighe / ſpitſchachti nn — bold ws ſchubbekens bp een * 


‚ghelijcen met iet hapzigpe draeylens / van verwen wt dert 


—55 — beet 
cleyn graenwe Tacea met bladers banden Olik⸗ 


boom, In latijn / Puſilla incana lacea altera fos oatesi Prarmica, er za Prarrnica 
lio Olez, Prarmicee ſpecies. uftriaca. Prarmica Mat 


4 | 9 
NS ek SD INS 


Veranderin 
she. 


Cracht. 


foe is met fchoon wite bladeren. 


646 hrijuingh O j rich; 
nea el 
ſteelken dat een palme oft onderhalf fboogbe: is/ — ele ; ES — 
XNR € der \ R pAn spe — euwer A en Su u dae aenich zijn zijn dè 
bi LJ rt hdd ee CG EE Ld / fende ſmaecke ende hie ae 
tter. 7 
neren 


Det ghemeyner Pearmica en ís niet onghelijck die Dee he wlandt che pla 
Berbarifien gheheeten Ooſtenrijckſche de welck te houden’ * jh * nee van a 
het zeer aerdich falſoen — bloeme vant genant ender zeer ghelick de tom ze —** 
des maer blyder van aenſien / voorts comen ewrbollekens van bunckende ſiluera ighe ſchuhe 
kens / Die ticchelwijs ouer — ligghen De bladers zijn graew / die vanden 

fic, De ßeellens zijn onderbotwen voce lancl· De wortel nde alle Dader: en is den ane ma 


bdddd 


fandt gheſonden gende vuenden ons vrient Cluius; van dwwelcke voorts ghee comen * 
waſſen is cen zeer aerdighe plante de welcke niet alleene den gheheelen Somer: an Beeks 
maer oock de ganfche coude ABinter inden zeer luſtighen hof van —— 


* res ae Er EN ee 
id 


— Dumelshen. an zac: „Mors Dia bel + An Doors zeure ebi In za 
* saint de Diable. —— bit 


een Fan hier kkeenſ sof dé gheſien om 


fe Goonen Dat Dit crupdé foude wefen. cen vande 
Scabiofen / Boe wel da ſommighe daer teghen 
willen feaaben:S Jae het is den Scabiofen foo ghe⸗ 
lijck / dat meeftendeel voorde ſelfde genomen wort: 
Nochtans iſſer een merckelick onderſcheydt inde 
Wortel 7 Daer door Dat Dunels bete ghenoemt 
wordt / welcken naem de Herbariſten blijven hous 


fee) 


Aengheſien Dan Dat de wortel heeft veel dicke wi⸗ 
— ſaſelinghen ende ſchijnt afgheſneden 
te zijn daer DE meeſtendeel vande fafclinaben ſſa⸗ 
men commen al oft die afghebeten ware beg 
ghen quaden. geeft; foo heeftſe deſen naem 
hoe wel dat byeants tfelfde inde —— 9 
fi en wordt / waer door dat eenighe fouden cet 
fen ſegghen datſe dien naem heeft vande —* 
de cracht / daer mede dat ſy door bytende is de ghe⸗ 
ſwillen inde lieſſche eñ peſtilentiale apofteunien 
Anthraces ghenoemt / opde welcke datſe met groe’ 
ter laueniſſen gheleyt wordt. _ Defeplane groene 


twee vocten hooger de bladers hebbende r vande as 
mepne Scabiofe/ maer ſtifuer / —— * die 
beneden zijn hayrachtich/ maer boven act 


pe gheſneden abelijd die van 
— gehel bie vande — shi 


bles dn PET PIR | 


1 died 


D ſelfde crach de Scabioſe / ende als Dedonzus —* 


€ 
Kk én Klaare SEL At: Ì Ar 


ek evans 


ea af + 


ge Coen! —— 
—— daiſe zeer oucv 


4 a 


ve 


be 4 Or, Vern vervrer pn b — 


—— 


7 


perſte vanden ſtele cen — 532 aft wiet hai 


en 


ne 


Deo} Matthijs de Lobel. 


&ojen-bloemert. In Sriecks ende Marijn /Cyanos 
ende Cyanus rulgaris· In Boochduptſch / Corn⸗ 
blumen. Fn Franchois / Blauez ende Bluetz. An 

Fior Campefe ende Barriflecula, 
“ pfr Bacifofere boeg Blatiſoſere ende is Baptiſe- 
cula Tragi & Officinarú, wãt Bladum ín Bars 
batitche ipraecke ís alfo beel te ſeggẽ als Bled int 
Frachois / dat is Coren oft Terwe. In Engelfcp, 
Bieuw Bottell Oft oock is eẽ ſpecie nä Cõdrilla⸗ 


OE Mn EN A A 

* NS N * 8 Je Sy N if ee 
2 4 , AN V, — 
ES. \ 5 ri 4 


— 
— 


—⸗ ⸗ 
Zar 
() 5 


LUT 


Á 


9 


647 


Dobbel tamme purper Cozenbloemen, In Lathn / 
Cyanus fore purpureo multiplici. 


548 Beſchrijuinghe ban Coren bldemen / 
Witte dobbelLozen-bloemen inde middel purper. s — 
In Latijn / Cyanus flore albo multiplici me⸗ Groote Corꝛen·bloemen An Latijn / C 


— 
dio purpureus. Verbaſculum Tragi. Vanusmaiot: 


Cleynſte cruypende Cazen-bloeme, In Lathn / Cya⸗ 
nus minimus repens, 


Doo? Matthijs de Lobel. 645 
Defe min ghemerckte en kan *— ander dan de Coren⸗bloeme oft lacea er dan efo 


' J —J — erleg be} á 
EL idd —* & * ECE 


evonden dt / met b haer bora 
En lers, hebbende coor natie Blader 
opn met een middelmate vijgen de Sauender ende de Prarmica vanden Herbariſten 


— ic opperfke vande ſtele comen voorts befonder de ꝛaetachtighe bloemfens Die vande facen 
De 


wore is gBelijc venen cleynen vingher. De gheheete plante is zeer bitter ende —— van 
ſmaecke. 


van verwe 
ende oock meer 


als die vande voort 


Cleon Sefamoides. an Stiecka/Sefamoides micton. pd pn plee parua eN met 
5 2 oeme / ende b euwe bloemen 


—r ſ r Condrille, t Et, 
4 £, 


Seer wel 


550 — hrijuinghe ban Bocrxbaert. 


Botrb aer 
* ard en Hirci. Fn Boachdupttch/ 


Dpaenfch/ Barba Cabru e Barbade Ca 
ron. —— bearde / and Goates 
bearde / or Jotephs fl klou 
TL Ind — Ervaren 
— fj se De — * de Franchoiten et eten als —— uteum. 
n gheitoekt 


welcken dat van pe ende crachten níet foo zeer onghelijck en is . De bladers zijn dit va 
den Phalangium oft cleyn Seſamoides ghelijck / maer langher / ende de wortel afs die vanden 
Cancterbloemen. Sn ——— Somer heeftſe gele bloemen; oft oock —— — 
uch Die wanden Papen cruyd gend ſevan⸗ 


toftele | 
De sle ie tenen cubitus oft onderbalf hooghe zijn / De weick vergaen in een —— a | 
achtich ap) 


ks X id — 


— 7 ed 
£. 6 £ 


Dirie —— Sha wordt, 

Diofcorides. Dit cruydt is goedt om eten raew ende oock — wordt * | 
houeniers noch toncf zijnde ende mals / onder falaet ghedaen. Dit crupdt heeft de crachten 
be onde len / ende is zeer goedt teghen de heete ſteeckten ende vock de Leuer / maghe / mieren 


BED IG orkest aard ep hp de pur Jkt blaeutw Condeille 9 
Pa — VEK | k pp : 
Deſe depne — van cen joanne hege is in alder manieren beh Doerbaert g *2 
ghelijck / endee en weynich purp erachtich. 
zijn grafachtich * EAR Ae Hf — — Roome. 


Scorſo * 
— Ee — ans Ve * — watts nde JW 
5 San sreclier van 


Ke 


7 


Door Matthijs de Lobel. 651 
Scorfönera oft Viperaria, In Spaentch/Scorfo- 
nero. Andere S corfonera. 


NI 
— 


Q (HD DN 


— 
Monꝛpelliers Alſatius, op deſer fi den ſt h Cetus bp 
Brontignaen, groepende onder De wilde zee fen de bladers — 5 die vanden Boerbaert 
Shelijk) maer breeder, (lijf ende ghelijfuich. D se faedt 


ende bloeme zijn geel ghelijck die vanden Boerbactt: De wortel is Dicker. Sn Branckerijd Ne 
Derlandt ende Enghelfandt wordet ————— Spaenſch ſaedt. 
anderin⸗t ⸗ 
¶Aꝛtthiolus ſtelt de Bohemiſche deſe verſchillende: Claus heeft 
hen in Ooſtenrijck 6 ſaͤedt vande leeghe Scorfonero, wacr ite Bonner nac mijn vont 


Bonden purperachuch is 
Andere Scorfonera, 
per Bebe he eden int fe houen eert ander V ia die de on ghelijck en 
is/ dan af ynder loof fchijntte hebb De Ban onde berte dte boen 
c wart D de ni helijck. Mijn Baouwe de DBrimen/ San Coene 
ende andere hete in * houen 
gheweſen / die heel cleyn was van bladeren / int hof vã het 
gBenoemt Papen fe ef. — Re 
* vt laten comen / die bp mp ghe⸗ 


gn er he — andere wemnde ende —————— bp vergadert beeft in Dor 
final en * heneeſt de b de aderſlanghen ende een ſonder · 
es chen alle ij ende —* De woꝛtel kreten zeer goedt teghen de ® 
* voeꝛcherte vallende ſieckie dracpinghe in thooft / ende ſwaermoedicheydt. 
© p vande Scorfoneradat me melckachtich is ghel dat vande Cancerbloeren/ wordt profije 

kehſe ghemengt onder. de medicijnen. vandenopghen, wa 
—— Doker 


652 Belchrijuinghe ban Vokelaer / 
Soutbloemen. In Latün / Chry{: 

Caltha Poẽtarum, ende ea 

Gromphena bä Plinius. In Booebduptteb/ains 


Bokelaer ende geel Ganfe-bloemen/ ende is Bellis gelbloemen, In Franchois / Souſy In wal 
lutea ban ſommighe / maer tonrechte / ghenoemt. Goude. Fn Italiaenſch /Fior Fogni mefe: 
In Latijn / Chryfanthemum fegerum. In Ens it Chryſanthemum oculatum — 
gelſch / Goldenfloure oꝛ Wil Marpgolde. Calendula Officinarum. In Engeltch / Mar 


renhs faahats 


APE Tr 7 Ae : Bink 


Deſe na m CI YE h 8, Tiet | 3 16 bs; > gele blo 4 
nich is voorwaer de ahene Dic zeer ouervlocdich is groependeinde cozen-velden vande coude ghe⸗ 
ſt Bꝛanckenick / Duyiſchlandt ende Enghellandt / de welcke de coren-velden met Co⸗ 


fas Ze. 


BUEELEN EEN a) VE Ia 
4 molt alfe hf 


om fien / ende ats een tapijts van Dt 


‚5e 


r Collebloemen ís vercierende / zeer luſtic 
derhande verwen. In heete landenen groeytſe foo veel niet. De ſielen van dien zijn teer, glat/ groen 
ende rondt/in veel ander hen verdeylende / ende onder alen eubitus lanct de welcke van beneden 
fbecleedt zijn met zeer veel bladers van eenen haluen duym brecdt/int ronde diep abferft abel 
| ï joan. bleeckachtich-groen ende oock mals. Jut opper c vande fielen 

en De ronde goudt-gele bloemen cen wepnich blinckende / bꝛeeder ende p (acter Dan die vande 
Roomſche Camilleroft groote Madelieue / ende de Goudt-bloeme ghelijck, Dit cruydt heeftenen 
moeſachughen ſmaecke met cen weynich hitte · Nochtans en eten de ſchapen tſelfde nietin Enge 
Landt, ghelck ſy oock nictencten d warmoes: Doek ghebrefen daer in de teeckenen, de welde ind 

{ 1e a * ERS AIK adat Tite ED | € ars Aerert 


Te 


¶ Diuerlchendt van Dokelaer. * 
metstanen, Inde coren velden van Walſch. Nederlande groeyet de Vokelaer met bladers pie foo dieperik 
of gele ar en zijn gheſneden oft ghekerft. Defe forte is van ſommighe Bellis lutea ghenoemi 
DS} “Sendt-bloemen — pici 

Niemandt en fat connen ontfennen dat onſe Goudt bloeme is de Calcha vande Poeten aa 
de Georgica van Virgilius al efen dege Cali „enbe in Plinins be fer van ect 


id L Ee en — Ke lane 


„oor Matthijs de Lokeli: 653 


J Cracht. 
& …… Diofc, De ſtelen van Goudt bloemen cůydt —— — moes gheten / maer de bloemen 
kt / verdrijven. de ghefwillen Scearornata ghe⸗ 
hoen. HE, De bladers ghedroncten inde baedeſtouen nae datmen wt De baedtcuype ghegaen is / 


Wuaier van Goudt- bloemen gedient toond gedroncke gh apeſtil tiale ſieckten ghelijck 
dat van Cardo —— —2* ift zeer goed erſterckinghe der Berten. 
bloemen met kinderkeng. * 
‚oor pel ende —E van natuere hebbẽ wy gh dtbl t Duytſch 
Voors op ſijd * Ec * PAI Aen 3 PD eg Ver 4 — bong 


_@m — eilagten Goudt-blo 
— epa vande voorgaende Kinderkens dragende Gode —— hebben wp vock ghe⸗ 
E gaf es a lonen. Goudt bloemen datde bubern eneen waeren / ghelijd ve 


ne dijk Goudt- 


— 
— Nengae 
role? waal 2820 


Geudt-bloemen met Ninderkens 


554 Befchzijwinghe ban Goudt bloemen / 


Omehellaghen Goudt · bloemen 


NL 
BENN 
—— ⸗ 
——— — 
— — 


ZTA 
CDD 


fi — J 
9 — 
9 4 
\ W ji 


É 


grade o3 


Dor Mathijsne Hobel) — 


vſer. 


hee ES ze rn dd 


ln niee antenne stance le 


ES AE — 


Saue is zeer diuerſch in 


rijuinghe ban grone Sauie / 


— —— — / Eleli(pha- 


—* ——— drie ern pen bamet-ndome | 
Dalbep. In Franchois / Grolle Sauge. In Ita⸗ el ) 
—— Saluia ergen ‚In — 


Taa t 


ik ä | ï 


wirst. In Latjn / 
robe retenſis. bnn 


N 
DIENEN 
— 
ee, 
0 
Dl, 
| WA, 
Eens van een / ende de felfoe plancereenf-deels Caſtanie· beuyn /ende e eten ae 
zijn ende mee veel — * vnmenme 3 gheerumetelt gbefiens werden tot Brifto in cda 
niet onder ghenoechte. 
Edel Sauie 
Detweede ſooꝛte oft biffetendiet is de sar die onder aende bladers geen twee peen bladerfens 
— ———— —— aders en ZIJN FOD de caahn 
inbe: paer wi set mp —— 


hdd —* Ld Ld 


——— —— 
Diuerlchendt. 


et Wentmes 
bladers, 


Door Matthijs de Lobel, 


$ 5 
Edel Sauie / Cruys Sauie / ende Oorkens Sauie. In Sriecks/ F phacelos. In Harn / Saluiaminot. In 
ä \ ” Te FE f, Pd En a {Ha — LS a dlY, An Ara 


uchois / 
9 


7 NL 7 Saulge France 7 zn Graliaenfch/ Saluia minore In En: 
gelfch/ Franke Sage / and Littel Hage. 


Horminum, 


Goo wel Bet tamme als wilde Horminum ie nu 
ter tijdt meer bekendt dan wel van noode ís te fear 
gben: ic late waren datter eenich twijfel op vallen 
foude. Beyde de ſoorten worden ghedruyekt totter 
medicijnen / maer dwilde is veel gheweldigher om te 
verwecken tot bpflapen, De tamme Horminum en 
7108 


ich zijn by een ſtaende ghelijck die vanden Diptam/ 
neffens de welcke groepen rondtſomme de viercante 

n van eenen voet oft cubitus hooghe de bleeck 
blaeuw peirfche bloemen croonwijs in cleyne troſtẽ / 
de welcke Door rijpichepdt gapende hen nederwaerts 
Feeren ende bangben/ waer ín dat light wart lanck⸗ 
woꝛpich ſaedt / dat meerder is dan Heulſaedt / dwelcke 
ín water gBewepeft zijnde ſlymachtich wordt / ghe⸗ 
lijf het Vloey · cruydt. Dit cruydt gheeft fijn bloemẽ 
inden Gomer. — 


arAstar HL . rn Tarknill 3 864 


Ji * 7 * 


— 
DS 


Le 
—— 
2 


ZERE VI 
sl , Dn 5 
IS — 
ci, Va) 
EN HDE 
DL A) 
ZAAD 
— 


6 Beſthrijuinghe ban Wildt Horminum, 
— W 


ildt Horminum. 


van verwe. 


Eratht. 


inde 
Vnguento Glaucino. 


Ea 


Dd | 


Ì 1 and ün / S il Centrum Galli Î ie. | * Cal] 3 2 F 
phos van Plinius ? ende is Herba S. Ioannis vulgi. In Boochduntſch / Scharlach. In Fr ere 
Oruale ende Toutel Gn Fratiaenteh/Schraria.An Engelícp;Clarpe anchois/ 


e, 


5 En en Deruydt dat ín Franchois heet Oruale, ow 
— Oms De in Nederduytſch Schaͤrleye / is zeer wei be 
el EN kendt / vã d'welcke tſaedt tuſſchẽ dE ſcheel eñ d oo⸗ 
—— ghe gheſteken ende wat tijdts daer in gehouden/ 

neemt ende treckt terſtont met hem alle de vas 
licheydt Die daer ín is / als by daghelichſche * 


Scharleye wordt gheſaeyt de welcke intnacvol 
hende iaer wiſpruydt: In Wedemaendt ende 
Hoeymaendt gheeftſe haer blacuwachtighewis 
te bloemen Dic vande Sauie oft Diptamg 
De fielen heeftfe wiercant met zeer groaf 
ders die vanden Verbafcum ghelick onffnd 
zeer hayrich / rimpels hebbende eñ gheliſck waar 
ten/rowosmet wolachticheydt / die vanden Ethio- 
pis oft Verbafcum , oft witde Horminum af 


eR 


art eñ 
ich. Lfacdt is fwart groepede in huyf Feard wel 
€ Dronckenfchap maeckt ende fwaeridherd: 
d 1 ftercFen reucke die ooc de ghe 


ooft / door 
veele plante heeft, nochtans niet onliefuck 


Robrdiwaens int brouwen van bier 5 red 
ghebrefe van Hoppe / oft om ie ‘fier VE 


(bier wijnachtich wordt / ende zeer baeft De MET 
ſchen in thooft foopt ende droncken maeckt met 
(ce in ſommigh te belacchen 


bycants een dulle oft raſende verheuchtheydt / d is bant | 
bedlagihen. Scarlepe verweet oocË de macnbdifonden vande vrouwen / be acht afde, 
fenaerbacringhe fp verweefedef-abelijeks tot boflapen : waer om. temin behoort weder | 
worden / oftten is een [pecie van Horminum. 


J olus Iouis. welceid 
By deſe voorgaende ſchijnt wel behooꝛen bp ghevoegt te moeten worden De plante, de — 
en weet maf 7 £ iſt gh % & bl 8 fa CA: pf ende Colus Jouis, biep dwi, | 


‘Door Matthijs de Lobll. 653 

Sola louis mét bb inúm, ende ís be Galiopfis lutéabandt iongher Bers 
‘parifteit, Oft oock is De derde Orualaban Dodonzus ? Goch id Wildt Horminum pingue ban fam: 
mighe/om (Gn vette Welvieckende bladers, 


CAN 4 M——— 


pe e 
—D (OD 


bs 
WA 
— 

7 


9 * — 
— Dn Gt 
Ed SEON SN 
J U A\ ‚ VPARS 
7 AN 


DN ES 
— y*8 — 


9— 
— 


(2 

—— IN: lg —— 

—7* Dy eN —*— TS Af — 
— ed 


/ Pe 
IN he ar 7 
/ 8 NEEN 
AD — 
WKD lj —— Nt: 
— den —9 — Á 

iN AA 4 KN Ke 

EN (Z 8 — Mg (4) F 


— 
4 


aerdighe nieuwe plante) die vã⸗ 
en de voors 


Beſchrijuinghe van wildt Verbafeum; 


WN AA 
ij) LN 
f —9 
vig — 
Een WE Á 
——RW 9— 
NU EA 
REN K\ N 


Tweede Phlomos Lychnitis ban Sprien. In Harn, 
Phlomos Lychnitis altera Syriaca. 


8 


— —————— 
ylueftre foliis Saluiæ tenuifolie,„Narbonée Hif 

nicum ,Illyricú aur Syriacum, Oft oorkis Plone, 
Diofc,?gn Draentcp/Candilera, 


Wilandtſch wildt Verbafcum met de bladers oan 
Dauie, Fn Latĳn; Verbafcum Syl, Saluifolium 
exoticum, 


Boor — dij | 6éì 


devoorgaende cede is in tfatſoen énde woorts-comeri vand. men / want D p gbelijcten 
die va vande wilde o ora ST tl E Ei Arif KEI IOHE dert ik ne Det bri 
gijm oct ſmal groeyend id Og ie 1 } ; p MEDED mild De woꝛtel is 


boat SRA nj & if KRG PL 

et welandefeh Wibe 
heladen van vlock hap apr: der Sauien — van dickte ende ghelijuichepermaer ld id 
9 ——— ende ſaſelachtighe woꝛtele / niet zeer onghen Evan ſtele ende ghedaente. 
* eocheoock gheern in Sprien/ghehijek als d ander De Boeien en Beb ick niet corine vei 
—— ende eindig | | 


ih — 4. ban M — 


Den voorgaenden ís bit bou en alie d'andere 


comende / waerom Dat in ſomm ghe houen van 
Enghellandt / Italien / —3 ende Branc 
edi voor wilde Sauie ghehouden wordt: 
Thee ——— ende ee 
hayrachtighe bladers groeyende aen viercante 
houtachtighe corte fielen. van twee cubitus hoo⸗ 
ghe / waer dat inde tuſſchen ſpacien vande bla⸗ 
ders geel bloemen voorts comen ghelijck Die vans 
de —5 oft doofue Netels / in croonkens zeer 
luſtich 
Emeede witdt boomkenlwijſe Verbaf- 
* ae laders ban Dauie, 
ne dat wt — — comt / beeft ghehe 
wije * flijfisers breeder ende ro 
erba Eren. &c. be iet 
ind ban — de Wilde 
Sauie ban Trapus 
— —— groeyet vele in —— bẽ⸗ 
vincipa mont niet vert urin / 
aj — ooctf fn flecach wabe — bemdẽ eñ 
—* pifchtäy Bꝛãckerijck eũ 
Enselän Debladers zin zeer gelijck Die vande 
wilde Sauie ; hi end Plintus,oft Hoc- 
— — —* ſtele ende viercante tae⸗ 
onderhalf oogde groeyẽ 
gered — avoniſe⸗ de welcke purper se —* oft ged sn in Hohmaendt. 


SE ruczfolium, ende ís Verbateni aft ren Ma — purpureum 
——— m met purper bloemen ende bladers van Rakette groeyet ín Engellande: ende 
5 foo wel inde bemden als — gronden / dwelcke in ſommighe houen van 


gheſcha —8 RPA —— — helijck 8 ghet ft fo AS *8 Kk Reuls 
maer ſwarter De rondtſomme de tacfachtighe ſtelen ende ſtee lkens De bloemen 
Keb) uſſchen ſpacien ghelijek die vande. Sane ie oft Ho eminum dien fp oocf van verwe ges 


n® landt 
dre erdee * 


vr 7 * 


AR Pan 


ss. Beſchrijuinghe ban. Wolle trunden / 
Tan Wolle cruyden ende Motten cruyden. 
wolie⸗ crundt. In Sriecks / Phlomos. In Xatfn/Verbafsum mas ende Candela Regis 


bex 
ke barbatus. In Woothbuptfeh/ veultkraut. In Fran anebaís; Bouillon’ blácM Met 515 
ſſo batlaſſo, Maſchio. An Spaenfch/ ———— In Engeicch / Mullepne them a ü in aliaërch/ 


tnde Mullen. ale 
De ghene die gae gheſtaghen hebben Dat be Wee Beoochen Bebben met definghe/ 
ten hebben van DIE Wollecruydt / ende alfoo weder, 
omme cloeck ende tuftich ghemorden ziinde — open niew begonnen hebben, Pels 
Dit cruydt in Latijn ghenoen 
is / bycants vande def peen tof bouen toe rondtom —— is met Koenen be 9 
aerom datſe in temen 
— dat is vlam wie fe li hed di d fi gh uen: dts dat de banen —* 
Wit t Wall — ft al | 


kende ghebarrt Wolleerupdt bande — Aldergrootſte wit W Wolle- rupdt wine met bleet / 
e rlr bloemen . atin / Ver· 

nalium Thaplüs Barbatus femina Hore albo. bafcum um album kaa ‚fore ab 

pallido. 


Fn Engelfch/ Mulleyne female. 


⸗ 
—— 
VEN 
SS 
IEN 


& 
In 
—8* 
F 
Sr 
* 
On 


Kf 


A 
est 
F— gg 
©, 
U 


Al 


Hi 
— 
—— 


8 


On) Nt 
RA 


3 
a 
— —9 RAS > 

iN — 
cad 


Se u 


linen wel ——— van — die int — twee gheſlachten van Wob 


le cruyden maeckt ; D'een ſwert dg nder wit / wederom verdeptende ende ks 
wit in twee / te weten in — ende Wujken / ſegghende dattwijffen bladert h 


bladeren ghelijck / maer bre inbe witter? zeer hayrich ende wolachtich/ende witte oft geet — 
bloemen: alle de ghene Die niet alleen Plinium ende dD'ouders aBelefen he ebben / maer 

foozten van Wolle-erupden edi d'aenfien Fennen fallen feaghen ende ghetuyghen datter gen 
Bol. — is dat naeder comt t oled hd oan Diofcorides dan d — 


Door Matthijs de Lobel. 66 
gheen bloemen — als nieuw was ghefien hebbe ;m ſneeuwitte bloe 
men, © OV — KorBies 9* RORE * * nf 15 Ee Vin éen — VRA J 
is En e Alg ed Pag * ã Alane dael EA 1 2 La sf. Ne #2 
A ps fs taâ . per 8 — — £ £ ld 


mandie: 
de velden. 


gheůick bie van Noer- ik ende Zthiopis. 
gef eenen duym dicke ende q 


lan dd 9 


— 


Ghemepn wit is ek — crundt mids 
neken van rt. In Latin / Verbaſcum aut Ander wit stie crundt neer een 
Phlomos mln mas Diok. Thap{us barba- oemt. Fn Tathn / Phlom 


Wfken ghen 
tus bande Apoteken alte haber — — 


4 
ed 


eveſelt. ende Noꝛ⸗ 
Maer in Diender nadere Enabellandtende Jiauen groepet die hier ende daer ins 


⸗— — — 
Seiſte Wolle· cruydt manneken bat ouer al gheſten worde is eenen peghelijcken cfendt 
e minder zij in die vanden e voor enden w en. 
 ®e Oe fides qmeer oeper ende altemet jf bitus hooghe / als d'ander/ — 
J ( En CA p3 
die Geen acnden ik ſtaet is oock tse cen —— — ek, 
Men vindt noch cen ander infahe helij de becleedt met ſach u 
— geele bloemen ende pasten 3 Rele. De — 
Be Ewijften / om Dat wit zijnde van bladeren god me ide bloemen Sbevonden werd 
‚Def je vier ooefebe Wotte ohne id OR — — ede 
—— ſt — —— : ni e Ap éols Ml —— Basin RES Oe Tabebrupeh. 
Wijd! Cnapellandy Scatien end Nederlandt / daer (p te b Ee gr, 
men zijn. 
Swert Verbafeum han Dof — — 
sd Diofs ides ſ EO ME MIDUSE V h heel afk —— 
5 ſwerter ende b deren hadde. Myd kewted aenſien end tatie 
en en 


€54 Beſchrijuinghe van Swert Verbafcum Ban Diofc. 


Pwert Verbafcum ban Diofc. fs Motten crundt * en- —* * t witte bloemen / ton, 
oft Blattaxia ban Plinius met gele bloemẽ. @uaz olle-cr vande Berbaristen . —* 
lich wie Wolle⸗ crupdt Wijfken vande Herbari⸗ — lore albo „perperam Verbafs —* 
ſteen. In Franchois / Herbe aux mittes. avulgò, * ben 


Les 
rd 8 
AR 


(fe, St 
Ae El 
u, 
WV 0 
We A 
RXR —— 
2 =S 
J vl 
ENT at 
7 X 
ek 


An 


J — GEEN e Wolle truyden — 


kens vande Helbariſten ghenoemt die in —— ende veel —— 


Swert 

bafcumban groeryen / de WEE VAUD gheenſans 

——— baſcum van Diofcorides, ende Blartaria oft Motten-c crupdt van Plinius: de welcke ats hp ver 

Blararia ban s. boeke Dat Metten eupot den Woli ermdt ſona 

d dickmaels d d ) 5 De bl aderen van. — cruidt zin 
enghende abel 


bruynder dan die van Wolle — de beef meer gb 
bloen 


€ 1 


— 
kats Ce — — vans SE nderſcheydẽ 

‚Iet vB) Miedhdd-s Added idee / foort, v ANEMIE VS 
z Malle-ernnA 569 a {foo v TNt Carn A —— 
Wolit 


«> 26 


datſe malcanderen mn foo gbelijek zijn, da damen D'eene noet gh wai, 
daeghs van h l lyck * 


truyd olle cruydt wijften noemen : en op — ans grooter menichte van 
——— op defe foon nie opde gjemepne Blarraris ghehouden ende bekende / tz EE 
gele bloemen /oftpurper oft orange. Alle welcke ſaecken wel duerleydt zijnde, en — — 7— 
loochenen dat deſe — curden gheen Drok cruyden cn zals daer ee veel Motten aen ent 
wp verf fi e gbeapprobeerde foorten van Wolle- 

a nde ok 5 GC Ee, de W wink mannefen ende 
de Wilde \ — —9— oorborlick zijn deſe * foorten van ———— 
des, den Mott * 
ſcheijuen 


Doe 


Swer t Verbaſcum ban Diofcorides, oft Motten tru crupdt ban en fv 
Er brenght voors redelijk groote langhe bladeren d'Alant-wortel niet ongbelijd! 
me wat ghetent met voi wolachgichegdr bedekt als die vande — —* 


* en J 


en watcht de Lobel. * 


I NVE / 


„maer bruyn gro le 
de aes dart D y groeven is⸗ in veel — De bloemen: zijn an, prees 


ere wijfen 


hoogher nae 
—* in vijf 
€ — ie bleet geel eenen vingber Dicke, De Notten comen zeer geerne aen Dic (wert 
Diofcorides oock ghet ma, 


ghede 
auyden D 
Verbafcum met gele bloemen: T Lon dat 
ottencrupdt oft Amert Verbaſcum met tn 
Het naeſt voor beſchr euen is den zeer ghelijck van ghewas maer de blades: cn zijn foo boor 
Me Ca * ri; & 4 15 ann 3 stek sd en hp ſte * at ſt 
mT ACT *. —* ef —* Year 


vor: bips 
* J . l —— 
is dickmael | ſt vã tg tin Satijn Blacta — 
II * EN cy 
Motten ⸗cruyden / ende les 


Blarrari: a, dat ís Motten 
* 5 — —* ej 


V 


— 
DEELT 
„Je pel Ket (74 
Î 


* daer by / waer 


aaneen bandit Motten crundt/ — crundt met — bloemen ende tortlewij · 
rouwe tro ſkens 


n / Huius Blattatiæ varietas altera. 


—— 
—8 
——— 
— 


S 

0 
ee F* 
Detd 


— 
— 


— 
AL 
RE 
DD 
2) 
IO DO 
ge — Ger 
SW * U 
———— 
8 
GO WE) 
he 
en 


X EED WO en sie N07 
G NOr Ik // DENS 9 
—R NN \ Î Vije — 
SAAN fj 

— — 

N * 

—* 

— 


* 
—* 


KE SART 
* — J 


CIE 
—— 
AE — 


— 
e= 


— Ss eN 
IF — 
ZN 
Men — NeR, GES Mt DE, a? Cent 4 
er alleene verſch ſteſ ſt — Doos dé 
"C° Po 4 * EET a Ui ien 


Bloents Ar PIE 4 is —J— * 
| — bꝛeet is ende meer gheadert ende hie, / Ebobene de midbelfte ribbe roodt geh niet 
| —* andere, Tſaedtis oock minder dan het heulfactin vellekens dock Beflocen hetijck die 
Angherhoet cruydt. In Drabanti isde wortel van alle DEN —— Mott ——— 


* PAUSE 


ia Je 
DA | 


ba 
Motten t— 
(3 


tvofkens. : 
bbo — —— ende Wildiſhh cot hebben wy altemets —— in neverland ect | 


SERRE 
* * € á 


7 ë 
* AED ff 
ef 


eci verts andel fjskende Den Wollezcrug — pet 


666 Beſchrijuinghe ban Botten t emen 


Cracht. 


Plinius gheeft 
alle ve Wol⸗ 
ie crupden 
een ſelue 
cracht. 


Door Matthijs de Lobel. | 687 
etten erupdt bande Crupdt- liefheb f 
— Latin / Blattaria * Plinius, 


— die mochte weſen d ylogon | 
ban D — — ende is Ve * ſcum Le * Sentepn sMatte-crupdt met purper blaemen. 
phyllum Cordi. In Bop lap Blartaria Aore purpureo. 


flin.Jn —— h / Mothe Mulle, 


——— Hi Bander maer oock aende canten vande gade velde» van 2 


ende Kinoli , Dit erupdeis zeer bitter, ende heet, abe van f ecke/ waerom ick en vers 
gonda ia defe Motie ruydt ab bp her js lockended e 
—— gf nde eer is tſeifde ghedi Belijd die vanden Ap 
— —— ꝛeue een der bat opent! de — 
Maer wat teghen de jn ende verie dinghen —— my onbefent. Daerom de abene die 
te wil de Tormentille mee f / daer af gbefchreuen is onder de 
et Chry r k n, IES GN a 
di heer — jnighedinghen/ ick late hem voors 
vege Daer af’ * Feufe hebben? foo verre pi hy deſe onſe coniecturen in ſulcker vueghen nemet / als 
ghene die plaeiß ſoeckers / ende niet de 
stadspas 
ke ghemeyne M —— — ———— veraact / gheſchaerde bladers 
Kideo —— loof afl cr oft blacuwe — en — e heeft bruynder 


min ghekerfde — oet Doet De Bruyn roode 
oene 


nt Deranderinghe ban Motten· cruydt 
6 er Motten · cruydt crijgben wy veel veranderinghen inde Bloemen. bie geer 
— zijn om fien: * * dickmacls inde ſoorten van 
ten-crupdt hebben wp altemets ghehadt met met — 
bide Be fm groen —— oock heel groen van fes bladerfens, Ander ſins behou⸗ 
DMRotte-cruyde 2 rid — 


prEN 7 7 Kd nia ARAS ekA On dé de VA 4 
hdd a € * 9 * * 

et groen bloemen. In Latin / Blat -· Motte crundt met purper groenachtighe Bloemen 

d Zn Latijn, Blattaria fore ex viridi Purpuracére 


Motte· crundt met. 
taria flore viridi. 


— 


{ 


{ 


LENS 
RENS 
— 

RN 
A NSI 


/ 
— 


Am 
an. 
NS 
—8 

— 
hf 
Ô 


ke 
oke 
4e 
Ad 


* 
* 


\ 

—9 
ERN 
SA 
ë —8 NN 
INDIA 

DN 

89 


—X 
cb 4 


J 


— ls 
—W RS S 
Vik STe 
— 8 
9 
ORS W 


7 W a | 


£thiopis Phlomitis. 


* 
— 5— 


—8 — 


zj, 
u 
5 


Pe, 
Sn, 
ade /ĳ 


SUIT 
A, 


wild 
1 


Door Matthijs de Lobel, 


669 
gende vietcante FO rouwe van twee voeten ende — ee hooghe de welcke haer wi⸗ 
veeltacken / FOND g groepen veel witte bloemen van 
bend “u * 24 Et * * * 
59 * —XF * et p — * £ KR ade VES rf ad 
li. De —* — * * ke beeft vanden Wolle cruydt. 
Inde e houen vande gh ſi 11 Der an blad 


uv Se 


ebben oft hr rouwicheydt inde 
fel Roede felfde ghebreken — borft ende f fonaber/ is 4 
honich / ende dickwils daer af gheleck 


5. ——* trundt oft a bloemen met — — 
hid JI culië 
| Dee cruyd word X tijn gheh ten Pri nul veris, „om vain life hóe ai te wi⸗ 
por je wederomme ben bloemen ghenen ende voorts beet taan Mei VeRO 
 teupind gelande meer Dan elders Daer be fiche let Helt lefobeta 
| pande weite — ech * 
ONE EEENTOT é Je Jt î bl d dd 


5. Peeters-crupdt enigen bei [bloez 
men / de welcke gheoeffent zynde ende berplant 
inde houen ban Engellandt — worden enz 


mul n Bo utſch / Himm 
edn 5. —— raut eñ Schluſſelbluom / 
Schluſſelblumle. An Franchois / Prime vere, eñũ Engelſchẽ dobbel Sleutel-5l 

à d ei L 2 
Bray In Italiaenſch / Brache di cu= mula hortenſis A —— —— — 
culo oft cognol, eit Fior di prima vera. In En⸗j {erotina floribus plenis 
gelfch/Cowellpppe ende Primrodſen. 


en * 
— 
Se: 
Ih 
1Âz 


ENE RN men 


— 


acht. 
Ethiopis oftd de wortel in water rapen ende we is zeer goedt den ghenen die etter 


Diuerſcheyt. 


é7o Belchrijvinghe ban 5. Peeters cruydt / 

10 | S. Peeterscrupde, | | 
QZuer al inde natte ende vochtighe bemden / ſonderlinghe inde coudtachtiahe tand 
Sauoye / Vlaendre Vrꝛanckerijck / Normandie ende Enghellandefoo bl Wb 
te vande Lende Def crupden/ voorts brengende toe en wie fafelachtighe oort eenen 
konden ſtele / wat baprachtich van een palme oft onderhalf hooghe / de welcke bouen aenden 
verciert is met veel bloemen nederwaerts huckende die vanden Longher· cruydt van 
onghelijck / maer geel van verwe ende reucke Bet niewe was ghelijck zijnde. De bl 
Der dan Die vande Betonie / rondtomme de cant gheenfins diep ghekerft / ende eenich ſins rime 
lachtich dien vanden purper Vingherhoet ·eruydt ghelijckende / beneden plat ter eerden ligabender 


fimaecke en hebben, Diteruydtis zeer goedi voor hooft/zenwen/ ende rotten vande vuple umer, 
ken Die wt vergaderinghe ſpruyten / oft inflammatien: ende wordt daerom ghehouden voor cen 
wondt · cruydt. 

Fan J Ma Cafe 1 £, P EN mh a Carr B 


ï F 1 Ĳ nd 4 
lend r Ad, À 5 * —* 


FAI * 


PT] * 
MU ZM 


/ 
abn No Ak aios ino hk (6, kaft * 8 ee. 


ouer gb Tent wordt / is zeer aerdich door deme 
en die drye oft vie 8 zijn dan eenighe van e 


© Je & —* TE ' 
— 


d de 
alle de Sten. 


Bloemen. { 


Dleutel-bloemen onder reucke. Fn Lathn / Primula J | 
Pratenfis inodora,luteo-pallida. In Engeiſch/ Bofch-Dleutel- bloemen. In Xarfn/SyluaramPri- 
pe. mula. In Engelfch/coe-Dlippe. | 


@ze lip 


Ls 


GA 5 as 46 8* EE gren eg —— melbloe / 

O gh ene Je 17 g * est cert 
men/ fp verſchillen alt bl Defe is enckel / bleeckachtich / cleyne wetn dr 
palme / ende bycants ſtaende int opperfte vanden ſtele. Van bladers / ſmaecke / reucke a nala’ 
is deſe den anderen niet onghelijck / maer ſy groepet gh ſſch ECD 


oor MED de Aabel. 67 


PN Je af. Cl her TI NM dna ANS EPI | ig 
y „jn ——— Ny hast +) Ï 
be houtnase agul. aal liup ite salsnsd „noms — Pr mersen ens 
pe houen an Ens land dert h rdeſeſ doord pe bobbel bloemen, 
paebtel ius ———— lijck: oock zijn die v verwe bleeck· geel 
vm F —— te € 4 
den rop de marckt van Lond — a 
Oock zijnder met abetrpde bloemen ende gheri peld ploegen, doncker groen / de 
Londen zeer vele groepen/ a * fins zij Di den anderen abebeerg helijck. 
Dewelcke de Herbariſt Antwerpen ghelijdk ock fommigbe —— — 
—*— hen Bk vende, —79 — oe ock Enghel igheſe 
ABe met purper bloemen/ maer te vergbeefs van ons gheſocht: er De meprien dat it ghe⸗ 
me be gd als ſeyde De; zeer —— er wan wyen hebben 
daer gheen Auriculavrſi 


Aengheſien nu datde — oan alle deſe —— Sleutelbloemen ronder — dan die 
wanden Wolle⸗ cuydt /ende dat de tde ig) DE bladers row zijn: waeren 
feude Matthiolus ontfennen d (Phlomi ren? Hyen brenght niet byd 

onnutte beroeminabe, Want de —— ende de ghchecie ghedaence —— vande Wols 
lecruydt ghelijck zijn / wyſen contrarie, ende oock D'ouéreencomen vande erperiendie ín alie tanden / 
De welcke foo verre als fp eenighe van defe hebben; die Beeten in Latijn. Herba: Paralyfis, welken 
naeme oock ghegheuen wordt den Phlomus om fijn — — — sijn deſe oock 
Phlomides gheheeten. 


Bolt Dleutel-bloemen met boncker groene ghekerfde bloemen. 
* nd — Primula foribus obſcurè virentibus 


Sleutel bloemen ſin van Fuchfus ghenoemt 
Verbaſcula. 

Fuchûus, De wortel van Sleutel bloemen in raar, 
water gBefoden ende ghedꝛoncken / opent de —— 
ſtopthe den vande blaſe ende nieren. Sap van 
bladers van S. Peters cruydt wordt leben 
ende van bupten —— teghen —— — 

a bitten Die witen leden zijn oft verwꝛonghen ende 
— Sleutel 


der complerie / want ſy trecken een tſa⸗ 
men: ende iſt dat ghy dit proeft; foo ij jn lik we enz 
de eén. weynich heet / in vueghen dat jes 
mandt en behoortte twijfelen van — beho, 
onderd girl cracht, De vrouwen — 
gheirne ſchoonheydt hadden / nemen tſap vãde bloe 
men ende feiten daer mede haerlieder —— 
datſe wonderlick zeere afvaeghen de vlecken eñ rim⸗ 
pelen ende ander derghelijcke ghebrelen. 


ectie Aptos Sanicula:oft 
ricula vrſi lutea. 
Dit erupdePen d'welcfe alſoo (uftich om fien is 
„als eenich ânder van Die inden gheberchte vande 
Alpes groeyen / (ouder beter ghenoemt zijn Archei- 
- ticaoft Paralytica , dan Samtel foo wet om de 
fonderlingbe cracht Die heeft van te verdrijven de d 
pijne vanden — als oock aldermeeſt om 
Steutel-bloemen: nochtans foo go ap 
dg gheerne * opperſte vande —— berghen eude ſteyle rdoiſen apel zijn 
S. Glaude ende die van Clauene ende Dieet noar vat ymeefeaie ben me Ee 


4, * PA PJ 


da are TD 4 At.’ exe Da 


rds vels met reode Bloemen, 


wetn —* Des — ſoo comen erm 


Be Kelk el 4 45 


claer groen, ——— sijne 
—— een weynich ghekerft. 
geer ghelijck. Sp heeft oock eenen zeer 


tighe bloemen 
heute. ——— 
nde —* Dan dievande benen de 
Se woret is zeer —— ende die vande Sleuiel boam⸗ 


deren SE * * * El 


— 


nikel ghenoemt wordt. 


— 7 hdd 8 * 


Alpijnſche Sanikel met ſmalleb 


De —— heeft de groote Paralytica Sanicula meteen weynich ohadade 
eat lvock moeten Fennen de terſtondt naervolghende foorsen, fe die de gr. groo heh 


J 


| 


nmeudderbisde Hobel. 65 


an) Bataan Alpins Sanicula ——— Mid del Apate banken är Sanieula 
* minor fiue med 


fan au CA 4 A * * £ alit zp : Debf emen groey en gh eije oor 

bon, die — zijn vane eenen voet oft dage evens lanck / roodt — 
Dan verwe / zeer luſtich om ſien. Deſe plante beeft ouer ghefonden gheweeſt wt Weenen in 

en H. Drancion, van Charles de L'Eíclu 


ezine oak. 
* ei cen wepnich g seri Dedem jn die 
mene ghelijck / groey p ſteelkens van pmen oft een oghe. De worn 
jean groepend — ft een palme hoogh 
ORT in onenn fan AAR: 40 IN &. — Ie VE Bkk ml ond ai anke 


UR dels tl odd 
4 
1 
* — 
Ne AP 
« 
\ 
— 
k: 


EE 


* 


PE KAD) x. * GE Ten 
PIM NES 


674 Dd d rr aherhoet hdd ane \ 
Goode Bingberboet-crupdt. Fn Latún/ — Digielis 
purpurêa » Ei Hoochduptſeh / Fingerhut ende aire iache don epa Anda 
Fingerkraut . In Franchois/ Gant noſtte da- ven 
me — ets glòue. 


Debladers zijt van grootte / * ende apie pien dribe 
wortel. De wortel ie fafclachtich/fijmich ch endefwert. Tſaedt groedet in ronde bollekens ieden 
ne / den vanden Wolle. cruyot ghelijctseen wepnich flinckende van teucke —— vip 


— een wondt cruydi dai zeer wordt om alle swonden u 
dit eruydt ende ſieden daer af cen) dund / 
de ou 


J 
—* 


Er J ig 


pp ende ouerg } 
fe hebben end buycke zijn. Door de —— nd 
— humeuren / ende purgeert — — de verſtoptheden 


in 
nde Apr vant onſe — in — groep cen ander foorte die van ſtele bladers 
dr 


ende ſaedt / g ghelijck 1d, few | raeght. 
Maer de —— Ere Bra — va ef CB ask eeft de bladers meerder 
dan die vande adelgeer van verwe doncker groen, groegende inde elfde honen. 
Deſe forte wordt ghefien tot Lonen inden zeer luſtighen hof van Heer er San van Limoge / a⸗ 


derſins Noonius —— * sagen: oft ——— — 


Vingherhoet 
¶ Deſe foorte is minder — mie ko —— welcke in —— luttel * „wact —* 
—9 hebbende beim nde mall ite — 
h RR A a ge geel zijn en pe verfen) 


7 
EG 9 
engher ín ECE ete! Dit nn ren ij 
‚ ' che he at: ————— De ad 
5 N 


Ë Door Matthijs be Lobel. -— €75 
pact wingherbaet-erupdt. In Naeĳn/ Digicalis — 

rare —— * cleyn geel Vingerhoet· crudt. 

J 


ANT peen 
(TTN an 


eg, 7 


an 
ZD NN 
—9— 


— Baccharis Monſpellienſium. 
ꝛincipaelſte Grieckſche aut dE ghevonden d 


ſch gh van eenich cruydt Baccha⸗ 

Pancharis, alſoo gheheeten ats wy zeer wel gheloouen om de groote lieflickheydt van⸗ 

lachtighen reucke die d heeft / vande welcke ghemaeckt woꝛdt / behaluen meer ans 
Hek PAAR DRE Se”: * he Er A 


in 


Beter 


eer 


—A— 


gh (elf thenzus Pancharis ghenoemt / ens 
taf worden hoykens ghemaeckt / diemen om het hooft dede / om dat de Poete- niet en ſoude 
DE quade tonghe verhindert worden / alfoo Virgilius ſeght. Daerom iſt dat ſy ce router mie 
De patiente vanden leſer / Die dit capitel als onwettich wt Diofcorides willen gheſchrabt 
vergheefs aerbepden om te beroonen Dat bepde de planten te weten Baccharis ende 
jjuinghe van dien (fommighe Dingben Die daer tuſſchen ghecommen zijn 
een dinck zijn fouden/ daer nu een yeghelick int leſen fien mach dat de Veyl 
is de Sauie / dan den Alarumenis den Baccharis; Defe Baccharis is tſa⸗ 
Inne ende is zeer goedt teghen Beete gheſwillen ende d'wilt vier. De rencke verwekt tot 
DAN baders if tuffchen die vande Brolieren / te weten de witte ende Wolte-crupdt. Fer 
foo is den Atarum zeere verwarmende, van een ſcheydende / endẽ de bladers hebbende 
ehl. Daerom ſoo en verſchillen fy niet luttel afs Plinius ſeght / De welcke ſeght dat Aſarum 
en / om Dat inde hoeykens ni ghebruyck dt, Deſe faute is ghecomen we de ſtucken 
seus, Waer Dat Baccharis Afarum van Diofcorides ghenoemt wordt ende beſchreuen. 
derſoecken / 


Os vermaent Dat vande nerſtighe mann die de wacrhepdt ghetronwelicf onderſoecke 
5 € behooꝛdt veracht te orden d nerſtich ouerlegghen vande namen. en 
Der veel cxuyden / iſt dat wy Fenfe hadden / gheen foo wel accorderende / als tghene dat vã⸗ 
Eerde wilandiſche mannen hier voortijdts is ghehoudt gheweeſt voor de opsechterwant 
vr Of Ccomt den Baccharis veel naerder Dan Die fpecie vanden welrieckendt Wolle-crupde 
Atthuolus flelt: want deſe is boomachtich met fijde-fchenten oft tacten; ende rouwe ſwertach⸗ 
06 Die vande Sleutel-bloemen oft Sauie mét breede — F grootte ghelijck: 

2 


Baccharis oft Pancharis in Griecks / ban Bie ‘ban lenion. In L 


Beſchꝛijuinghe van Baccharis Monſpellienſium 
Alantwortel ende Galantwozte 


atön — 
Montpelliers Fn Lathn / Baccharis Monſpel- guillara nn Chironiú. 
lienſium, ende t'onrecht ban Marthiolus ende ca jn na,eft Herbe d’Elaine 


Dòdonzus habere en, Coniza , ende ban urtz. In — 
Sn —— 


Cordus Coniza H eleniti 


Erg, 
—— 


In Fr — 
In Booebonperey, 


Enola ende El, 


Doo Matthijs de Zabel : 63 
— dieren D: groene wortel vande Baccharis aende moeder ghehouden daijfe De 


€ is zeer goedt ghebruyckt den vrouwen die 
ín fn Bnberbedbe ligghen / om daer in te baden, ©; voccian — wordt baka ghe⸗ 


bꝛuyckt in poederen D med Nomh dt 
(Date famenteeskende zijn/zijn zeer goed cegben de pijnen en. hoofde / 
daerop fielen. Zij * * Me id ie banner dane Á oogen /. ende — de ghe⸗ 
ollen borſten afs De vrouwen gheleghen zij e, g e fiſtel aen d'ooghen / ende 
—d td * D 1 & 4 * 
Dwilvevier. Derget ſlapen. 
F Alantwo bel, | 
um is in Griecks Helenion g gheheeten ende d heid ——— gf order 
De foude zin A EERE Er 
oren F Re * AAE abe 
boen het woehdarmensmech datſe dien D — 


ie al⸗ 

arr sd — is gtocdende/ voort hne zeer greed Badass Die vanden Vine 

— jen olle-crupde met ſi da 
Ruf — kſch (CC d < ——— — goudtg 


een aub lancti is in — ende —— De woe tel is groot ende — 


F TE 


Ne — 


—1 LA * 
* * 4 Ct 


hed 
Ed Ee P helffand EN sane Cek f Ag ACH SRK E 
Engheuanot/ 


F CA h 4 * * Cf. r. * E els / Ee Crachts 
* 4 * 4. A 
de Sente: De d VEN worden ON DEN geeft te verfraeyen ende verbinden re eñ de 
— bbr An Cé A Pp A — 


rdrijfi ni welche tenen vanden ouders —* Sides 
wordt ende ucenden d dat vand te alleene gh 18 DE dꝛoef heydt verdrifuende · medi 


nemen / ſoo moet die varſch ende vochuch ahebme worden / | ol sen De verouderde 
5 vande looſe. Niettemin dat en gaet den Apoteler niee aen / maer wel den gheſchick⸗ 


EE Alant-wortel water maecken 


Bernage. 


Nu ter tie sr * KR afsz6 


ghelij it dat l van Diofcorides 
— Sbebeeten Euphrofyne, dat is foo: veel te case en/ als een honken inéterlde cruydt / wele⸗ 
ghemeyn ghemaeckt hebben / door de crac achten ende 
nete cabeljkenie Die ſy thamen hebben: miides dien * ghene die ſmalder van bladersis/ 
d ander een je oenen tijd nict en hadde ats nu den naem van Bers 


De SO aks Edd? * * € A ‚ D'opzechte met breede bladers — 


bn miet — jd 


Dag pid'eerde —— blj 
———— ende —— g batf fi a an 
| a, — 


Lv 


678 Beſchrijuinghe van Bernage⸗/ 
Bernage. An Griecks / Bugloſſon. Ind atijn / Bu⸗ 
gloſſum lacifolium, eft B, orrago, Ens: 
Su — zn franchois/Bor- 
raches. In Spaenfc Borraies: En: 
De wordt ban —— — ECD 
tonrechte, In Engelleh / Bor ag 


2 5 he = —* altüdts groen. In Jatin / 
———— Bugloſſum ſemper virens. 


dez 
hijs 
EZ) 
NEN 
—W 
— 
SN 
0 
eN 


) 


4 
—8 
N 
HN 
— 
— 


NSU 


W/, 


Se 


— 
SA 39 
WE 


NEN, hi 
als: — 
is Ee) n 


8 


lijckende dan Die vanden Wolle. 2* De wortel van deſe is van buyten wit minder a zaden 
ter / noch oock iaerh licks o 


bloemen vande nae zi ft sl van v —* ſch blaeuw fors 

* — ⸗ pee becrfe b 6 ij ae ots ‚ Sfaeotis oat 
Dien vanden Lycopfis oft A fa abeliict. Maer d'and bf ie 
lijck die vande —— cleynẽ Sſſen tonghe. * —* is meerder a enden * Ars — 
af maecken ſouden tamme Offen ko h — 


we: maer aengheſien dat ſy — is / ſoo heeft b mees den aert vanden — orb d 
deylachtich van beyde de natu 


—— groene. 
e cloecËe nature altijdts wat nieus voortf-brenahende ſchijnt vande twee voogne rite 
een ghemaeckt te hebben / dat zeer ercellent is / ende altijdts groen / iae inde aldercoutſte plactſen * 
Enghellandt / daer van Ade werpen ende ander plactfen vande Nederlanden beer 
waer dat ouervloedich ende 


geren 


twee inde winter doo? de —* vergaen. De bladers zijn rondiachuch die pks jd —* 
breede haden gheliick/ ſoo dock is de ſele De wortel is van ſtandt/ fatfoen oft plee pe 
heydt die vande Wael woꝛtel ghelijck. Maer de bloemen zijn cleyne ende groep bl 
tacken / ee af de bladerfens gheheel sera die vande bloemen vande * de * —34 
ders heeft! hebbende oock den ſelfd 


Diolc · 


Die sot melancholie comen. — as Biet 


Door Matthijs de Lobel * 
DEELT Nort aR t eerdert de blyſchappen van⸗ Cracht. 


— 
Dioſcorides. ——— ht id 4 de 


— ſmalle bladers / oft geoote Oſſen ton: 
n. In Latin / — he en⸗ 


— dà Cirfium belet vã Fuch( nBoochs Cleyne Ollentonghen. In Hattin / Echijfdie Bi: 
te he Ochſenzung. In —— u- gloflum minimum flore ruben 
M 
EUD 
DA WA 0, 
LN SI — 
— 6 ik > 


95 aen 


es 
Je 


— 2 — 
DUN NZ 


— * Panu, 
W 


Diuerlchendt vande ghemenne Buglolle oft ——— 


© ene heeft — bladers/ bt 


Defe wee ſoorten groepen inde hoen. 


C ' 


Clenn Olen to 
Dit cruydt is groepende inde Nederlanden inde holen, ende is van wortel ende baders ghe⸗ 
Ph Duatoffe met malle —— maer minder / er grootte 
ck. De bloeme is roodta de Bugl helijck / heb 


chtich vi 
Bende oock den kifde ſmaeete⸗ ae gbebunpd. 


„Oaabiggeplanke heb ic eerf g ycpende ghefien inden hof vanden Dooꝛlucht Heere 
ended ader van zeer gheſt de Herba. 

oasen, Nederlanden : de welcke bladers beeft minder dan Die van Bernage oft Songher- 
Wupdt: De bloemfens gijn oock purper-blacu die. vande Bernage abelijd : maer De wootel is aert- 


—* als * —* — baert oft Garyophylate met veel —5 — Dit erundt bloevet 
Unter in De boffens: Sente ende in Oogſtmaendt. 
——— eerie lijmi (welde de Dernage oft Dugtoff niecen beeft. 


Wilde — — Bugloffum — 


3 es. 
Deſe is de voorgaende Bugloſſe mee —— in alle ende yeghelicke haer beelen zeeze 
/ ME gelijk 


ag ì Yeats VE 


Bo Beſchrijuinghe ban Olle tonghen / 
a 


Latin, Symphytum pumilum repens borragi- Gele Offen-tongben. sn Xatún/Bu Toff 9 E 
nisfacie {ea Borrago minima, Herbariorú ſpu- des luteum, Hiëtadò cognammu in ed 
ria. Lange de Beke. gelſch/ 


* | Û \, \, (7 
WEA % 9 * Rf 
EE NAS Sn / 
Sans REN — — — 
OA Wi MG sn 
* LE 1 id A 
— — 


—— 


9— DP J 
Lr ANN 
EE TDI 
l — 


— 
— 
) —33 
—8 

ghelijck / de welcke van ſelfs ouer al is groeyende op doꝛre ende ſauelachtighe blacten onuen an/ 
Ears ann Beneden vant 
e / Died houd fen Wilde Bugloſſe. De bladers zijn 3 ende fcherp DEN 
— ne Wien ei EPC — Foss k verſchillende wands voer 
— mite ed rr r edt af ete Ke zis gern pe houtacht ich: 
gaende als de Volders Caerden vanden hof-Dipfacum. DE OKE 15 DI € hen 

Lí 24, GE AI ed es CY J. gy 9 


Gele Ollen tonghe. 


€ 45E * { Cs wan ArOEDEN 


eſe vi zhe And i gh Ar * Oer i y rij 
ende ghebruyck. De Enghelfche vrouwen achtẽ defe veel meer dan ander Bugloſſe ende moeren 
die gele Oſſen tonghe / om haer gefe bloemen / die vanden Safc-Setouwe ghelijck oct mit mi 
een op ſcherpe ſteelkens. De bladers zijn oock Die vande wilde Caerden ghelijck ende vof vera 
Doommachtich. De wortel is wit, lijmachtich/ moefachtich ende melckachuch. De bloemen” 
in Guychelhaer. 


| 


k Door Matthijs de Lobel. — ok 

4 Onoclei (fte / ende er welt. 
Defence Cale oft a ghe —— 

E, tighe ackers van ner nde Eng cllandt, — ewoꝛteli 

en # ) He joef * ghe eft van coleur den San⸗ 

rant gbl ende is ingher dick derhalue paf land van in ſmaecke Die vande 
‘$ Î 


r 


_D goe belt IBebbende een raeuwe ſch richeydey ligghende opder erden: — 
on feefife maer eenen ſtele Die vondt ende row is van eenen cubitus hooghe / draghende loeiſkens 
k enb maen bloemen/ die vanden Echium niet onghelijck. Tſaedlis cleyne / ianckwoꝛpich 
J ende certverwich. 


Lel 


hk L Ee Fe (A à 
minor, {cu Alcibiadion,vel Onochiles. 


rat * 
* · An AAN 


Gelt Anc 

inbe ende min ghevonden is die met de gele bloemen, De welcke minder tackſkens heeft 
— fie meer bj een —— Dock heeft fp veel meer bladers / Die wolachtich zijn ende 
Hir, De fiele is eenen voet oft‘ eenen cubitus hooghe / maer tfaedtis Dien vander anderen ghe⸗ 
_ lijd. Dewoiel heeft een leuendigher ende veel lieflicker roode verwesende is oock wolder van fap, 
E Orfegroepetine lande van Languedoc bp Aigues-mortes op —— gronden, 
_ Ap hebben die odf aBeplucft op rouwe plact Aihefis ende bergh Das 
k —— 


8 er loorte ban Anchuſa. 
Duſen vriende Yan Dont is een foorte van Anchufamet breede bladers / van grootte 
Bte, Bugloſſe vet malle bladers / waer af de woꝛtel roodt-verwende was, ende de dloe ⸗ 


‘on tege —— hes —— —eS— F 
3— De bloemẽ van aj —— de op cleyne ſteelkens in eẽ edge 5 
$ an ehiamgen wenig De den fier vanden Geopende fraag oen 


‚2 


€32 Beſchrijuinghe ban Anchufa, 
haelt Die ghetrouwe ghetuyghe ende iN *— — Apoteker Franchois 
Antwerpen. Cleyn — 


{ 


dat d d — baj — ende gi alle facre de ide ter marc pe ende ris 


omen wyh hb J MOC dauelact hti be end 
Boeucls —2 van Gran Ben boden h A ren a, —* 
fanaher /Ihelijuigher * bonnie van wortel dan die ander, Vooꝛts is p abeel minder, 


met fmatder bladers/ maer onghelijck meer van ghetale / De welcke groen zijn / die vande Bis 
stoffe ghelijck maer veel mindere. Dit crupdt gheeft veel teere dunne ſteellens ende minder 


tred ie de ars Defmaectei is als Die vande Bugloffe/ r niet onfieftick / nochtans Beeter a 
de d 


atd vn A 1 jp harte UYa Yala pr] 


Eddee ded nand 


Dekt dte ende — Anchufa ‚hoe wel dat Pp nauwe voor Anchufate houden en is, 
als de ghenen wiens houtachtighe/ bant roode wortel luttel oft 1 niet ct purperachtich en is) voortf 


ner zi 00— — * el egt 6 ck / met lanckwoꝛ⸗ 
Fin LL & ta De * die. * 


pigh g de Anchufà ende nit foor rouw: De bloemen 
ijn oock die d igh lijck / cleyne ende b ‚ Beworelis — 
ban pn- —— niet verwende. dt fe 
an Front — nde tboſch van — hes en bebber € die nopt gBefien. 
jcopfì isoft Lycapfis „ende is baftaert Anchufe van ZEgincra oft 
— ban! Matth El 

Dit de en ‘heeft nictd d ãd 

af dat den naem Lycoptish bef / datis te feaghen Í bruynheyd dt ofdu pfterhepdt / — 
he 


ee 2 Ld € J hed 
: EN ef 4 en re Gafar KfAR 26 M 


voet akelück in⸗ 
Peri ⸗ (4 | 1 hmc | eik —* 
jen * 


* * 
J 7 J we á 
—J A Af. ‚ — fe f Ks No Kie Med van D.Grif- 
— medicijn. D. van Dart 
nk bs NY, EN nen DP ——— e 
Dare weit 
{ ha hars 


c c Î HE * 24 
de eind fe Af Fe 4 1 — EN PE) F * 1 * 
v 10 4 ' J — tnobdt — M/buio UO puu a 3, 
4 Mere, * — R — J. 1 É * 1, Né 1 NEO HAAF 
BIENDVU UI gi | k mi 
akeksel N VS af PAD 7 6 ft (neede 


e Linn 9 
faer. daer naer eo woorptfe tet inden Somer baren ronden ſtele van onderhatue cubius hoegho 


her balk A Ad is 
AREA Ln, Aj fan ff Se EL ET AP Pi * Po Tſacdt isd 
PIECE A4) 

GL FPAON 0 £. C 


vande B age ghelij iet foo t‚ Dewortel;die meer dan eenen vingher Dick is ende 


6 


Ces Pr CAST N £f & * sah faanens 


De van Bath end nac Londen door d — zeer — ende * — 5 — 
—— is — de welcke nieten groepen! fpacien vande b * 
ſt vand tie tele, ‚die vande groote Anch — 


* * Less. Cf 


fe de org btich ab 
—— Cr get bant — | 
2 ——— > wortel verwet de handen met een Hloettoube beni Tai grog edt 
eerde De wortel van Aret fais Apted de welcke met olie —* ed — 
ppi fp dro be sijn ab gh BN —— 
pris Def ſcifde gheſteken inde moeder /treckt d De did 
ghedꝛoncken / is zeer goedi teghen de ghebreken vande ni wie 
in die datter cortſen zijn, foo neememen Die ——— — De blader van Anchug vla 
Wijn inghenomen / ſtophen den buyckloop. ghebꝛruy 
de ſaluen dicke te maecken 58 ys jer 


en de dar 


Alci biadion. gar 
„ Diofcorides. Daeris een ander foo: dean 
* sorgaende Date minder bladers heeft ‚maer euen gele he 
— fes, De bloeme is butpnr 5 zijn perwelde 
men, Defe groepet op ſauelachtighe plaetſe opn ed 


an Sd | hdd di Sh la dhd ht 5 7 nl AR beerdbehhidhek hbk“ hd dd t 


Door Matthijs de Lobel. 63 


_Echium. — 


—* ON san p te * * tf 


Benreee langen 5* zijn/ tan d er af ghedroncken hebo 
fee, Datfe niet ghebeten en worden. Tſelfde — de bladers ende —* Dit erupdt vers 
ne sie vande lendenen : ende miet wijn inghenomen oft anderfins / doet den brouwen 


Onofma fue. Ononis. 
emant die’ eenichfins ge * 


Biden de —— vanden Onolma woe Dioforides —— 


de welcke ien 
Wenen d of boen en ſal erſiont 
dat een ſoorte ís vanden Anca, oft een baftaert Anchufe, de weicke Diofcorides by 


ate A, IJ — Men da ame Ti On de Mala EE en * 


684 deld nd 


VON ESENEN 


; Wilde Offen-tongen. Echium met roodtathtige of, 

Tweede Engbelfche Lycopſis. In Latijn / Lycopſis witte bloemẽ. In Grieks / Echiõ. An Zat. Echiú 

altera Anglica , qualick Cynogloflum vä Mat- oft Bugloſſum ſylueſtre oft Echiú Aoribus par 

thiolas gheBeeten. In Engelfch Wilde Bus purácl? i idi 56 A 
gloffe. toi 


—— 
VE NE * 
180 — 
WWI, MNS 
Be, U WIEN 7 
— VS —* 
em Ea 
æ— SEN 
—— 
BNW PD — n 
ES 4 
Wd SS S 
Ur SSU $ 
dy, SSD * 
Mit 
J Nl) 709 
WB 
AA rn 
ad 


Nid 


OU 


——— 


Cracht. menſch 
Dioſc. De bladers van Scal-eruydtmet wijn inghenomen / iaeghen de vꝛucht afia 
dat by al dien een ſwangh daer ouer trede] Datfe ſoude mifvallen van linde. 


8 hdd 7 * 
ret tia ’ : : 
des ' da 
* 3 


Dodt Matthus de Hebt 8 35 


Eyemeyne yonts tonghen tonder ee emeit In 
 Griecks/Cynoglollon In Lat. — 
vulgare fin é for Rhee btn ) ait 
s/Laague de Chiẽ. In Italiaẽſch Gemepne Be mbes-tanghen met warmen, zere, : 


r 


n frächoi 
AS | Cinogloffa, ef s de Lycoplis ban lacuna Hint rpeglantamn gare glands 
gi ones tunge/ ende Doüges — Aar 4 
7 Kem To * 3 
Bn (A), Yi IDT SN 
' En on 4 — 8 8* 
J— u EN KN A8 î P 8 ——2——— 
9— VES), f 8 
il Dg — Dad 
5 E (y- ES $ 


us 
— 


— 
in — — 
SNN 


ld UR EN * 


ans, 


9 N/ b 8 


q Ib \ 
en 
ub 


ESS 


* 
IE 


jj 


44: 
L 


nn 
WID — 


SN 
SR oe 
— DS 


DD 
HU 


jn 
el, 


NS 


vi 


NN 


hi * 


de 


Derghelij l d ondeſ onghe— Die minder onderſoeck oft proeue 
van noode bera de —— — eß ſtigher will De ane 
* —— en is — niemandt beent, oft hetis woortpact die — wilegghin⸗ 
na tonghen bp geme —— 
ſuts — ande oo ontfanghen isybater niemanbeer is van DR — — 
eeft moghen onderſoe * 
rv Î heeft facchtachtiahe ende niet rouwe bladers Pende een — ist / gheenfins 
—* taentaſten / van ſaechlicheydt / ende ghedaente eer Hondts tonghe bee, 
ey uith aderachuch / ende wit/fmatber dan die — — it endeiblen —* 


—— tonge ban Lägiedoc eñ lo de teit⸗ 
* eenen woef hooge. Derice ronbeendea * e⸗ 
Bn) et ——— deylt in ſidetactſ kens / de Ke ies 
— — | — ode Bloemen die vande Bugloſſe met ſmalle 


83 
ES 


ucati 


N —— aende oant after blijven Banghende 1 dan Die van 
5 —— calis ckers * a 


ada ArAAMOE ri p $ 


ì —— hem vrhn ís: ps, — lon: 
fe zijn nt nen ligghende opder aerden: De bloemen 
nde ; bos err fh 


nen .Die meer gh ar er⸗ 
goheheen den Mondpellierſſche Dilan, Foe dend 


685 A af Kad 12* ir. Wa 
d hd it S 


ete Hondts tonghe / 


Tratht. 


Aldermerut Wons tongbe. —— Bleau’ 
2 poe pordt ghe ſi dt twee mael gel meerder van bladers / bloc 


NE ten 7 EE / 


Eracht. … Diofeorides, De bladers van 5 Meoenabeab 


fe / ghencſn 
De * laders in dgn 
ende ghedroncken / maecken fachten camerganct. —— van and. tonge — 
poſilorie van bunder ——— de bene. 


J (raam vo 
Ort fi ollen fighe borſten Hi in G Te fe C eva Antorle 
pac ſomchdts de leden gedane ende vm Dat dik crupdt de felfde —— — 
naem ande creghen. hen F ghefienb — 
meulens ende corenmeulens / it jepe plactf de riui van onp ie 
— — mear freeride 
zet 


door d'oucrlop de heete ſome ſchunen de wyde ende breede Beam ete 
bedeckt Laahen /in. Yunio inden jaere 1566, daer ick met voeten ouer gegaan, De 
ende onderſte Bladers zijn wan fatfoen ende wiſpruyten die vanden Dipfacum Jd 
dan die vande Bugloſſe met finale bladers / ende midts de cleyne hayrighe d 
hangher ende groen Ghemeynlick en brenghet voorts maer eenen ficle gel ——— rd 
Kus hooghe / gheribt / rechte / g ghe 
d bl tronde lanckworpighe bollefens die vanden —— 
oft Difiel abelse: ghemaeckt wan veel dichte by een ghevoegde purper draerten⸗ de 

ech runnen : nae de welcke daer blijft cleyn aren 
— gel ere lljn daer den PS —* 


Pe — 


Door Watthüde abel 687 


Cirfium. Tweede Cirſium. np Ciiamskerum. - 


E. maere in Italien ende Brander luttel bekent ie — dan inde houen. Dock laeten 
Bles: vy gh e ſelfde is Di — — van Mar: 
bange van dien Daer by efen en beeft, — en ſoude — ende ander gbelcerde 
| diem epnende waren Dattet was Bugloſſe met ſmalle bladerẽ / gheenſin ins  gbefpaertb gen 


E —23 plame Die volcomtelicker accovdeert met De befchrijninahe ende cracht van heben 
_ Mendraghende niet die vande —— ghelijck / maer hayrachtich oft wolachtich / metten winde 
3 Wed olieghende ende af vallende, € à 

8 werde Cir jum, 

Binnen $ *8 ers * N PA Ir EET en — eet 
KT dwelcke hy was — woor een ander Cirfiam d bladers / bl 

ende wortel gheujck / van ghedaente nochtans ende ſtaen vande bladers / Die aen teere / graeuwe / 
— elk — den Ganfen Dan — * oocf de bladers een — ch 


Addie dd 


_ Groot Cirfi um e 


* DRE) az Cf. zh flas 3 


—— 


olens van Cirliú, behaluen de foorten voren verbactt: De cen heeft am vant vier eñ vijf ct cubiz 


Re Maer meerder ende langher / met gheſchaerde canten ende ſtckende De bloente is purper roodt/ 
die vanden en tweeden Cirſium ghelijck / ſtaende op 

E aante wolachticheydt vergat in cen —— bolleft dat tee mael meerder is dan vã⸗ 
enden —* we — oornachtich. 


ſr aL staak. Se hlsNers akelers 


3 ; er sBs fhalfof * — 
flapper d doornekens ende ſtet wnd B h 
ber: é 2 o 


638 Befheijminghe ban Cirfium, 
Groot Citlium. In Latun /Cirſium maius. Engeitch Cirfium An Lathn / Cirſium An —* 


RS Á S 
vO Pis Te 
N il, — 
Wz 
3 / 6] J 
Ns E 
J WEES * F 
4 5 
Á Ë Hd 
—JV ẽ 
BA 9 
2 2 E 


* 
Je 
A 9 
SA 
NEN 


0 A 


De 
d barn 


—— ——— “5 

 ergpacltwortel: ebs hyrumt Alum, feu <0» 
Alus en psp lida ma aior 6, Hi Gi - ks 

* ria Waelwurtz / Scharts ue 2d zicht Hd sumnoboT adr 

—— urtz / Schmeerwurtz. In Franc — 
Confyre,Oreilled’Afne. In ——— Anabbelachtich ee ei Fn Latgn/Symphye 

raar Zn Spaen eh/ — maior, >, fd: ube toſum Ne 


— 


ui tn Engen nt 
wia hs 7 * — J—— Er 


ie MA 
A EN 9 Af 1 
ZONE NTA IME 
SDN IL 


— 
\ 


EEND 


NS 


bn — telsaerdo g h ab bebber Da 
r a 16/04 ie Indien / de S pl yte Pe cn als corts i 
Piena * — 
— woact wo? 
Den woorfeyden en eni ís niet in rondel van — Esha — —— 

—* gheſien wordt in Nederlandi inde houen va 
Be Yahen * gheb ad): sijnde (bep weicke poke — — vanden a amen’ boe De cob: 

wortel, geel 

zel gelijck on à , 0 
} „Delon ides, el wan Wael wort — foet « 

ende ghenecſi de —— fee were sla alle —— —— * 


25 
Pp 
> 
ë 
J 
* 
3 


04 er daer op gheleyt 
de [elfde Doet iſamen aen * en _ Def wortel meede bladers van Erf aars 


—— Wael. (-wortelis van crachte den Senegroen ghelijc nochtans en inenen 
pa Re agen 


Km —RX 3 Az * ee LC Atte Sy —E hep! „DO 


tum petraeum (0e cbrupcEt wordt. Pli > 
milsbennd Ü sich * racum (oe gh npc woꝛ inius voegt — 


55 Nicotiane 


ben BSE 6 En | Eet 


MM 5 verwij 


Dee plande, in dien D. fpictaneon 


dk a Omg B RTE 
* md 3 
744 ATS « En afb al 5 € — * er 2 is iik 
—1 
6 
ken. an Tathn / S Sanéta Indorum, oft Ni Gall ban-Cluius ente hef 
en. J y » ik * 
1 1 { DD. S jn 
Petum D st ‘ 
2 


—— derbarius 


Boor Marthijsde Lobel. 


:ést 


deer goedt 


Alderminlte Tal 


pn Tabacum oft Herba Sanéta minors 


4 

2* 

— 
| 


— NI 
AV 
0 Al 
SEN 
Jia 


* 


8 


— 
Vn 
t [8 


" — 7 


HN 


é EE À 
8E 88 
E 
EWE E 
S EEM 
8E Eese 
1 Es 9 
eed $ he +) 
RE 388 
EE AEEA 
4 y 2 
5 
2 
A 
EE REÊE 
B: 858 
EQ AES 
SE. EE 
ë8 EEE 
© Rd 887 
EEE EES 
S Sas 
tE Á 


652 efchrijuinghe ban onler Mouwen Melck trupdt / 

bet de minder bar Die van Lomabetserupdt. Des sit ie dlepne ende Fiad 
{ ver Herft ghefien h — ee * beſten 2e midd 

Ben erberf San de Vioche. bsten 


NETTEN 


Onler maarten Melck-crupdt, gn Latin / P — REN eerie, 

pari ia maculoſa „oft halmonss aria Plinijg folio — m — “ 

‚ Botraginis, Aoribus P —— un⸗ Puin aria —— — 
In Engelfch, Hage oft Lerut alem. 


Door weige de Lobel. 
de fafelachtich is / gbeenfins die vande * 


den * her! cruydt ghelijck 
— Arte Deſe foorte —4 ict alleen te Dornick Popei inden bof van on. 


hdd 


—* malefanderen verſchillen. 


D— 


Longh ꝛe Fra 
Gallorum flore Hicxacij, Auricula muris maior Tragi. 


Hoe wel dat dit eruydt den naem Beef eñ die 
bevleckte bladers vanden Lonaber-erupder noche 
tans fchijnt Dat meer ghelijckemffe te hebben met 
de foorten vande Cicorepen / hebbende gete bloes 
en Die vanden Hauickſ cruydt id / — 

nde op mueren ende vervallen ſteenachtighe 
5 Die met moſch beeleet zijn foo ge cgs 
als tot DMontpelliers ende int bo 
mondt / eff veel plactfen in Wats — 
Cſpruydt wt met cen teer Dunne ſtee lken Die vas 
de Cicoꝛeye ghelijck / van cen palme oft onders 
balf hooghe / wt een wortel Die minder is dan die 
vande Detonie/ ende wat ſaſelachtich Maer 
ghelijck dateen luttel beende plante ís / alfoo ís 
oock tghebruyck noch onbefent : MNochtansfeg- rar. 
gben ſommighe Dat goedt is voorde Looſe ende 
teghen ſweeren vande nijnaghels 

Wit Welandtich Longhet ru crundt. 

Pulmonaria alba — 

Met reden behoeft hier oock by ghevoegt te 
weſen deſe plante / om de ghelijck⸗ eniſſe vande ge⸗ 
daente / de welcke De zeer gheſchickie Herbariſt 
ende Apoteker Peeter van Eoudenbergh in ſij⸗ 
nen hof hadde groepende , Debladers waeren 
die vande water Weghebꝛee € oft Britannica ge⸗ 
lijck / ligg hende plat op d’ vat. Lende de bloem 
Die vanden Nachtſchaeye meeft ghelijck / maer 
cleynder ende moſchachtich. 

4 % 6 Sergh Chillen, 


ReGa⸗ 


en het den Arction, oft Vrla, oft 


heers van Diofeorides, (hoes dat ick 


| 
Ì 7 (EN Ù uel- F 
F lius fe beeft van ) felf onfen nije ghefhiece te efen 
boo ʒeere vande den wilden oft el Comyn, bo welcke ef — — 
— Action, anderfins heeft dat de bladers b da 
rr —— (E Ne ah ofsick A 
naem end⸗ N hab te. — fc 99 B Á zele. REA Diofcoridespà 
| — welcke in Ardtion genoemt sijn, dat is in Satijn abefene Vrfa „ende i in — 
Ld = * * wenn hee fcherp 
| kn —— fefende Tuſſen macr Die van beſen Ardi sijn den wilden oft — 


om shetje” tebenen binen te verclaren dat dit ‘cruyt den Babes A Arêtioni is, —— —* 
heſien / Dan op hooghe / boſchachtigh „abe 
appeie warden ber abby V Languedoc end hen 
—— Doek heb ebben wy abevonden in —— — drye 
wen van Bath ontrent den huyſe vanden Edelen Heere San Cotes op bergh ende 
* pPlaetſen cen pou van hd Cuiſſen met dunder bladers ende ſtele die — 


BR Rd eert 


fens hebbende ee 
4 Wader ghelijet die vanden sider Cori. Debloeme ís purper-roodt.De ſtelen zijn cen * ee 


894 Beſchrijuinghe bau groote! Cliſſen / 
Groote gen. An iin 8* ion, 4 


* kf * Perſopata. Lappa maior, Bardana, 3 —* 
—395 pa ‘minor Galeni. Oft aack is be Dore — — — In hodeth⸗ 
EEK, Plinius? wet Glett sn Ita —*— 
Brdo panas sen) oant In 


X 
Ne a 


STAN / 
* 
—— 4 —— — 

(ES — 


bitus hooghe / dunner ende ſaechter Dan die vande groote Cliffen De woꝛtel is groot ende goed 


ofc, De wortel van Berab-E — met ſaedti in wijn oheſeden / verſoet de pijne vande AP 
dans bien wijn inden mondt hout. Det de felfoe decoctie worden gbeftoeft ——— 
ende 


Beupen. Galen. Clepne Cuſfe is van 3 — biedeelen /ende dacrom heeft p enen cú 
Pad £ *4 J £. { NW * DN 1 én Las 4 dien 
ikk Bt —— - Ak ie 2 
den / eenichſins verf pij n. Maer dE — ae 
* sot all y D ti 1 deſen ghenet zijnde / maer de teere ionghe ef 


fens moghen die * gheneſen. 


JN Deer Datthijs de Lobel. THEE 
de den bupckloop: Sy is oock verweckend —— 


gheacht — * ach 
de Diof. — Hb ide oo Ein een vierendeel loot⸗ waer met * inghenomen Cratht. 
helpt den ghenen! die bloet ende etter rach tighe materie ſpouwen. De € [elfde wortelt is geer goet ges 

+ ghebzofen 


ende Je R 
Wabe si zijn gheweeft. De bladers van g oofe Cuſſen zij ol; g cdr abel pC op oude 
ſocchnghen oft 3 zeericheden. Galenus, Groote. Cliff ſch de is droogh maer 

* EA fkfaR * 36 2 > 
pefweeringben. De lend deed ingenomen d k 
i d fijns bevonden is, Apul. Sap vande —— 


kEiſſen met ouden wijn ghedroncke 
Jt water Daer beblabers in zijn gheſoden / is zeer goedt om Daer mede te netten oft * 
alpes 


—7 


ter) joods ed ende aan maeckt daer af cen placfter ende leght bie op de wonde· 
Aro 


(ke 22 


| 6 — Ji cfen. Sad * ich ab td / dart waer 
eed if Tſaedt gheſtoote a 
goeden wim ah tden ghenen die Dat Sciati hebben 
a peetoom 00e: den eye / gheneſen d hey oe Dar dp 


J 7 — 7 we Li ed 


Clepne eren; In ktm Kaphaganion. Inl at n/Xanthium oft Strumaria. — Apoter 
Kers wintkels / Lappa m p 


Dern GEGE 006 € xr aff 


en utteron. In — ———— l appular minore. In Eng / / of &lot 


AC he 
7 DAS 


Deſe plante is in Grieks Kanthion genoëme 
om de verwe Die fp gheeft want ſy maecket hayr 
ros / boch in alle landen foo wel befent /als de 
groote Cliffe / maer fp en comet foo ouervloe 
niet voorts, ‚ Defe groeyet geerne ín grachten ens 


fpeupten ende ſtekende oft ‘clifachtiahe bollefens 

die vanden Platanus oft tweede foorte van Caliſ⸗ 

fibout ghelijck / bladers dꝛaghende ende ſtelẽ van 

voet ende onder varierend 
terende verwe Die vande Melde ze ijs 

Fr eenichſi ins oock die vande groote liſſe she 


—7— — — 
at — 


17 
4. ACE — 1J { a? 


EE — * 4 * et Diepe re 
—— ende clieren inden met — 
gr op te legghen /waer door Datfe ouer oude tijs 

in Griecks ghenoemt wordt Chophadole- 


ton oft Strumineca, 

Diofcorides. De vrucht vande lk — 
ghepiucke cer die geheele — wordt 
ſtooten ende bew nen aerden pot: De 
wordt Daer mede * — als die met laeu 
water nat ghemaeckt wordt / ende Dat hooft 


m heeft gh h ver flooten 
— — —5 
us. De sce vande tej CUD eeft de — doen ſchey⸗ 


— 


696 


Den (Me a LLS. le At y 


„Bloemen van Boef: ae In — Bechion. 


d- 


ende Bor 


rar verve eer ven 
EET 


WY Mn, 

\ 5, 1 

h E 4 

J —3 4 

— 7 
Ny ĳ fi F Hs 
ND ZN 
U fy ie 
F— 

—6 — 
KTA 


NE — 
Ne een 


F-RT amor: 
Vort · viaders/ 


Bladers ban hoek· blabers. In Lathn Tulio: 
folia. — u 7 lili; 


AN Del % 


De 
SIS 


8 


U | 
— 


SES 


— 


an 


k 


_ permpich zijt: 


dE wrak den voka dE ec ee 


„Door Matthija da Aebel. 4 695 


\ ebladers gijn te Deet om te di en paft — (he gefel 
, wed sijn. De drooghe Hoef-bladers o 


ghen Door eenen trechter / is zeer goedt or — — nis — hoeſt ghequelt ende 

dwelcke Plinius ende Galenu kafen ant befen roock is een weynich 
ſoo dat bp zin arbepdt oft letfel de pof ieh op ie Boohd doet gas * 
Derghelijcke er „ende den roock Daer af inden 
montncfngben. De wol in bonich water gbefoden ende —— af de doode 
vruchten. 


Branne owerik Ane Klant Clan Ul aa Te YÌ 


GLEEDIEE AIEE STD * D 


EN de sidia are er * * Kk Pr 6 


ni, en welefen Dat van ghedaente 
vanden anderen niee onghelijck en is dan * minder zijn: Ban van ghedaente heeft het 
Die van onfen Hoef-bladers zeere nae comendergroehende op ſteelkens van Gwee end 


HET 


kg hebbende ‘infabelij oock op d auerechte mad / graeuw ende ghelijfuich zijnde, 
el ghevonden worden/van Weenen ge⸗ 


re Clufius die heeft —— welcke corts een veranderinghe van deſe wt gheuen faly pie 
min witen dehayꝛachtie ich is 
enilentie — 


Moormase ak tea C 


el fflago is is ende dee Perafites, de welde in 3 vande entei is groepende inde 
erf Fe sd IS * h — — Cr —— 
draegh hend⸗ —9 EN 44 


fracnde/mofchachtich ende 


dꝛuyfwiſe die 
banden Olijf. boom — xroodt van —8 ge veaaen pe IE, ze 


De vinghers lanck / die vande bergh· Soldanelle ghelijck van —— der ghelijcke canten 


en in — aenden Edelen Heere Drancion:De bloeme is roodt foo onsde voorghes 


de ghene craneae 


658 ml Pf ALP El ted a a AE A Te. wortel, 
Wetlentta taptel „rnaar — Pea rêroniid 93 tit aja emt 
ntes. Am Beochd wurtz In Ras, oog is: —— 
‚liae Ht dan —— —* re⸗ 


cir 


oe 


lp pen — vn 

5 — i⸗ g — end rat wabe fe gk finé flor In an 
4 * Engers Butter Bied. ì 

Ek Ì 


Nii 


— —— ſoo de bloeme verdrooght end * wordt oock verloꝛen de 
De bladers g p ſtelen en cubi boo die oock dicke ende ah 
lii \ el ſt ab Ë or KE oak ander 


de Pele — dr it Bidean 
bladt bycants inde middel —— 


Je Dier EER 7 * —— bte feel 


inde, fchijne reti —— een —— Men mach pies us —* doen fwijghemde 

id als — moghen ſcheijuen / met deſe eleyne —— * ot - 
nde n en hee oock miet we iks vande cr ten enen / w 

ft ffel ach aks Seend aat 


— ————— — O a zate 
— ef gate ſieck 2 futcÉ — 
en Soo dat def haluen inde Dupt — — * 


meyne bevond 
Der wortel, is bie van bupten bruyn / maer van bern wi ri cleyne manen ** ag 
6 


* 


waere Dat ſy daer ín ben ooꝛſpꝛonct hadden ende voorts quamen / ghelijc inden berge ep 
Fens inde welcke het Aloë hier ari woordt ende bewaert/ aende welcke oock —— 
fen tnabbelen Der wortels worden ab — 


rakelghemengi wordt te drincten — tegt de — ſie 9 de —3 fy raand 
Becel fp was Door gen flechte reden bedrog hen / de ghene die MIT as 
toer crupden een plante waeren om dat ſy op ghelijcke plaetſen groepen / eñ de ide 


* €55 
Trifolio Hederacto, den wils 


Cacalia. 


— Sn 


* 


* 


—— 
—VV 

* — 

—— — 

* Se ENGE 


A 


We, (VITE 


NEEN 


7 \\ —9 

Dj N 9 
V \\ N14 
* — NQ (42 
ae, AN 1-24 
k, GA 
hk NN 
* | inns U 


Tafelken, 


** — de Lobell. zor 


ga 
H (rassen — —— 


TRE WE DA, DR PR EN Ps 
— noe ebde: — 
* Bioletten ban diuerſche ſoorten. 
Penteen ban diuerſche ſoorten. 
rel Vraag and — 
——— —* * Sulden Stee — 
— opb Za oft —— ned 
u 
gh ten elan Dotterbl ſi 
anda 3 Ber iongher Berbaritten/ fed — van 
5 dzon. uue Han dek —— —— vergden 
lago ban Marthiolus —— de Dilfius 
denten en an erleeksr * —— minus * — 
nion.micron,. In la Chelidonium minu Chamaleucegvan Plinius. Zn on ochdu hard 
Hirundinaria minor 9 Scrophularia — Mattenblumen / Moſzblumen / datis Flos palu 
Bij B aided Behelwoits / Blei Feig⸗ ſtris, oft Geel wifzblumen: Kochtans en is J 
aithenkraut ende Meypenkraut. An Franchdis / Ca ha — vã beiongber Berbarilé oher⸗ 
———— *8 oft Petite Eſclere. In Ita⸗ i 
Kaentchy/Fauofcello, In En ——— vande Popelier ide is 
Fpgwoite and imall Celandine arfr rugum bande iongher Berbaritten. snee 
— gegen golde. 


/ 
AIN 


#7 À 
— — 7 7 
— KD 
NN > OP 
hb 
Jg NINE 
⸗ of * —2* 
— NE 
OfVaef sa ara E Bar asftt eer ld É à ais aad d 
Nochtans u X 44 we ed Pi nad PON A 4 Di fb fp 1J 


ſte vande Lente afs de Swacttt — ederke 
uropen w eren : se vanden 
F gracnen ghelijck terwe coren / waer door Dat inden tijdt van Diofeoridest in — — 


II VENEN / 


— lepe mept weberlept woedt Dons 
3 NRR 3 


K 2 bend 


quartier vande 


Cls tast: 


Gete Plompen. In G 


Voor watthusde Robe va 


auer paluftre. In Water gilgen/B 
pe *3214 km PE | En fen C 4 3248 


5 — * gert * 
3 Zeeblumen: In Franchois / Blané 
eN 1 JR; ern D. 3 FT PT | 
o ld * 


JH 


SLS 
SUD 


— 


fr 
ISN 


— 


⸗ 


F * 


Nt RSD —“ 
Zele 
NE —— HANSE 


Md Ze 
(ys 
— —— —9 S 
SNE SSR 


GE 
7 Me 
NS jj) jS 
PNA 

SAND IJ GA —— NS 


N + , ed Y. P mala AAT 
704 9 se : Ë * * 
Hat Ì Sep entrio= 


Ya tAL i 
palium, 4 ie — L Fa P: le cta ijt guillara. ] 


as cubitus Beoaf die vande Vor 
niet onghelijck / dꝛaghende * hen 
— een enckel bladt / weemael ſoo groot 
als DIE vande voorgaende plante /in vue⸗ 
hent dat deſe onderſcheydẽ matcander ſoo 
S contrarie Zijn: Ka oek — dele 
n comt m 


SE Om — ——— 
— IE ws Wiftemet de groote gele, Neffens de zeer 
— ee si Wftighe loopende wateren vanden Lhes 
SZ ef 4 — mis in waterachtighe grachten en riuat 
NE ín Hollãd 
— en 


— — — 
— Zen 


— 


— 
SN Lee! 


Esen 
7 ee wan fatſoen Die vande clepne Gouwe niet 
N Ar: EE) ongbelijck, Dit cruydt fchijnt heeter van 

— ſmaecke ende dꝛoogher te weſen dan de 
Tin SBN Plompen, 


— 


a VPN EN £ aks en A 


EA 


Soor dPacthijsdeHobel, Sof: 


mast hen 


Edd hdd 


RE En 

eN =S — Ee 5 
en ON —— F— — — 
VSN — CIE N= 
SN — TE ie, IJ SN EA As — 


—— F ISES AI —— 
ene: 


ee 


Te ET 5 
es m7 3 Onee 
z — — — — — (DE TR 
: SN 
EMA ZE — — me | — 
— ZEE — 
—— ——— — 
J sf sf { Es & sweorB srà 
È die vande clepne witte Plompen ghelijck. D De wortels zij af h 
* ——x per Dae ha & AS / Nas 
de LOL IN 8 / ard he hee she —— 
af dat ** Reef: 184 Bil aan 4 NE D ſten t facHich ende 
7— OENE * Tr NE BET EEE an ens AGS Pe 
in Nederland dd 5 — 1 4 5 ï bt 
Mhsf. SOA p pa 


Water Noten. 


Inde landen Noordtwaert gheleghen / ghelijck inde grachten ende tragheloopende waterkens 
vã Nederlãdt cn Duytſchlãdt groepen * Plompen * Water· Noten de welcke oock ſomtijdis 


ed 1 J Lj 


É Serra . Defe plante is luttet 
* — ghedaente —— daerom moet — eenen oe) iden beer zijn / dien de harde 
Bebbende vande Eaſtaignien die tghemepne x volck gheirne etet nde — —— — ien. 


gee- Winde ende 

3 Nauel lauydi ghelck maer dicker / voorts comende to — —— int opperſte een 

_epnich wtpuplende zijn / ghelijfvieh ende vol faps, zone Bebbe sot eenen covten ſtele die 

EE EC aar nt En ad ze — — 
dansen A args 4: * edaen 


we rif 

a inde f * van Agrippa , — keernen oock hebben een forser — van * camer⸗ 
Cracht ban bepde De ſoorten Han Tribulus, 

— Water. noten hebben een vercoelende ende dickemaeckende cracht / waerom bib 


nge vanden tandt · vleeſch/ oock de — vanden amandelen ende kele. 
DE AEC SOE Á de af iS cfen der oogert, 


K 4 — ah 


5 ce bladers gheneſen oock de fweeringden chde verhittinghe 1 mene vervulinge 
sin 


Een vierendeel lo foots vande Tribulus beelt ingbenomen/ —* den ghenen die oa Ee 

derſlanghen ghebeten zijn: Kk, doet hy oock daer op gheleyt zijnde: maer Leghen alle 
MERE goedt met wijn ingheno rset 
de v — Die  Eraaen wonende aende riuiere Sem voeden de peerden 


‚ Galenus Endert R Cz * Rn dwelcke foe penne p ARE Ein 
bedelick carre Ee ——— 
T 
hant prs, 5 F— 
nd { Î 


famêtrecendes maer inde Water-noten heeft h 


206 Beſchrijuinghe van Doorte ban Colocalſſia. 
waterich d'ouerhant. Daerom foo dienen deſe twee ſoorten om beyde d 


11 ——— IN y 6 rr 


Schie get gene⸗ 


me 
influxien. 


& Je | Tt 


Water- goten. In Sriecks / Tribolos. An Tatün/ N 
Tribulus aquaticus, Inde Apotekers winchels Soorte ban Colocaſſia ofte Faba Egyptia. Inta 


Tribulus marinus „Fn Beochdupeleh; afer __ tĳnbanDodonzus ende Herbariften ni onle tijs 
7 4 ri 8 rn DP : 


JAuz/ W $ 3 \ Ie 4 m Aegyptium/ eñ is een ſoorte ban 
J—— ‚ Saligotz „Chaftaignês locaſſia oft Faba Aegypua, In — 
deau,oft Truffles d'eau. In Spaenſch / Abroyos de nueſtra Señora. 

ende Abrollssss.. — 


broll 


—— vins 365 
Lalia sou Anker Arum —— 


— 
} / J 
1 + 


maer drye oft vier mael meerder / vande felfde 
verwe Die De wortel beeft, t onrechte gheheeten 
A piu m, 
de van bupten roeffachtich bruyn. Ons zijn de 
blader, rs ghe waſſen ſoo groot ende bycants ghe⸗ 
uijcke nde 
dickte ende coleur · maer de voorfens / aderkens 
ende zenuen ende d wiwendicheydt waeren die 
vanden Aron ghelijck. De bloemen en Hebben 
wy met gheen oeffeninghe connen ghecrijghẽ / 
noch oock de neerſtighe Herbariſten tot Pilar 


Medicijn Ereuifaen : Doef die gemepne Phi 
fofophe Leo tot Venegien en heeft gheenẽ cley⸗ 
nen accbepdt daerom ghedat: Defe plante hads 
de ick in Nederlandt hebo Anno 64. maer 
is Door coude ende verft verga 
Aron Lan — D' wete oock ig 
Die ban Theophraftus : Oft oot 
de —— vande tongen. Dee 


bari 
Daerom iſt deſe plante die wy onlancks 


ceren / het Aron van — niet de Co- 

locafhia, oft Egyptia Faba: foo heeft fp door 

femmighe ghelijcke — moghen bedriegẽ 
ſoo wel de iongher als oude Herbariſten. Want 


Dalla As: £ Ci aa £ as kalf 


gh ſaey (ia f fchijnt — te hebben d'opis 
wieende n naeme nde Cyp i died ſe ps lante Colocaſſi 1 ebelij blijde by Diofco- 
ri 5 (RL A * DE 1 KAAN / Naer Presiefars sk 
toont werde d” oprechte Colocaffia, — foude voorwaer metciacrder woorden ndgn hebb. cen 
ante nende en / Die foo 
gere alsreden i de Herbariſten b ab e/ende niet fond —— 
Naer de groote begeerte Die Defe groote meeer hecft vm pegbelieken ce berif —* dick⸗ 
wils 6⸗ * id & Pi] 8 PDA} Pei & ge⸗ 
lijd als is deſe abeleerde Guillandin / die zeer fet r Anguillara, nde d ed’ Apollo van oBercel de 
Sbefilaer van Matthiolus.D heeft Diofcori ghelijckeniſſe vande fielen enz 
sea Piom en heleken b De 4 — ba: ende wed foo hebben Pall enz 
an Ree £ n bp de Colocalſia ghelefen/ vand ſcke op voor 
—7 dat ons Aron een fooxe is. Jae bp aldi at wt den Grieckſch 
—— —— — als —— gh helje ind inden ee paie foo — 
fier Aron. Jae ander! * kelick hg rmede com de heeten den ghemey⸗ 
ads gron 
—* share Kime * fien — al — een eleyne druyue die int laetſte ſchoon root 
—— ſtaende gelijck ſpitſche opgaende are van Indiaenſchen Hirs. Dit cruydt wordt ouer 
nij RE da vochte grach et — — 
als bicorne ADE is / ſjn bladers voortf-brenghende op f ſteelle inde be ghedaenie van een aere/ 
Dat ooct Dra —* Re, * hk. EA de Le —* * as dn iick seer 
BAAR oi PE jn ESE * F ais — Gd 7 — 


zie Colocalfia pan Diofcorides. 
ft den ſtele wan eenen cubitus honde, ende eenen vingher dicke, De bloeme roofachtich 
Bbeemael foo Greer ats die v e vergact foo draget blaef — * 


08 EN EIND En éh groote Arum han Veronen / 


Dr dl ed —— — 


wortel is 


voor de 


ſchijnt te 


crytende dan 


Atiſarn me Aris van Plin 


Wt ooꝛſaecke vand pe ende crachten is befent ende opt 
baer dat Arifart defvorte is van Arum ‚dat t Galenus ende Plinius heeten Arim: melt 
a —— * X — PN Chir Be RISE iN overde oon A Wi —* 
weicke ſy onderkent worden. — Enk 

_Arifarum ban Lans Doc. 
Me € £ S en ps * per ps — was inde V⸗ 
Diofcorides, om de : Eennifte Die hyp: hadde vande CUD 


niuerfiten Cafe 
—— daer in hem vã En af abeoeffent hadde / beeft ons 3 gheleydt ach 
een beeckſlen niet verre vanden cbroeders 5 cloofter gheleghen / waer dat bp in een baten 


0 


oaren Matthus de Lobel: 71 / * zog 


fen ende vocht — ſtatl van dit cuydt / ſomwylen eén oft twee ce ga⸗ 
* vock vele aen een ghewa affen 1e 1 yl $ 
en boengbende blader bie (anberen ende —* waren dan die van Dak wg, / ende 


t Bebben 
| — — ——— De welde  vroegBer —* oochden door dé Dee pas 
nten / 


emt —5 — vee iacgen doo: de zeer bek fomers / nergens te —— — ain 
| ek — df ita wodt Ferro Cauallo, ende veelmeer ans 


abe 
der plan ; ij 


E 
Un met vrerbe wabers ban Cu us. In wt — — oock is Ari. 
tel — wileght / 


— 


Doo? —* de Lobel. Sik 


Dꝛattken· wortel/oft Dpeer- * * Latün/ A 


gina Dracontia ende Serpen —— Water Dlanghen- — In tan, Angina a⸗ 

* ——— ———— en- …… quatic a,bft Dracunculus,ende ig He Dracuncu- 

vaut, An Franchois / Serpentine grande. In lus miet —— wortel ia — n 

gal ——— An Spaentch / Tragon= ———— In Ad 
1 In Engellſch / Dragonwurte. maai eee d'ea 


EN 


/ 
— 


AS 
SS 


Malen { Pd {Gs & Pi ft. ES P] Ma El nak 


zt bint mala ge — giel Ek oock fiet in tverghelijcken väde wor⸗ 

tels waer dat hy in fingulari num —* veemael verhaelt de verghelijckinghe ſonder eehieh ver⸗ 
_ acten vã groot o art de en Dracon ï 
_Olanes doorſien is gheweeſt / en —— tnerabens gheen ander Serpentaria dan deſe „de welcke 
E oock niet niet verre vande veſter van Monpelliers | fchoone ís voorts comende ende egtoeynde int coren 


—— ackers gheenſins daſchuendet bar ouderdom, alſſer dickwils weder wiſpruyten 
en nae dat tſaedt de toppen vande ghene die daer voorby — afghebroken zijn? 
— Plinio moghen een oo — gheuen van te ſtellen er foorten van Dra- 
* menghen de zeer —— ze rn) n Aru metde Alea, ti 
E ve hy ghedaen beeft inden capittel vande Hoef bladers / ende op ander plaetſen. O 
Dt in Diofcorides: nerghens eos eén ghedobbeleerde beſchrijuinghe van * 
maer is van yemandt anders ec — andert / als ——— 
Wy ſouden zee gheirne ende danckbaer ga en ſien ten De plante e die Matchiölas ſonder 
op is brenghender de ghedaente Bebbende vander — —— bend nike 
ckwils te ver gheefs daer nad — ii Apotefer ——— 


ADeleerde mannen toc Padua, Werieactt Ende ln plien vat —— 
* *— ortuſius ende ne den welden wy met grooter me 
et ne, 


De ofcorides, Lap van tfacht var eet wortel met olie Fiat — 
Bie —— pie vanden ooren vm etn pn vrl vrien ad t ouervlocdichs 
J— ¶Hdat binnen de nenfe groepet. Gheſtreken es rn 


* Belcheijuinghe van Draetken wortel 


vande Slangẽ ende 


5 xl 


| rn be Lobel, 


ke, Aſarõ 


ierk eed Mant: — * Grie 

Aſarum Baccaris aft — ende 

5 rtrupdt dan 4 hare, o pock Nardus 

8 zu bo gochdupetch/ Halelwurtz In Fräz 
Rn Oreille d'homme, 


4 ms 
‚Ant 


je 


pr dl art 
Kr GA 
—— 


Gi 
AT € | 
( 0 
Ad 
( — Dt 0) Â 
SS DN 


Ò ij 
4d rd 


SEEN 8 _ 


* 
2 


oft Saxatilis —— la „maer is ten ander dart 
„Bie ban Macthiolus,de welke * ſchrift te dzae⸗ 
ghen de bloemen bande Cam 


a eis s AE 


5 


OS 
GN NN Ne 


zgn 
GAN 


É í & at ÀÙf 
Itten ſie miet — zheleghen vat pat Afan 
en lerighe moet-willev (wo maec⸗ 
—— e kyuen d ftghe 
Baccharim ſien iae Fin Italien ende Spaeignen / ende Die in Vranc⸗ 
keriick ggen dat was den b hari Diof ende 
Bn gfmedelengded, fc Dat beh hed fn e worden. M — 
van beyde deſe cruyden hebben wy daer clac gh ghevoeg 
— foort Drieahen. Wp feagh 
dit crundt bp auenture Baccharís — is om dat Daar sf ‘of fefens die vanen 
Grt 5 


Est PW 


kt worden inde hoehkens en⸗ 


B Hib. dieta ij {foo td ——— zijns / wy meynen dat at Beef willen ſegghen /Dat van dit 

_ trmdtgheen ghewijde beffemfens en worden ghemaeckt om te vaeghen d'outaren — — 
ghedaen wordt vanden Yſer cruyden Wolle-crupden ende derghelijcke die ſtijfuer 

— hebbe. Want Diofcorides — hier datmen pe daer mede —— foo bene 


£ — 


Nardus. 
Berne plaetſen * 
Ede Pyꝛenen. 


* * 


hebbende roode bloemen rieckende gheiuck 
De wortel is ger eude biladi / zeer ———— niet alleene vande ghene die inde 
ſelfs lett als inde — 


en / Prouen 


* 


Fi *8 fi q sas En, — — zin: Cratht 
go —— 

HEERE 

OO 3 


— Diofcorides, halls wortel h F 4de ect 
hebt 


Ld 


ENDE zin 5 
à (id) 


714 2Befchrijuinghe ban Alarine oft Steen Onderhaue / 


Arak olt Stren Onderhaue. 

Saelden hebb fi groepen eld dan ——— oes 
ſen / te w — ———— ghe van Pꝛouẽce ep 1e, — 
ten ons befent zijn, dewelcte de S d debladers ende bf loecky — 


ghen gheleghen aende 5— by olga” van —— ende wordt daerom van mts Re 
noemt Gt cen-Ond erhaue. W 


7 
* 


df JJ he 
— PJ —4J Kak nek Art 


and Haſel w w Iſt dat zeer cleyne eden ende ghedroncken 
k foheſtooten rg ern camerganck ende doet ouerge⸗ 


uen. V jef ſoude meynen / her ſabtiſle deelen is / Dat den dranck oft de 
d ie terſtondt door den bod d g emt / ghevoert zijndel 
ſtondt door de cracht vãde Leuer door de Meferai he fonder de ganghen bycãts 
| fi s zeer luttel impreffie Daer te laten : Maer Daer is A GA 
—— di dri ken principalick die miltſuchtigh ge DON In À 
00 e als ſy p3 — 4 É 9 rd CG 14 * 


inde Deiltefonder te ghevoelen eemghe — van tid oft Seuer , Bant de aders Die 
wande Milte dooꝛ de opperſte ende middelſte Declen vander Maghe doorwacren / trecken 
fie 3 de WMilte / waer wi / de wind 


G 4 *8* * Ae. wf KS Pps Khan 
Li 7 | * ae Lis 7 € 


En 


J 


E lbanelle 

De Goldanetiebie opde — berahen groeyet / wordt vande Duytſche meefters BE 
montana ghenoemé. Wp hebben defe ghepluckt opde Hooghe berghen oñtrent Iſbꝛoeck ende 
Xepnf — — * een vande Paracelſiſten / de bladers ley de op eenen waterach 
uyck na D'opperfte velleken afghevleghen hadde / de welcke verſekerde dat hp ſonder vert 
dine oft treckinghe d —* wibꝛenghen ſoude: Dock dede dit eruydt De wonden wonderlicken 
aeſt ſiuyten ende toetrecken. De bladers zijn dickachtich ende cen weynick tſamentreckende met 
venen bitceren —— die vande zee-Winde gheheel ghelijck / waer af dat oock den naeme 

ghecregh laeuw Die vande — — zw 3 


etn ER 49) 3 


waor Matthtjo de Tobel ass 
pers ef 8/Cra mise Thalaiax 


aks d B 03n stg ub k 7 je —— 
Beegh-Dolbanelle. An Latijn / Soldanella — mer. In Ftaliatnteb/ Cauolo marino. 
tana, — oft Verga marina, In En⸗ 
gelfch 2 


an Pamafo. 


Dit t Grass cen seer aerdich eruyde teg d die v — 


5 ghelijck / met vaelachtighe adesfens op fieelfens van eenen — edn * —— 

blade — onder roodtachtich zijn/ ontren 
Die vanden ionghen Lepel—crundt tot aenden wortel 

—— ende fi el —— fien — oft Bol —— Velcleyn⸗ 


AA hd hdd + hdd ned 


DO 4 grep 


* 
— 


5 
—— 


en. nde: 


bloem 


/, pe — 


tun / Gramen Parnafli duplicato Aore, 
lj 
ij 
9/ 


zie 


Win 


J ’ Em) 
ORE 


7— * Se ) * E A, 5, * —— PP: 
ARE — A ‘ lij) NS DN lS 
— — e — — NS S EN 
N * ENGS mi. — — NS 
CZ U — ES NES 


BTA AS 
he AN 
NES 
AN SNES 
\ 


wf 
— — 


ende bande iongher Berbatitten Hederaceum. Gras ban Parnalo met bobbel 


wi Valerius Cordus;Hepatica alba. In Beoche 
DBuptich/Leber blumelin,::- 5 
te 
/ 
n 


an Gras van Parnaſo. An Latijn / Gtamen Parnaſſi, 


Den Matthüs de Lobel. 


pthora oft Thora bande Valdeſen. In Latijn Phthora Vals: 
de 


nfium. An Hpaentch/Hierua de los Abaleftrieros: 


ent. 1335 13 


É 


io 


77 


miet ronde 
is 


—— 


* 


— 


<18 Beſchrijuinghe ban Eerdt broodt / 

Eerdt⸗ broodt / met welrieckẽde bloemẽ. Oft Eerdt⸗ 
appel / Seughen· broodt. — cks / Cyclami⸗ 
nos. An Latun / Cyclam — rond narú 
orbi culato (folio, feu Panis Por apum 

ere, Archanita. dueochnuptieb * alfel / Seughen · b 

Seu bot. In leg is / Dain de Porceau. In Ene, — atun / Cyclamen folio He. 
Engelſch / Souwbred 


— 
TER —— 

D. ans Pancius heeft van genen ten C es 
— yclamen gheſonden dat inden April * bl 
van Cyel — bloyet eñ int eerſte van Wedemaendt fijn ſaedt gheeft / de bladers en 
5 ederaceũ, maer ronder eñ zeer fraey gepleckt. De bloem zijn zeer —* 


Doo Matthijs de Lobei. 
— — van Nedeunde mende een ao 


pads vrir 


3 —— 
—* en boven ghepleckt. 
Opigheb wid A 3 * * heg | 


Cracht — 


* Er Ct Cc £, 


Galenus, 


x — x 4 Ya 4 
720 


J. (as 
—2 —— 


oock de harde ghehdilen zeden bate Tſelue ingh ft van onder ghebruyckt int fonne: 
ment opent zeer crachtich de ſpene. 7 —— 
& Batt dal P nn > Correctie. » 
end Anand $ gh g eenl re, 
— — p tderde gheſoden / ende ſmorgh hter inghenomen / ahen 
ontwijfelick de rek als ons de de fone van Sera api 0, 6 9 beneeft 
alenus, Ver broot diuerſche crachten / want tſuhuert ende doet ſcheyden / a 
en 
opent de aderen vod verle nae beu. Dit iseen clave —— ende blijckt we fijn * 
een fap — wiske — in tfonde emerge feeen boet fieri arca 
mer gaen Dw e ghemengtin medicijnen Die De clieren / hard de 39 befwillen ende ander bars 


ge ijt goedt ADEN op (oo che hen, 
en bouenfapueret oort door deneufegacen., 3 b Boen, Daag 


8 „Kan — tn Grekeenme Harhu, Ac onde Ootterlucie. In X i 
Nolo ochialonga, An 9 uptſch / Ofterlucep/ stes 5 de di —* 
* enbeonbeydoalick Bo rt —* L, In Franchsis / 
Ariſt ftologe,tít ghemepnlick/Sarafine e. In Ftas 
— spanten, Ariftolo- 
—— 


angh 
Ariftolochia { enoe 
Sri 
Tad aat dn mn att a B en sE AClematitis.. e an Milsue AAE niſſe ghehadt 
dd % A4 e 
ende vele 5 — a SE Ee, Reg 4 ei AES EC CG EE JDN per rede ſiguer⸗ 


tick ende ——— willen bekent maecken om den —— oft —— eid 
oo 

5* af weten eer verkeeren dan fp die te ve —— brenghen. Ten eerſten ſalde 

bb f d De dionde ende Langhe Ooſterlucey / ende 

de Polyrhizon van —5 — bladers/ mk ende ebloemen malcander foo opel zin zin dat Cn 

tindts cen zeer gheſchickt ant fp hebben 


se vite de bycants euen groot / de welcke aen eenen teeren ende bupgetijcten fiet 
9 ( Ca p - 45 er gielije pan farfoen/ foo datie zer 


* 


vid a Aike a 


Door Matthijs de Lobel. 721 

uſſchen deſe drye enen der ſcheyt ab Et wordt: i ware Coerfchtt 
— een vegh gh bp bedꝛogh den. Niettemin dit onderſcheydt 
enichte groepen / wel 


* 1 7 EN 6 fs A 


be é JJ —* 
—S—— (el 1 Ge DDA terndk er een weynich 


hefet Kran al int landt van Languedoe⸗ datde J 
ft vruch rſchil is ats 


* vinde wortel gheleghen: w want de Langhe be als dic ioncE is/ — be worel ghelijd 
eenen vingher groot/ ende ſulck als Diofcorides fchijn 


ct; ghelijck dic vande groote Sans 


twi. De tonde is goedt om Fennen Door den bol vande wortele. 
É Ande r ronde Oolterlucen 
Jan Mouton heeft cet ronde ——— met cen peerrewijſe vruchte / 


— dd | Eend 


aí * it Acol ssir 


Sense 
BEUK ororuus hé} J Ad, Lú 17 


Ariſtolochia Clematitis ban deſe landen tonrechte 
ban Matthiolus eũ Fuchſius Zange @ofterlucep 
ghenoemt. 


Atiſtolochia Polyrhizon eft Piſtolochia Plinij 
Saraſine. 


been e 


Di Aritolochiaf ia Polyhion oft Piftol och 
De wortel ie fafctachtich rte * vanden er maer langher ende pin 


Eee, 
oib ger. De ont is. va anderen (ree zeer ghelijck dan dat de bladers cen wepnich ron⸗ 


£ 


de pleaben van af” X — ein ee EE EN ok * — 1 é An 
Ì Keman Def huyſkens oft flef ſtaten faedes / onde 
dn okt je fe fie tens abel atach? 


de ſelue fel kens een —— eiijck —— 
temin jg ‘ende —— tel vande Ronde is td 5 
— pe Chirur rurgiens Dan de Medicins: „voorn 
——— — — 
el van om g zijn/ me 

me —— —— — * ——— 
PP 


ded ë —— 


5 22 Beltheininghe van tn — 


eral dach te 1 ergheefs g ghearbey bn ) * ded dirk 
Ls in ea aand de bpee —“ * gh —* men / moeder doen w 
dtd pell le gebruyckt € wortels vãde Aril 

— — dr 

B Rok B hok fee / Nm afl pi Ee £ Lr Ee 
Ie Je Eert ed — 8* n goed Senn Debie 

ER Be 5 ale 
groo medicinale cracht er, et fond er 
er fepoen te weſen dan de Ronde ende ek me 
te atires heet (De welcke vande Scalianen ghehouden sword 
onechte voor de ghene di die vande oude beſchrijuers van Theri gh words 
Clematitis Tre icht beeft F U RIE Fe ende ſ 

— verſoecken fat. def heef groepende ín malcanderẽ — van 1 afdlinghen de 
zun fed Det * /Nnoch⸗ 
——— tans dien niet — abe —— als wy degheſellen ſoo di aBefienend 
ban betere. wigheſteken h hebben inde —— houen ende —— coven. welden /Doë to} yvan —— 
ghen wandelen ende ſpaſſeren nae De ſteel: Daer groepet oock ouervloedich 
de No vin bemdd ende vochte plaei Maer de vem Dollen ra 
de verr ſters / op ech van Frontignaen: Endeins 
De bemden 6 ) Ville-neuue, waffen fp bend De ende rond —— ſoo dat ghy 

die qualick wt malcander moeghi fenn) ten zy dat, spe = wortel wt pet. 

ochi a Clemat 


„Dee Ariftolochie is veel. m 


beads ín Bander, — Enghel⸗ 
landt / — ende —— / —— —— veel langher ranckachtighe ſtelen van 

eenen cubitus hooghe ende gele bloemen daer nae een lanckwoꝛpighe vrucht ghelick een cleyn ey / 
inde * plat ſaedt light. De wortel is 1 foe grooter 
cracht niet als dander / ende wordt min ghebruyckt / we henomen van A pollo ende Mathiolus 
dic * dinghen weten / ende de ein Apotefers die h — de welcke midts dat fp de Sam 
tende dat ——— ae ghe⸗ 


ace hadde Datter nerghens in jah ſoo hebber ſy lichs 
aerial gelooft — ve bepaald ne Ooſterlucey was: —** 
Dien de cruyden van — bekent, zijn / ende foo wel metten verſtande als. — — 
kan ———— 


271 € —* TE 
K 4 én sn ee Cstalfs ** * — 


beſpotlẽ 4 
Pitolochiaä oft ſchouwen ende hein fel d ghen / maer ———— De Pito- 
Tall Jochiavan —— pnos van blim us nu bekent is/ vers 
ſchilt verre vanden Polychizon ende hler ot machmen mercken de teeckenen vande menſthelthe 
cranckheydt ende ſorch hey — —— wander waerheydt ende zeet 
ſehe / dickwils verkeertd y belijdt afs Fuchſius ende — — 


(4 


—————— — — nderſins hd 


fiecbatde Pill Ô Sef dre s) ——— 


sl 
Á 
N 
— 


— Ebbens der — — cr Ne — ende eten sma es 
geer biker zijn. Haa lat Rs 
_Spaenfche Ariſto iftolochie Chmaenid * 
Door de neerfticheydt van M. Kaerte-de VEfolufe is onnefe — 
Poorte van Clemaricis ‚die hy wt Granade ende de ve id ae € — } 


dn EE * EE PY DT: HOE 


gn Ld Â pn — loopend Va | 
Ree Ee. * * De worltel is. — Dt ens ‘ stanrb ia €) F 
nf den Smilax aſpera ab elijck ende van perwe als Die vanden’ Hierlan adiſchen C — 


AUA“ * np h NE +, EN hé an Die vander * 
t * er F — — * minder d {tolochie 5 


Door Matthijs de Lobd. * | 223 


Bpaentehe Ariftolochie Clematitis. 


e, Uren 
NS 
EN 


724 Beſchrijuinghe v egt blaeu ende wit, 
Enckel — Bioletten —* * n Latüin / 
Viola martia præcox — alba horten⸗ spk Biolette ſonder reucke. In Latin 
ſis —— —— ore nina cærulea inodora ſylueſtris ed —* 


A Gl D 
Uren 


À 
E 
â 
| 


Pe ee RE 


— —““ 
„osbheleie letten In n Sriecks / ripnoelr. In lar” dh 
— es n Booch ed) 1 — J—— 
En Mertzen iolen: —— 
zh Menen: Zealiaëro Viola * 
jee Viola porpotea, — Violen 
d 48 >het ——— 


bed — 


NE, 


M — 4 
naain si Haig 
Raa dn: 

en VJ 303 
Hi’ 


vit \ 


en — 


— — ꝰ 
dooꝛ veel infuſi ten met Suycker daer by — t 
„ende alſoo zo: oft zo. da ben ind 
— Inde houen van Enghellandt word ba gheplan Zi de dns: 
nd — daer mede te Noeyen / end⸗ om wel⸗ —— e tuylkens te maecken. Maer de ſchoone dob⸗ 
en en — gheen ſaedt woordt: maer waert datmen die Rieten oeffende / ende dick⸗ 
Bant dln 
vanden hie niet onghelijck / ſachtachtich ende v 
maer onghelijck nuccer den GOE die — er 5 — En da pag 


AßNluerlchendt —— — 
Beg Ea ï * AaAauelt vande plaetſen / 1 — vb 7 
ic ſchoon —— Es k — ADE — 
v a 5 bi Be re dh ee) 
BANE Aden OT — ———— ADE Aederlandt/ nd⸗ hooghe aheberghten 
Ban onderh atra > ed es ND | groeyet — — teere ſtelen 
Wat Diener af ELC dad — ap) bid ders groepen / die 


ern — ſpa ꝛpighe 
ten en ande online 5 Beblnemen oe bre DENS Dol facdts , oe tlerie inc boe pi 


hae de gheheele plane o 


egbtdaende vande Bolt * sn, ende fatfoen den Penfen : Nochtans heefife de natuere 


Onſe goede wriendt C —* 
le Bloemen anderfins den osb den Heere Yan Brancion deſe plante ouergeſonden met gez <a Gete Bioiets 
ander, niet 
mien van —— ian — onghelijck. De Aoode — — —— 


Cras Gees 
Dek. Dioteten hebben een Cra ee an alleen, oft met naerbier 
WID P she 


— 


Beſchrüuinghe ban Penleen / 


rr 
* 


—— In Tatin / Viola flammea —— — B NON 
a. Di Fuchftus Herba Trinitatis om dat Dipes — 
Wilde Penteen, 
Flos Triniratís, van Dodonzus Viola bier. : 
Gn hoochduntſeh / Frepfcamkraut. Fn Fran: 
chois/ Pentees , oft menues Penfee s. ue nz 
tie je — PS ip en Ds 
* AE ú AS p SR Ens 
ZN < Ar 
it é Á ú À ĳ ( ú) N 


IL 

— 

RD 
ANU de 
DEN hi 


G 


Nad e Hel? in EENES 
Wisten | ON) 


AS 
— 


⸗ qì pe: 
dn 


WT 


— 


Nn 


Venfeen ee sint tee * PER REE —— —— 
— — —— — Keeft/ keeft / voos 
comende aen vier ante / teere / eende cruppende. ti —* dra ei bloemen van 
dryederleye coleure / vã aerdicheydt eñ — * —— + worden oock Door NLC 
ſtich oefenen ren nten vanm gninert ane ruyne ———— wit daer heb⸗ 


emengt / 
bende vier ende vijf vla menne steen: De fommigbe zijn heel * andere dé? 
—— met wat Violet ghemengt : — nn — e ghelijk De 


Gracht 


nand Ansen 


— —— *5 
an Clr D 


Cracht en 
Dit cruydt is ad wel als de Biot gf seen 


mce ens zn pini 
ende heeft eer F chenin grofue lij 
achtigp iem fonde droogh ehitte / verdeylt/ gbefupuert — 
dt. Da — iſt beh hulp h d aen di 4 
| sn deteghenb fic de ionghe find d — — 
giant Penſee mé am ho Css d Ef C e Kv 
— ader Bupdt Ooer ueecketiſ ñ quade zeeriched lijmicheyde Die 


e Waetisoortel et: Da⸗ vande bloemen wordt wt ahetrocken oak Rbilders met 
** —— en te — ghelijck tſap — 
bloemen. 


* — —— (N Ik. At Aant À AS Sien ast 
—* € o 


Bupefch/ ID itz 2 pa’ kAn Fo hoi RE 8 LI A * Ef 3 
F NN i cruydt dient hier — oh 
SN De fijn gt hedaente dan onde complerie oft om fijn. 


MANE RESET 

we We Ad me dat be 5 pie oft leen bes 
as —2— pꝛeſen wordt / waer doo? Dat Steẽbꝛeke ghenoemt 
is: De woꝛrtel vande witte Seend: ete Die bolach⸗ 


ſel nohen / daer aen Dat hanghen cieyne / bꝛuyne 
eñ lijfverwighe greynkens Die vande cleyne Sous 
we niet onghelnck de welcke —— * —* 
ende vanden g voor 
gehouden worden om dat hy gemerckt he be et * 
hem wi diuerſche cleyne bollekens verbreydt / ende 
nieuwe —— crijght. Sommighe gheuen oft 
worpen onder wi bleeck groene bladers aen eer 


AS 


9 
F 
F F 
— 


ceren ver reet 


zuil HD 
— 
— — 
— 


zijn, achte. maer minder dan Die vande Aflärinc 
dj oft Onderhaue dien ſy gbelijd zijn. De fiel? zijn 


B OÂ AE 


‚ welcke voikte bloemkts geoependie vade Keaſfe oft 


OT eenichſi his hf 
— ezels Bran ied NSR NA 


ghepꝛeſe 
Smecolen op den —* van Bathoni in Engels 
landt/ oock i in Nederlandt / Artois ende Noꝛman⸗ 


Fen ende e vergaren de grevnfens : die aende wortel 


hanghen eer dat dit eruydt bl pe heeten € ſelue ſaedt vande Steenbꝛeke. 
A 7 Cracht at endet — rab — 6 is 
—— 057 4 wete beyfen p 4 e fp hr kn re Erten nieren ende blaſe / en⸗ 
de doet den den breken enderijfen. 
_ Sulden Sente 
ETE Si 55 D 
—— — 


a ghelijd is ; want ie En / krenten ende — 
dewoꝛ ie met Langhe ende wigheſpreyde veſelinghen / wt de welcke ouer alle ſyden veel 
fet 35 daer bouen op de ſoppen geel loemkens w waſſen ende daer nae cl bol⸗ 


ſaedt rijpe is: Dit cruydt heeft 

* — is — waterich lac wan ghedaente ed 
Suet-crupde / met den welke Dat in Mexe acrdich bloepet 

en — — — 


——— 6 4 


„ K 4 £, F 4 Fn 4 Wa …P, 2 


— ded dn et eer Ld * 


de 
Ento n Steenbreke. Ir Latün / Saxifrags äT jat 9017 


EST üm naë d —3537 Aron . Re, * — 
nam olene D, ri 


d 


ers —— 


— — orang ane — 
— —— erbarilten / met de bladers ban 
bert Hac, — war Geum Al. 
/ inum ecen m fo lio H eo, VelS 
K miala goraca am datde ——— 
—— jn. 


— 


LE Am 
AP 8 


F — 


—— nan Ick late my d 
dt oft Ste 

— Garyophyllata oft Alpijns Geum 

Wy en willen * contrarie ſegghen den Herbariſten van — tijden die van dít cruydt een 
porte van Geum Alpinum maecken / gemer erckt dat wp niet en wetens oft niet eer en behoorde on? 
jer De —— Steenbꝛeken — teworden. Want theeft beneden veel bladers / die vande 
Bent ghelijck abeferft ende rond tghelijck die vander Alarine, oft witte Steenbꝛeke nieuemm 
cen miel di 
nde dunne edn cubitus hooghe die bouen in tact{fens is wighedeylt / ende an 
** mech bloemfens die met uickxkens zeer aerdi ich beſprengt zijn: Dit — 


— Samir od in enal inde hou. he DE 


es 


Door Patthijsne Kobel. as 


tweederhande. 


Onderhaue. 


70 Beſchrijuinghe ban Onderhaue / 
Onderhaue oft Eerdt · Deyl. An Latin / Humilis Hedera, oft Chamæciſſus, tte, Terreftris 
dera.An Boochduptich/Gundel reb. In Franchois / Liere terreftre, ende is de Chamzclema ban Cn 
alf Gaat feggt 1 gh pr 9 Clematis 2 


rides Dat af gheen mentie en maeckt / iae Pli. 
nius is oock wel ghewone op veel plaetfen eens 


Satijn ouer te fetten / gheigct hy doet int nacfivob 


Bende capitel vande Chameleuce : 
— DE Femsopimoeenbegrjedendot tn vais 
ZAG — nien dan beſchuldighen. Pre 
EZ Nen eN {G Cracht ende werckinghe, 
ns ni ASD (sag _ Diofe. De Chamzciffus vã Diofcorides „is 
Sogn NS | IS — geer bitter van ſmaecke: De bladers van taudi 
SEND „0, RpeeT eo UB zijn zeer goedt dertich oft weertich daghen achter 
——— Ue LO —9 een ghedroncken / den genen die van Sciat⸗ 
— ASN quelt zijn / elcke repfe ghewichte vaneen 
Ee) ISN INS drachme met water. De bladers opde ſelue ma⸗ 
DEN à\ UN 8 —* — 8 et *— 
— SE ghens gheneſen de Geelſucht. alenus. 
—X ANS AN V bloeme van Chamaciffus, ghemerckt dat fp wt 
OA ca pj der maten bitter is/ opent de verftopthepdt vande 
— IM el Seuer / ende wordt inghegheuen den ghenen die 


van Sciatica ghequelt zijn. De vrouwen ende 

meefterffen van onfen lande, willen Daer mede 
dren vloet vande vrouwen floppen inghegheuen 

' zijnde. | 


| 5 Door Matthijg de Lobel, 731 
dvewl. In Sriecks / Ciſſos. Fn Latijn/ Hedera Co- 
rymbofa communis. Fn Boorbduptieb/ Epbeu. 
gn Franchois/Lierre. An Fealiaenteh/ Hedera. pn Bepl. In Lat 
Gn Spaentch/ Yedera. An Engelſch / Fut, and lis Hedera. 
Xuie. 


Y 


Ps | 


— 
F NN 
SNN) GR e 
NI Za) : 
DOEN ij GA) 4 


sal Sy Cf 


/ IP ) 
Verz a 
KS < 2 
De Nd 
ii — 
F 


ve 6” 


ED 
gp 
On 
Cf 


Ii 


NAS 
— 


fj 


al N H —— 
(8 N SN Ál 4 DD 
—* * — S en 
COLI 5 5 
(yd. Am PA 


AH Ù * 
EE À 
RS 


6 on 


A 


\ nn 5 — — 
— —4 — * 4 ; R 
— 
| —— — 
J SSS 59 DK pn 
‘ ( 7) ij — 
— “ (AN SOH 
EN 1 — 
VAS MRE 
7 — R 


* d e sGstn lo men ortie Vert. rant adr Buds EE 
Oraameendeeegpendepvntreede po velen gbtosnded monde” frac in Örieks 
. E : CUX 


732 Beſchrüuinghe ban clepn Veyl / 


X IE nd sûN 


— Padua ende naegheleghen dorpen hangt ouer al aende weghen macha 


Ed gelij Veyl oft Muer Dit rapt Cymbalaria genoemt hebbende wraben, 


Den 


Door Matthijs de Lobel. 535 
Cemhatans Tralt An CN det aen / 


bene Com bsalaria. In Latijn) 


—ñ ei dn 


ka nd — vn 
3 


d 


á 
7 
a 
A A * — 
—— pr ⸗ 
* — * 
⸗ * PA 
4 Kd 
* AS, 
⸗ be 


VET A] \ 
| Den baders, bie vanden Bert abi, moet. 
ſaecht ende glat / groeyende aen buyghelicke / teere⸗ 
ende Dunne / hayracktighe freelfens die vande 
choꝛfte ghelijck/ van eenen voetoft onderhatf 
hooghe . De bloemkens zijn geel; groen / Die van 
Eerenpꝛijs wijf ken ghelijck D Apotefers ghe⸗ 
bruyckent daet inde Popelier ſalue / by ghebꝛeke 
wanopsecht Nauel xxuydt. 


P 4 
PA 


In Portlandt Dwelee bpcants een Eplandt fe 


Se IE De NS in Coonualgheleaben — van Vlimmou⸗ 

VENS NOD SE AF e / ende ander rooiſen van Enghellandt aende zee 

NES IS sE an gheleghen / groepet een cruypende cruydeken Bebe 

eli DV Wiki bende gheftreepte/boupn-roode dunne (feelfens van 

Ne 4 ED SD drye paimen oft een [panne lancE/ de bladers wtgez 

SN oat HZ Bolt ende gbelijfvich die vanden Veyl niet onghe⸗ 

| VNS Se AS lijd. Debloemfens zijn wit / ende tſaedt cleyne / 

J Sn AD AE 1e voorts comende in clepne huyſkens / van fimaccte 

| sl Os NEN ei ghedaente dat vanden T hlafpi gheheel ghelijck. 

Sb ON en | Dadon, Def Kerſſe beeft tfatfoen väde Wins. 

zE di eG, de. Debladers zijn breedt ende hoeckachtich ende 

eN LO iN der fhoone als die groen zijn. De bloeme isgele 

| eN i Te Mg Ahterwaerts ouer hanghende / ende heeft cen hooꝛ⸗ 
Pd DS KEINE HES nefen helje de bloeme vande Kidderfpoore. 

| KO ens 4 Defe felueplante van facdt ghewonnen/ hadde 

n's 8 As, Syp Ant voorleden iaer ín hanghende hof fens ſtaende 

| X ð LG — — binne Dornick Me. Jacob lateau / de welcke de ge⸗ 

SS — te hadde vande figuere die aen Dodoneus ge 

5 N ed fonden was) maer niet zeere net ghemaectt ende gez 

/ J CO ſchildert: Want de bladers van defe waeren ghelijsk 

MEN B (bitdefens ende rondt; een cholt/ we 

dit tmiddẽ vãde welcke Pfreelf groeyde / die Na⸗ 

— — — — ag 

ds, he met ijde tackſtens en, 

* td —— en 


Kp 
We 


y 
) 
8 


SS 


7 


9J 


DI 2 


lj 
8 


8 
Es 


7 
HDN 
/ 


) 
K 


NNU 
\ 
4: 
nn. 9 


Di tst 


—* 


ee) 


SN 
A 
Ü 


rp 
9 * 
A hp 
es an 


SSA 


SS 
X 


dien vande Deele 


Beſchrhuin⸗ 
ghe vã twee⸗ 
Be Cyclami- 

mos Wt Dioft. 


- Diofcorides, 


Dooꝛ Matthüs de Lobel, | 735 


Cyclamen is⸗ 
* 


LL Sd dd 
* 4 


wijn inghenomen / viertich daghen achter cen 
neemt wech door urine ende camerganck tgheſwil 
vander Milte / ende brenght die weder tot haer ſel⸗ 
uen: Oock wordet ghedroncken teghen de benaut 


heydt van aeſſem gheheeten Orthopuoœa: dat is 


aberechten halſe ende diyft af de naeween oft fez 
ndine. 
natuere vande — ende de ief 
ende Tinde. 
Stelende Winde verſchilt van Clockſ kens- 


“ lauwienens / ende aachten ende Eee coriſten 
Wijks gheſeydt in plactfe van groepen nt defe en 
groeyt niet dan op beraben ende —— * hee⸗ 
te landen van Komanie / } Spaignen / ende Lino 
guagot / waer datfe ouervloedich voorts comt met 
veel doornen ende ſtekende puntkens / ghelijck de 
Bramen / welcke frefen hun swinden aen boos 
men ende haghen oft ander dinghen daer ſy aen 
moghen comen / foo Datfe hoogher loopen dan de 
wanden ende tupnen daer ontrent gheleahen „De 
bladers zijn Die vanden Veyl gbelijck / maer lan⸗ 
gber/ van vande ende opperfte maeckſel Die vande 
ji bii —— niet onghelijck / niet ——— 
en / ende inde middel / fa e fires 

pan o bande gderfens $ fcherpe puntkens kene» Ja versen don cker groen, Det en zijn 

$ p ghelijck druyfkens / van 
fatfoene ende grootte D'aelbefien ghelijdk. D id d de meer dan drye 
boftvier cubitus lanck wtloo pen / foo en Bebben die metde — gheen foo grooten 
gdelickeniſſe ats fommige *5 — mannen tot noch toe ghemeynt hebben / de welcke gheſchreuen 
orden Dat Dit eruydt De fclue Salfaparilla was / die nochtans zeer is verfchillende v ande wortels 
vande Stekende Winde ; Want die vande Winde gijn eheoytende litwijs Bebe? wit / 
van huyten blinckende die vanden sian oft deckriet ghe 


Maer de wortel Cat 5 — REGE ER et Menan att AAL 
ke dicke w tel / di ren ke, hee a Pr — REE 
foopen gelijck inden — cruydt o ch — re ES 17 
* een —— fi Fm lade met rimpels — de weicke op —— 

imnuch en lanck hebb —* 4 5 (4 
leflick ens soma — een weynich tf dende / bitterachtich / nochtans is fond : 
hd kd | l ſch Wi d ramen) 


ftand if van Do nbien van ern / — 

— weſen. dath ft De 7e 

— z Doek af is de — ——— Unſe de Sene eer abelijkk daerom en . 
niet tenpaerlick hid 

Salfapar Uad es £. oker En EL AÂ — — eñ 


* Pr od ear hé) vd CRE 
lijdrsiin nccr * sE EN — PEEL ———— pet | 


—— bbende ontrent De firachtiap —— 
Dock hebbenſe cromme untkens cen weynich nederweeris gaende ende ſtijf/ 
ſ ſcherpe puntkens ant Dede 


Beſchrijuinghe ban Stekende- Winde, 


é ef 
Dteken-Winde. Fn Latin; Smilax aſpera. 


ghelijckende veel meer oan aenfien de ® 


SU he dan de Stefende- Winde / maer de maes 
BAN/E 5 ná kn KB € 
* — is gheenfins tfamentrectende) iae bpcants en 
ine Der ſmaecke / noch oock ſtoppende gelijck die vans 
SES De wortel ende daerom als wy wel weren / niee 


Sn foo crachtich . Nochtans hebben my fommi 
vrienden voor ſeker ghefendt / dat De —— 
vande Grefende- Winde niet zeer ortahetije en 
waren; want fp Die gefien hadden, De befte Sal. 
faparilla ís vol marckachtighe / ghelifuighe en⸗ 
de booghelijcke ende taeye wortelensvafi/binnen 

_witende ghelijfuich / ende wordt lichtelief de gez 
Beele lengde Doze in ghelijcke deelen ghefhende 

‚ oft gheſpleten Want men bevindt Dat een paf 


Ze VITE L 
VEMIENED DUETE/ VOTE EDER 
ron Aes 


f) ” rd 
Sr 
(Sns 7 ( 


4 


— 


—* 
9 
— —— 


15 * 


EE, dumt 
lr’ ODE. DEE eea es * 


ctien niet minder geordonneert worde Dani van 


wortel / eñ niet als ſemmige Medicijns van ons 
fen lande ordoneren / drye ponden waters tof cen 
once vande wortel: Want dD'water ſoude eer wi⸗ 
roockẽ oft werfiedt Dan De crachtt vande wortels 


IF DN Jh  Bertfen vande wortel; d'welck gelijck een fnoer 
Wiede La is / harter is / dan Dat foo haeſt fijn crachten van 

UE — hem foude genen. Waer wt een yegelick ſal lich⸗ 
celick mercken dat Matthiolus veel dinghen die 


By nieten heeft verſocht / wt ander lieden ſchriften in ſij f 0 
ghen leght / de welcke den zeer excellenten ende gheleertſten Medicijn van Italien Fallopiusinde 
voorleden iaeren wan lueghenen berifpte / ende autheur maeckte van deſe zeer onſeker opinie vande 
Salfaparilla , fijnen meefter Guinus „d | 


e welke wy verftaen hebben doen wy binnen P 
re * * * PT | 84 kes fier 
— cn 4 5 À Pie 4 EL / Be en fsf. —* 5 fs % / boſſchen ende f ele 
rooffen van Met d der oñtrent de doo 
EROS — 1 Kn dee 4* af 3, ed prs * * 7 ai iel 
eynde dat hy / iae de cleynfte cruy ab ij ende noch 
foude tuſſchen papieren legghen / ende zeere net doen. conterfepten: Daerom iſt dat ouer veel 


iaeren defe planter die De oprechte Salla is / den Hertoge van Florence ghebrocht heeft geweeſt (nde 
niet eek / afs fommiabe gheleerde mannen ghetwijfelt hebben / de Spaenſche Stekende· Winde) 


foo is wonder Dat die Edel Hertoghe, 


Ï 
Ld 
RE, 3 * % — * ——— 


4 4 Je (4 
£ 6 Kakk 


… Crathr enne werektnghe van Salaparla. ncsumdtende 
ie 


(8 b8 daad “hdd 


v 


en heer 
Pd tf C7 
kenen / die wyh 


— 


— bf GEE IE P pt “11 IE # F 


RE a Rd * te nld hdd 
Drijft wt ghene dat onder de Bämdtliabt. 
ze nen Bien 


oft medeſoorte. Bere 
Ontſe goede voiendt de aheleerde Apotefer ende Herbaꝛiſt San Mouton heeft eert * 
voorſeyde Smilax afperainfijnen hof groepender met ſtekende bladers die vande Ot Bin 
de ghelijck ende langhe verwarde ranckachtighe tackrkens met cromme ende ſtekende doornen) 
ende de wortel zeer lanck onder malcander loopende, ghelijck die wt Indien comt / wandenwelden 
wp hier de figure gheſtelt hebben. 
Peranderinghe bande Stekende Winde aenghaende 
de doornekens ——— 
Sers DEP 


VPE Nn nnn OR gen Eendt- 


nad 1 re 
bd 


Dao? Matthijs De Lobel. au 737 

Andere Dtekenbe-Winde de —— ghelijt⸗ 

Parilla. kende oft medeſoorten. Gn Latn / Smilax afpe- 
Be ra altera facie Salſæ- Parillæ, aut congener. 


) 
Js 


— 


ESES 


R— 


— 
ERN 


ERNA 
NAS 


Pr) — —2 Leaf Av 


Bene NY aa (Es AG 
C J * 2— B, ke) 
Pr) % 3 ove Rah ôt sholstek De bes 
6 CG 26 


kai 4 


ficfende Doornen/ maer vo 
fien zijn (wert, 


⸗ 


38 Beſchrijuinghe van cleyn Clochthens Winde 


Winde ende wrangde. ee md Smilax leia. 


An Latjn/ Sr vel lenis maior. In 

oochduptſch/ Minden k raut, in n Frandhoig/ 

Literon. — * Zeatiaëtep/ Viluchio mag giore. In 
— 


r ue opt 
an Al at Ig in 


wig de Clockſkens — In Latijn / Conuolu. 
minor pur pur reu. 


In TEN) f 


J 
— 


— 
GE) 


/aengbefien dat oock hedenſ daeghs inde printe veel 
(sé pen s GA A 4 fo amis /haf 


L/ t en J * — 
| Smilax luis, Want fp heeft ranckachu⸗ 
* 46 pe saninha — 
zeer beg ghe pueclen OP 
hofd €, ee NO A er ens 
eon Me ba madera onto Miare achine 
* rige sma stad tif soa Odd 
—— n / ATo VERVE vgotpuedol / ahd 
dichue miet Ene eres , Á 
‘ „Dio fc. _RfmoNe as VP & TA . Kea * { ed + fue dragme / doet 
24 ia tin 


— — — de Satende Winde 


ghelijck zinm: maer Plinius ſeght datſe —— niet nut en ie, 
Winde. 


De Cueyne Cloet Pens-Winde die del Gone van T heop  grompet vele inde aceer / 
„maer fp — — de thuyn pi fancEs der aerden cruppen 
„De ende veel center van rancken dan de Wijngaerdt / end d 
„{pden anderen ed ende antr 
— ——— kwi De gheheel 


| EE. | AS 1 C 


re — die ren goedt Medicijn Apotefer behoorde wan aenfien — 
ft welte kennen / als de Scammones;. Ee ende C —— — 


| 


ain 


naa ad 


Door Matthijs ne Lobel. 


Scammonium Syriacum , Antochenum Scam 


739 


er 
sd 


4 ZTA 


monium Monfpellien(e, 


NP” 
FN, 
IN EN, 5 RM 

S SVN 
SES ENNE 


monee. 


C 4 le ju i 


2 bo AS al/ 


ende ghedꝛoogt hadde die Bp mp 
datter zeer luttel oft gheen onders 


Antimoniam 
& flos Anti- 
monij, 


da eme aa 


Door Matthijs de Lobel, 
“inde Scammonee /. 


A AE 77 C pe ne iet N 


fia A pn 
2 Ì | - bj ⁊ 1 * 
te 11 = vern AE + ſa inhe Nederlanders. 
2 RE 


** 


—* ij A 
AIN 
vi iv ZN 


Cracht ende werckinghe. 
Dioſc. Sap vande Scammonee wordt ín Des 
fer manieren vergaerde: Als t hooft afgeſneden is? 
foo worde de wortel met cen mes wigheholt gelijck 
eẽ wel ſel / 
een comt / dwelcke ten factften in ſchelpen ontfangë 
wordt, Andere graven — —— ind? — 
de / ende legghender in bladers van Note 
waer op datſe tſap gea alſt —— 3 
nemen (ite wt. Men prijft de Scãmonee die light / 
A ‘claer — wan verwe den Oſſe ii 
Rm gheheel ghelijck / voos / ende met dunne oft € 
: — wi Noi ien ín Afien ghe⸗ 
er tonghen 


EEE 


— Oock en fat / tetten r vander 
td (want tſelfde — kden gzhenent Die metten fp van Wolfs-mel —— is) 
bi baterij meer De woor verha 
—— eren datter fap van Wolfs melck onder ghemenge is nme bride 
— wordt ghehouden voo? de de —* vr zend — 
Dan Eruen ende Woifs mek abevalfcht is: mf 
10 


Bieten Era taass C° 1 1 — PR Car: 


ed 74 p 
„Diofe, * ag ofte five dee Â Hei van dit (fap — * foor meme 


de, iacal Jd , Î fil Dr flegmatijcke humeuren. 
Pp. Rent | L X 4 ks * * —* 
en bel er onm ſtercker camerganck te Doe n hebben dé gbeeamen in nn 
died Zilk edt, * EA — tied od * pungen⸗ 
Der | € ’ 
‘ J ickei gh gb Í d ede fer k fc Degheh Beele Ds â — 
— D ie de minfte ce „Een zor eedt tt de voos 
ben ingh beeft camer Sommighe drin 
abefoden gh Vri hen netganck gh en eenen ear op deword 


ghelijck een plac, 


fer zeer * oe dan Sdatica. & fn van Scam monee me tool in cenen peſſus afer 
ſedt / doodet d Ke maer met * oft ol vet ſchey 
— n azijn gheſoden gheneeft alle quae ſeericheyd — 


els ad € dns medû 


LM aak SK * ál angweingt 


gheſtreken. 
Hooſiſweere / als (hoof Bier mede begoten wordt, 


y 
2 


eſe pl — gher — AREN Áo Ne 
Doe] waer Dat groepet aende bore canten vande — ende houen. De — oheeſſen 
Wedemaendt ende Hoeymaendt teerder dan de voorgaend cf eenblanid, 
—— ende tijfv verwich : Zfacdti is oock den voorgaenden niet ongbelijd / zn peace 
De plat, geoepende aen veel r gee ranckſ kens / die ot cen — * za — 
— has 
— palme h hooghe / van fatſoe Stee 
citrina oft Linaria ghenoech ghelijck. De — —— ende cen weynich —— 
—— Cleyn Scam monium wordt met olie ende foudt ghelijck moes gheten ende ven, 


anck. 
spenomen teghen: den rooden — De bladers: worden met meel van net 


—— r 


Y hea PA Je S & * 521 mehhfs 


blo et foo is Die Pleuconaria gheheeten 
Onder alte de fdo opti De defe de ſchoonſte ende —— — riot re 
ghens bekent dan inde houen van Italien / Vranckerijck ende Nederlandt waer date 5 9 
ſanhe purper bloemen/op wigheſttette ende vaft ghemaeckte dunne ranckf kens / die aend vanden 
voftop prieel oft pertſen zeer luftich gheleyt worden welcke bloemt op ſteelkens groeven dik * 
Jaſimm oft Dae — — d wierſte Lire — —— gelijck ſtertt ga 
xe Itali — —— tet 


wordt, , Aa hlaNde 
id 


Blaeuw 


BEE MES 


— 


Den 
—* 


en 


-BooftBatthijgneBeles  zá 
Es dacle bp nachte blokpet/(oa is bie Pl ja gheheeten In Let 
Wi Alarens, fue eerulens Connolrylas Hed elsmilaceus exoticus. Campanula Laæura 


NSS 
Clafius In Hatin/C nuoluul grinus sClufij : ij : oft Cortsolunlis Beast 
nij facie, of ig Helxine CilTampelos ban Diof: orides? ende ís Scammonium tenue vã — 
geillara In Ztatiaenteh/S picciola. In Spaenteh/Campanilla. In Boytugueps, 
——— ban Plinius? 


xine Ciffampelos 


naem Ciſſampelos, wi elijcks De cljebeni ende cracht van — gheven ghe⸗ 
kennen dat Helxine — en en Die me is lckacht ich fap hebben; ende ouer al ons 
Bet de pmen, oock inde —— ende wijngarsden voors on mank want het Gꝛiecks woorder 


— 
* 


244 —— 


EBRAS 
* I 


Cracht ende werckinghe. 
————— vri van Helxine pee gheeft — 5 


Swerte winde I 1 1 A fi ad 
ra) AT ' heal pn 1 1 RE ea 
3 6*2 
ee é 
G NS AD N 
A WD AS : y 4 
NS DAA 
6) AAN Í 
PS EAN 
> ANN 
Sf ‚ , 
ì —28 6 9 zj RAS 
Aj í 4 ve 6 GN 
Ce 6 & ONS 


mj DA 


el — 


F Dior Matthijs de Lobel. 


745 
gere Byponie, J n Latün / Vitis A Ack Wilde  Byponie. Jin Latijn, Vitis, Ur Bryonia fie 


4 gorie 

tE kl ig 6 arië „en 
— dE teh, Zugga fa ue Si nd donzen Tamus énde pna lele he 
w$paenttb / Nueza a AAE Ende Norca blanca’, ‘path is be Cyclaminos altera ? Gn Franchois / 
—— * ende Wilde zr mad Couleutee fauuage. In —————— 


DD 
EN 


—— 


Swerte Bꝛwonie — fiue Vitis nigra. 


: e Dr ponie/ die ons de gheleerde NE enden 


anco aten van wechelen tefennen egbeuen hebben: rde 


datde beſien rijpe zijnde / wert ende niet roode en zijnsende de wortel van bupten fee — 
gele gheluck Palm-hout. Deſe plante See tan jn od god nj 
Een ende yſſen / gbelijd ons D ij 


6 de 


Doo: — Lobel. 24 
Coahkel Bꝛ Mide Ds ie oft Tamus oan Dodonseut 
Brꝛyonie / ONE ej WJ ad 
gheme pur k 
wordt. 
aaa — ende werckinghe. 
Dioſc. De ionghe ſcheutkens eerſt we der aerden fpruptende s worden oock gid vanden ans 
geren oor moes gheten / w — At ih kde DE er 
un/gijn oock goedt teghen 
denghenen die gheraeckt zijn. Deme wortel! van deſe D: oponie beeft de kje — die de Wie 
gone beef maere foo — ers in wijn gheſoden zi p dert 


2 
Bs 5 ere * — —— a 423 £ Eel Ge 
he 4 Es A fe 444 


us ſegh hert oade —— —— ib ARS Ad 


* a Me [ FE 
reruulauꝝæ⸗ 


De aief ene die iëpnén. dat deſe plante 
Bꝛyonie is / en zijn mit noch meer aant 
dan de ghene Die Den Lauwerboom voor 

Caneele / ende de Sietende-WBiide voor 
Salfa- Parilla, ende meer ander Wilandt⸗ 
: fche eñ vremde ane voor de was cruydẽ 
an deſen lande houdt . Defe plante wort 
scoren ende — we den alder⸗ 
plande van goude / fchapen ende 
— binnen onſen tijden in 
Indien ghevonden is gheweeſt / M 
Fhenaemt / waer af deſe wortel den sb 
beeft regen vanden Sndiaenen / die den 
Spaigniaerts ontrent twintich iaeren gez 
«deden tghebruyck van Dien gheleert hebbẽ / 
de welcke wy de figuere hier doen conter⸗ 
feyten ende eef hebben / en vande wel 
ke onderhalue drꝛagme oft twee dragmen 
cleyne gheſtooten / alleene met wijn inghe⸗ 
nomen / alle daghe ende ure / oock alle per⸗ 
ſoonen van wat ouderdom die zijn / mẽ be⸗ 
vindt datſe ſender eenighe pijne oft letſel 
vijue / fes oft ſeuen mael / igeel water Vande 
waterſuchtighe / ende —— — fle⸗ 
gmatijcke humeuren aftrecken ende purge⸗ 
ten, De beſchꝛijuinghe ende bifterieo ande 
als vande plante, h Fbscdu wy ghetrocken 
en boeck in Spaenfch gheſchꝛeuen / 


— 


OOMS team nne. 


* beeft in Engelia de 4 beleerde Portugaelſche Dees 
— die 6 tel h rr De ghene Die defe 
gheſien ende begheert te ien / Dat de wortel vande tonie aenfie / w 
Nd efen beven eee — 
nen ole G * Bee dt gh eſneden / 5 te / he ebbẽ bin⸗ 
eh ddel af tot dend ſten rand t euein verre vaneen, Deſe 
bie tfteenen meelachtighen aje fcherpyende ni | cucke. 
fatenage etch ende licht om biete bieva vande Bꝛyonie / den welcken fp Een, 
beghpgriende gelij ir ende oort van d je bladers zijn Die vande Stekend 
5* alſoo woo d die aheheetiondtendé eer wtf afp ptende inden zeer rijden hof pi 
—— van Peeter van Coudenbergh gheſien h hebben. eileg 
—— on ſi ãSt ret Ch) speranertis 


—— kens Winde oft Scammonce me aan 


748 —— van —— 


Ahnen. An Latin banden ghemepnen man genoemt | scare an 
—* ban Fuchſius, Vitis nigra: F Matthio- bir sers 
sendè Cordus, — altera, eñ is bp * 
— Vitis glad Diofcoridis, ende Atra 
ê An Boochduptlch / — Clematis peregrina cer 
eben oft —— is de Vitis daa vandẽ Ita⸗ th beo hrafti> lea — 
liaenen In Franchois / Viorne. In Engellſeh / Glennis aktera Diofc: Disdarinée 


Hi; 
8 


Or 
Ae 


9 


— 
GE 
, 


— 


ASN Hilten, Ie 
JN 


7 


4 
AS 
SSS 


* 
— 
UI 


„Dr gheen place en Dient dit eruydt beter / dã Dier d welcke vande gean Viorne geren 


langher / harder⸗ dicker / ende gherimpelder ban cenich ander vanden Clemátis, ende van * 
Wilde Wijngaerdt oft oock tamme Wijngaert zeer ghelijck: De — ** zijn oocf die vandeh df 
NMacht-ehaere ghelijck / maer meerder; ende vijf aen — met de welcke da vn 
boomen climtende ghelijek de Veyl hooghe oploopt / maer beeft fori bonen deye oft vict 
Eensdoor dat den ommeloop ghedeylt oft ghetant is / ghelijck fomijts inde Nacht- 
wordt / die chef gnoe — Melde (de Banfe-voet ghenoemt worde) foo wert —* 

datmen onderſe van Nacht ſchaeye oft van Melde zijn. De * 
Niche ende zijn cleyne / vaſt — vele by een / wit ende moſchachtich / verciert met 
aeykens ende welrieckende / die in Meye ende Wedemaendt voorts comen / de eld 
nde eryghen een witte wolachtighe hapricheyde / bie licht is/ende oock tot int herte vande 
jedrert/ nac Dat de bladers vergaen ijn: De beſi ekẽs groeven vele by een —“ 


Sangen 
É 


(erder — toillen ſegghen dat in Diofcorides moet afelefen wosden: in fide van —* 
a t ghenoech en voldoet / ſoo accorder 
aen min} daer mede de Alfs tande) oft Swerte —— de ghene die ke 


ſaeckelick oph ag hebben / want tblijckt dat d een⸗ 
Wijngaerdtachtich oft ranckachtich herimpeit / boutachtich ende ken 


d 


| 


Door Matthijs de Lobel. 2748 


——— de * Bryonie / worde 


pan ſmaecke b evon 


h ſcherp ende verwarmende door 


Clematis Peregrina — purputea. 


Deſe blaeuwe ee oft vꝛemde Clematis en is niet zeer maid onſe Clematis flame 


1 
muta, vest J * 
— 


J 
hd Na APACHE AG A 
7 


Pe IId É 


A sf 8 


Ld 
tT 


ck. De bloemen zijn fomijdes baan 


es *— zeer —— van die ander in bene van bladers ende ordeninghe / 


7 Vs 


pkb K Gaf 


te teghen malcander 3— she 


bacnteende verie Die vande Ue Pul gh 


J hebde 
PO Ae Pal, A pa Pr Kade. R ro 


Flammulanietonahelijd. My en ghed E 


aAndi houen. Jae Dat meer: is 5 heeft eerſt in Engbellande ghegroeptint voorleden iaer I 568. 


ne ha 
er 
Bon ouervloedich ſoude grocyen. 


Clematis altera vrens; 5 Flammaula. 


En 
AN 

— * 

EN 


jm > 
3 ND zh 


adt inden hof van Moꝛgan / in vueghen datſe groot onghelijck hebben die den, 
n Dodonzus wijs ghemaeckt hebben datfe in Enghellandt ouer af aende wee 


Flammula altera ——— 


Ne 
WINE 


Ze 
A 
Ke \WZ 

En 
S 
— 


— 
EAN 


— 
N NS 
9) 


N 
N 
8 


W 
7 
9 


EA 
ak 
IJ 


) 
Vd A) VES 
Re 
SSN 
(ENV 7E 
ISIN ZN 
ps KDE Id 
(VSP 
etn — 
F 


N 
/ 


Mah: de Beos van —— oft —2— — en iſſer das die van tessa 
a, vanden gh 


— * wel daer mede accorde 


en man alſoo ghe⸗ 


€ 
* —* hee op de dga gebonden zijnde ghelijck vei —— hie — oft 


Aperientie eender ban aenghe 


aen was / hoe wel dat 


ae dat meer is de ite is foo ſubtl/ Dat de bladers behaluen veel 
ie poerbandenvats fd — ewreuen worden / haeren bꝛ ben vã 


cũt 
ons dehulpich was om De ——— 


Want dat de hitte net én is inde binnenſte can dee 
doe / en 


SE „Minne ochs in 


ſoo wet Si seni en. — 


mede Ne Pere Ken Pall . El 1 7 Tap 


ende 
ende 


Clemacis met Tanghe blad 
Nochh hs WM. Jacob P Domi een ander — an — 
d icke de blad ft de Fl oft Clematis en 
pe De Ck 4 at Lak PA PRD { E anr lancks dere 


„&facdt, wortelende alle ander abedaence zijn de gBemepne Clematis heli Cen 
dae lepe — — * — cis ſchoon blaeuw. Tſaedt is ons gheſende 
heweeſt we Weenen door Mijn heer Cl 3 
C — Cluſius — 
—* eten boot de cloeckheydt ende nerſticheydt van Clufius een — pees dk a Clem 
ghecrege elijck e we 
en) gl hiene Viorne ghekerft. Defe heeft op d'wtterfte vande af fasen 
achticheydt / gecrunckelt ahelijd ghecrolt hayr / ende lanck hanghende ghelij 
by een ghevoegt ende — van eerdt- — als beddekens tſamen — — 
lijd eenen gheayrden crans. 


oppe. 
AL ft dat deſe plante inde ſcheiften — ouders niet oheſtelt en is / de welcke — 
en verſekeren te weſen die Plinius heet Lupus Salictarius: * nae dien wy * 
die noch op den dach van bebenin Bun tale, Bryonia ahenoe dt foo gbeticken nr 
fender oorfate emmer ——— ghe / byde Dee —— * 
als Marthiolus Doet. Dit cruydt waſſet in alle landen van ſelfs aende haghen ene it 
—— rg —— ee 


maefen ende winden aende tacken ende 
eetblad —————— mass rouwer / oft dꝛyecantich — big vande op 


7st 


Clymenum aan Spaenſche Clematis ban Clufius. Fn Latun / Cle- 


matis Beetica Clufij , 


®oor Matthijs de Lobel, 
Gemis altera minor lorigifolia: 


zie Beſchrijuinghe ban Wijngaerdt + 
— EE nt, 26 Wngaerdt ende Wijnitack, An Latin / Vne 
nifera, In Boochduntcch / Weinreb Vitis. e 
chois / Vigne. In Italiaenſch / Vite. In Spatie, 
Loppe. Fn Latün / Lupus Salictarius Spontaneus Vid In Engeltch / Vpnde of eine Gea 
/ n 


ſi tre. 
Boochduntſch / Bopfen. In Franchois/Hou- Wilde Wijngaerdt. Fn Latijn / Vitis Viniletahl. 
blon. An Italiaenſch / Lupulo. In Dpaentch/ ueftris,fpontancâve, Oenanthe,Labrufca, 3m 
Hombrezillos.3n Engelſch / Boppes. Boeochduptieh/ Wild Weinreb End 
Vigne ſauuage. In Ftakiaenteb/Labrufcà. 


iik 


ÄA 
NI 


j 


LN 
EN) k 
ZZ } 


Í 


ewelcke nochtans zeer is helpende de cranckheden vande genuen ende tieten foo vele wal | 
Def bieren vande onabefonthepdt vanden Zychum ende Curmivan Diofvorides. Delen — 

heutkens die inden Maerte onde Apail eerſt wteommen / ſoo wet vande wilde als canne DEE 
worden vant ghemeyne volck inde plaetfe van falact gheten / die eenen lieflicken ſmaccke DA 
ehorepe ebben ende matelick warm zijn cod wijredk ormus 


ile: 
suat Na 
* 


verl OE VEN — — 
in hfan sare elo 


ed 7 af SRV PPMPVE OL — : 


* t Poperinghe inꝰ — * ich waer barf eel f 
randen re bun poat hen 
Me lus Hoppe iaeght af door camerganct de gele eholerijcke humeuren / fp ſuyueret DOL, 
leſſchet alle verhictinge van bloet; de weicke in Geyeen wey ahewepekt zijnde, meerder aat 
Gap van Joppe met Suycker gheſoden ghelijd een Sprop/ gheneeſt de Geeluch obv 
waer Bef is groot wonder / datde Medicijns van defen tidt / de ſelue foo, luttel ——— | 
bruycken / ghemerckt Dat ſoo excellente medicijne is Tecruydt allecene oft fap met N dad 
— Sen Nees itte oorſpꝛonck beeft nde verſuet de huue Soag | 


sede Spzop ab Gt — | p/ LOA, ghegeuen 
corten Die ot gele cholerijebe humeuren ende bloet den oorfproncE hebben. — … emma 
…_Doppe doet water maecken / ende opent de verſtoptheden vande inwendighe leden 
Bema vel in bier geba ende ff maden bis ijwe ere len De g⸗ 


2 
Mi 


ask p 
rr 3ú Pp: de de | 
in 8 


Door Mathijs de Lobel, — 753 
ngaerdt, Rop Yr erast: NAi Bild mon 


ĳn 
grabinstenc of alſoo — vanden wijn / gheeft ons ſonder twijfel d excellentſte van alle 


D Í Cu 
vuchtin 3 6 nj AR Be Kool iN disieek tds 
ENE DME HI HE SY LR EIT ———— BE —— * *4 
py 4 
vande natue PA ts ERO EIE J diek ON ws Ae AE 
enor — S HA LA Dn like: Ld df eN LE Pe edn 


oe ie iefich en 


ende niet 
on⸗ 


— mgee. 
mp d loedighe td * 
—— dattet Pap hem ni y Een ende ionghe ſcheuten: Waero 
dat dock Be Cl de Na Le PRDV « PIR 7] én ri 


win gheuen: Dot gheuen die nader cant) aar ghelnfiugher ende breeder bladers / — 
kerft oft geſneden gheick die va bp groey ordt 
didmaels ghebout ende — 


de 


Dan is tſa 
——— 


754 Beſchrijuinghe ban O n; hef Diofcorides, 


1 NE ea de EN EN * * Kk A. 4 * 


nen: mie blaedef hind hooft ennénehlafe feline NA 55 D 
A re — IEEE tE 1 * BERK tid noen Doa 
— hebben. Orupuen Die in gheſod ſt oft Maleueſer ensen 
ep cofcab rich EOL 4 qe Ean ater ghe⸗ 
ebde hen 
bie — zijn en heete en en lang cd hebben. 8 De feenen gr wijn- en 60 
ven en gt, — EN we di vierigh e / ENDE ſtijue wondt p 
_ Jet A ln Eer De gr ee, nvloet 
* OR rt en AG bnl in giet. sien) / * 
(4 d Li : hest tal AL 
Ka { * ED Pe 4 RTRA | Ca Es Un ‚ 1 EMAS 
ee * 1 er hed “ig y * ma RS * Ma „av id Sos At t — fi kar 
pebkaor (enden BosbE den ADROER DIE CHJ GDE HOCHAG — 5 | 
cht / eñ zijn ſonder en 
gien eben pen * / ende alle ghebꝛeten vander longher / niere cn * 
keern 
keernekens goedt gheten den gh il 
5 Ee 1s (ER ot de di Ean teek A 4 
Pr 6 pmte Be PA A 4 ER ern 
kh fi — —— ⁊ — Met meel van 
nen nijn ce — vande bene 


CX * de he: 
vop ghelent. Rofin fonder fen meen ad de ſweerkens oft puyſtten⸗ 


Epiny ab C s / vuyle ſe nghers oft teenen / chdede 

Artes ut € ACE MAAS FR no fs % Kein — f 

grene oft voorts ſweeringhe / dae op gheleyt. JBC fap van Panax ghenen 
gheleyt op bk A he he é Li J € ï * 


Oenanthe ban Diofcorides, 


9 Pe „« 7 9 
1 * EN £ 


VvE SOEP 
beoogt. ES ba groepet in Sprin pp ende —— Sy beef bat 
eracht , oen maecken. 
De * vrucht inghenomen ſtopt den camer gank / ende 535 
— is geer goedt teghen de walginghe ende opworpen vande maghe / van buylen daer 
op gheleyt at ooft n aemengt/is geer good, 
— 3 oft ghegoten teghen den hooftſweere. Met Boni ich / ſaffraen mpsre énde ole 
van an Rooſen — ende ghelijd cen —* ghemaeckt/ ade gheleyt op bloedighe wonden 


AN L re Kn dere * 1 y ár 


1 —* ee 


de De voort de fiveeringhe vande fehamethept/ hou van 


——e— oft ——— Wordt ghemenght inde peſſus Diemen 
pen. et Naerbier ende wijn sers is goebt ghhelent opde loopende ooghen ende op 
weecke verhitte maghen. Affchen van Oenanche, gebrandt in eenen eerden pot op gloeit 
colen / zijn zeer goedt gbedaen inde —— teghen de ghebꝛeken der ooghen. 

Deſe aſſchen met honich ghemengt/ d vander sg: ontvet De nag 
de fweeringhe vande — eñ dat afwijck daer op gheſttcten 


Omphacium ban Bn: 

Omphacium is fap van cen ker ende onrijpe druyue/ gheſneden van cen nen De 

gaert Diemen noemt Thafia oft Aminza vitis. Men moet het td nme de 
daghen in cen voot coperen vat, ch en doeck abededfr, inde Sonne frellen gordat ff 

wordt/ ende altijdts Eghene dat inden hals van t'vat aengheſeten is voeder pari * 

fap oft vochticheydt / maer by nachte moetet van onder Den blaeuwen hemel weder in hus ie 

orden. 

ús te Fiefen, cagel / brueckich 1 zeere amentrectende rb tonghe bytende Daar fd 

bi fap ieden tot dat dicke ende frifis. 

—— ier oft — ís goedt — teghende alen 

wande Éclé / 


we 


rig ee azijn gemtenat fie * ol nb 
Deventenaar etende teg Een clyſterie plee heb 


ben. Ompharium is goedt ghebruyckt tot de claerhept vanden ooghen ende —* fen 
| — borcfenvandenooghen. Lords oo ohedonen —— 


Door Matthüs de Lobel, F 75 


7 11 1 


gh 
rien 


Tincturen 
Wijn. 


Vinum Fale 


EA LZ 


nd hd 


ete fa tZ 


F6 


ne st en ES 


758 Beſchrijuinghe ban Honich azijn 

nijn ghequetſt zijn. Warm ghedꝛoncken ende weder ouerghegeuen is zeer goed 
ghenomen fenijn/ fonderlinghe tegen Meconium Sceeerlinck / gheronnen ber hen de 
tonnen melck / ager rn boom, wite Chameleon, met * nghenomen * 


Ghedꝛoncken woꝛpt wt dE Ecchelen Beef 
ſt aenghe J ien. ni 
men dan met wighereckten halſe / dan ië 9 * — ant 
' Nae Botae ka's eo € u ged f Ka 


gorgeltbeneemt de flur 


hek d 


azijn gheſpoelt worden. 


vuylicheyt 


Scillinum vinum Dioſcoridis. 

uille-wij EPE 

(CE nat f PJ an | 5 Squi y kt: De Zee ayjuyn als vo voren in dn 
— Sonne gedrooght zijnde ſult ghy rooten ende door een fijn ſifte ſiften an mat 
Daer af 12. oncen en haif / die bindt in cent fijne lijnen doeck / eũ hanget in ongen negbenpal 
ſchen goeden moft: — ghehanghen heeft / giet dẽ win in een ander vu 
———— wech wel ee hadde mach oock aldus de vochte ee ayjuyn She * 
fact , 


onde hf tene gbet 
wanden vin —— Sean ans ende den gren —*— ges 


— wijn is goedt teghen rouwe humeuren / ende corruptien van —5*— — 
ſpijſe weder ouergheuen / ende als de flegmacijcfe Bumeuren ——— 
ffesijn — — ongheſonde lichamen, wa 


Vp Aj 


Door Matthijs de Lobel. is 759 


wm beuinghe / draeymghe in —— —— — * — 


sak Knit haf * D 


peter 16 ee 7 8 1 eG 
ken ————— 


. Hoe hv ouder / 
Se LE ee Á rit tds 


dk 


zeewater 


Queen open / ende 


Apijtes Diofcoridis. Peer wijn. 
gemare oock wijn wt Peeren / ghelijckmen doet ter Queen / Die in Griecks A En ijtes 
wordt: Maer de Peeren en moghen niet gheheel rijpe zijn. Inſgelijcks oock van arobe 


xe, Jans bꝛoot van Miſpels / van Soꝛben / gh Alle 
zin ſerp ende ſtoppende / zeere goedt voorde moagbe ende bupdtoopen. 
Oe enant chinum Diofcorid 


nn * oef Bild en Wii gaerdt. Men neemt twee pont 
Bac worde De at Diemen laet gps ende wech 3 sheftele pp 


oe pronte Deme ei  S 


Aoofens 
banich. 


— ET * fanneMiin/ 
— Deij 9 5 SEVEN OP EVE MEIJE 


heyt vand / ende walghinghe van bieren 
oites Diofcor. —— —— wijn. 


* ken che. 


î Aaf ms ako 4 * ins 

N he t van rijpe — et wij —— PE | ns 

de appels die ghe ghenoemt Apyrena: * 

derdendeel — wordt ende alſoo wech gb e 
arr aarden da AEN e corſen bie ie met eenen 


loop —— zijn ende is der maghen zeer fut / men den. — ende Doet wai 
| Rhodices Diofe, Koolſe -wijn. 


M € 4 * nd * 
Die in. d aar ager ek aar derd asnn — 
gl ST: — ae À se 7 
laer af in ecn and de ſtelt he Deſen wijn ie zeer nut abedroneten nacdenen 
den ghenen Die gheen cortfen en h aghe te Doen teiren / ende tegẽ de pijne vande mar 
ghe / oock teghen alderhande camergar —— Hy wordt oock — fap van 
Dn, — — En EE A ratie 


de tires Diofc. * wijn, 
Defe wijn wordt ghemaeckt vande ſwerte beſien die meer Dan rijpe: zijn aBefiooan ende 
wigheperſt. nt fien dat fap een derden deel in: Ander —— die eerſt inde Sommer 


———— 


——— — 

Deſe wijn is zeer ſt d k zeer nut teghen de flurien vande 

maghe ende buyckloop: teahen d —— van —5 ende vloet: Maeckt oock hap fvert, 
io 


Vvru ini 
Nt wordt afdus ghemaede: Neemt ki. van ſwerte —— met hun befienende 


— —J De * — € Nd it Li ne 11 
8 wijn is — de Hoofiſchupen ende eeringhen op thooft, fer teghen bet eerd 
cate ooren: —— oock tſweeten 
Lentiſcinum Terebsntkisans Diofcor, —— 


Terebinthus wijn. 
wijn wordt infabelicks oock de — 


Catorchites, 


B 


nahe 


J 
bp 


| 
| 


Ooo? Matthijs de Lobel. [ zt 


is vr ach afs 


oren act is der maghen contrarie / ende maeckt walgt 


Craft: i 
JJ be ved en ed 


1: « re 4 EN * 


/ di genereert, / gelijd 
brancd ie wy Zychon h heeten: hbs doen ín —* oncen van — wijn een once foutss 
ander vijf oncen pekels/ de welcke niet lichtelick en bederft ende zeer goedt ghehouden wordt voor 
da bueck: Andere legghen inden bodem Thymus ende Venckei / ende bouen Daer op drooghe vij⸗ 
ghentaghe op laghe tot dattet vat vol is, Opde felue maniere wordt oock wijn ghemaeckt vande 
Opcomoren) maer hy verkeert in vieherpen azijn : Want hun wacht en is foo ſterck niet, Datfe de 
fueachepdt fouden wogben behoud 


natum vinum Diofcoridis. 


(ansis hy D 9 MEI 1 
FK 15 hf É ri 


óm 


Ont befë _ 
oorfaccke eit 
behooren Dè 
ene bie ges 
out 3ijn/ 
mebis 
thnbjancken 
in te Remen: 


de der 
Picatum vinum Diofc, Teire wijn. * 

Re iin woꝛdt fnac e. De ——— ite * water 
— Ed DRS Den, J jd hp wi de d water aer af 
—— fi p of Portes af — cle wo Jh wine ûntich po ————— 
che * *8 ſe Teire: als hy gheſoder Beef ende abefeeen fe pe in vaten 
bis B oan mijn verwarm ce irt / ſ ende purg —— 

milte ende moeder / aiſſer gheen cortfen en zijn / oct ged zi med 

— — die —— cten/ ieghen den hoeſt / mind —— car EG 


762 Beſchrijuinghe ban Alſſem wijn Lan Diofcorides; 
Diofc. 


vanden odin ennn nine ol nan nend ond na 


Wijn Lan 
Chamedrys. 


Bajn ban 
Betonie. 


Bain var 
Dictamnus. 


Pijn van 
Malroue. 


Door Mathijs de Lobel. — zéÌ 
doeck in 


nr Wisa 
hs orn aanne mamie 
deet ed 


Wan Lan 
Shamzpitys. 


Door Matthijs de Lobel. 


ende doen 


766 A b ij gh 4 Di Yaat 
Swaeluwe⸗ wortel. Fn Latijn / Aſclepias oft Vice- — 
er ns dna enwurtz / Tweede Afclepias met weese bloemen, Indah 


a d daf 
— 


dat is in Aarhn Hirundinaria. In Graliaenteb/ Afclepias altera Flore nigro 
Vincetoſſi co. In Engelfch/Dwallo-wurte. 


q VIT KEN 
en 


NEN 
NO, 
NY 


IS 

P AVAN 

ISIN 
— F 4 A 9 X 


HS 4 * 


EL 
NRE 
ID 9 


— 


A £ €, CL 22 


aberee tzijn. IG t h dẽ ghemeynen hoop vande Mediein⸗ 

dit cruydt in Satijn ahenoemt hebben Viceroxicum „om dE cracht Diet beeft ieghen tfenijn/ bn 
fijcE vocf den Afclepias om derghelijcke cracht den naem ſchijnt te hebben van foo excellenten 
dicijn. De wortel van dit eruydt is zeer ſaſelachtich: de ſtelen zijn buyghelick / wiſachtich glat 

onder haluen cubitus lanck. De bladers zijn ſtijf Doncker groen Die vanden Bel ghetië, mat 

cht debouen b rpitfch: De bloeme is cleyn ende wit ontieflik ende quad 

Ne (À te —* ** * es * Ole ander of Apo 


hel d 
* fas Nat R 


verres kbd 


cynum zeer ghelijck: & faedt is goudt-geel/ Die vanden Sefamum oft Apocynum ghelick ef 
deckt met wolachticheydt; gBelijc Dat vanden Apocynum. De ghene Die DE crachten vande 


werfocht hebben ende ghebruyckt foo wel teghen Cfenijn als quade zeeren oft fweeringhent BOE 
nen gefoouen dan datdit rupdt Afclepias was / ft hebbent Daer voren ghebrupern Bant gr 
belijck pberghen oft dorre hoeuels / principalick in dlant van Lande’ 


Docende Sigurien ontrent Zurin. — 
Tweede Afclepias met ſwerte bloemen. 
Noch vint der Vi i pde hoeuels v —— 
inde houen van Nederlant / d'welcke om de bruyn tanneyte bloeme / ende gheenfins wit we 
dander / fwert Vicetoxicum genoemt wordt, hebbẽde buyghelijcke frelen van dje * jr 


aeÊors 


Darinlocaade, 


6 
VOA, / 1 
2 2 * Caf. — — 48 


finsis [p de woorgaende plande afcheel bele : Defeis vol van dleeck fap. 


* 


Dioſcorides. De woꝛtels vã Svachuwe-svorel met insbenomen /gheneeſ ES 


Door Matthijs de Lobel, — 767 
poerimpinghje des but de oock de b flanghen. De bladers zijn zeer goedt gheleyt 
a weerin cr ns he ſt fs kh yd ta (itis. (°° 1 gh £ 
— D he van Dit eruydt niet en beeft verſocht. Fuchlius ende DE iongher 

feaghenda d D jen 


tf 


akeanncnt 


8 


P) A r3 A {1 Er. À 4 
Herhauften KeS ad de on Blf EPE and ae ie Ee ken Er 
ſuchtighend *— tr ded 4 taan nn ie " a HD 
eri tet A — — roe 7 LA Bld 4 IR dahli mg — 
enderdemedicijnen teghen tfenijn. 
Apocynum, Periploca Græca foliis latioribus He= 
deraceis, Oft oock ig den Apocynum ban Dioſ- 
corides ? ende ig nae dD'opinie ban Marthiolus 
ende Italiaenen den Apocynum: van Guillan- 
_dinus, oock iff de Cynocrambe ban Galenus eff 
Cynomorus, om Dat de honden terſtont doos Periploca ſerpens, anguſtiore Folio, 
det / ghelijck Lycoctonon de wotuen. 
3 
| ze SAN A 
RRA * 
en — —D— 


102 R 
9— NVD — A 5 Dr | 
U NN SEN DE SN) 

7 ve —— 
F WA AR) DNS | 
ZN Wi , SN 1 k 
WET W CDD 5 
ae | 


AD 
ij, 
vun 
* lapan, k 
4 9 7 
ie, 
8 


— 
jh DN ) , 
| ë al ANW 
ZEN | 
Sf if J | 
| È / Sike 5 a —* 
b À Nude 4 
Á EN * — 
AET 
— NS EN) S 


WIN 
dat ditcrupdede honden doet ſteruen als fijteten / iſt in Griecks ghenoemt Apocynum. 
are belbin * ſe EN gh * Kef h 44 gh fsscBon € ADrAfAR As fof 


A ed: he be hidde dl hdd 
hr Ms Bed * z 4 


{ B stolt Laak. £ 


— 


Vwia / ende boct luttel iaeren ghe leden inde houen van Heer San Hoboke Gr effiee van Ane 
Perpenvende van Doâor Hugo Fauolio gheſi blaine het feb Denae * 
—* en is beriploca. Deene heeft wiſachtighe / bugheiicke / dunne / giatie ft 


J As, am 

5 At trg Ales Pe Ï bladers die: hd Ad 

dn Dept gpetijce, ſaecht elden krat mts apie 

el | & / * p 

— heer jacht, groen, * de 44 a He a EL fee EREA vael wortel bos 
OE dra 1, ig dn edi vp Kam van As ee a⸗ 
in Doafimaendt ew hade —R ted —* JA a —* er ebt; ve weicke dat volge 
bondoft Arcee oerrenije, fpicfche ende rechte Bacufens me Breng atas 

Beddeenk. Perm se Eek Hee RE Ne eran Ren — — NR — 

Erg UC, Ï 


Jet eG / 1 7 Iſt 


770 AM.. Taak ezonter blame alte OA 


ens · ct crupdt / 
aaetſe wifelen foo langfieals fo wilensde ahem biet twijfelen ende ontkennen dag dit, 
erlancEhebben: VEE Et PAPA vergheefs veckt 
Geen ghene nek hebben: want Diofcoridesen heefenie —“ * 
blanc mar acr een Li Vaedatimeerieide genie hi 
enſ daeghs wt Cra ens Oribalie abel deens cen bi —* € wort 
heel benomen alle — twiſt. Dite * ae 


Apocynis ende Periplocis, ende wordt oock nu ter rijdt vande Griecken ——— 
Jauen ende F nguedoe Aa fo Leta RE esi v ——— cbl faded ghemeynſte vn 
— 9 sld aapt idee dp a maer een CN —— 
— iodinea — * ——— 
—— dend ** clauwi ie —* —— kens pe fens groeven rendeblans 
r € lieflicke hk 4 L K en 9 * 
Eene) de welke allen | WETEN EDDEK Er comen ghelijd de —— 
kens verciert, Tſaedti di dien vande is Heliick / end ek: 6: en 
abd that 
ste ende — 
Dioſc. Tſaedt EMIRS e, bd odd ' ir i 4 fi Er VEL ‘omen 
C / C dagh — ide Ot d / Í ot d b/ bete verherde ende 

abad 


(rondt bloedich water doen macdËen. Cis zl goed den — Bie conan zé eri cb 
ken / ende Doc d die in aerbe ſſer De bladers hebben be ſelue gacht /de 


1 € IE Jt (4 N 
in * * * x — — ek Bie * 


_— Galen. De beſien ende bladers hebben cen a erder — ‘ende verwarmende ach 
el 


? betaemelick ghewichtevan 
—————— Rondellet heeft wed 


rp * KS P 6 


hd | Bguxbpruuu J 
* Esa M°, md, ag aauhalb sat 


7 € 


an Kuender facdtrac.als wy vbeſchreuen hebben int 
—* vanden Lauender —— wodt beplant pred a vande —J om den 


Ghemeun Genten-bladt bande —— landen. 
** fooe van Geyten bladti is in Nederlandt ende Enghellandt bekender ende meer oo 


es Det yde ſy ſp malcander / elck alleene ende niet aan 
sla noch) oock: de ft ſtele idden daerd d 

hollich d ſins ft den anderen geheel gheinch De veranderinghe vand’ 

is inde bl die alt heel ht il —— 


— Bet, — — den — boon 
wijkken ghelijck. 
oo — die byde eci var — enon voeghen een \ plante oft bont so 
inde boſſchen van voort 
Ns dan bande abel een fka Welde b 


—* —— bs aoj den · kirſen heeten. eht 
ue plane voo: Memmefens-crupdt houden : want ſy heef de ladersdien geer beid fa A 


Kessen 


cwee bloemtens, die lancfworpich zijn den anderen niet zeer — —— 


met veel wiſtekende drꝛaeykens Sulcken als in Nederlandt in Hes f hadde groepende dE IM 4 
— an ende — van Antwerpen Willem Dries / die fract van ſelfs * ouer epnde ade 
ceft gh / goet) 
wiflen / iae groepet acht oft chien cubicus hooghe. Haer crachten zijn onsonbefent 


€ € Je © 


Perichvaidtan — fructu cæruleo. —*— —— 
blaeu 


met cũ min 

Van deſen vindt een oft twee ander ſoorten inde ve van Heer Jan väder 5 
Xußoꝛouwe Marie de Bꝛimeu / welele van facdt ghewonnen zijn door Cluſius WE —— 
vdoꝛſeyde h pa ren el ——— 34 bla engen, 
a: S 4 ro : bat — — — * id 


> Dodt apart ijs de Lobel. ain 
t-bladt pen Cornouilie⸗b m Wits ek —* | 

— In zatjn/ Allobrogú Periclyme- 

wi pft Pe riclymenon 2 Xylofteor gen De. 

_donzi- 


Sefelivan &tbiopien. Fn Latin / Sefeli 
se 15 ZEthiopieum. : 


U 


„AN [ 


hen 1 


boumeenen cubicus bok wat meer hooghe. 


eeren / 


De De An Lead A wan AP bint IPltar Sa v 


PL rjumgh ppers pitſche vladeren 
* * ghei aa —— 
van Dodonæu⸗ ‚b fou d depl ante die h Bene 


en aitf die Enis Tb staf —— A / maer cen. Et Diele de —— 
banotis van The phraft ab 
TiisG (f Sadao if CEE Dise 
er À (4 EO hewas. 


—* inn de Erachter 
Diofc. &facd erper e Dan ——— geer fit oon 
Warraf 


N £ 
reucke. Hi lled 
8 Ci 
* —M nn 4 * CCA: RENES —— 7 
jena, 


Cappers met fpitfche bladeren ban Africa tft a eas 
lië, In Latijn / Capparis folio acuto. In hooth⸗ 
du ck it en. In Franchois/Cappres.In capnas met borne bladeren ban —— — 
Spaen ee— as, In Engelſch/ Kappers Hatfin/Capparis reru(ofolio, 
ende cen ers 


hid 
—5 
Gn 


\ Ae Dl Je 
N, == G> Ne ej N 
Je W, 
— 


gj —* Il 
zi 


zr 


u 
2 
—— 

SED 


—30 iin 
gi 


—D E 


AN 


V) 


N 


Pm, * F iN, S IE a 
B666G—4 SRU VEN CE (TTS 
NN RDSE NEN NE) I97/ /L 

LAN — — —8 
5 —— — * —4 Tann MS de 


le nd 


— 


Door Matthijs de Lobel. 


kh 4 (ibfte Et Ke * 7 IE 
fie vande keucken. Maer defe coſtuyme is gheheel ingh —— de Dali 
NE “a he Pr ſt di — * r fij lick inkten id 
braad 4 (het De tj ope 
dat hp my gheloo — 
kie ebiajns en lagen niet min — Dat de wortels abevalfch 
kelen Canralimm eanferbsns 64 ere — 


ſoud 
fout. “Want dacren is gheen dinck ghemeynder noch flechter, iae — in —— en deſe 


wortel, 
| Evacht ende werckinghe. 


Dd water 


Wincoorde oft Mae * alme 
Date pesenvac oo ke 5 Frfens hebbe d 


DEFF SN oro” Le —— pik Pi 7 GA perc 
rope tte Defe C pd, tij 
beg en/ ende acher canten vart 
bolide: Dat oock de * Clematis — de gom ende boef de crachten ouer lanck 
hebben had dean AROMED IT 
Úämentreerant..n… — —— 
tm grootwa De _ * Ca pes Did red 4 ri * — AN FA Send is 
onee fepe: oft aende lieſchen gh Bebonden/ de maend ſtonden bel (et) ende n wallen 
—— beſchꝛhft. Dii cruydt peghellicfen bekent / ende beeft bladers die a 


—— Liguftram: racet paaen wee ent (wee leghen eo 


Bemaenan t ghefpeept meenen oere 
dauende en ndererupden ce — ——* die —— vele zijn / van ſmaecke bitter) cen we vers 


ner ee EE 3 
‚ 


Tſelue ſeght 
page Acgi- 


waa mtr A, dd ’ J. « * —— 


Dintooꝛde oft Maeghde· palme. An Latijn / Clema⸗ 
tis Daphnoides, Vinca eruinca: an Centun- 
culus Plinij ? An hoochduptſth / yngrun ende 
Kpngtun. In Frächois/Peruêche. An Wallch / 
Vanche & Pucellage. An Italiaenſch / Peruin⸗ 


Yan * 
eK 


ra An A zr. 


Groote Maeghde⸗ , 
—* — mate 
uintle. 


ADS 


en 
zr 


el JI 
5 


(7 


Niek 
IS 


futs 
9 
ip 


rj Pr * OM lS, 5) Eeft B 


wortel is fafelachtich ende geel. 


eruinca maior. 


Door Matthijs ne Lobel, 
ſauyels en half met thien oncen warm waters / ende aldus inghenomen iſt zeere goedt tot * 


candine vanoe vr — J EE Ke ie — 
—* — ME NL * * J IAR et —— ÊL adt ik ô 
Inde houen vande Ned dit cruydt gh zeer luſtigh loemen / 
diebꝛuyn perſch — verwe. 


Salomons leghel. An Grieche/Tronvyóvaroy. In Ta⸗ 

Marentacken. In Griecks/ Ae, Viſcũ. Fn hooth⸗ tĳn/Polygonatum. In Boochduntſeh / Weitz 

duptſch / Mittel. In Franchois / Guy. In Ita⸗ wurtz· An Franchois / Signet de —— Jut 

liaenſeh / Viſchio. In Spaẽſch / Liga y In Jtaliaenfch/Ginochietto, Inde Apoteken/ Si⸗ 

portugueys / Viſgo. In Engelſch/Miſſelto. gillum Salomonis. Fn En gelſch / White roote/ 
af Celp ſcala / of Wytewurt. 


ade upd wordt ghenoemt Vifcum in Latijn: Dat is te ſegghem lijm / om Dat tbefte lijm van 
Md ghemaeckt wort/ waer af beter ſoude vermaent ghedient hebben nae ibeſchrijuen vanden 

Mi muts dat jha aende ſelue is 6 ende groeyende. Dwelck al iſt luttel ghevon⸗ 
ois nochtans meer te verwonderen dat onder eenighe wortels bier en daer inde ‘(roncEen 

tabe * * doore is groene ae fac 

ba pels! vaesfégb niet we fijn eygẽ ſaedt. Waeromme geenen ſchijn der waerheyt en heeft, 
tbe ooriſ — B dat bleet ende blincEende befiefen, maer eer wt Dat wel bez 
Barr pd eier * fn pe ert aende ſchorſſe vande tacten en dompich ende —— 
— doore combat aluijdes — Rt heeft / ende fijn bladers miet en verlieft, Dat veel 


Datopde ſelue pf — * 
— p aen voort comen Doem-vart; Epefen-varen/Sseen-lenererunde —— 
darna die op D'Eydfe-boomen nnen zo dalderbeſte maer worden foo fetden 
—* aenden vale — 5 gheſien wordt. za — 55 in 


zeer * SE Lj — — 
— ſaghen / dwelcke oock; bewaert wert: Waer af nochtans de inacter | 
ak fe, n ſchillẽ E 5 M 


| Je — — EE 4 | waer, 


Ale aa taadea Aleh ent dn A Laan PJ Ey 
776 nr Rd 2 — € e Bura⸗ 
* pe 


f 
waer D 206 —2 — Lis 
Pod 


Cie * 
t > 
8 g Are K — pe BE, Herven 06 


voor cen heplich preſeruatijf —*— gheweeſ vande Heydenſche — as 
loſophen / die met t Eycken — ende Eycken Marentacken pꝛopheteerde * a — 
geeft dien / gh uct ip tum, IN gheert vanden È 


ce mos 

he eft bier af! —— ——— als van cen medicine Diemen — pee) ae a 
behoort ín te nem 

nich perikel ghebꝛ * Maer van bupten ghe bruyckt / wy weten bp erperientie datſe Foo ereen 

gi datſe w wt de dief hollicheden is wthalende Bet etter Door de ſpacien vande muſclen / ef dehie 

Want [pij vin te ſtroeyen Die haers ghelijcke niet en he: Vermand 


Pr PD] LR 


Largus foo zeer prijſt. 


————44 


er — Î Ï DONS 


Eracht ende werekinghe. 
_Diofcorides, ——— die verſch zij /zijr ne Bette, Rio hi Ls dE en 


1 
* E Kf (CE a led 


* fc de: De bladers zijn Die vanden Buxb k. Men wafcht de gheſiooie befienr 
ende wordt daer nae in water gBefoden: daer zijnder — Diede felue Enouwende bereyden ende 
winnen : Marentacken comen oock voorts op Appel-boomen / Peer-boomen / ende meer ander: 
Jae fp worden oock ghevonden inde wortels van ſommighe —— * oft cleynt 
boomkens. Marient cacfen maecken murwe/ doen ſcheyden / ende trecken w 

Met murwen Herſt e 
ſincken de herde abefwitlen, clierens ende alle ander veranderinghen/ ende oock de dor 
fe weerfens s Epinyêtides —— _ Men wieroock — murwe die verouderde 


* 


ſweeringhe 8 lckſteen Gagares oft Lapis Alius ght⸗ 
ſoden / herdicheyd de Die cleyne / daer op gheleyt 

arne met Sandaracha or Arean — doen de naghels af vallen; dat 
op sheep: maer met calck ende wijn-droeffem ghemengt / foo vermeerdert hun cracht, 


Galenus, Marentack is wt veel — ende waterachtighe/ ende zeer td 
ſtantie gegenereert. Bant de —— 
Baer crachten ouer een met De ſubſtantie: W W 
de dunne ende ſubtijle maer oock de grofue, die P — doet sle / ende verteert. De crurdt 

is vande — F niet terſtont en verwarmen op gheleyt zijnde / maer die —— 
ren / ghelijck de Thapſia: M atſe zijn erachtelij 
Beete medicamenten / waer daiſeh hebben veel ouervloedighe humeur 

Egineta. Marent enta ack verwarmt met Baer ſcherpheydt / ende * gheweldich wi den Die 
lij de Thapſia: maer niet foo ſterck. 


ja Salomons feghel. | 


de me en nn sin inademen ande Gha 


pyervvc 


Cracht ende werckingte. ses — 
Diofcorides. De wortel van —— rabe — Febe G —— 
ende verdrijft oock de blecten ende merten otten aenficht: zE felue feaht Galenus vel —— 


De vꝛouwen van Italien gan —— — 
blancketten. ä gncr 


Door Matthijs de Lobel. PE 
Ander amg eghe. 


vien pdc die paren is inde kenniſſe v yden / die ſoo haeſt a 
* Salomons ſeghel oft © d bat bit cruydi vande ‘fooen 

gntolgon onaton oft Laurus Alexandrina ís / de 6 hebbend ſpruy 
——— gh ſt * ik derhalue paln slee 
£ 7 6 sies Ate ez 5 CCV Pa 


oen ent ende nerſticheydt van Clafius,waer dat noch niet — en beeft. 
gan deſe ſoorte h heeft ons de voorſeyde Cluſius mede edn ende jak felue corts eenen pes 
ín zijne mbeeg van de 


honaberhe ende Doftenrijdfehe planten. 


brekende palme. Rufeas,; — Mn dpd, 
afpina, fiue 


In Latn / Mytthac — e 
— an ——— Bonifa· 


Myrtus ſylueſtri Theop AAL 
zull An hoochduntſch / Bruolch of Meuſzdorn. 5/5 Zapfflik 
In ranchois / Bruſc. An Italiaenſch / Pongi ende Zungb blat/Zepflink J fcäcgo AE ie f 


An Dpaentch! Insbarba, ende Gi barbera. 


An Engelfch/ Bochers arne / Kuehull ende ende Bozle tonge. 7 


fie 


Doe nt ouders gh ie dt cleyne / —— 


J —— de Siekende p l d 
F —— oft vande felue nature gore hadde / ghelijck dat van abedaence * ghelijck 
mag, ans ſeker dat defecrupden van nature ende plaetſen van groepen ver — 
rad at inde ———— landen —* — en — et. Maer Gt 
en Myrehus —— 


s Ak DN a 
ke En Je 
dtber ee hals — nd e£ aſpit Jd — S REEL lens aat 
Î 
ber | arr 1D/ VD 9 3 
J Det ende mre * EN * — Ás Le * dike: P} br REE PPPE Pe fe heentenrAe 
dat * hd Er ; 
Her auatick Tp hebde tenen En * rg Be „oet fnAe fehnerá 
Î 
df hd * * ran 


778 Beltheijuinghe van Contommers/ 


lj oo —* de workels de welcke veel iaeren u btpuen —— ende alle iaeren nieuwe shan 


J OE, 1 E o — 
Bed ded de ganghen des lichaer Jae men pleegt (fe inde —* 

Rekenen Nan abebüick di Den S oft Bonifacia, aen dp * 
8 * As ASA — —* 


Tiafcorides. SN 6 
PS ies RR ra te js EL à LE zede Een 
+. 17 x ik * F * — J 5 MMEETPEER GEDE 
ghenefen de deoppel-piffe. 5 l hooftſweere / ende de geelſucht. 


J Jt ' 4 5 al 
* 6 an kJ 5 Le Rs Cut, 


Deionabe ſchuetkens worden inde ſpijſe ghebzupete inde tie, van Speragus , maer fy sijn 
Bitter; ende doen water mac aecken 


* —— p Tmarme Ald Ì ban Di PELI BL OET 


PS 
Nt BERN NENDE \ ERE 
On de \ * 


ban Theophraftus Rufcifolia «tf 
den TC onghen-bladt. 


Dat Laurus Alexandrinaeen ander cruydt is dan Tonghen · bladt / mach een peo en 
ſtont merken * — woorden van Doen bleus ende Diofcorides, Wart } ſe —J 
eelkens. Dar 


de vrucht oft ro ſi das: 
en bonen ſeght — dat defe Laur us is fachter: meerder E € ders BEEP | 
Eende paume, very v hd 
_Cracht ende — BS 
Diofc, De — je Laurus k pot in | — gheſodenendes dd 
droncken / verlicht en 


beeft 3 
pel piſſe maer ſy pi bloedt we Eeke —* Galenus ende Plinius. 
Hippogloffum, , Tonghen bladt. 


Cracht ende werckinghe. 
Diofcorides. Eenen crans — tackffens ghemaeckt ende op hooft afie “ 


erf plint ORNE 3 nc afierncnaBt inde eedt ende mousommacdt 
falen. 
; | gaf 


J 


pe Rr 4 
Pi “HE -U 
WEEER TS 
Hrs 


Door Matthijs de Lobel, | 279 
ron tdrrolf — 


[a dns dr anas N Sychia.Succha Eixuc 
d by d in 


Beſchrijuinghe ban Concommers,: 
_“doncommers. In Zarfn/ Cucumeres Satiui & Eſculenti In Boochduptcch / Cucumeren. In gi / 
vg er 3 —— Cocomero, Fn Dpaenfch/Cogombro. In — Fec 


* rs —S pee 


EZ * fi 

* 15 — 
pk Un 

— jl Mn ie — 
SE 


— 
9 


——— cl, lelie 4 
Die nachts. wat ſiuyten / oft se —— 
lijd die vande Winde: Defe plane heeft oodt 

veel langhe fielen lancks Der. aerden 

met clauwierfens die alle dinghen daer ont 
comen vaten / ende gheeft ronde la: 

vruchten van eenen haluen voet lanck hebbende 
„Damage gheſtipte ſchellen / die cerft donder — 
groen zijn / maer rijpe wordende zijn —* 
ao zijn die — zl 
achtich / inde lengde de —— 
vruchten vol wit ſaedt sijn [Dien vanden Neloe | 


El od 
À WEL DD 7 
OMAN ATI / aal dn 
ki VD le n 
— 


en is dam dat dit wat fmatder is ende 
puntfen onder heeft — welck dia ten 
melckachtich marck: heeft Dat- zeer foet is / ende 
inde Apoteken vele — wondt / maer as 
tel inde Ceucken 


— EE en en 


— —7 jy 
AE 


— 


* 


An ned 


aten 
Fendemaahe. Sp vercoeten ſondet we 


Diofc. 
vock zijn die nut voor de af — tenboehe weder tot hun — * 
onmachte zijn. Tſaedt van Concommers met melck oft zeer ſoeten wijn ghedren3 


De bladers van Eoncommers met wijn aBeftooten/ ghenefen de beten wanden 
pp gheleyt / ende ha gede puyſtkens oft Wanden) „5 


eidnij 


Dooi Mathis Kabel, 58t 


„Galen. Egin. Saedt van Eoncommers beeft een afoae ab de verdeylende kacht, hee 
poet water maecken ende maeckt De huyt daer, De drooghe Concommer / oock tſaedt ende de wor⸗ 
(droogt in pe is f foaeghende. Esgin. Concommer is cout / ende 


poche otinden tweeden graedt. D , 9 1 datje droo 
ſpade rijp oft nut om etẽ: Daerom zijn ſy waierich / 


nchach ende te coudt. 

Cucumis Anguinus. Slânghe-Conconumer. MED 
Dafe ſoorte van C De luttel ghevonden / ten waere inde honen vande Herbari⸗ 
fiemende is De voorgaende Eoncommer gheheel ghelijek van rancken / clauwierkens/ bladers ende 
bbeme maer wordt Doo: de vrucht lichtelick onderſcheyden ende bekent / de welcke dunne eñ rrom 

hef de ende dickte ghelijck is / waer af datſe oock 


— 


nnen heefe De fchoeffe is dunne ende ſchoon gars groen. 


Meloenen „An Latijn / Melo vulgi, ſiue Cucumis 
Antiquorú. Melopepo Diofcoridis. In ooth⸗ 
duvtlch / Melonen. In Franchois et Engeltch/ * 
_Melons.In Italiaenſch / Mellone ende Popo⸗ Suptker Meloenkend. 
ne. In Spaenſch / Melon 


ocje 


we Eoncommer ijn van bladers / b ne ende vruchten / meeſt ghelijck deſe Meloenen ef 
top gheſeydt hebbes dudwel —— pe oac bie ite 


——6 ide lengde dieper voren heeft. De ſchoꝛſſe is oock herder) een weymich ha⸗⸗ 
bar al af it / ende aſchgraecuw Tbinnenſte is gele / ſoet van reucke ende ſmaecke gheluck di 

boden Dern Jonan, Vꝛanckerijck ende Spaignen 4 
—* Deſe worden in Hoymaendt ende Doafmaendt mee wat fouts ende broodt hi 
gris Tanden Jloozdavacris gheleghen / als aanb reberndt nde Engelland 
PE EN. PIK | fi ke/ ckeen wordenſe ghemeynli 


“88 * git — 


hen am IE ze Y. nas AT LL Pe, on A | Ee pe) 


782 ee dd ar ** e A % / 

niet rijpe / do lregh de luttel warmte. Tſaedt wordt inder Apotefen ghebꝛ 

ech vande groote vierſaeden / zeere ghepreſen ende vele ghebruyckt. bebe: 
Diuerfche ſoorten van Meloenen verſchillende in grootte, 


eutf 
, Supeher Belomkens. — 


r 


NE, EE an É NE eet — 
quint-appeloft Oꝛenge. appel / he Mei 
: Pijn tbinnenfte wit beeft; de welde 

sends Nasks 


£. mla Kalk 


aecte. D ) ſchorſſe ende oock 
oock zeer lieflick is van ſmaecke. dit teecken all 
reucke heeft Die vande Que appels ghelijck Daer mede wederom ſterckte gheuende den ghenen die 
flauhertich zijn als Diolcorides ſeght: ſoo ſoude een yeghelick moghen vaſtelick ſegghen dat onſe 


Loksa: * 


D Ov 
4k at 


en 

reren seth ich sat ann aen 

ki At REN sds — ici MENE PERO 2e * Griecken ghe⸗ 

hdd “ 1 4 ijs Js Mal BR ad 
Cracht ende werckinghe. 

ofc. Del gheten D ken / ende d gaen de verhittinghe vanden oo 


VA OC af 


ghen daer op gheleyt. 


en van zijn zeer goedt teghen De brandende hitte vande 
finders Hoofden Griafis ghenoemt / bouen tvoorhooft geleyt / ende verdrijft loopen vanden ooghen 
op tvoorhooft gheleyt. Tſap ende facdt vande Meloenen met meel ghemengt / ende inde Sonne 
ghedrooght / maecket aenſicht ſchoon / end ſuyueret van alle vlecken . De dꝛooghe wortel cen 


VAMSAiIV e bl 
Es * 1 Ie & 1 & Ee 


doet braecken : maer ift Dat pemandenae 


De ſelue wortel met honich ghemergt/ gheneeft de quade draeghende ſchoꝛftheden vanden 
hoofde. 


oro.Ân 


Citrullen Anr tij Citrull Aci Anguria fin i A ni 1 9 

Melopepo? Gn Boochduptteh/ Citrullen. In Franthois / Concombre citrin , endeis Cu- 

cumer CitrullusFuchlij, ende Anguria Matth. & Iralorum „Fn Engellch / citeulle cu⸗ 
es 


mberes. 


dl 


5 5 5 an 
De Cirulle ie wan ghedaente cen groote Meloen ghelijck / maer vaſter ende ts jen 
vleeſche oft fpijfe ¶die van ſmaecke ende int eten De ghemeyne Pompoenen meeft gheli 


atueren / f weten DE 
Doze wy mepnen Datfe Melopepo ghenoemt is / als hebbende van bepde de WAN enen dat 


EVO VULE 8) Î ' ' — * * im. 
de eh Jb — & AEEA erſchilt als Galenus ſeght) vande Meloen 
hdd le: je ae wier (acht) DweleEe meerder is Dan tfaedt vande Det 

NN AEN — fe os : vi, Lg Ie Le re J ee er * anderſins isde, 
hdd — — —— ie k 
Beele plante die vanden Domy abel ick maer de bladers zijn veel Dieper — ed 
plante wordt ghefaendt ende De ib ft gheſoden / ende groeyet in bald 


Piemoncende Fealien/alkemets ooef in ederlaudt, — 0 


riek 
JOEP. 


1 


er 
—*2 


DD. 


D 
4 


Doo: Matthijs De Lobel, 


an dSrierk&/Ss 


+4 


* 


—F 
nItfehen An Franch 
/ 


1 
⸗* 


c, 


MANNES 


| 
Oo) 
F HN 9 3 
— VA) WS 
4) K 1 Is — 


UD 
Mij 


Uta 
DD 


3— 


—E 
fi AA i Jij 
— * 
STN ; 
Zij é 
é 


EAA & 
ZZAN IE 
( ON 
N ⸗ * — 


U 


Wer 

EN) 

—— er * 
EN WATT D 


SS 


C 
SS NÀ 
— A et 


en SRS 


— — 


E 


— VAS STEN 

Nr SIN 
Z —— / A 

(U EES 


— 9 IN El 
JN JN 


* 
„vre sr 


* 


/de welcke de Me⸗ 


—— 
* ps & 
F 6 
BB 2 


E 


helijck deſen wel bekenden Pompoen / ende 


en hebben alle g 
ellandt groote Pompoenen 


6 


helegh 
nde Engh 


Kates. 


* 


al Duytſchlandte 


loenen ende ( T. 


* 


4 


houen buyten de ſteden g 


en 


Ronbe DAT 


ouer 


De 
wo 


8 he DE AES Pe” er Tat Met As Af 
7 4 —— ZT r MAREN * khad 


4 Bt” salie 14 en die 


— groey vanden Wongaerdtoft vijghe⸗ 
bleren niet onghelijd; ende groote geele bloemen, De vacht fe lanckworpich ronde gelid een 


meerder van tſaedt vande Turuiie Defe vruchten worden te drooghen —5 boueno oftone 
F welcket see volck inden inter 
Com preffirotundi, Meloniseffigie, Ronde pla — 

Deſe pere van mn Peupeenens verf vande — die de bladers ——— zijn ende niee 
foo diepe g Beneden / anderfins is ſy den anderen ghelijck / foo oock de bloemen wijk De om 
is rondt —* ee abel de Meloen / cen wepnich inde ronde gheſtript. De ſchoꝛſſe 
is weecker dan vande voorgaende / graew oft witachtich ende blinckende: —————— 
den — ghelijck 


Plartefcbitot-wé fe Pompoenen, In Latijn / Melo-Peponeslatiores Clypeiformes. 


F4 4 — * (is 6 senen 


Deſe ſpoꝛten is rancken ende bladers den anderen 4 naer ò 

kl gheſpleten canten / — ende —— 

* —5 Beit de is wan verwe ende ſmaecl an A pe 
* £ 
Kn 7 
on En cen / fee wel ie 7 ederland afs erat ende elders. — 
Cs lln {QQ “ 
bladers zijn poef ronder. È 
al * ALS RAT 55 Ee 4 RAA pe Tear 

* æv Ji lr k 


Dad 


* Matthijs saca 585 

platte Meloenp 
Daden bout heeft my gna —— — van Aniwenenmebabenest van 
ſommighe ander aren ponder de welke de twee moghen wel Meloen Pepoenen ghes 


idee c Je d 2 pink Legs (poe 
0% * Vs ——— Schittp — — 

enen — bie Aer Deg 

Naepe ghelij 


4 u De bie Men Wnatkanr Ae! 
ed 


„Langhe Cauwoorde. 
Cauwoorden die in Italiaens Zue jn / moghen wel de grooefte vruch) d 
ommer gdadie heben weſen Dader bekentſte ende bequaemſt fyten is 
— de/d ab je/ Dye eũ ſes voet — 


choꝛſſe ö / 
ahefans ati: ed EE | Eb EREA be E me Et BER se 


—— —* maer veel ronder de ‘bloemen: wit 1 —5 — aen ks tecre ſtelen 
der daer mede fp hun va v aft maecken 


Pa 


r/ 


Gen ſtaeck * * EL — 


uyker — bꝛenghen de ortugeſen ende aci aerts ker vele te — cataſaae 
—A landen / ende heetent Carbar Tzijn zee Spe beeft, fij 
emenſchen / ende die met heete cortfen sheguelt. zijn. 


Cucurbita lagenaria, Fleſch Cauwoord orde. 
Dſe ſoorte wordt gh — — De ſelue 
wo Door flefichen en ahebrupcten/ fonderlinghe ín Vrꝛanckerijck/ talien want 
FO daer in ghemackeliſcktr ghedraatsen / dan ín slafen — gid abe ikben Beede laf. id 


| hidde 


286 


Langhe Cauwodrde. 
Xuccha 


duntlſceh / RHurbs. An Franchois / Courge, Calle: 
balſes. In Engellch / Sourde. 


Beſchrjuinghe van Cauwoord 
In Latĳn/ Cucurbita five 
‚omnium maxima anguina. In Boeche 


en / 

Fleſch· Cauwoorden. Fn Lathn / Cucutbita Lage- 
naria. In Beochdupeleh/Clein Vurbg. In Fré: 
chois / Petite Courge ou Callebaſſes 


e 


S KN 
5 MUUR 9— 
rite 


* Ee, 
nd 


Ne 5 
* SIE 
ì Sl 


4 


2 
me 
é Je OA 
INT Vaan Do D 8 
ij A 
Pd 

pj 


—*—* 


Psn 
hi 
KMD 
ú Js 


— 7 
— (/ 4 


me S 
KNS 


EI A 2 € ler vt * * Ors “3 8 & * —— 
Aen Glide: Ô f a wr, | 
ders / gh niet onghelijck. 

5 Lagenaria minor. Clepn Fleſch· Cauwooꝛde. 

Oele ſ ſchilt vand dde alleene / dat de vrucht minder is / ende cen 

* £ AIM Ef. en * * er * * PN £ BatssrBar ALA 

’ be hd inl 5 bei hak. +4 4 aat J 71 2 7 ata 
Draahen wordt. Tſaedt / de bladers ende bloeme zijn die vanden anderen ghelijck / maer ce 
de teerder. 


ensen. EK 5% 


4 ‘gen vocht ende coudt —— ſoet 
J varden gf B en, é JJ * 1 Î ls oock wt reden dat alle ghemeyne vochte 
pijpen ſulcks doen / te weten / die ſam beits zijn. ——— oock ſy en wordt 
linias Valerianus — Aeginris 
k e ſchorſſen vande Cauwooꝛ e/ mach de ve * gheneſen: Pl 
| Jae op hebben ghehoort vande — * bie gbeproeft ende bevonden hebben, datje de oude ſwee⸗ 
nghen vande mannelick heydt die dieb 8 
ee eht ghef nde gef bef Bolles wonden / 
presen, Sonri jn inghegheuen / om te toppen 
buyckloop.· De ranckſkens vande — den als ſy oudt word zeer ſe in ende 
\ ie pfitnghen hd Kerem. 6 4 — * d dd se tſte dermen. 
Cauwoorde is c ocht tot inder en graedt | 
Sechus. Cauwoorde hindert ende is ꝙ flegmatijcke ghebreken ende Colijcke / iſt dat fi 
"je en —* * —— Kan J tall Ms Efhe ots k — Pit 
td A ee * 4. pe — — a pare 4 
17 bd ! Te d % bi f hd ï 


d aun · eu In Latin / Colocynthis, Cucurbi- 
la amara cathartica. An Geochduptich / Colo⸗ 
unt opfftlein An Franchois / Coloquinte ende 
* CLourge ſauuage. In Italiaen nfch et Spaenſch/ 
__Cologuintida- An Engelfch/ Cologuintida. 


MES 


NE 
— SS —— 


— — 
Hipp * Xe CLE bn a sat ï ghenoemt C T pl ec: wi oft Cu- 
Cumerulus om? EN zj A 
veel minder / meer Daer toe bes 


ben a —39— vande bladers / Dan door de nie —— pine die ſy zeer veel heeft: 
werdt bewefen bp — bat onder de gelijcEende figueren van bladers ende beemẽ me 
achter hebben / maer om de ſelue — 


— A —— 


Aber PY Jd ® Yr, 


f-amnel/ 


« aÀ Ket Le” es 
„88 Det bag ur P— 


Mn alt 


Door Matthijs de Lobel. 589 
_@tetoft veldt Contommers. In Griecks / Sis devos. In rathn / Cucumer (ylueftris Elaterij. Cucumis 
za us Officinarúm. — ———— Eilder Cucumer. In Franchois/ Concombre lauuag ge. 


Concommer / ghemerckt datſe alleen⸗ onder alle de 
planten van deſen gheſlachte / van —— * A 
ouervloedich groepet ontrent de veſten 


de welcke de vruchten nemen / ende tuſſchen de vin⸗ 
ghers douwende/ ſpuyten al ſpelede malcander inc 


€ 


aenſicht / e ende maecken ooghen ende mont nat met 


Dit t crupde en is niet cu mmende / maer lancËs der 
aerden cruypende / van ghedaente de Concom⸗ 
mer gheheel ghelijck / dan dat de bladers el 

rouwer ende Dicker zijn/ van coleut. afchara 

woel dichte / groepende aen malſche ende — 


LA hd Ei 
at 4 én e fa fl ì 2] la kf 657 


meg 


ne ſteelkens depne Concommerfens met fpacien 
van een Binh ghelijd een langhe Dape / rouw 
ende afch SEſaedt is bupn oft doncker 
gege Die — Quintappel niet —— 
minder: De wortelis dicke, als die va 
Radi oft Bryonie / ende een weyni cb lach» 
ich, Tmarck van tſaedti is wit / eũ niet foo aajt 


É de Sonne ghedroogi zijnde / ende acnde laan bare 
—* brandende niet dan een rolm ij wordt. Waer door dat icf —— merckende 


Le 
PVT Gt} * 


oef berepdt ende ghemaccft worden wt zeer er vel 


——— as byden herald. 


Purgetende medichne als wt Hippocrates ende Theoph ie blijckt ende is foo eaaben 
—F Dr * bs Caf 5 tt 
As 8 heerde : kaat, — — 
— Antimonium affoo vele als 5 tens 
bete Elatcri as het lichter nit row / noch ch ſwaer maer wit/ en⸗ — 
RER EAS LIE Sl ———— 
dili ti * Er ff 5 En * —B ande Dio. —* 
des duyſter valt. Want aengheſien dat wt deſe C kes een zeer Dunne gro -waterachz 
Ach fap wiloopi / d welcke metten wiere dicke ghemaccts is oneffen / ftwartachtich ere * vlam⸗ 
Me ghehouden gheenſins vlammende oftb brandendey ende op core iaeren rot ende beſchimmelt: 
foo docht mp niet fonder oat Dat tſelue nieten — Elaterium van Theophraſtus 


oft Diofcorides, foo wel om alle de erop wp gheftelt hebben vanden onrechten Elacerium, 
Als om dat niet gheduerich en is / noch oock en beant. Waerom datwy fetue deſe voorleden iaeren / 
ed bad, elue tot Montpelliers nae de feeringbe van Diofcorides ende — ſtus heb 


Cn ec en hoop 
—— plucken / we de welcke de top cen fifte — — * t —* — 
en van 


dickwils mee en Banden gedouwet een vetticheydt oft ma ghen / di 
ie, * de fifte ghegaen daer Gp gietende — lijmachtigben fap — ——— 
Ro — tfonteyn ——— ent, te beter Door te ode 
en wa deel te dꝛooghen ſtelden i ES den b —— 
ſwert — Me 0 zé EE Pt * it ende graeuw was. — 


fans alle ih gende: eamme vande keerſſe abebomden / gaf vlammende Gan * — 


* Beſchrijuinghe ban El oft Veldt Contommers / 


ticheydt: iae dat meer is / ſulcks als heſchoten ís bat zeer doof 
 ) * * 1 hd 6 é 
pi noch lichtelicker banden. Maer foe — grep wort —*— 
di Ut — Fik — ghelijck get Wel weten de ⸗ 
tie biet oiehwrts aferroeft hebber stiger we Th ed 
phraftus lk ghen anderen jin auteur, | Diofcorid yni ngh ftaen h — 
inb El ab zij b 
* brit es — feat bat Cefie boet vien Mar 
— Rep at- 
chiolus hie eee veto 2D B b h — (stop abelen 
— — BR A tn ef —* * ts? ——— 
—— ock heeft tſaedt f he / allelets gelick ind nine tappl De Re 
Dicijns van M xhebrunct ded — — 
is wi den etend Agrippa» Ciclaminis „ende boe in ander —— Sateh als zijn 
Ánalarcaende Aſcites 
__ Cracht ende —— 
Diſc, fap deb 


* 


gheſw ſwillen / ende met Terbenthin ghe⸗ 

mengúdoct die gbefwillen webzefen. en wortel in ze voie verſoet De pijne ende — 
gheſwil ſe fleir ſi ende azijn daer de wortel in 

6/ind d ſe ſweer Ee vande Drooge wertlverdif 


alegre een uwagie / n len / ende vlecEen, gheef 

weder goedt co Tſap jerendeel dragme / oft half 
—— * ghen afde cholerike ende oock d htighe vochtich 

den water fuchti fonder hind f letſel vande maghe Galen. ele Gpr shed od 
ep vande lanes, ( ft D td cht Beef Elaterium 


ft derghelijcke cracht / want ken verteirt ende maeckt ſaechte / maer drooght 
Zachtigher. 


van 


be rd Eep 
en SupcEer-wortels fchijnen fend sd 


uycker ſchinen 
de ——— verre van Weſt Andien gheleghen / ghendem Batades Batala ende veel se 


ten worden; De welcke zeer tof oncui fi * 
beyde ſyden ghelijck een plompe Stet. -tape/ van bupten bruyn ende: van binnen * wert 


| heheh | 


La 
de pe MAR ne X — genen Me 44 —— aeron zie” 
olie IED MOO 
— A GS wet Ed SE —— if td EAA GES 
gent 


— „Poor parijse Lobel. Es | Gôt 


An —— 
SE 


tanende met wijn ouergoten / ſomtijdts oock met prihmen gheſtoeft. Deſe zijn zeer ghelijck ende 


gbenoemt/ ghelij w too — nn wel ab eten hebben, De bladers van n bepde deſe planten. (foo: ick 
verſtae zijn d —— vurs * * 


—— 


er gelijck. Der toortels gom! — — — 

ín veel plactfen” van G gheleghen / in ſtuck⸗ 

ſieken / ats ons vaclaeri M. Cluf us. 

Balfem-appel. In X motdica „Fn Boochduntſch / Ballam ef 
In franchais s / Pommes de merueilles. * elan Cran Viucella , ende Balfamina . „Ine 
gelſch / Meruelous appels and Balſam app 


an ghedaente is oock de Concommer ghe⸗ 


— eñ oock om be wonden daen mede toe 
te heplen endede pijnt vande quade fiweeren ende 
zeericheden te verſueten met een confielike Dale 
fem die vande gheſtooten Balſem appels oft in 


af dat bp auenture De gheheele plante Balfamina 
ghenoemt is / ende oock Charantia om het acr: 

dich fatfoen ende coleur vande appelen / de voelde 

op bepde ſyden fcherp zijn ende inde midden buyck⸗ 

achdch 1 zeer eenen cleynen Limoen ghelijckende / 

uy e binnen blinckende 

* met veel cleyne — 2*— € pride / cenichfins 

fs den Opuntium oft Ficus Indica, Dſaedt is 


Se bladers rancken ende clauwierfens. dienen 


* ende vercieven/ gelijcede die vande Bryo⸗ 
nie ende Concommer / maer blijder van aenfien. 

Deb blades zijn — Wijngaert bladers / 
den. De bloemkens zijn cley⸗ 
he inde dan Die vande Djoen — 


on Beſchrij vanhee ha ley \ Doronicum, 
geel: Inde houe vande warme landen groeytſe veel hoogher / end ie mer je 
pruchten. | 

Cracht ende werekinghe. 


Dalfem- — met za ghedroncken is zeer goedt om te sereen be pijne vande Eniaarde 
ie te verdryfuen 
en: appel meeten (anoen ín ſiucken ghebelen / — de pijnet det Landen, 


id aerbeyt. 


h Dé Ba dik Ba R CE a er EN * gheleht gheler EN sl (le fas Wide 
dee — Balſem appel gheneeſt de ff p gheley ſpannin⸗ 
B Damiaan: In zat ——— Doronicum Brachiata radice Cancri 

minusofficinarun forcipicularum rit 


Dinerlche voren ken Ende dede gheen en is 
um Pardali 


Ts 


EN NI ) ANR 
SSM BERN SNZ 
ISS EN ES 


F eter 


SOR 


8— 


EA 
wij vj, 
DO 


— 


do, 
Shy’ 


9 


AD a GE 
GN \ 
tds KR 


ZD 
— 


OD VAN 

— 
—* 
CA 


fj 
4) 
tat: 
Maja), 


/ 
— 


— 24 


——— 
* 


— 
— 
—— 


— 
9 
& 
Dr d 
DE 
Zj 
7 


4) 
RD 5 


eN 


Dn 
— ER 
DD 


Ei 
— 


Da 


De : 
kens bandé 
macht. 


=S 


jean 


— n heeft de nac dte van vel planten ( (69 auentuere oee aten en of 
te tbe B Dieren zeer aſch ende terftont doet ijn Soo nu onder veelt — cruydent befebe je 
wonden wordt Die alder ſekerſt ende rafchft dooden, —— ende vanden anderen on — 
— gheheei volcomelick oftdaer ghenoech: want / ghetijck in dien tijde de —— was / — 
auenture gheleſen : daerom fors nu de planten voor voghen dicho zijn / om daer af te oordeelen! 


godant Bement a als ghy te coope 

— —— —— * — VA ighe dn 
—— waden 8 seer — 

van Piemont. D — ———— ee — niet zeer — / want sb or 


defe op ſommigh an Vrꝛanckerijck / met cleynder / ende mits ſaſe 
ouer beyde ins de ſchaerkens vande Creeft made — zn 


xnne 1560. Sfiinby * vennen deter of — 7 we APE Ant⸗ 


Door Matthijs de Lobel. 73 


294 Beſchrijuinghe ban Doronicum, 


Dertierden 


Matthiolus 
— de 
Pardalianche. 


v Dos Matthijs de Lobel, 755 
fide moghen ſoo is meel dan behooelijck den ſeluen die te laeten beſcheijuen / h hem daer af louende 
ende De ats den ghenen diet: rot De rechte era oft — — eid 


End * , Celen Al , PV IE 1 Bontbâx Virislanigera In dooch⸗ 
J P/ 8 
cattoen En ont Week ei rn CAent fer R 
5 bup —— es ranchoiu oor. In | 
: ROR —* teln ve 9 Ek ied 
3 edi hd Ed ' 


ndeis 


Dend 


7 Ghelijckerwijs als door de — van dié 
KON: van Europe ghemaeckt is / Dat De ſyde nu zeer ghe⸗ 
mepne is / ende ouer al groot profijt daer af —5 — 
wordt: Alſoo is oock het Cattoen / d welcke den on 
ders nauwe bekent en was / binnen onſen tijdt pe 
TANDS RS deere vermenichouldicht / dat niet van Koot * * 
iſelue wi 
meer té haten / want tgroeyt op — ie 
Middeltandtfche zee — — wordt van daer 
tecoope ghebrocht. Wy hebben abefien eenighe iae⸗ 
ten gheleden b binnen —* Venegien inden 
mansen 
ande Bniuerſileyt cen boomahewas, hebbende 
nen ftele van eenen cubitus hooghe / beſet met ſom⸗ 
) miape fijde tackſ Fens ende sj aende welcke 


hemd Adds hidde 


—* É 


— zijn a een ed food. inde ribbels 
nae de welcke Dat comen ronde vꝛuchten ghelijck een 


Aeu⸗· 


dacnte als ronde Doſterlucie frerrewij openſtaen⸗ 
derde welcke rijpe zijnde van binnen vol Câttoë zijn) 
daer ín dat veel lanckworpich ſaedt gheborghen is 
dien vanden Terebinthus oft den Cubeben gelijck) 


in imaccfe / Dien vanden Pingels — ghe⸗ 
lijd, principalick alſt verfch is. De worte Lis cleyne 


_ feDriien de —— van flupmen opde borft ende longher. Doek is die de leuer ende nier 


Sdedymaer niet voorde maghe erde dooft, Lp hebben oock gheweten datſe teghen het roodtme⸗ 
de G Ì Cracht 


iser ihrer te ———— 
lam x van Diofeorides, often fpecie van bien / je mochtent 
Pil: wan aech g is zeer goedt gebꝛuyckt omy llen. Maer 
me te EN er Theophraftus, F — c. Ek 
rekent Fekentiorden onder de gan die Wolie — Dacri landt Tyle abe 


— —* 2 JE 
Pr € es AD 


\ JS 
4 


* *8 bien 50 twa 6 * 
en Die Wotte — Blans wedde die vanden ———— aile maer — gheen 

— (te weten Die etelick zijn) op de welcke Wolle groeyet: dat oock deſe 
* ghelijck cen appelken is / gefloten maer als y rijpe is vol Wolle —— — 
— deels coſtelicke/ ende eenſ dee gh oock de ſel⸗ 


meta TI: jn ON 


Auo 


sande van gbeen blades: ende gh dits maniere fs van ouerſeiten / foo Sri way 
—— eibers ontleent, 


ij nen —— pen plae⸗ Dis t gelegen teghen het ———— datter 
—* dwelckeſ hen i soft koeyen meſt laten weycken / als dte 
diaher:te weten, Bet co 


EET oer ens a € RT EC. g et b ns (Te CC — —— 
te} Pre à v* * Alo d Rs 


598 NT aff. 43 ADP] k Yan 4 AA —JJ 
* par de d a, mT € — 

Kaon B reel allo à io Mschaeitten: 6% Bisse = p — EE 
pj { 4 wi) £ te ve Des tg Lj àt € F 

4 a le sf ht sd Pp — 4 1 rm he Als A 4 

ten | ee 4 K.hsenakon hts eh J— 

hech} 4 MPO PEEN e 
AR he Malfine TA Y. Pe We ez 
bd 


te AIn 
1 « 


Baochoupttch/ Pappel, In Frächois/ Mauluc. Clepne wilde Maeluwe. nan Mala ae 
In Fealiaentey ende Dpaente/Malua. An Enz isrepens pumila, 
gelfch/ Mallsw. | ad 


' X 
Zi EN S 4 mj — 
—8 —J Cr G7 2 
8* * EE ' — * — \ 
'e gls … P 
* \N L 


' KAAN F SS: 


al 


(5 
ES pl NI MAES En 
iv, L SII —W * * 

WI ES SN KEIN Ma: SN E 
I ) x A BNS 


/ 5 
— Pd 
9 A 45, Nh 


Ni 
3 * 
Ral 
— \ 
—0 NV âN 
ri MS owl 
GAN ne EU f 
vanf SS Ee % 
0 


te Pen !Lt Ke EK / NT paper — 


1 * — 4 ST me 
Shecronckelde Maeluwe. Fn Latün / Malua cruftatis oris. 


groepen opde maniere 
j ende alle 


E ij 

, Ee iN 
rrd) — 
Bes WD € 
GANS 

ee 


{\ SA 0 * 8 
eg: Cs AA F 
A\ RE > 
W 


ASSET 


KE 


Wintet-äooten. Gn Latijn / Malua Rofea frutico- 


fa„an Galeni Anadendromalache? In hooth⸗ Bobbel Wintèr-Goofen , In Latün / Malua Roſea 
duptſch / Ein Gol Berbizofs. In Engelfch/ multiplex. 


„Bolp hackt. 
A3 BE 


* 


IE 


Ee GD 


vm 
iN — 


* gy ’ 


E= 
5 


7 df AS A 4) 
Nils RER ER 
— DE ARE NEE RT 

NRE ED 


2e 
ES 
5 Gp) 
f Nd ⸗ 
mf) — 
VES 
Ur J 
F 


— 
LEN 


À ) 
EW ASL — 
—— ND zj A 3 
Gens SAS 
Vi 3 Ó * 


—⸗ 


er M 
J 
X F 
—— * ANN N N 
SS 
7D 
} SN 
S UNS 
Â 
! 
J 


— 


mem — 
| bt p ſch Ait. *— 
— In baren — 
niſco Panden Apotekers/ Bimalua ft M began * — — Malue. 


ed Kes ACL dns (ÌE * 


WEE eh RE AOS 


dieinael —* als hade dat witermaten 
hi ende goedt is teghen zeer veel ghebreken 

ieckten. Dat een foorte vande Wilde 
Dracioen ís als oock Diofcorides ſeght / bez 
wijfen, — ghenoech de ſachte bladers die 
vande Maelwe ahelujck maer 5 
graeu ende wat wolachtich / den bladers van 
Popelierboom niet zeer onghelijck —* bloemen 
e Mael⸗ 
we gheheel ghelijck/ maer de wortel (eb ollyui⸗ 
gher ende dicker / ende binnen zeer fijmachtich? 


lens mastfefe 


van eenen vinger Dicke, Dit aan groeyet al⸗ 


ad —* JT 
1E. IJ FR 


ghẽs dan ontrent den zeecant. Daeromme ſeg⸗ 
ghen oock ſommighe Apotekers dat de woꝛtels 
van daer ghehaelt ende inde houen verre van⸗ 
een. De Mebicijns cf geſchickſte * 
ien maecken vande lijma van⸗ 

de ee beetkens op tfaetfoen van Dafte Neat 
egben de ſubtijle fluxien die opde longher vals 
fen/ hartachtich met ſuycker gheſoden / tſelue 


want een yeghelick en kan de —* nig egte oft —* vom de lijmachticheydt. 


ende werckin 
Dioſc. Witte Maelwe de win of Meede gheſoden / ot âlleene gheftooten is zeer goedt tot 


_ Wonden daer op je) De felue is oock goedt om te verdryuen atderhande abefwillen als in⸗ 


dd; t Ir 


rs rf. RE de Pd : B sGaicff G Fe) & 4* Ps 


verdꝛyuen benen ende udder vande ‘zenuen ende —53 leden, 


De ſelue alſoo gheſoden / clepne abef ſ 
veeg engt / ghelijck cen ſalft tien end 
Ende opent de verftoptheden van dien met eenen bef van onder gbefedt. 
_ Dwater Daer de wite Hemſt in —— heeft 


oft — pu, / zt — 
der / 


* 


_ Beptande moeder / ende de nae ween. te Maelwe in wijn gbefoden ende —— is 


— 


Eden ghenen die qualick hun water rd ——— teghen de pijne van graveele / Roo⸗ 


_ Melfoen/ Sciatiea / ende oock Ae ghenen die bewer en fchudden/ oft van binnen gheborſten ende 


ſcheurt sijn. De felue in Azan 
mede gheſpoelt. groen oft droogde gheſtooten niet azijn ghemengt/ ——— de 


witte rt fwwerte ylecken oft vlecken vanden acnficht, alſmen Die Daer mede firijeEcind Sonne. 


— 


—— 
Mchfoen/ ende ſtopt al opg zende buyckloop wijn gheſoden erk 
ghen alte Horſels Wefpen/ Dien ende derd clie ſtekende beeften. — 
De bladers van woitte Mael 


fen van 3 gheen beeften gheſteken worden. ele: groen oft Drooge ghedroncken 


— * 


en ende vod de ghebeten wonden, daer op ghelent. en eoinebartetmakerdacrde 


—— leden woorfepdtis fegaben byeants oock Galenus ——— 


vab md nee Doet fchepden 7 laxeert eñ verdrijft wer ver ſuet / eñ mae 


haa Beſchrijuinghe van Witte Maeluwe/ 


Li 
lick cracdtdatbreeckeootd Wrercretjert eeen alle 


Ben int aenſicht ma p neip 
d li Di teg en Roomen oen —* 
ende —5 midts Dalt oort heeft cen — — ſ —2* 
ndromalache van Galenus, Van deſen gheflachhte is oock teruydt dat Anad 
— — wordt, Sif is Bet crachtichfte van alle deſe foorten int verteeren/ ae 
EF Aleh gbebeeten, Dew — groeyet boomwijs / cen mans hooghde in den zeer 
taftishen ende rijcten hof van Bane / van Spaenfch facdt gbewonnen, Daer anderſino is 
Die den —— ed vant — ghe — 


Deſen wi tten f nok 


' ue & * 2 AAnuren. 


Witte Maeluwe ban Hyeres in Pꝛouenten Tm da 
ief / — arborea Olbiæ in Gallo- Mets. Witte Boom- Maeluwe ban Cluſius. In * 
Althæa frutex C. Cluſij. 


Gheliick d 8 ne CVS eaf, Ne ah everf it / foo doet oock deſe vande gemeyne 


————— eid ⏑— — 


cantin Peonencen nnen wacr chape Oh ende beoape groepet datter aynen ende febuts 

(els af ghemaeckt worden. Want fy heeft een —— ind tronck dan ik, Bbom Maelu⸗ 

— ghelijck cen Wilge ende bycants in ef e bloeme is DiE 
— e Me luwe gelijck foo is oock tſaed d 


60 1 


idd gaen gheſaeyt / een plante gh —— nict foo 
d k foo fchoone: in vuegen daemen triet en behoeft ee ſegghen date 
fen gb ( zijn: Defe plane blijft oock ouer ſom⸗ 

* ee ad Khen 


grijs oft ro WD (4 J Tei) 
8 Eneas, . PA 


* 
—* Li 
Bom ND: prs * Pi 8 Tr, 7 LK. 


ES * J J 
he daden oen € men fan hk K { £ Pe Wens 1e — Be ie led 


er mit eden Ee Li tdk 4 ———— bk EA a Hfd Althæa 
— mei — * 


ardin 


hk 


Door Matthijs de Lobel, hed at 

EE Witte Maeluwe met gele bloemen, In Lathn / Al 

* KEE 7 —— hæa luteis floribus: an Ibiſcus Theophraſti, & 
Alchza paluftris Cytini Bore, Ariftolochie vtricu= # BRS 
“fis, ende wordt geyouden boo} Be Sida vã Theo- 
phraſtus, ende ig de Witte Bof- Maeluwe vã Do⸗ 
donzus , hoe wel datſe De Sida ban Thcophra= 
ſtus ghelücker is. 


t 
Auicennæ Abutilon 


Exotica 


EO — 


302 pee van vꝛemde faosten van Maeluwe / 


Exoti mi Ebe — lede —— — 
* Maelwe/d ny Abid Eben ghenoe ke 
Het is een goede wijle tijdts ab — twy deſepl zeer ſelden beenen, À 
& raaf ontpelliers gheſaeyt 

hebben ende 5 — inden iacre — hof vanden zeer gheleerden Conde — 

Jed er J ed D E au beeft as: 1 —— Cc elijcfender 

Pe 4 la à 6 | ri 63 d í want fp b ed CE Ns ikun datmp sel 
voore —— — Alcca.£| wy ſaey aBebrochts t Alerandrie 
r& TA Wed 4 — hebben Dt, ——— —58 opl h ———— 


een —* vau Daele Kom te weſen / bp auenture door — redenen die Dp moghen be bessen 4 
we de boecken vanden Araben d 


Boom- ovens Alcea. An —— ie E 
—— in / Al lgaris In € Pentaphylla folio Cannabis ſylueſtris Dioſcor. 
— 02 Beruepne allow. in Mouton. pe 


a} 


ll J 
NN, 
mhd mA 
5 NS — 
Sp —E 
Je 
A 
— mi’ 
N 
8 8 
98 
d 
F \ 
\ 
: ON Si — 
— B1 AN 
ae — 
— 
ds, 5 
— 
4 
ant 
AD En 
Ús 
i — 
— * —— Vijste e Ke : Epe — Saan der — 


heide pl ———— * maer de bladers sijn dieper ghefneden ende in vijfen k 


als zijn Die vande oude cleyne Maelwe / oft Erancberk. De wortel dep E 
acte dpebeelsilië tus land 
apen plats de bloemen zijt tcf alleene ſtaend bre bloemen 
ende facdtydie vande Maelwe ahelij — eenn ls heete land A 
geer vele in Enable byde fant Esra. — —— meer ende —2 — 
bande waelw we oft witte 
race —— 


J 1e — 


Dioſe As PE DE me kde eit aòeet HA So 
RAworlels van Oigmars ſeipin SE 


— 


| _ Soor ghaithus de Lobel, BEK Boj 

ontij NEEN ek | — 9* ek ſche (bij È ik 
rpl hebben zeer. veel hera in —— ——— pe ‘pincher 
worpßt / de bladers zijn oock Dieper Bec ende in — ghedeylt J een weynuch oock 

hekerft die vanden rooden Vijfvingh rip ghelick: De bloeme is roodt. 


D hehee . ds Ls bid Add hd f pi De Some 
y amer hoven gbefien 6 hebben. Wi 
his ——— clie Alcea Venera Tragi: : Vee 
Dodonæi, eñ Hypecoum — — — 
B vern " 


— deepl paa V ſch d Xt aliaen ſch he M 6 R re Jk —4 pr PE 


Mp niet dat ick die er erghen Ro 5 rif CW *» — — ⸗ ks 


peel meer de Nodederſche — dan d Joluanen 8 — vande 
ie —— die onderhaluen voet Land zijn / 


E a 1b di/ van ahe daente ens 

E ſten die vanden Abucilum, gbeljck » inde middel een gtr —— doddelen hebben ⸗ 

dez Deſe bloemen en, gaen ni gh * b f 

ien de vergaen /aer dee? Datmen fonde moahen denckend be Matua Ho. LE 
tatià is oan ar: le rr € Een | ‚n. Res de is ghenoemt wordt. De wortel ie Columellæ. 


— — ree. Deblaers groepen: vane onder afin degen * —— ghedeylt / die vanden rdf 


Í ha Deden ha in eNtewe ef Anemone — — 
Kir ſwert ſaedt is Dien vande. isde bycants ghelck —— wel — 
——— —5* bie vanden Kupte ghelijtken daermen 


erg y bedrieg r di ich zijn om leeren Kebe 5 
Khan ens rb Per sh PEAR dr A: E —— J 
PE EN Ll ft of foo heuet Á eenig be 4 


ER RT wd ELN / dn aai 
4 hrijuinghe v s crundt. 
PEN 8 Bs raus nhekasl Naief 1 ie Ni, hitter ia DeKene Nlac € —— 
added Cv fd v n° 9 
£ —* RDA B 5 zj 4 « Er ee * EN 4 ME we 8 I — 
4 € Add J 


abdariffa, 
hie bp biens oock de zeer pes, ende nieuwe ard die — —— cen A 


noemt wordt, Dit cruydt beeft inden — ende zeer 


iede 
sihr Ae * Ap — — vist 
/ Ï Ĳ 
id cubitus h boogbes lcke bl mei in Nn * bꝛuyn is * ijck ſwert € bloet, Jh bladers sijn die 


4 | Aer ' & 


— 5 Syderitis Archillea aut congener Diofe. DBupuen-voet . InLatijn / Pes —— ſeu 

a Roberti. In Roochduptſch / Scharten alterum Geranium Diſocor. In Beochduptfch/ 

— * raut. In Engelfch/ Hierb Kos Taubenkuſz. Fn Franchois / Pied de In 
bert.Panax Heracleon ban Anguillara. Engellch / Dout foets. 


9 — 32 / 
( y/ ar EAR 
Sin le ij * AN es 
Ef GELS 2 

J / AN 0 8 
eN 
—* SNN |) 


AN 
KS 
Wee Sk 


den 


KN 
We 


1e 


Pd BEER EE — 4 * — —— pn Pr) aso Kor nld 
J— he eee On, € ebt RT ee 
— veel landen van —* ghevonden woꝛden / war dat nochtans peen 
IE f:bp 1 “er be rh aides Ak zi —— brai bie 
ghehoud gb u/foo en fouden fp nochtans de ſelue ni ——— | 
amore Nae TXif 1 ſegh —— he € £ do, zijnen jog bie noch” 

FC a 5 "CN „nel de PES 0 en 

tans beden 


—* 
— Ee „s Ánemones, 


Ranunculis, ende — — om da —— de pnt — —* 
den bedꝛoghen wor die ſy tſamen hebben. 
Ere —— —— oude muerenvende —— ackets machine 


* —2 var ern Ce vie 
—— — 

hadi î — 
ie 


ä 


EA EEEN NN 


na 


ease 


Ene en En 


Daar Matthijs de Lobel. * 
| | gh verwe eef. deel als tijſende wijngae Ds 
Bede die ‘vanden Dpooct € ende £ \ Lobef 
— — olp eo ende iseen zeer goede wondt- crupdz 
De vende is quacdt ende ſterck / ende is een zeer pꝛofijtelick ende welbefenterupdt, De woꝛtel is 
geelachech groen. 


de welcke ‘rondt zijn ende roodt/ + na: ‘de 


‚ Syderitis Achillea a ban Diofc, 


Sy ſegghen datter is yderirindie pam donarmugs Fietaglea Berteensdnotu/be wel 
—— we — breeden ———— in oct 
Mie f ' Se, J—— 
—— oost ela puen Doe 
* * Re À dao Af ot * 
—* — — ikel abelijck zijn Pes 
pe de zijn ſlap / ſt (ck d rop ft DLA (ek hoek EEN — 
— ſwertende bünckende zijn. De Medicijns ſegghen dat — 
| gohan kn eed Di (corides ſeght Dat in fijnen tijde niet: 
f hdd 908 


ECratt tende werckinghe. 
de wonden / Bet doet oock water maecken ghe⸗ 


ende copabelept. — 


pu uaers 


Mitbida Plinij, —— Ciao Acus Mol: 


le O1 


charum reen fchnabel, An sper mepne Opuaers-beck fonder r 
Franchois / de Cigoigne ſentant le muſc. In roodt ende wit. In Latin / — 5—— 
Spaenſch / Pico de Ciguonna. In Engellch / Stor⸗ Roſtrum Ciconiæ inodorum, vulgatum. 

jg bilt, 


Zoas 
— 


— 
F 


Amt lS 
RSM: 
AN ZZE 


AD | IEN 


A Ke ZIN va 
ke ei, 
S MIES, 
GA AS B Ie 
ok 
NSE 


* 


Xi 


8 


— 
SENS 
MENNE 


SA 


—— J —* 
—4 4d 
5 ) | 
nie AE. : 
DA) 


@puaert 
beck miet 
witte bloe⸗ 
MEI, 


806 Beſtchrijuinghe van ghe at oO heck / 


—— bed —2 IE ef — 


— * — 6 zi pn * * Ka Ms 4 “ * 


1E 
cleyne wortel voorts comende / De weldkerouwsijn }aende welcke vande middel opwacrts f bare 


—— pnt — ad — Ehle Scherlinek Se ende als Die vanden 


js ſtaen wierſte vande fie fen groepen purper bloemk 
— — —* MEN beefen wiwaerts ende innewaert teen 


bals van eenen Oyuaer / welcke beckſ kens dunne we ar sijn art een naelde / waer af dat 
ten reucke die 9 heeft die vanden  Mufais gelij. — —— 11 
ede tn DA nk nn EC i Beas Caen. toodte De wit, 
Dit is de woorgaende  Dufeus yu foo ghelijck /d d leef 
en ſoude / ten waere Dat naer de Muſ⸗ Ee alſmen Die op De hande fl Ede voo 
eyde doet ebladers ijr nder/ ende de ſteelk dtachtich 
ſeyd 8 De 3 hapt — J enzijn d 


* — aende veſten by de Marckgraue lepe. poorte iſſer ghenoech die ſchoon witte bloem⸗ 
heeft 


Ed be TT . 44 4 alit 
Sodts ghenade oft blaeu Boter⸗bloemen/ dat ie / oft Borer-bloemen/ende langher / di ckerivodbed 
Batrachium Geruleum, Fn Latin ——— achtighe woztelen. In Latijn Geranium Batra= 


Batrachioides-Dod. aft Gratia. Dei Germ chioides alterum „longius radicatum : Hema= 
rum. In Engelleh / Cranes bilt thodes quorundam 


Defeplance groener * 
zeer boon * vele vorts tomt in — ende hadde ‘plan —* oaf 
tE TE an grootte d 
mone gheiiſck De bladers zijn rondt end (veel „tt — hen beraden 
Hane-voet oft Aconitum ghelijck / groen van verwe ende fomijdes ghepleckt / de welke wee 

op caele ẽbeſochaghe tackſkens / vele we elcken Endop vande fielen v did cme pe welde 


eb TT de 


Pe 
— 


enn s ne 


2 dk EE —* 


„Da mien be Lobel, aj 85 


— PUR IIA DV | PA SE 


wacrts hanahen/ want de ff ir fi * ob gh — — De bloemen die als fp vers 
gaen nebervwacrts En / groepen op de fleelfens dicker hoofdefens met drytandighe cromme 
er G\s hf, —— De) DEF nti — 
innewaert 
ſoo biter / — — dien vande EN eus-NKoofe niet trail ende foodanighe als de A= 


hemeyne volck beeft Die ters 
gijde van Plinius Myꝛrhida ghenoemt / als vooꝛſeyti is. Dite pnt foo zeer goet we 
ir: gheweeſt / bat de Hooch duytſchen luc Godrf- -gnad, gbeheeten bebben 

er blo oemen/ 


ende langher / dicker / toodtac —* wortelen 
Ditavicde Ge ghelijc, / heeft e — — 
0 toer LRL BEE dhtich oft wan balie he blabers sti Die 
er gbenacde shel, der/witachtichsend ch grijs de 


feelfens ende bloemkens zijn bruyn⸗ perſch maer minder dan de — Dit ‘crupdt groepes 
_vorhtighe bemden van Duptfchtande, 4 


„Cranen-beck oft Bloedt wortele. In — GSeta⸗ 
nium Gruinũ ſiue Gruinale Hæmathodes ſu- 
pinum radice reptrice. In nr mep 
wurts. In Franchois/ Beede G n Poꝛtu⸗ Geranium — — flote liuido p purpurante & mes 
gueps el Spaẽſch / Perico de — Fn Gngellch / dio candica 
Pink nedle or nedle. 


& 


8 — 
5 NON 


J 
— 


EDE ende vande lief hebbers ende aas in 


"0 
18 


EE ——— om RG — 
RE 


“808 Belcheiiuinghe ban Geraniuin fufeurh fore luid 


2*0 144 * EN & roodt zijn / EN er re * en 


e ft Ip EN fs CC £ e pen PDE VAES BAS à 
de crachten/ taat on bloet te ſtelpen Deſe ſoorte beef eenen voer clan — | 
de Bin oe ese Ed ghet abe 
ten groe) Sp elck vande Dunne poe genden * oͤyſonde⸗ 
bef hfairnad Af € 


ghedaen⸗ 
tc ende gheias d die van d Agrimonie miet zeer ongbelijd) maer erippt meer ende Fot af 


Deſe foorte van- Geranium ts van ahebdaente den Sanitel ende voorgaende Geranium RI 


lijck maer De bladers zijn meerder met ſommighoſwerte ende bruyne plecken. In (beghinfelvande 


—— er geeftſe zeer aerdighe bloemen die bruyn · peerſch zijn / inde middel wit ende ommeghebo⸗ 


en de we een lanckworpighe wortel, D hebt ick afd rf op fien end ef str rdt 
Mechelen cen huyſe van —— oer ded bi Siere ende (aetfen, De 
Aldicht zeere ende is van tſaedt nu ——— van Neder 
landt dat eerde Lecluſe gheſ eef 


Maeluweachtich Crane-beck . Fn latijn / Geta⸗ 
nium ides. * 


Malacoides 


Zend ift geleden dat een Apotcfer binnen abcd ons — Cranebeck vo oes 
d vercoche⸗ maer * wy naemaels de beckſkens ſaghen / die alle de —— van Geraniuf derd 


hand ed — Ens 
tich ai ks * fin, cÉ, lick ſi ft 44 D 13 ders pet 3 | 
De welcke wi cen win vijfue ghedeylt zijn / ghelijck Die vand berte — 
De bf d deerſte Gerania — dat 
ſelue niet in en bet Rr hebben * Abee in — Branc 
„maer hedenf-dacabs groepet inde Neverland, | id meyne „Bat De wortels cerſt ci 
GBliecklandt vuergheſonden. Cracht 


haha Ae ke ah 


\ 


oor Matthijs be Lobel. 20 

Sach abe wer: 
k: Dt Den tels bof 5 4 C * LE. Pit: mas le AS B PU nf 
Kat Een wierendeel loots van dele woreel met feö oneẽ wijns weemael ſdaeg Mo oncken / 
is zeer idd eagen Bet widꝛooghen. fap vande wortel gheneeſt de ghebreken vanden ooren, 
Een lood an tfacdt niet peper ende Mirre ghedroncken ís zeer goedt den ghenen die eenen 
—J— en. 


Maeluweachtich Erane-beck. 


Wy hebben dit cruydt gheſien binne Boloigne byden zeer Edelen: wart Ceſaer Odo / ende 
poef cot Florence in eenen hof niet verre vander ſtadts boga ghelegh tons too 


— lonckm an gheheeten El Ma⸗ ſſy atſet 1 


— REL 


gana de ghebzofen kercke op. ceren, eer luſtighenh hoeuei ende * opden eh * gaet 


feeen — bladers ‚die pelijk de Maeiwe opder eerden gheſpreyt maer langher ende 
bleë dE beckſ kens volghen maer 


coꝛter: De wortel is die vanden Eertroect belijdt. 


Candiotlth oft Wrlandts Crane-beck, In Latijn / 
nium Creticum annuum Hemar odes, 


Die dooꝛluchtighe Heere van Longaftre Char⸗ 
* de ig! (San Mouton ende ander vers 
bariften van Nederlandt hebben defen 
— Candiotſch Cranenbeck ghenoemt / 
de welcke tſaedt ghecreghen hebben onder de buſſel⸗ 
se vã Candioiſch Diéamnus. Deſe plante bef 


ue 


bias lancE „met fnoopfens bie Die vande Perâca 
ghelijck. De bladers zijn giet ghelijck die — 
de witte Moerbeſie oft Veneetſche M 

waerin veel bloetroode aderkens — De bloe⸗ 
meis purperblaeuw / foo groot als Die vanden bol⸗ 
achtigben Cranebeck / van * ende verwe de 


ele 
geent ab hdd lijd: 


Pe) PDA} * nde * 


den yap voorgan Cranebeck. 
ni Sanicle. 

> Os Deſe plante wordt Sanicuta ín Satijn — 

* De fen om haer heylſaeme cracht want ſy gheneeſt 

NE de wonden ghedroncken / ende belet door cenigbe 

—F —7 — ſonderlinghe ctacht de beroerin nahe vande inwen⸗ 

Pe Ga dighe excrementen / om datſe niet en ſouden vallen 


opde cranckſte Deelen, Dit eruydt groepet lieuer 
Nn in coude landen / op ghebergten / ende vochte bofz 
gen ſchen / dan ín heete contreyen. Ende groeyet ouer⸗ 
| — plan zeere wel bekent zonde ín Enghellandt en⸗ 
* de nde. De bladers zijn in vijuen aer⸗ 
dij diepe AR canten gekerft / ghelijck die van Duyuen · voet / rondt ende doncker 
Broen lat ende zeer vele / elsE op cen roodtachtich ſtee Een ſtaende / De welcke ſprꝛuyten wt een zeer 
nchuighe woꝛrtel / die vande ſwerte Nieſ wortel oft Epipactis. ghelyck buyten ſwert / binnen Wi 


deb * hel een vergadert gelijk een croonken — is row — met 
Wed 


$ € wolachtichepde, In 
î meta Cbieurgiens ende SMerfirfen 


gas en 


Sie mok de ef — 23 ⁊ 


Je indd er € VEREREEE , 


op 
Sanikel ende Daniele. In Haen) Sanicula „& Dia- — SL & ain: — 
pêfia … non Dio fe. Drofium Cordi. — 
In Franchois/ Senicle. In Engelfep / / Bani rn aw Xebbenfafs) bo geots anika, nd 


kelende Sanicle. Franchois / Pied de Lion. Fn Engel ich / Naties 
C mantell / aft great Sanik kels. 


le: —* 


AN IN 
a hef 9 
19 br À | 
— CON OS 
7 in Ai — 
— BS EN) SDE ke 
(AA * 


90 
Kl 


GG) 


Cracht ende werckinghe. 

De Chirurgiens — * om de ghehe) eydt ende —— quetſuren te gh 

ſen / ende de wtrendighe te ‚ Spn cscafe olocdern 
om wordt Die ze — gh fe rouwen ende big Nv vande 


Dooꝛ —— el k Bit 
de moe tas É° ab f Ata E chA ASR — fſchiet/ a h É 
far rend belet wodt. Di heftooten endé op der vrouswen ende im: cabden 
bo: fien gheleyt/ macckt Die Bart en ſtijf —5* “ende Marchiolus. 


pinbal an tatin Alpina Eleboririe 
a,& Ellebori nigri face 


_ Ban Eleborine oft Epipaûtis B hebben op den 
Nieſ⸗ 
worel: mar bef plante die de Sanitel 9 Gek 
ne-voedt ghelijcker is/ hebben wy hier gheftelt 
want fp groeyet gheerne op de felue ber ber Sbachtis 
gheende — — aetſen maer zeer hoo⸗ 
pes. Wi de wortel die zeer ſa⸗ 
Ne a is pen — caele ende buyghelijcke 
ſteelf pd ande welcke De bladers 
goed bie in * dn eghefnedt zijn / 
pock een weynich ghekerft gh anden 
Duper voetof Sante el, Seb gef ſterre⸗ 
wijs van fes bladers —— e ſmaecke e 
is niet onlieflick / maer de wortel is heeter dan die 
vande ſwerte — wortel / waerom dat ſommig he 
willen ſegghen dat ſwer de hs wortel is, nde 
boffen van Oſtendael aen Piemont, niet verre 
van Joubergh / hebben — — planten ge⸗ 
haelt / die wy bewaeren. 
anen voe 


oet ende Boter bloemen 
Hf voeten oft Doter- boeren zijn ſommi⸗ 
— 


4 og ; 
% a? EC 


velen te — is) om datfe g irne groepen 

n grachten oft ander vochte plactfen daer de vors 
Fiber hum ho ouden: ende oock om dat de bloemen 
meeft t oleur vande — hebben, te weten) 


—5* adhd 


— 2 — — De ionghe Perbariften b chben veel fcheyden end dif, 


hg (Bor cor —** —— 9 —— ete — 
int eerſte ro D Dupuen-voct —— nae gheſneden als 
— — — met kaate verie oft bruyne vlccken. De bloemen bůncken ge⸗ 
Tſaedt i Pd 5 J Pi — 68 £, Res ple fe eli B saf JE Adonis doet/ 
Maerten ie foo —— De reucfs cis oock niet omſeflick / welck facd 
ua —— dadde nis dcd J dadde * "9 
melck doer Do Û — * wir * * PEEN « AIR 3 Pd 
zeer BEN groepende in alle vette bemden 
Andere ghemeyne Boterbl met recht opftaende (elen 
rr 1 M 4 
ANS RAAS ak ni RTE E GEE EET tet — —* Blans k hen en ander 
dd Ee — 44 * — mank ae Korat at DE none —* lie lanck⸗ 
——— is cenichfins den D ricum gheijjckẽd d 3 ab eſelt. De fier 
Bonderhatuen cubitu⸗ hooghe. | J 
it ende werekinghe. 
Diof TEN sE ti 14 des 
© t f 5 Ser il el eens 


PE) 


812 mt Pan SA Ate «4d UY Ar 
Eend ENE —* atd do 


Boa, anne —“ In Oriechs/Berpd- 
zer. In Latin, Ra anunculus — etiam ms 
hortenfis repräte cauliculo. An Boechduptfe * 
Schmal ane In Frãchois / Balli. 2WBoter-bloemen met vecht 
net, Grenoille. In Italiaenſch / Pie coruino. In tĳĳn / Ran nn. sur 
Spaenſch / Verua helida, ende is Herba ſcelera- horrtenlis —— Dodonz “Caulicali 
ta Apuleij. In Engelſch / Croekoot. 


* * — WS 9 15 Kaf ft 


li — gheleyt / maecken bleynen / blarer pij 
goedt gheleyt zijn op de deer — va om ge te doen vallen. 
ende om die liel 


De felue zi jn goedt g h ſchorfthey nde 
Pee Pt) rp * fx bap pecia ghenoemt / 
alien die Ede — ende niet fanghe daer op en laet dasfen tijen terſtont af⸗ 
eid heelt ———— 


wortel van En edn —— ende ———— inde Beede beffen beenie 
ſen ende aende tanden gBehouden werd? ijf den tantfweere) maet breeckt de tanden, — 


Het ſelue ſegghen oock Plinius “acher e Gal er A r 
cher Danen b boet. f 
fEaR Aaf 4 BEC * — ⸗⸗uaer 
Ba of * Né ab LJ 5 —E De CG Gn G Lt eerie Mh — ziek Sl ales 
B £ * ve * * — Eon ti nin rack if Et Be Pee — 
ACS é E — js — —— — * * 6 mee art 
van Plinius was. fchijnt ab | abemet 
*æ⁊ * sie Ef * (ehs, 4 nrs met moes · 
cruyden ghebaupiÊt worden. 
— Groote — bobbel Boter-blaemen. sns vanden Ge- 
€ RN 4 perd 3 —— 4 — —— a / de ders kerants hes 
Gn otber rat int 


medanden alien le. O De fielen zijn bꝛ de velcke i iddel doorloopt 


wos abbi Be Lobel, 85 


Acker Ba nen voet. In Latn / Rananculusiruo-  Mipierts-clautweit: In Latijn’ Ranunculus Polya-⸗ 


rũ Ranunculus echinatus Dod. Hortenſis ſim themos s,muleiflorus, fiue Holeraceus hortenfis: 
plex Fuchſ. In Boorhoupeich/ Acker —* Sprimus F 
—— nenfufs / of Slpizblumle / eñ — Doe 
SUS or ED oeren ee rdon. — ran AED NPI 


| Se An 
— le 
ND 


i Ni 7 ' 
ee al 
5 N 
/ 
| — 
\ le 
EN À — — 
J ⸗ * ANS. 
d NE 
‚ # ú 7 Ey 
p AD x k 
AE Ce ni, — — 
SR SEN ret dk * * vi ZI jj) 
' getich In Eng GD (BL) 
Bobbel Goto cuppe / o¶ Batchelers Buttons. AA Za 
ie + 2 BS Ens & af rs Unet rR: * Li Dt 


2 — gk tuberofus Dodon. Battachiú 
leij. In Hodehduptſch / Cleinner Banëfuts gee 
— — ‚An Eng. Gape Crowfoote, 


rt 3 
EP RE è âme R 
— 


Mir Par laat Hea Gaines dE Allas dé 


houen zeer luftich os om ſien is. De woreris 


* 


2 —2 


een veranderinghe van veel ens 


Cracht ende —— 
Ayul. ft * tdit ‘ pd j ab & be a 


EA £ * 


kJ 
de BERNE von van 
ten ONE U Cc 


br — — worden Dit flac * meiter wortel — ende mccain ghe 
mengt / ghel ghe 
len 3 —— + Caurerium — De Soventijns — —— 


SA & ' 7 8 8 — Je VE 


„ Bobbel witte Bater· bloemen In Latin / —— 


pol Entkel witte Boter-bloemen. In Tatijn / Ranuncu⸗ 
bi ibbles. In Engelích bz lus albus fore fimplici. In Franchois / Baſſi⸗ 
bel Crowfaote. netz ke fimples. 


—E — ital * ſchoone dobbel bloemen —*— binne en ine ibn 
vanden Edelen man ende Herbariſt Heere San vander vander Dilfudie on 
Aint bin blaberse ende plaetfe van geent ſy ————— voet oft 


Aconitum ghelijck. Wt Bourgoigne heeftmenſe eerſt in Ned ghebnocht / ende is vanden 
gheflachtevan denckel naeſtvolghende. — 


Hi 
/ 
H 


II rekmuiisci Ee * 


Enckel witte Boter bloem 
Je ſeluen hof ende tot Mijn⸗heer den Greffier poot groepen derghelijcke eruyden mee 
he witte enckel bloemen / die vanden witten Hane-voetoft Aconico Batrachoides 


* weemael grooter: oock en zijn de bladers foo diepe niet gheſneden / d welcke Daer van 
ed facdt beeft ghewonnen gheweeſt. 


& 


ftris rt ros helind —— aquaticus 
Fuchfij,ftue Apium rifas, Apiumaquaticú , & 
Ran ounculusaquaticu sTragi. Ranuncu lusSy * 
ueſtris primus Dodon. ————— 
fer Banenfur, 
Aconitum Batrachoides, ®ft oock íg Ben Banen- — 
boet met witte Bloemen ban Diofcorides? 


\ — Pd 
\ e 

‘ LS Fe A 
W —* 


fi ſe Hane e voet metten Aconitis Bebben / maecken dat 


& 
* c. 6 


1 br € RE hi à 
ee EN fins 3 pe Es. OCV Za B. a £ 


— — van Seuene by Bigan in Sanguedoe/ Auergne / ende Sauoye —— 


_ Ponden worde, bp Cacalia / ende mdden inde de Eens / haer tackſ fens gheeft i inden Mep, Á Ende 


De ffele van onderatue ende wee cubicus 
te die vande voorgaende Boterbloemkens abel: de bollekens daer tſaedt in uight / den —53 — 
oc ict ongBelijd: De bladers groepen elck alleene / op een befonder ſteelken in vijfen ghedeylt / 
nde emd De gel bie van Aconitum Hane · voet oft Sanifel) op de eanten rondiom een 
ekerft / m 
aber —— hee — den Hane voet. 
s minimus albus, ge Witten 


ee UE 8 


Bee aut bef de bloemet t maer nict foo 
ef X ne * * * * 
ſaeyen in hof vanden — 
De naam ' ——— *5 
poelen err SE DEN dr si — E — — — — — Eet PE 
ZM MIE NE 1e Che A chtadhhdd hdd bk d fbd € 


rs Belchrijuinghe ban —— aaenwen Guiden Vane. voet/ 


midts datſe rrd woordt vooꝛ Î ne 
oums San he da J— n S: 1 i N Diofcoride Boomse rn 
te wordt poe (elder ghevonden, 2 — ſommighe grachten ende vochtigh oft poe⸗ 
CIS ⸗ d ch; esb, | bp 
—* Ee bd h/ 
gheſneden ghelijck die vanden Plaranus, M M groepende in ſtilie paz, 
et Pd en fe en * dre EN 8 , 9) — pn — 
van DJ de woorde 
vaDioftotides dat A — senfins en ontfenn?, mesa cen w 
nich twijfelen? om F ge van dit —ã welcke ‘quatick foo groot wordt al van bie € voorfepde, 
feberpicheydt o febr e 1 isp ſy zeer bequaem om te doen ripſ⸗ ende de see te openen af 
lie v té ab 7 — bd beed 
— ende — 
nt het is zeer brandende. 


har — met verdes et gbefiooten, ende op cen wonde * hl 


wan nooden is / want ſy ſoude tgoedt vleeſch oock eten. Wildi sb) be piens Daer afnemen foo 
ende — op cen gheſonde handt / ſy ſal tvleeſch terſtont byten € 
ater Hane voet — ende wel ghemengt met verdes mi / bl op gheſwilen / 


IVE 81 p 


— ————— claeuwen / Gulden Yane· boet. Fn Latijn / Ra⸗ 
nunculus auricomus,Ranunculus dulcis Tragi. 


Van dit en hebben noch FuchGus no Mat 
thiolus gheen mencie ghemnaeckt: prs Dodo. 
neus heuet beſchreuen onder den nac m van Luy⸗ 
paerts elaeuwen oft Ranunculus’ auricomus, 
Ick hebt veel wigheſteken (bt Annefin by Dew 
ne in een vochtich boffen / achter aen thof van 
Drijn-heer de Longaſtre die my dat — 
De wortel is zeer gheveſelt / voorts been 
d eerſte twee oft doe rde —— —— 

e ñ blinckende eenichfins die vande witte Steen⸗ 
Ja breke oft Thora ghelijckende; rondtſomme wat! 
mact niet diep ghekerft. Da andere zijn diep id 


shel Kc AT £, Sn ek Rd De 
Soetens van if bladerken⸗ ſchoon goude glin⸗ 
ſterende geel, Tbollelẽ van tſaedt en is den ande⸗ 
ren niet onghelijck. Tgroeyet oock in 

bemden ende boſſchen ge sh Sanikel waſt. 


qe € 
Egel cole groeyet bps inde tracab- loopende 
h beeckſkens vã Nederland, Bꝛanckrijck ende Ero 
s Se gellandt / maer foo vele niet inde heete contrepen/ 
— — al oft fp gheirne cen cout voedtſel ende coude locht 
Fr 
N% R aeron Dat DE 
IÀ —B doodet de ſchapen als fb Die eten/ w 
ì —W6 ſchaepherders de ſchapẽ zeer neerſtich Daer af iae⸗ 
IS — ghen / op datſe de ſelue gheten h hebbende, De Esel 
BE —— ende daer af ſtruen — ei: 


PUIN & 
rrd * 5* — 
b — £ 1 Lia stod ge 2* MEt CAL * 5 £ Á * «Me, mn 
lad Vv MEL Da 
—* De Det zeke Á 1 be slglein LÁ| 4 AR | 
tooden U derij Dion bert J de ae 


hd 
hed er 
kerde hp ee B intakt "diddl * | e dal dadde pn 


Door Matthijs de Lobel. wid Ss 
Egel-colen. za, Flammeùs Rantacutus a⸗ 
quatilis anguftifolius,Taraconis cigie; Hlam- Ranunculus aquatilis anguftifolius ferratus. 
mula * —— — 


Wo. Ee SR 38 pa 0 


— 


9 VEF 4e 


LT 


* be bol fielen van eenen voet ende cubitus hooghe. De wo⸗riel is zeer veſelachtich ens 


* sud cole vinbemen — op de ſelue —— ende beeckſkens/n met ei an bla⸗ 
8, Op Hobo boken 8 pd AE Î 2 f oe af „5 J — 


—— ———— 
nderinghe banden Hane voet met gra — J e blad 
„Si hi seeden niet alleene twee oft dryemaels grooter! ín Nederlandto door —— / dd 
ijn Heer de 


Oras Hoboken t —— ſchoon dobbel bloemen voorts ghebracht 
8 bel Hane voet met — AE 
Xanguedoc / * 


A 

herberohe ben fe bekaf of Montpellie de ſteyle oft hoogh 
uden in Auernie / d vp die ghevonden hebb fracn int ie k van bf nde 
Wortel: Ef, — — ß6 — ——— 
das hebbende / ende Die foo — gh tſelue gein vd ub wé beim —* kennen dan * 

giet fnbelngbein gemagter tanden, 0 

_ Ranunculus! ricus, SH 

pp fel alu e mib lendee foontwan ane -vctdi op urverbalf — 
dope vꝛemde oft wtland ker ten inde h Nederlandt ghecomen : waer paf D'ees 
& rien ghebꝛocht is / de welcke wt eert puntken / als wt ecn knoopken / g jef die vande Cor · 
etbeen heeft danshende foo groot een aken af 
k Be —“ lJ 
boßhe mien landtworpigher bladersr diepe ende final (abd den ———— 


— F 
En, PEPE 
LE, EG, : 


818 _ Beeijuinghe ban bobbel Hane · vott met gratachtighe bladers/ $ 
Dobbele Bane-boet met grafachtinhe blaters. In 
Latún/Ranunculus gtamineus multiplex, 


Bane· voet met grafachtige blabers. Fn Latün / Pu- gi 
milus Ran i oh 


— KAS 
Hf | — —8 
unculus, gramineis foliis. 4 


5 En 
matin dernme Bel ai anion iede 


Veto of Y en Latin? 


— 1 pn 
Ranunculus Sanguineus multiplex . 


Conftan- 
Ranunculus Illyricus- dnopoliranus D. ban Gekenbeké apud Clufiú, 


—— CA 
Í 5 H 


iN 


É 


ONE 


3 
À 


- 4 * 7 
diche MAB 5 € 


Dooꝛ Matthijs de Lobel, Sto - 


grtn leje die vanden Boier bloemen ghelijck / ende tſaedt druyf wijs ende 


dà B RUIS Ly 


* EEN rd D; 1 Pr Mans aast Eis Adsaeha, 
UE . 4 ' eennns 17 
— 
ſe t Anemones De melck, 
er —— PARE NA saf Ca ICR mala O4 
Î 


Heere van — ſoo 
“De welcke hp my/ Charles de VEfclufe „ende ans 
der zijne vrienden. cornrauniceerde / ende door zijn ghewoonelicke — allen —32 de 
ef ende voet zeer met deſe woorden de befchrijvinghe beeft ghepꝛeſenteert: De ſtele is e 


voeth pe, lnb ín (wee oft meer tackffens ghedeelt /op de welcke — der er fte ende Fiche 
neto 


—8 die zeer dobbel zijn ende dep em fien, Onirent de wortel ſtan vof 


— € 
j (chen Jane evoet of) zal 
debt J Je 


eenen rd ondere / als on⸗ heeft 


‘ghewefen de Bece Heer de FEfclufe, bie dit es 1 8 o, de wortelk ens in Nederlandt ghe⸗ 
ſochtheeft / ende Mijn Heer Jan B 


Rn 8 In Latijn / R lus Luſitanicus Cluſij. 


Deſe plante en heeft metten Hane · voeten 
niet ghemeyne / dan het druyfachtich ſaedt / eñ 
de * bloemen die ſteelkens groeyen van 


—* —E—— 
& € boog) BEES nad 


die vanden — — De wortel is die vans 
den Illyriſchen Hane · voet ghelijck / dicker ende 
eer gheſwollen oft oppuylende Dit eruydt 
heeft ſijn bloemen inde Winter tot Mechelen 
den hof vanden zeer vermaerden man 
ſranciõ / ende van Heere Jan vander Dilft. 
je ſmaecke is heet / ghelijk de foorten vande 
——— hebben / maer inde Sif houen 
—— —* als Charles de 
PEC abt op veel plaetfen van Grana⸗ 


— met witte en⸗ 


27 


588 22 


Deſe cleyne dem — fik ghy qualick 
elders vinden dan inde boſſchen / oft coudtach⸗ 
* ende berofachtiape plaetſen / waer Dat 

un bloemen int eerſte vande Lente gheuen / 
—— geel ende dickwilder wit oft incarnaet / 
ſterrewijs open ſtaende / op eenen ſtele van een 
palme hooghe. De bladers zijn gheſneden ghe⸗ 
ijck die vade Wolfs-wortel oft Anthoraymees 
ſtendeel niet meer dan een op alck free elfen, De 


/ maer 


Meerder / ſonder — manden. Debloeme vande gele is clepnder ende sonder. ‚Den 
Plante inde houen om de ae 


eydt. 
Wo hebben in —— — gheſie en fomjdes * dobtel witte bloemen. 


Wk oms en benden aen, Be aen glad inde ſeuue 
ien / lomberachtiafe, âme coude * van —— ienke ende Plermandie! 


muf — met Dunne groene ſteelkens / Die buygelijck zijn ende een palme hooghe waer 


ghekerfde baders; De Fumaria van Plinius oft den —— Hane · voet er 


a PEEN EEE er Ci — 
820 


Botch· Bane· boet met wite blemen In Katjes Boleh Mane nn 
Inc ulús 4 Fuch —* ges memo A EEEN NED 
us. 
fij, — — jeg. 5 J 
s Rantricatus 


odon 
Tragi. Speonmuni Merzeabnu 


Sheb olde ee Hon Enz 3 


* ntanus, alpinus, glomeratus, Ju 3 

— —— gn Engellch / Aockel gol⸗ 

Aiderminten — bike Mooiderfche ghe⸗ ding ende Troll floubers. F 
we 4} 


fen . Fn Latin / mus Ranunculus Se- 
— — — fore eit Muſ⸗ 
atella Cot ordi. 


heel 


bd ad 0 MAAL HAAL 


pe — —* 
m 
ì ‚ir 


— brndtende F bleet. -gfoen : —— fed 
ct Fumaria ghelijck 

2 — een golfen daer zer in lin ghe⸗ 
wat oneffẽ 


e 
wat —* met fchubachti 
- ——* ende doorluchtich De aante 4 Boop 


en Roberts cruydt ghelijck / —— 
Ghebol⸗ 


00 NAS 5 Á 


\ 


badstad. ie kkk 


Dodr Matthijs de Lobel. Beï 


den 


cley M Waeel Aconitum In Tatiih A i —F 1; 1 
Ellebora ETA — minus Theophrafti ende D 
los,entre Anemone Bononien(is. 


in fen PP is laan ma ADA VEE 


822 — td hadt id rtel / 
Geel Wolfs. wortel. In Griecks / —E—— Aconi. 
um , Lupicida : Canicida. 
— In Boochduntſch / Geel Woifs wurtz zn Gez 
Athora ſiue Arnobogg. chois / Tue-loup jaulne Mita 


Sn Spaentch 
Louo lallo. In Éngelfch,Pelioto Wolfesbapne, 


—27 


A 
ND, — 
EZ Nr WIG X JAN EN 
SU 
mi 


AN A 


EN will 2 


B TE 


Dooꝛ suse. * 


—— ——— 


hoeckt (fue tligt 
fer wilde orden ende — die op berghen ligaben: È groe cE inde houen ncke⸗ 
rijd ende Nederlandt / ende wordt voor tquaetſte fenijn van allen vanden iagbers —— die 
dat Wolfs doot noemen: Niet dat die ander —— niet en ſouden doen: maer om dat 


ede LAMS had (á 
— wrd —* * * — ei 


gh be oploopen ende branden / ende verwees 
fenooct dracpinghe int hooft, 
acht ende werckinghe 
Diofcorides. Deiaghers gf ghebupden de wortel int —— Woluen / want de es in 
je de Woluen. 


J JE t 


* blaeuwe Wolfs·wortel · Fn Latijn / Lyco⸗ 
„Aconitum Lycoctonum flore Delphinij. num ceruleurt paruum facie Napelli, Ë 


snit noopten, met een vefelachtich fleertten. D De fiel groe) elf 
€, fi di Ò ho oft —— 


„De ee — onderſcheyden deſe — oft — vanden mp 
ghelijck / 


siers Maer minder. Ban Baciiwen ende ſaedt ís fp den anderen niet onsbeli. 
blaeuw Wolfs w 


— houen van Nebertande groepet oock Defe foorté van Aconitum die fuftich om fien ieroan 
— erg ers ende bloeme de Napellus meeft ghelijck: Maer de wortel is bolacheich ende pe 
p — * — ſelue groeyen veel Bapeighe end ende eromme vefelingben, Debloeme is hoon 


ord 

mighe oe tackſkens hhedeyn ende bloepe in Sogſtmaendt ende Septembe. 

EN Aconitum minimum. Al inſte mit 

— ſoorte van defen beeft oock bl aeuw bloemen / ende ſteelkens va 
t tende de bladers zijn Die vande nne — —— 


Fe —* —— 
— — 


— ed 


824 — We Maa Slaan Pan bn ad Aconitum A 4 44 RT 113 


— 


re ademende deed 


Aconitum Autumnale facie Napelli, 
Deſe plante is van ghedaente ende fatfoen de Napellus ghelijck. De bladeren sijn Baupndee 
glin ſterende / ende bloepce in Oogſtmaendt ende Septembꝛe: De woꝛtel is die panden Napellus 


7 


add 


olta · wortel. gBanincks-cappen. Jin Darijn/Napellus vers caeruleus. In Booehdupete Tutiennuets tine 
/ kappen, In Italiaenlch ende Dpaenteh / Napello In en 


deiteh/ Biew Woolfhane. 4 


van Aconitum 


vanden 
om 


o 
is de 


oor Matthijs nekakels orion: 


Tatelket, 


Biet-crupdéit. 


Pan lZead, Weak rYit.l fi. 


Helleboraftiende ConfiliginesDier- — 


Sroot Vier —— Biee-crupbt met bloemen. An natini/Helleberafter maxinis ore 


& (emine pregnans. 


Cordi,& Conſiligo Ruellij. In Boochduptteb/ Epritouets. In Engels, ’ 


——— and Xoufwutt. 


A AN hd 


E 
7 
E 
3 
ä 
& 


Ee A ek, 


Door Matthijs de Lobel, - 827 


Swert — Fn Latijn) 58 ng 
In 


Napellus Auicenne Guilland 
pier-teupbt. An Latin / Helleboraftrum. Vera butti beide. an catie — 
alterum nigrum Dodon. An Engelteb, nero. In Spaenſch / Verdegambre negro. en 
sablack valcip Beliebo). Yeruade V benede — Ke ds 
be Setterwozte 


ar Bih tate ned ati lt nl dakar JS bit” 
* — 


328 Belchrijuinghe van Swert Niel crundt / 


vanden 


Door atthüsd⸗ Lobel. 829 
pil pe Dasher nde « gheſt eken / is g e taqnali k d ſtijf hooꝛen. 
Metwi oock o oft w EN * { 6 a De, 3 A GE — er ie 

—2 ende met azijn ghemengt / — alle vlecken / quade zeeren ende rudicheydi daer 
mede gheſtreken. Net azijn ghemengtendeì de tanden daer mede — aid den tants 
Sen placfter gh —— 
* „woort met —— meel ende wijn /is zeer goedt gheleyt opden buyck vande waterſu chtig 
menſchen. Swert Nieſ cruydt gheſaeydt ontrent De wortels vande Wijngaerden. gheeft — 
dont een boe cracht Galenus. Beyde de Nieſ woꝛtels / ſoo wel de witte als De 
ſwerte / hebb 


en fvaegh e cracht / waerom daiſe zeer goet zijn vgen * 

meer io in Dien De — ⸗ Rich: ortel wee of aj daghen gheſteken wordt in cen fiel — *8 

en heeft / ſal de ſel M azijn ghe heſpoe elt hes 
neef fp den tantfiweere. Deer cruyden verwarmen ende —2* iot inden derden gract: Maer 


Ce ——— a — 
G. Andern, Neem ee et Ed AR 


iilleext t Anijs D in 
L 


er Det mẽ foo 
gheſoden i — 


Barend oaf dwelck ft [zor fen ſolutijf / ingheſoden zi 

feghenoech is eenen pot gh bed dt ende b otd doen h 

_ rop abeeftmer eloft halue d h licke humen Bie meene 

fet Die Daer wi gheſpruyt zijn te verdzijuen’, — — vande — Nief wortel inn Anijs- 

waler wordt zeer ghepreſen / alſt Anijs facdteerfti in ghediſtilleert — 5* gheweyckt wordt / 
ieß wo 


lghegoten / ende daer 
nacralft wacer afgbegotenis def two els zeer * met, cen —— worden / ende tſelue 
pot ghedaen r af ghediſtileert woꝛdt tot dat be⸗ 
_ oolitoiegfewordenie. 
Aftrantia nigra. Helleborus niger Dioſc. D 


od pa 
* (nim Fuchúij. In — * Chriftophoriana, an Actæa Plinij? 
terw 


JN 
Ze 


DS 
SI KS GS 


A0 
— —— 


as — Ne dTAafthI er EN 


Mar Dn 
3 ĳn/Peoni 
mina. Fn Franchois / Peuoifne,Piuoine. An ; 
Boochduntſch / Aunigblum. Fn Dpaentch/Pco- die * 
ia, Rofadel Kofa albardeira, In Clepne pPioene wjfken. zn Latijn, Pumila femina. 


Engelfth/ Peonen. 


SNR, W/ 

— N — VT 

— Ela 
rd WWS, 


D= A 
SOR ND VA 
SN * 


AS 
— — 
— 


NN 


N 
De 


FR 

— — — — 
— — DS 

⸗ 6 f Pe — J 
—* Se % ON — — 
ES — EE) \ Vi, — 


wan Languedoc op den top vanden bergh van Vigan in Seuene / ende oock inde boſſchen niet —* 
te gheleghen vanden Wolfs bergh /Wwaer dat wy Pioene wijfken inde Lente ende in t beghin 

vande Somer fien bloepen hebben ende oock wigheffeken: waer dat oock inde houen foo wel ae 
nefen afs wijfen zeer veel groepen / Boe wel dattet wijffen befender is ende daerom * * 


ie tn rl 
7 


voos Matthis degeltl. 31 


———— h jebbende d ——————— (pl * hire buch b 

oft vand han an ES k ) zuch wydt wi⸗ 

— pich be ficien als 
pic cerfr woe» gheheel roodt / de blad zijn jede vanden Swerten Heileborus 
(nde Smyrnium, gheſneden d nneken / op d'aucrechte ſyde graeuw oft 

—— De bloen Be Keje mn roodt/d der winter-roofcn — gbehijd! 


| 
| 
E 
E 


y. ' fi ! € Ld 
— mor als de 


lice ci oo van gro 
haeukens vande ſwerte Drie goortel waer in dat, is es roodt ae / lanckworpi dh / biündtendef 


maer al bebe rijp is, d iſt bli kende bl fi — K nde Fe cen 


C E — DA * je * 


ri Clepne —— wijfken * pe 
Deſe —* ick eerſt tot Montpelliers / ende paer nae tot Mijnheer du Bofqucil oft 


vone«e 


Ueis Rijſſel in V 
ek 


maer —* —* zijn Dunnerzde bladeren vie 


* is in luttel iaeren herwaers — ness inden bof vanden vermaer⸗ 
ben ende goeden Appoteker Oliuier Dries 


“pant t'Manneken ende woztele van t'Wifken. Dobbel Pioene eden In Latün / Pæoniafemi-⸗ 
In Latin / Pæonia promiſcua feu neutra. Pæo- naPolyanchos 
nia femina prior Dodon 


VPZ 


DN Se NS 


et à hg jp on E c CC eest Pre) — se c Dt eer bare 
ganden ——— —— Poeoni ic cra ghcheetens eñ 
abe Dioene macg anciftdat ghy basbout bercerbenfiadtf En 


Fa Faaden ac dat ——— Nhac if oaclp ie De mails sor eren beffen, 
aa 2 


SED Belchrtzuinghe van ji ken 
ſoudt fe ſegghen d FE d de volli ‚ Plini ius heeft 
bp —— manneken gehouden : R — pu bier te — en is ons nu niee — 
gheleghen / oock gaet ons dat luttel aen/ oft hy ghemiſt beeft afs bp ſeght dat de bladers van 


kin 
— 


— 


Ener RAE PA b re ei eN ——— 
ND — FR ende: HE ghebruyck 
De el ſch Bedeurt veel iaren cer lis ſterft. bekt 
Dobbel Piere wi jf ken. 
Inde houe d groey er ſch bloemen 
lijck den Heul doet / ſoo ——— mer dand es gheeft / ghe⸗ 
* 1 Orve — rooſen. 
te Di wenge, Pæonia 


alba, 
Ouer vijf oft esi iacren * den Heere ®: ancion faliger ghedachiemſſe to Oude 


was een Medicijn van — ——— die my verſekeren wilde dat byte Berahen en 
ft wiſte: Nc oft fou cen bleeck lijf verwige weſen. Ick ej ' 


€ ” 
®, FE \ Cf 4 * { EN 
ins 
en 


— 444 
Es 4 


€ 
EN (Akoli Kokk PEN Nr 0 


— bedroghen: te worde î 


lijd — zijn abeweeft inde fchoon blaeuw blo 


zi hô pen,’ er : (4 OE (Abdeadhhlbidbadd Le 
C. PF a { 0. DT] CCC 1 —— Pa Dlt b aj 1 » — 


281 — id t de 


Pioenen männeken. In Latijn / Pæonia mas. Pioenen manneken met zijn Caede, 


Wie \ — de 


YEN 
NU 
END ) 
had PP 
— Ela 
wiki 


AN 
KOEN, 
— 


Keesie dh borne: is euckelder ria ols) — 
maer rechter ende dieper in d ‘eerde gaende) — vier 
buyten ros / van binnen wit / ende welri De bladers zijn die vanden Okernoten Die 
De ronde ende van fatfoen ghelijck / — / Dicker / ende die vandert Terebinthus oft be haa 
ghelijcker. De bloemen ende haeukens zijn die vanden wijten ghelijtk / maer DE De 
grooter ende ſrhoonder daer — — vanden ſeluen coleun · N 
an beurrenche dan twijfken, goet 8 _racht 


— — 


Doo? Matthijs de Lobel, Ad m 833 
| Eracht ende werckinghe. 
Diofvorides. De wortel vande Pioene ghedroogt / wordt Den vrouwen Ing deg ſy 


Ld Li JJ —4 — * 
GPe! 5 } Ehr he Gd oC u Sen 


4 
als Galen ſeght 64 APT Eau A he : AR EY » ND (E 


iewat langher knowi / ghy fat 
—* — maendtſtonden met meede mene Seen wortel —— de geelſucht ende 
verſtoptheydt vande lever! maer in dic · 
5 mj gheſoden ſtelptſe den — oft twelf vande roode coꝛenle met 


J 20— id Li 
ut ak ( 


eà goedt af ghen de: begaf amen en in den mondt: 

maer vande io nap finders inghenon men ech de beghmn ſels vanden ſteen oft graveele. 
— rie ſaden met meede oft wijn inghenomen / zijn g het opſtijghen ende 
d — goedtd die vand * de zt 


& 6 en 


a afie gh 

len / ſy en ſieck —— de onghe — aenden hats —— 
Want ië —* een a tint gBefien dat ſomindis acht gheheele maenden daer mede vry was 
gehangen. was / terftont foo creeght wederom de ſelue fieckte doend le ende ſ 
hem wederom ander aenden hals ghehanghen werdt / ſoo en werdt daer af niet meer soto 
Maer om meer verſekert te weſen van deſe cracht / ſoo docht my goed de felue wederom vanden 
hals te nemen:Dwelcke ghedaen zijnde / ſoo 
omdat ick cen groot ſtuck van een — wortel hem wederom aenden he —5 — —* 
flis daer nae geheel gheneſen g ‚ Daro 
moeſt wel reden weſen / dat eeniahe dee 
fen waeren, de erancke ende —— Place — „oft dat de (cb big daor de 
wortel verandert ende ghealtereert wor dt. Wantt kit u manieren gheneeſt Succus Zane 


— 
E * 


aedt droogt DE Nardus faett- 
4 LAA 8 PU) Ere Re ghe * * * 4 — 
ten optreckt. — mu moetmen oock Fennen de pese vande Died de welcke —— — 
ende van van ſubtijle d beelen is/ ) ij) ) 
4 — — 5 34 ſchrijfe. 
se rm 7 — 5 


Leoncopetalon, 


Á, —— ACV oat an aan ALE POUR } 


(lstecoope ger en —* / — wy metten — ude wortels van ate Brot 


p cls dat waren / „antwoorde bp 
Dervende Dat de Deme bie vanden Anemones oft Dane voet apt waren / she eds in 
baeuf ; vande Bercfens-broot 

Diane, p pe aheheel vonde al abe EF Dioftorides re uen 
hadde:ſo den wy denckende dattet htich was “Sons af (zijn. de bladers veel bꝛeeder / 


—— Pe | Pond Gi 


—* gelijck d Die vande Foolen oft Heul dai tx 
alien, ld 8 Void le gheoꝛloft ſulcks miet te — tot dat ai de crachten se Ae ende 


Sbeproeft 
Erachtende werekinghe. 
Diofc. De wortel van Leontoperalon met wijn abezoncten/ gheneeſt de ſteken ende beten 
Pors fenijnighe —— woꝛdt oock ghedaen in Clyſterien voor de ghene diet Sciatiea 


ft DWEK EER WEEDE f cl n gh 

Haemtende oock ouer den Rhijn niee verre van Bafel ghevondẽ wordy mach oo penarie 
F — * erte Nieſ 

—2 ed elf freelf® beſondet / groepen vijf oft —JX id idd fpruptende pie ee 


alenus, Dewortel heeft een teirende cracht, 
(otinden derden n graedt. F 
Nemoralis Alpinah herbariorum 4 Alobaftrices Coralloides Cordî 
Oe Alabaftr urin/ © pb VEf e⸗ 


helijck/ 82 $ Ï 


88 


1% 
» * 


534 


Befchrijuinghe Lan Nemoralis — beabstiorum Alabaftrites, 


—— enmet cite 


Defe plante hebben wy inde houen groepens 
BN 7 de / alleene vande voorgaende verſchillende in 
ſtaen vande bladers / renine is eeen den 

pe j anderen gelijck . De bladers zijn Dien vande 

ld de Baleriane niet onaf gheſtelt meid 
ordene teghen malcãder o er, De bloeme 
de es ende —— te anderen * pe 


en zh MO 
— En 5 
y * sf jp 


Ay 


Alabaftrites altera, Dentaria altera herbar, 
Coralloides altera Cordi. 


Dentatia met bl aders bip ende Dip tlamen, An Gens. 
Lathn / Dentaria Eneaphyllon. weken, ———— 
— — — aka * 
J u 55 Wh Ad HIer ni UD 55 | 2 IDL WW 05 


49— — 


— dj Ra 
ff — 
— le — EN 
Nik | Ke es —W a 
— — — 
—— dl Gn DDR _ D Us EN ä 
ie mid Jh EN # Ba * * 
rape D voc ghevoeg wenende mandje eten ie 


part Claus we —— in —— ghefonden gijn / aeg. ck hun ghedaente / ende plaets 
ſen van groepen eyſſchen. D'eene heeft de bladers in dryen ghedeylt/ ende De wortel / dien vanden 
Etten Alabaftriees fi ek ins abelijc, maer de bloeme is bleeck / groenachuch neder hanghende: 


de haeulens zijn lanck 
Rin Baseer — egen ke as 


RAe ende fatfoen als de tweede € Alabaftrices. De bloemen zijn bleeck-roodt. Lot zij gg ín Bras 
ant eñ inden hof van Mijn heer de Geeffier Hoboken Antwerpen. worde deſe plante neerſtich 

gertinde bonen: Dp den ſtele drꝛaeghtſe ſwerte eũ blinckende clyſters balken manie: 
ka dandere. In Hongherhen ende Ooſt 


— 


naem Ricinus 
van 


335 M IK d Pt nl Ps Are a — Ea soad 


€ en” r ae — — 
—— ende Feis. Fuat w/Ri- — Be A Sd hd 
— or, Caps maior , Gerand —— dende: * 
— Mefue, Palma Chrifti vande frans — 
choiten. 3u Beoroupce/ Wunderbaum ende 


ſols. In — del’enferno. In En⸗ ——— toonder hoon ef Cureas, 
gelfeh/Palnia Cyhei icinus Americus — 


coude land 
ticheydt wete ende vergaet alle iact —* 

weder wtſp 

— che ende wertkinghe. 

Diofcorides. Dertich ſaden van Wonder- 
boom die fchoone ghemaeckt zijn „ende gheſtoo⸗ 
ten / inghenomen / iaeghen af Door camerganck 
taeye coude flegmaticke ende vod te leide 
vochticheden / ende d'water: maer dit purgeren 
— — ende —— want tberoert zeer de 


ff en maghe. De felue gheſtooten — 
— en vlecken v vanden bnn 

Ne hfAN iOWanserhbasmt Keſtooten 5 fee gh at verſoeten 

2 1 PER Pipe EO Miehidnk in * borſten: 

maer met azijn gk fp dwilt vier. De fien geben. met fupcker gbeconfijv em 

De Soffrouwen te bedrieghen. Galen. Tſaedt van WBonderboo at oock camergane u 


beeft een af-vaeahende ende leirende cracht: — oock de blades maer een —— horen 
D'olie die van tfacdt ghemaeckt woꝛdt / is blik ende os 
ende daerom verteert ſy oock. 


binnen 


pep NED De TT TER EN 


Door Matthijs de Lobel. 


Kupterupdt. In Griecks/saols agra, Fn Latin/Staphis agria, (ue Vitifolia, Pedicularis. Fn Franchois / 
Daaenllienfe. An DS ſch/y. i ende Piolhevra tn Ifch/ 5 ank LEE 
Poeu In Dr / E yra. In Engellch / Stanis oker, 


al 


ag d 


Galenus. 


_ Penta phyllon minus Luteum, Cleyn geel Bijk- 
tikbliee ewint: id 


Ceyn geel Vijfvingher · cruydt verſchũũet — 5 allen / nochtans woꝛdet 
Bonden dan in boffchachtighe bemdert ende doncter grafachtighe plaetſen / daer ——— 


de Tofmen 


ig beg Dat van dunne — —— van ch 
echt hem niet aender eerden ghelijck de voorgaende De bladers 


8,8 Beſchrijuinghe ban Wit · vingher crundt / 
Djf-bingber-crupdt. Fn Aatün / Quinque folium, 
Pentaphyllõ te An Boochduptlch / Funk⸗ 
fingerkraut eñ Funfblat. In Franchois / Quin· Groot gele Vf-binger-crupdt, an Latijn / p 
tefeulle. Fn Italiaenſch / Cinquefoglio. Fn lon maius flore — in — L 
Spaenſch / Cinco en rama, In Engelfch/ Com⸗ Engeilch / Cinquekolpe the greater, In 
Man Cinkfolp of Fijue fingere grade, 3 


NS \ d (7 Ze ) \ AE / SS WAE 
À A ND je JI 


MES 
EN 


—R 


NP 
Gele 
id, 


ed 


Groot wit ende purper Dijf vingher crundt. J 
Niet veel grooter en is dit Vijfvinger cruydt —— tghemeyn — Ne * 
i ij nere warden Vier cruydt die Dieper dan de voor gijn 
—— zijn opde manier pen Vier cruydt Die Dieper Dat or wer heeel 


* — pende Defe plante hebben wp ghefien 
inde Bonen van BrancFerijd ende Nederlandt ende os id tighe heunelen. 
bea neren: reet 
' F J J er — lijdt om ien 
wat meer ahevefrlt aelijck meeftendeel De waler eruyden zijn. De bloeme is lef 
aon —— Ren) De ſtele is cate van eenen voet hooge, Anderſins de 
ie eN — —535 


ACV a 


6» 

ed ode Af : 
APS Ma 6 
eN AG 


R 


2 


Aliud album & purpureum, Ander wit groot gaf 

Spit vi eapde — 

Tſchoonſte ende hoochſie van allen is deſe foorte / die inde vette bemden ende 

eñ le deens dee —* in Wedemaendt enn Hoeymaendt witte —— * 
De ſtelen zijn vechtende ſtijf van eenen voet ende cubitus Hooghe! waer aen vAn bent in 7 
„Bers groepen Die ín vijfuen gheſpleten zijn / maer dieper Dan vanden andercn/ ende if sl 
„wortel is buyter ich / ende binnen roodt / eenen vingher dick ende onderbalf pam — 
— Apenmin van Jialien heeft de gheleerde Apoteker / onfe zeer goede vien OT 
aina Det van Marſeille / deſe plante ghevonden / met purper bloemẽ die zeer muſuch om fi 
Air bd JF, - 8 Fors & Alder⸗ 


DR 
t SERRE 22 


gen. 


Er Dn 


—_ Door Matthijs de Lobel, 
groot wit ende purper — aaa Dingenen In atfnr 
gpu Pentaphlon album & purpureu 


Pentaph.rubrum * iſtre. 


GS 
— 


—— 


—* ende Berah· ost. vingher⸗crunde. amis 
menne pettoſum, & minimú eej 


345 


Niüfvinaker af 


Beſchrijuinghe van Steen Vijk vingher crundt / 
Steen Vijk vingher cruydt· Dentaphyllun 
petræum Muroni. 


—. 


Dit u— SDE) gh y re Agetach * 
de EA WE GAAR PVE sf Ro PN * * * * as bn )r ENDE 
daelen uitbaten Se Kr ROR GA atie de ZR oto sf oe en vSEDEDEL 
to Beune endeo k * pi ie: À ds Er rj —* c. FC * ed 

— * LI Ls t 7 d je 


_ Pentaphyllumfupinum Tormentillefacie. 


— 
— 
nr 


WES 
— 


Dit cruydt ís oock van ghedaente een ſooꝛte 
van Pentaphyllon oft Bijf-vingber-cupdtsende 
cen middel-foorte tuſſchen Tormenrille, Bijf-. 
wingher-crupdt / ende Genſerijck / d welcke ick al⸗ 
dereerſt vercreghen hebbe inden zeer fraeyen hof 
van onſen vrient Coudenbergh: Ban bleeck gele 
bloemkens / opperſte bladers / vallende ſteelkens / 
ende wortel iſt den Vijf· vingher cruydt ghelijck / 
maer d'onderſte bladers zijn doncker· groen 
ende op een land fieelfen ghelijck die vande Tor 


£. 
4 


de wilde eerdt-befien. —_ 


Diofc, 


TT 


Boor Matthijs Lobel. 34ï 


B 


die fe A— ie cen —— ende nan en fien: ———* cruydt geſiooien ů 
nie engte eñ Daer mede De voeten geſmeyrt neemt wee binnen den derden dagh de pijne 


ah olsé ek 


SHiE-ainaher 
——— * er le — effi ie Pe hvlli án I epe Diofc, : 
veer gheleerde vrienden Nalwandud ende ander / Die e deſe plante fiende / woo? Leucas 
boa’ en hadden gheen fonderlingbe quaet ghevoelen : want ſy en is niet — gheheel grijs/ 
ghehje-Den n de Gamandeee / ghelijckſe bez 
— alfea vermoede, De bladers gia dry oft vier by een ema ve ch ghekertelt ende 
pan EDO mandzee/groepende aen corte Dicke, boudtachtigberrofachtige oft beupne ge⸗ 
—— —— vi vanden endet den welcken dat eenichfins ghelijck is van 
welc A — br —— ende in ander 


— 4 adhd dd hddddhd NEE 


is aenenttis: Mock heeft oghenden ende tſamentreckendẽ ſmaecke / 
— Veſoingher cruydi of Tormentille abi: Barron datje oock * auenture — — 


e * t * ee 
zé ii: Et sl Hock {ff 6 


had Ad 


— van —— en ís) baten pee zeer — plante fendt ende — dan 
t zeer 


gheenete verſoecken be van leeringhe. 2 lutt ttel tin 
Bevanons nergbens afepluce dan elende plaetſen van Dolfine / in cen Dorre jtiahe 
plepne/bp vermaerde Dorp vã Nouffilon.! ( groot wit Vijfvinger· cruydt. 


vete In Latijn privaat Grecorú dn, 
Agrimonia Officinarum, Eupatorium Auice , 
AE — An hooch mer — Ganlerück. In Latin / Argentina, Potentilla, In 
e Bruckwurtz. Fn Fran if dvn es Boochduptſch / Genſrjck. Fn Franchois / Ar- 
Fn Italiaenſch / Agrimonia. — ch / Agra- gentine. Fn Engellſch 1 Witn Tante, ende dil⸗ 
monia, In Engelfch, Agrimonie. uerweede. 


etn: i VES 
_ | * Ny —* —* 
J Ee 
A6 BN 
A) 
| din 
- — zij 
— 


— 


* dat —* ſommighe kennen in Nederlandt ende elders / die in aſtede van Ágrimonie, oft 
id dee — RE ín ghe⸗ 


Welrieckẽde 


Agrimonic. 


* ed BEL 
er 39 pd MAN Me VEEIVEEN 


Bn mna alas af 6 red Ran en ie edad 


rd GV A — 1 EN K — Is rd es à £ * Ari 2 dek pe 
woor ceních goedt erupdt vanden oudere Der dat beter ie aBebruncker Dat ——— 
het opꝛecht Eupatorium is / ghetuy lalle de teecken dins 
Argemone, die in Aerien mende a, —* Diofcorides f feerfons 
ent ) — — eel 
gijn/dan Die ‘Diofcorideswerfast beeft. Def fe plante is zeer gh d * 
voꝛ beenghende fielen van * cubius of onderhalf ——— wed en 
n-toodtac tich/ row / 
buy huich / reto / hart / boutachtich e flendeel maer een alleene 1 zijt) “mec veet 
” ag ckſ S ir En Lt k 
tich po pk E % ynette,/ —e— oft Rooſe Brel ocen wan rij Sier 
ndievanden Bijfoinahers 


crundt / ſtaende inde lengde deen ‘bouten dander / naer de welde voors come rot ende clifachtich 


F J V J — id u 
Ai kt G * EE A ED | — * f ee Dt ba 
E | van ENEN / gheu r VE 
A ed lt are at K G * — PS Rs Da —B—————— 


to’ —— ende inwen dighe ghebꝛeken ahebruyckt / ſoo dat wijn oft water daer 9— in —** 
Beet lieflick ſtaet ghelijck clae ren vaelen wijn) ghedꝛoncken zijnde / d inghewant / principalick 
de Leuer / weder op fijnen pas brenght / ende byeants alle onghetempertheydt wech neemt / ende verz 
—** — en ope nt. Dacrom wordet fap —— inder — bewaart in —— 
Inde boſſchen van Poitiers by Xanten eb, —* 


—— 


shed Di * bof 
Badde ende ons heeft ghegheuen d ein len 
— — ende — 
Dioſcorides. De b n Agrimonie —— met oude verckens fe ghe⸗ 


mengt/ gheneſen de quai sheni oee / daer op gheleyt. Tcruydt oft faedt van 
mj Roodomeiſven / Sever ende beten van 


ep 
flanafen oft feniviahe dieren. Tfelue ſeg Bt oo 

en ee ruydt Asrimonie is van hbk vel ende beefte een vadenlende cube ine 
Da ou porter iſt oock € cer "went ach tſe Bende / waer door Dat den inghewant a crachtende 
riek — 


— 

EN of — ij — RM ED A Laa Bt ADH 
ED Pr Se 4 Te —— Je Ee 

de A GE PP * 4*8 { 


Maer 
—— doo: zijns (eere Dunne crandi Eens die van Eerbefie. erupdt ‘oft — nge 9e 


op ) Danerechte ſyde —*5 — wit / waer Door Dat bit cruydt — A are wordt: chde 
oock Por enti illa om d 


— fie Pe daje, eh Er sa 


7 — 


bemden hebbende ſ ft acht dtachtighe feel d ruypen noe 


xhenefe € Agrimonie, datſe 
n J Pr — Ef @ ſe Bet * —— — doet zeer ee 
dent gheronnen bloet / ende aroepet ouer al z lee * ene aende w eghen en / ma — 
op vochte plaetfen. Men — 3 (dit er — becke f — 
gelfhe vroufens afebrupcten ighed an Dit cruyde / om te verdriffuen de ſpꝛoeten/ 
vlecken / ende — Diemen vande Sonne ghecteghen Ee 
hde vrouwen. 
Trag. € b oft de (ike end andenrugahe 
—— pe LB nina ARES 
Die toijfoingfer-erupdc fender n n ptaphyllon kennen 
zij ghedeylt zi ormentilla, om Dat de zeer groo⸗ 
il d d 9 ende * de pijne Diemen doo: — fer 
— — it Dit cruydt in boſſchen / op bergben/ ende i e ende maghet 


1 & 8 
{ Alia tus ak we AS E snanite Aô Gat 6 


—8 Kadt) Adil“ Add A hid | 82 ve pr 7 lijui⸗ 


Door paths de Lobel —* us 
Ee rine Latijn/ —— vel Hepth tha Î 
phy Ilonyan Chrylogonum Dio 5* eeen ‚ In Latin / Fragaria & Fraga. 


In 
 puptich/ Brickwurtz ende rot in iw tj. In Boochduntſch / Erdtbern. In —— Freſes. 
agate Lorena Engelig/Bektopie In Italiaenſch/ Fragolaria ende Fragole. In 


“eeft To: 4 Engelfch/Dtrauubderpe. 


S De 
DL DD zj (as 5 CR 


hsl 
zi 


— 


MR 
RD * 


— 
lj pe, 


ie vande Biftorta bvan — ſwert / 
er ai — * bloemkens zijn die vanden Oane vanden We gelen em⸗ 


ghet cruydt g 
acht ende werckin abe. 

nd is van crachte den —— cruydt —— dient — wel om wonden 
ende fiſtels cc tak ga Is zeer goedt teab ſ 

ſtilentiale ſieckt d d dryfuet fenijn vand 
erten. — eopin ent de pee ende Leuer / ende gheneeſi de eens 
Ghedꝛoncken oft van buyten opgheleyt / ſtopt de m maendtſtonden vande vrouwen ende al⸗ 

t 


6 


Me y 
—*— scene ef — piſſen en kan / laetẽde daer een renee eñ De partie gheſterckt 
hebbend ts eten / ende belet 


— etende Brimeuren. pasen 
a eſt ſy de ghene die van binnen ghe equeiſi zijn weeer drie et fen hebben. 


dien dn be Toꝛmentille ghebruyckt in medicinẽ eghen fleirfijn / ghelckmen — 
ghe 


844 Jae xls Lei? KK sie 


Tr ME API on 
Aal d bd V MAESEN — 


Groote witte Gertbetien. An Latijn, Fragaria 
Fraga maior fubalba, An Walch; Chapitons Wilde Eertbeſien. An Lathn / Fragaria fylueftris 
ghebeeten. mizimê veſca, ſiue fterilis, 


heu / 


Sn Enghellandt ende Nederlandt groeyet dit eruydt inde houen / ende gheeft meẽt dan noch 
eens foo groote vꝛuchten / van verwe euſſchen geel eñ wit: ander ſins is deſe plante Den anderen ghe⸗ 


Es hadt. 
1 


ae BET Be, * 4 Li 4 Li pr ; 


Wilde Eertbefien. 


* LC a as afie ans 


Deſe gheheele plante is magerder ende wegemergelt / m ghed 
der deelen den anderen zeere ghelijck / wighenomen datſe in ſted hten veel cleyn groen⸗ 
IJ e beſie & CEI NC Ct Ct * * EC PE as “of Lt AJ maer 


' ke hdd | Pt det £ , vant 
ontieflick van ſmaecke ende zeer dꝛdoghe. Defe plante groepet ouervloedich op DE rootſen van 
Cornuaelle / b thuys vanden Edelen Heere Muyl. In Nederlandt wordt DIE veel ghevonden PP 

rooiſen de inde b — gheleghen. Gario⸗ 


wise 


* 


DN 
DEE SA) 
ER ZA) 
— 
9 
— se Je: 
IDA AR 5 
Ny JEN / 
il (/ 
— OAN: 
EREN GS IN 
— Ain RES 


Door Matthijs de Lobel, | 5 


Gariophplaet. An Latün / Malgezis aarde hrilan — 


an ain Plinij An Beochouptich/ Benedieten Gari HE ú ; 
tz. In Frãch Rie In Engellch / Auer ——— — —— 
———— Cariophyllacá 


9— 99 
W —9— E 
—R 


—— S 3 


Ja 
a) VI ( 


Def ghemepne G iophylate groeyet inde boſſch Der d helijck / de 
welck k h Latijnfche heeft pi len zp dat den Geum van 
Plinius wate wiens wortel nochtans. om hacren winemenden van een yeghelick behoorde 

endt te weſen / die de ſelue grs gheroken h hebben. Want ſy heeft den lieflicken reucke vande 

ar soft Giroffel nagel / en Ugh ee 
——— ſtele * — voet of b og de welke bouen in for 
add elk ens verde bloemf den G 


gie ghelijck — nae de welde comen lanckwoꝛpighen rouwe ſtekende bollekens — 


—— maer van rouwicheydt ende ghedaente Die van Agrimonie, tiens crachten Date 
—— te weten in warmte ende meed ahetimpert. Dit cruydt woꝛdt om fijn crachtẽ ouer 
anden Herbariſten inde houen gheplan 
Cra cht ende werekingbe. 


—— * in shef h 47 ah AT ff à nd a Ait eEr 
pe —— sid * € verwekt de maende⸗ 
ſtonden v é EEKE EENS gp 

— Dew an Garyophylaet in wijt 
aBefoden ende ghedroncken / is zeer goedt den benen die —* ende wan binnen ghequeiſt 


bijn, lid ſterckt de maghe ende helpt de ſpijſe verteeren De ſelue wortel met wijn — 7— 


feght —— eeft dunne ſwerte wortelfens] die wel rieeFen, ende. gheneeſt niet 
de ch te ae ad borſt oft vande fyder maer doet oock epen de taeye — vande bof 4 


Inde boſſchen v van Biaban mere editen 34 hi mand grog , 


ü 846 Jan ch ij 4 ghe va Eu had AV itt phyl / 
LEN sE EN % af * FAA a RK ME 
deſe Gariophylate mac baant ib mbt zeer ouervloedich: de welckt alſmen mee x tfatſoen vande 
5 / oft worꝛtel de — repꝛe⸗ 
fenteert: want de bladers zijn rond haf 
veyl ghelijck / hebbende noch aen deme ielfens — zeer cleyne — der maniere 


laa, 5 Je Fer BTA nen cley⸗ 


nen oingber Die vanden — — ende f zeer niet hebbende d icke vande Gi⸗ 
roffel na nag loft t NardusO Deb on F h ſe ſ*F { 
À — II vers VOERDE 
CG Te ZG Ló *8 ú / 
Groote iin ea met vene eũ Diges Alpina Pentaphyllea Cariophyllatas 
ghelycke bladeren. In Latin / Cariophyllata 
maior rotundifolia, ——— llata montana 


Matchioli. 


„Groote Gariophylate. 

De zeer a —* — eñ Apoteker Pee⸗ 
ter van — h onſe zeer — vꝛiendt 
beeft ons wt —* tn riſcken bof va n 
mede ghedeylt een zeer aerdighe ende — 


— min — — Ee 
„ende ſchoon geel, Tſaedt is met wolle beſetghe⸗ 
lijd de Ceucken ſchelle oft Clemaris- . 
Pentaphyla, Cariophyllata. en Hs — 


41 & 
Inde kF (er EE 
Daf € cruydt was M & c 


anden Gerani helijck deſ— — —— odi / ende eenighen ſoe⸗ 
ten reucke gheuende / gaf tef n dat Gari ppl pla — — 

l racn Dat blads Die ín vijuen gheder ple ij jn ng ende rondom abten, 
vanden Bijf- vingber- —— De bl geel / me hg 
—— van vande Gariophylat dee 
“Oarpnare banen 


ſch ten die wy ſaghen inden iaere 1553. byde zeer — 


teler ikan Jranchois — ende Andries Bellicock / — deels in hun 
ei deels inde houen/ was cen * cruydt * geer — troſ Fens van cleyne en van Ste A 

te ende maniere van groepen den Sleut er de Sanicula Al F gbc — 
men geel ende buyten hen ga) —— —— inde middel weſtel nde) * 
F el ſteellen / dat cael ende Dunne was / nde we ven zeer veſelachtigh ew 


eG 


Door Matthüs de Lobel. 847 


Sariophylate var Bevonen, Indien Véronenf tem Cario⸗ 
bullaca Horé Sanicule'vrling. Cortlá Macthioli 
|l Aant : . 


J ecnavo wuvoepfi / 4d 
de op yeghelick cen beſonder blade dien van 
Maeluweachtich Geranium oft Sanikel ghe⸗ 
lujck / te weten rondt / maer rondtomme dieper gez 
ſneden ende cleyne ghekertelt rouwachtich; ter 
aerden gheboghen / ende een weynich breedt wi⸗ 
o⸗ 


ſpreydende / gelijck die vanden Geranium.So 
daenich als wy gheſien hebben byden huyſe van⸗ 
den edelen Jaques Cortuſius van Padua / die 


ſommighe planten var ouer gheberghee ende 
weiden lande van Languedoc lieten flen/ ende 
Faust taris Kelk tE CA a £ E ino {* { 

ot ie bd 


te is tfacrmentrecËende ende drooghende. 


Cracht ende werckinghe. 


Matth, De bloemkens van deſe Gariophy⸗ 


LS fate gheleyt in olie van Amandels ende Rooſen / 
ND @ 3ijn zeer goedf om te verſoeten de pijne vanden 
ZINNEN zenuen ende lieten, : 
8 AN VA AN) F 
| ak 
— * ZAAN se 
SZ IMNN — 
LD INNNN 


alte Pea Lass Wis th A A sad Wortel / 


persen Rhodera phone — 
s bloeme. 


Zn 


Phu, Gue Valeriana omnis, Daleriane, 
Nardus montana. 
— Monſpellienſi jum. 
maior, Beuernaett 
Saxifragia Hircinas minor; — 
e. 


Phellandrium Plinij- â 
Pimpinella, Pimpinelle. 4 

Daucus ſecundus Selmoides. 

Ammi vulgare 


geefter-woztel. rader Oftrutiú — 
Aftrant ia — * ſij iS myrniú GTi — 1 — 
gs rantia, Ligufticú An- ut Be dpi, — — B 
Mechlinien 1um. In Blaems / Wilde Bliendze 


recht. 
„guill, pils Beds — In Ens 
Belfeh/ gellitorpe of Spar ende Lanbfloop. In Engelleh / Ailehweede. 


SANS 0e 
RSM 


Are 
AI J 48 
NN 


* / 
RE) We s 
6 y LN 
R Vrt Ke 
fi / — Nd 
N 07 JJ 9 
NA ST Sik 


Á PA iN ZIN RN 


— ES À 
| Den 
4 
dtd lijck Meeſter wortel oft — egheuen / mad 
ee — —— ende crachten. Sp is van âBedaente de tamme Angelica ghetcter 
an de wilde / nochtans — de bladers mee den Ouptfchen 5 Beerenclaeuw ze ende — 
— welcke meeſtendee ben opd) 
groept zijn , De fiele is —* ende ghefnoopt! — — abe. De easontens se 
tſaedt zi Liseenen vingber dicke / met 
ſaſelinghen in D'eerde —5— van buyten bruyn / oe neh witachtich / weel ſtercker gr 
e n cracht ende reucke dan die vande Angelica: ende groeyet hiii op de ſelue plaet 
Daer Angelica groepet, — 


Cracht t ende wercki 
Ed is goedt teaben alle fenijn/- eskinade, leghen alle quade lochien ind en 


ref A 
hed of 


tik Enait 


B ei ten ard oe 


Dooꝛ Watthijs de Lobel. 
as iden ei: erde 


fs 
Ee 7 
XT Ne € 


J 


— ende als Tragus het de cortiche ile — De 
bef, © doet eben de grofue tacpe Papmen ende materien Die op de booft vergadert — 
ende 


Sove oock fchepden meld ende bloedt Dat int lichaem gheronnen is / ſterckt de coude 
‚mage gheen Diefe eten fde watericheydt vand da ende doet wederco⸗ 
fensnde fact afde doode Ee als Tragus ſeght. 


Meeſter wortel met de bladers — 
e beg oan dulle bonden, oft: van ſlanghen „daerop ghele Dt, 
Mſer·wo 
* A4 and 


4 hd 
— * ,50 € K — (rif raf eh, 6 efo, iN (K 6 
Met naerb ve DE 


iſe De huy achtighe coetfen. 
befoder —— 7 


J 
ater asin A6 


(F PB) erg Ie 
Re metten cortften gheſepdt / fi 


— — ie 4 p: pt fs € < 
peen mach doen, Trag. M Meeſter 


tica fydoet ſweete n / ſyiaeg d de dweicke —— ende 5* 
meu ende ‘verfoecken, Met of wortel of met hac fap/ moghen alie gheſwillen / 
vergaederinghen, 

Tſap van Meefteriv 


oel, eet weeh ende verteert tqnact ende vuyl vleeſch vande ſweeringhen / 
ende etende — 
et 


Wilde bliendze 


35e — — Angelica, 
— Fn Tatijn / Angelica, Smyrnium Cor 
di, niger nuperorum, In booth soude Wilde Angelica, In latin / Angel 
Kam Angelie. In Franchois ende —— — Phellandrium Plinij, Guilland 
Angelica, In Engeliepr Angelen duptſeh / Wild Angelic. 


neerd De Bene die ficchen aleen coat top De boꝛſt zijn Door conde — bie met zeer eel veel 
winds ghemengt zijn, al í h varfch ps is (op datf ab 

Ed 5 roulhepdt *8 Re *8 gh f. zenghe ds / verdelen 
de / ende afvagbende. Wortel v hde verl ghe / en 
helpe die teeren / ende is therte wiebel ende — Det bladers van Angelica zijn 
geer goedt abel eyt op nde ſlangh 

tie 5 
De WBide Angelia _ wilde Ange MEHR — — 
De wortel is iden is niet wite bpcanks 
— — ghe lijdt, D Det} 

D Eens oft bl Deſe ite 

—— Enghe ellandebefendt; waer dat ſy die geirne ghebruycken/ om * beant 5 
tijde ffe te ghebruycken: tant ſy betert ende verteert d — vande en 
meer ghevonden ende is lieflick. — 


Archangelica. Paardttweeghtthe Angelica znaoalich) 
AE de Norwe 
Deſe Angelica beeft grooter ende ſtijfuer bladers an. be — appe Ir de 
énde wydt op deerde gheſpreydt / op dauerechte fpde wt blau iende / nechtans 
— — roodt: De ſtele is bol met veel ſyde — mans gd, 


Boor Matthijs de Lobel 


852 Beſchei het Panax Heracleum. 
* 5 — a 3 8 
* Ts Kd £ rr pen : — 
ese datde crachten g h ald bp ſal de onſterck 
ze aai —* * 5 * — Es al Be 
Dd F en ET ot gk ent B 5 Sapagenum, je 


Door come darter. — kneed ſwerier / rooder / oft onſtercker ghevonden wordt; nae dat ohe⸗ 
mengt / varſcher oft ouder is / noch oock gheheel dꝛooghe is; foodanich alſmen fomtijdes fien mach 
in vuyle beſchimmelde Apotefen, 


Panax — Herculea, ſiue Heraclea, fronde Andere P de Herbariſt nten * 
myrnij vel —— — alte … In Lathn / Panax — —* 
— aut Paſtinacæ folio , 


SZ 
\ EN 3 
9— 


SD, ) 
Ne — 


de an 


ES ee 3 


er | 


TETE NE DEE EE 


_ Dor Datrhijg ne Lobel, J— | 8 


* ec re ff 
len 


jole. Ns 2 —* D 
‚Di * ap ER re A as: 1 


zeer ſy jwt in eenen put in deerde d 
ode Inſghelijck inden Ooſt / — den fie / ende weoldegende fp mensjes 
Debefte wortels ning Die wit / ſtjf end 


—— ——— zijn. De den middelften hollen ſtele ië q 
Arde epi om eten, 3 Ban dit fap pordt meeſt ghepreſen h —— eht 
vwr EN UE (Ae ’ (Al 
dwater ſmilt iltende / end fe £ Dwordt ghevalfcht met Ammoni oft Was ‚Maer de 
ſch ſſt ſſch d h in D h de lterfranAf 
Li hd 4 Oe Ot J 9 Ad Added 
me ——— wordt, 
creeerde is OE 
É BEN ardin ChutAS eN e * ef 7 BR—— 
is zeer goedtteghen tſch | pijne inde fijden ende erim⸗ 
Kif 2* 1 — * —6 is kle ni * * 
der je — Ati ene pe dei ot 
Met etbonich gemengt / 


Ocooba⸗⸗ 


geel ghelije lg le —— 


| verweet de smf vande vaouwmen doodet de vr * ende doet de winden ſcheyden die 
Deſe 


h gomme is oock goedt op het 

Gia dt ghemengt ond fte: fp doet De Carbunckels 

eef pfd * willen wibreken/ * verſoet dat ee met vofijk abemenatende daer op 

anax inde gaten vart nden tanden gheſteken / verdrijft den tantſweere / ende maecket 

kene. Berp op de — gheſtreken. Van deſe gomme met peck worde een excellẽte plae⸗ 
ſte ronald ſonderlinghe teghen de beten vari alle vafende ende: verwoede — 

van Panax in cleyn ſtuckfkens gheſneden gheſteken / 

—* Babe vrucht af. De ſelue is geer goedt teghen de verouderde quade foceringber ende 


in met honich ghemengt / doet t'vleeſch groepen ouer de ontdeckte beenders / daer op geleyt. 

dtvan Panax met Alſſem gheten/ verweet de — maer met Dof ie 
goe J vid 7 —2 teghe d'ops 
fogtoande mioeder. Galen, Pana' ẽde / m kẽd eñ vertelde) ín ouegt Dat 
idni vande wortel is oock eén de Bend. naer mint — tſap. 

ze bef oock eenighe afoaeabende cracht, Sne rom dat * De ſelue gieten om — 
doen groeyen ouer De onideckte ———— quade verouderde ſweeringhen. Want ſulcke dingen 
doen Doen ghenoech vleeſch — te weten — ende eenen dꝛooghende ſonder zeer te 
ſe boecken Ná 14 N TE GERE 


De oruchti is oocf hees): ende een bequac 


nanda tn a — 


be perulaces. 


| ee, * me aneh aques Renaud — ———— 
Ets migen ze 


8 tr PKen Zaad, E Han T C. te Cars 
854 2 2 8 


’ 
ere Ê * *. LN Jd Ms ONEENS Ee tin 


Der bonen van —— 
1 G 
—— —— Dioſc. Gail nine 
bern Theophrafti Anguil.2 S Sr F 
* Lac ippoſelinum Matthioli. * / 
Laferpicium Silphium. Liuefche. gn Engelfch/Aouage, 


— — EI ce 
— 


— vandathebenf daegs gheſchie deſe ſchuy autoeriteyten en hebben wy 
gbeenf y ſcheif De deſe hiſtorie wt De boecken Der ouders/ 
(ck k tijd, al Dat fp leefden / de ſelue planten fouden by auenture niet ber 

Fendt zijn te weten van — — * van zeer vele —— Gomma 
ende Theophraſtus niet en hebben / dan al⸗ 


feene daer af ghelefen oft hooren ſegghen. ars zijn hier niet veel ——— van noede / 
ghelij —— daegs de ed Agfa onderſoeck ende verre — — ats dickwils De 


ie mac Dicker ende ſifuer „ De croonfens zijn groot als Die ade Fenn oft breeder Dan pe 
pe Dille: Tſaedt is bladerachtieh dien vanden amada gelijk / plat rondt / wel neckende en 


was,” Daer nae bꝛocht hy De ſelue tot 
ende verfrandighen meefter Rondellet / m meer dan 


«Â 


Daer p foo J A, Ee ie * ror MEDE , 
wdd wander —— die —— (om Sraechades — 

— men nochtans bedenf daegs houdt voorde ghene Dik tegen OPE 

Hyeres in lil AAA | } nn 

A, groepet onder veel ander fonderlingde p ie erf 

— zeer g (heeft 

graeuvol ſapo/ ſach Eend Der dan Die vande — — 

De dickie foo groot als die vande Ferul * bladers zijn di ande Joffon warcte afc? 


Doo: Matthijs de Lobel. 


855 
t metten Ferulis t ſteckachtighe planten te accon 
—— * * beb einde helde Died * t Heer * Bꝛancion ende oock tot Parijs 


* Tſaedt heb dd 


—* 


*Lichenas. 

* Atramento 
futorio, welcs 
ke een foorté 
ae — 


rtIae n 


856 Ate 2, , Y, 4 — PN A / Ate 
deden dd 


alle — van windighe — ende gen gnen verteeren: nochtans —— ghe⸗ 


F Ore Cr | 
D fers Kk * li ae 


ded, gh Ò murwe te maecken ende te verdriſun can 
id — quactoucs 


hus Ger. 


WI 


—— cage: Á Se Diofc. —— 


Laueſche die ſy gehoude hebben voor een foor 
an Laferpitium , en ís foo fchoone —* de 
— oock ſoo lieflick ende ſuet 
van reucke. De bladers zijn meerder —— 
de Sofi rmarcke: enb Dicke, — 
ſterckachtich vã reucke. De ſtele is hole Beda 
tich / foo zijn oock de eroonkens. Tſaedt is lands 
worpich/bladerachtich / diẽ vanden * —— 
num Wp keagben habe defe planten 


den gheleerden Herbariſten voor ooghen / om die 
nerſtich te ouerſien ende te oordeelen: want fp mos 

g } — 
flachte w k di d 


Africe cû peerd byde welcke voorsvaer de drye 


—— tel van onfen era ( die om hun zeer hellen⸗ 
ende b cants nghelſche crachten ende naemen 
ke Kee Siet 4 * he b felu 


én ag- 
5 


/ il SAN 4 ij Ean ten € ghen / fi foo verse 
en als fp niet hooger en en zijn te achten. 

gan ende werckinghe. 

— doet water maecken eff 

feeen eñ if af Egraveele: oock verwedet de 


—— * 


pa 


den ie wie Ent soc de winden — 


nijnige dieren. D l ï tie gebruyckt om d * paer 
ge : ie te verdeiven. Ende word in dꝛancken ende ſyrop om D maendftonden 
te berwecken. Doden hai water van — verſcherpet tgheſichie ende verduſfi 


de ſpꝛoeten. 


— — Deer of A ADE | C yli wt Diocg. 


hdd ee Bs are AAFENS 
ehh TARS C — Kok . 8 MEE Ex 


acap umeuven: tghenceft de ghebreken vande leuer / — — ſieckte / ende die 
eb en aeffem ver! 0 — ghendemt : want het beeft een heete iid isatje 4 
ende Dood opiepsbn vande meco ee inevolie abenenguie zer aoe otten 


* 


Boor Matthijs de Lobel, 857 


vLibamotis Théophrift?, Sefeli Echiopicum herba 
1 sDòdondi,Sefelt Erhiopicum Mate ioli,Dau- 
ceus ſecundus Fuchſij· An Boochduprich/ Weits Libanotis Theophrafti maior. 


/ wedt 4 AA, 
EN 
SRS 


ke A GZCAD , 
ig B Al san, 2 
D A 
DP) © 
g” 


— 


9— 


—— — 


NN * F — — — 
NE SC > 
/ ED NA ZR ih Wi 


debladers 


Groote Libanotis. — 
———— * Lt: k — * ghek. elt ſe DE, di (ceo 


Deſe heeft vollijuigher / rond ado dwelcke 
els gheſonden zijnde / gheſaepdt groepet inde h Nederlandt: in alle ander din⸗ 
hhen io deſe den PE EE EN | pn £ En * gheſlachte ⸗ iis 

ee “ 6 A —— hdd Dt 


ce 3 


8-8 Ak aPefaa dieeten zolaat evarnt Werft AmAs tel, 
) VINES MINDGEEE 


ne pd * As 
Swerte Beet-oartel . In Latün / Libanotis Theophratti minor, Libanotis ferulacea altera, 8 Panacis pes 
Ci lis. ius Fuchí.foliis iandri. An % hah ſch /* ves Ye pn ' - 

4 F —2 


es nonnullis 


Deſe ander beeft veel minder bladers die va⸗ 
de Veneetſche Steenbꝛeke naeſtcomdde / groeps 
ende op beyde ſijden vanden ſtele / gheliſck die 


weynich ghekerteit ende ghehackelt. De fiele is 
tense crete EN { B CP CaoMese rj 


foene Dien vande Dille ghelijck maer wit: De 
bloemen zijn wit groependeop croonkens De 
wortel ie ſwert / ende Beeft eenen goeden reucke 
zeer lieflick om riecken. RENEE OPE 


Coliander. 


Doa Matthijs de Lobel. | 853 


oïiander; In Eat tin / Coriandrum · An Booch? 


tfey/Coliander. In Franchois/ Coria ndre 
dRdeats/Caaardelo. ——— Tweede Coliander / minder van reutke. Zr aathn/ 
\Coentro.Án Sp enteh/Culantr Sende — „Cor iaudrum alterum minus odoru 


* In — ende Eoliand: 


———— en, Want deb teirt/ ende met fap van Coliander gh ſoo ver⸗ 
duftſe matelick / al dꝛooghend el t datſe oock heete ‘ghefwillen vande 
wanncliëbepdirwoanet dat ait din beni. zeer — —— ſy een weynich ver⸗ 
coelen ende doer — ſonderlin 
de Wegh ebꝛee / ende Benus hayr Adianchum ghenaemt (als Biolorae⸗ Fafc)be de 
coude gheſwillen ſcheyden ende vergaen. 
beef | W de fel ——— 
d etende — — opghele 
olen ghemengt gheneeſt de punten oft eee — Epinyctidæ, 
de gin oft b heete dd vande — pe — eumien 
cruydt met Boone —— eeleren incent wergaen 
De Datefeven ghedroncken /i at afde ) 
aBenomen/ beroert toer erſt zoet tſelue — 
— cken. van — —— kou van Siluer / azijn ende 
Koofen af — 


annon; Corioë: “Cori andru 
angin si ——— ——— Cori A namen 
hebben. outfte ꝛieckẽ noement Coriannon: Maer alle de io he Medici ns, cetent Corion, 
abi oocf ob er ht rie 


or ED ae C ſ egte kan df * kro et ed lick. Wan 
toont Rekkon < H — pr A — GATE — 
—— welcke een —— —— vrt — ‘ghevoeghe is een weynich tlamen⸗ 


Geens; Mides alle de weicke dingen; Dat dinerfchelick doet at het gen pe xe Dioorides — 


Shemengde 
Geckten van 
tbeghiufel, 


Morbi impli- 
rati. 


Door Matthijs de Lobel. 861 


5 brian A Aoi hals. Comrof AC NA BT Peak aa 2, ief letſel oft Clan € 
kens ende OOC ET KEE Ce zaet dt 4 ’ 3 | hd had Ae, hhh d 
Y 4 
« wor den. (EA * 1E" AS 4 Erm 4 
tld el ie zerdinnr, metta 
DE beef if gheclouen / ende * zgn st dna 


EE h 9 E — 


den zeer gheſchickten / neerftiaben eñ tief-Bebber van welantfche —— 


—* Plateau. 
petercelie. Fn Sriecks / zerwor, Fn Latün / Apium 
Hortenle, Petroſelinum G re & ble Jouffrou⸗merck / ende Eppe. Fn Latin / Eliofelinú, ' 
In Booc chauptfeb/ — ende Peterlin. In Paludapium · In Boochduptſch / Epffich. Fn 
serre De rſil. In Ftaliaenfch / Petrofeli= Franchois / Aſche. In Walfch/ De appe 
no. In Spaentch/Perexil. In Engellch / Perſele Italiaenſch ende Spaenſch / Apio ende Perexil 
oft Perſelp oz ed Parlelp, d'agua. In Engelfch/Amallage ende Marſche. 


—WM 


he SNUSINDA — 
af —F U We Ee —67 
NEN af \/ Je 
EN Ny DN Pen * 
NZ 


SENT ig , Ee 


NSL mn, it, 


N 
1 Zl Ne 


OVsat 2 * *4 — Ee Weede E 
— ale L-unaticunt gBefepde/ var Dat vett 
alkenen groep. D pc heeft ſommighe crachten di — 


eñ van 


eñ 
Diofcorides beſchreuen ie bacop nochtans daer fasten willen, datmen —*— —— dat 
wp fi 


De fetue of oft daiſe gettjck zijn maer wp (px wy ſouden verclaeren teloeck ende aer⸗ 
B ste. VOE Ars * Fe Cs et of £ 


en autoritent van Galenus, dat defe 
— —— de manieren: van cuveren — weten dat — zijnde/ e beverhitinge 


mad 
ghen / end 
vee IE J J Je 
ollen: bos f di rd Diafvorid A 
Kalki / 

heneſen / ende die wel bi abe mesfighe Mar 

Ehiat ans 4 * ind * 
PA * Prichhik —— J er redelicke 
dins 3 
Deel renvanss — — ms Et en Bag ——— 8 

7 1 Tr tnoe edad J 


862 Belegpijningheten oua arch, 


…konsfsi C\ fe afs 


ngen er 4 Ct 


EN EN 5 L Kk 


hebrect beenen! : ad f u Galenus ende Celfüs „ende 65 een ak 


B *. 
ghebruyttt heeſt coude drꝛooghende remedien Gale- 


PabN Fn 


— welcke 


nus warme / vertel vo kende e / miet goeden voortgand: ——— 
ens / met fap van Violenen am eenighe boonen oft ders 
ghelijce vruchten abe igt/ é j h —— vi Can 
dien ghemengt. Alfooe der d Col lander Die drooghe ende vercoele 
———— de elsd d ie ende haer | en 
—— hat BOE Aas! 


ſcheyden / ende eenſ deels verdreuen wordt / 

is / door de gheopende ſweet · gaten — isals cenen domp. Daer zijn veel —* van 
Apium, waer dalderghemeynſte ende 
der reden meer door cen Mit. foijafende menige dan ceniabe ſekere merckelicke ghedaenie / 
— voor het opzecht Apium X Barron 


* IK « Fles 


Shecrunc⸗ en 
keine pese, „ SOANEDE zeer excelente 8. ——— 
schie, h groeyde / ghebrocht zijnde u — — 
— Ba * £- — ei * — Deſcne en zijn 
—— — ee 


Jouffrou marcke in Latijn 
lijcker foo sel van ſmaecke 5, wan reucke / in noueahen dat by al dien? niet fonder reden mil A- 
pium Doo? racdt vande Medicijns Chryfippus ende Dionyfius verboden beeft gheweeſt teten/ 
om dathaeft de vallende ſieckte doet ouercomen / ende den gheſichte contrarie is : men mac Db wel 
daer voor houden —* —— Nocht tans is Die zeer crachtich / ſommigh 


La DD 


Ad 


Ë Je F6, Fi 4 


Diofcorides. J u marcke groepet in vochtiahe plaetfen ende is meerder Dan Bret 
ende goedt — de se sien 


tinoende 5. radicu 


* ER Pr 


Diofcorides, Peiere l 
ders met broot oft harte — de — g goten ooghen. an de beer 
borſten die met gheclontert ſoch verladen z 
ende doet —— maecken row oft — — / d welck tfaedt fiercker: doet, 

De wortel van Wetercelie in water ghefoden ende ghedroncken / wederſtaet alle fenijn / mi idis 
datſe doet ende gheenen camerganck en maeckt. Totten ſeluen is dat ſaedt — 


ama ende daerom worde ghemengt met medicijnen die de pijnen verſoelen/ ende vork inde ”< 
—— kelen ende remedien teghen den hoeſt. 
—— 


Bergh Eppe. 
Cena, , ' 
Der eheeft een dicke langhe / witte, welrieckende cherpe) ende fpecerpachyigherwertd 
en hebb ee —* — ſp * he aen es dit vande Libanotis. 
Res an ARN Ensor BS, De 2e — ser, — 


Eroonken is den ſeluen oock gheluck. Dee * en wordt niet vele ghevonden dan in t — 
ontrent Lyons / ende ontrent de Sonne oock in dbs in Piemont, 


Steen 

Zeer luttel werfchite vande Petereetie in. —— deſe Stieen · Eppe / die vande Veneiianen Di 
Petrofelinum Macedonicum —— wordt, Gorte zijn Die vande Petercelie oft cer de | 
gh wbitus hooghe / de croonfens zijn wit ie 
tichrende tfacht licht clepnen nPetereelie- OR s 
begoft met groote nerſticheydt — le worden an oware fuctel gevonden woꝛdt. Dit 


oe rCratht ent kinghe banden Bergh Ep wt Diofcorides. 
Diofc. —— ende de wortel van —— met wijn ——— 
—* 


oema 


ke hdd 
ſtonder ———— E af 


hk -} EN ag) ) 


ehs —— Sem ſer Ee & 5 an ger ander 


olen brik > AE rr c, Ga- 


nt GE Et ï 
4 
* 


VE en 


TN EE A EN 


bhi. adt 


Betis 


— Matthijs be Lobel % 
Steen Eppe An Lat Br / Petroſelinum Macedoni- 
cum. oe — die ich. In Fran 
Bergh-Eppe. In Latün / Oreofel ‚ fiue Petro thois/Alchedesrochiers. In Spaenſch / Apio 
felinum. In Engelſch / Mountaune Perſelp. — pt spiedras. An Engellch / Dteen 
Pettelp 


E 


Ed 
EV, 


Af — 7 
—— 8* — 
EAN 
— 


NLS), 
D — Kran 


te. Galenus, De eradhtoande Berg Epperende groote E de Petercelie ghelück 


maer de groote Eppe en is ſoo —— niet ende de —2 — ei cra cad * — 
erckinghe bande Steen € 


Cracht ende 
Dioſc en-Eppe groeyet in — op ſteyle — ende Bef tſaedt dien vanden 
a — beter van reucke / ende ceren * ſmaecke / met eenen ende reuc⸗ 
Eppe Spyis 
En 


J 
Es ee 


Oane — de nad gh Alp nieren ende bbl ende worde in medicijnen afer 
— water doëmaecËt. Galen. Saedt vã Steen Eppe is zeer goedt gebruyckt / g 
Eea ann — oel der oa —— cracht heeft : Want — on 


B í PE falia4 — 
F EJ efter 
De groote E Senymium gijn malcander foo ——— dat de ghene die niet — 
foude mogen fien vande Femer? De — 
omeevoer hem heeft i ſal ſulck De 
goon ebepen zijn deſe. —— — — dickwils eter; — 
hdd wortel noemt; ghelijck tg 
— inde houen / — — heeft / die ſapachtigher / etelijcfer ende 
fi za, Dan die int wilde g —— — 
cË vorm Be ’ EEn EK er ca rr et, 


— —— — 
Ld e 


Veen 1E in MPa 4. Pr] aA ad. Llla6 AA * 4 


854 on. nd 4 4 
Petrofelieban Macedonien ende groote Eppe. In 
Zatfn/ Hippofelinum, ſiue Olufartum Diofc, 


& Marchieli perperam Smyrnium. Hippofeli- 

num Cordi, Marcel!i, Lacune & Brafauoli. In 

Boochduptſch / Groſz Epffich. An Italiaencch / 

mirnio ende Macerone · In dpaenteh / Apio Smyrnium. In Franchois / Smyrnium de Candie 
In Engellch / Aley ou Crete. In Ftaliaentch/Smyrnio di Candia, 


8 


ſijde ·tackt ende bladers die vande md ghelijck / maer meerder ronder — 


ck die 

n. De ſtele is gheſtrept egroeft / wee cubitus hoog he / ende hol ghelij 
cele De mrien id Da Ee) ſtaen met veler faedts gheladen/ al — 
—BB——— geen belijdt. „Dezer geteerde Marcella en 


en willen ſe 
Brafauola 5 — verclaert dattet ie d'opzecht Hippofelinum: ende bie Daer teghen 
ſpecken meer hun opinie te houden ſtaen / dan de — te volgen ende — be W * 


on 

meyne Leur icum niet en ſouden J 

P'opzecht — onlaneks in Itauen gevonden, nieten puoent beeerin rinfiede drs * 
9 oli ennen bans 


; wileggher 
—e— ——— 
dat de enige vakan Maer hy ſoudt v erfeert ſeggh wit 
de: Iſt d ai tDiofcorides, gheljck ghy ſegghen 
aer af nergẽ b creed dn à 
lin D welck nochtans de ier uwefchtandt/ Enghelland 
andeng peen aken el, oock doen — nu empate 


Dioſcorides. 
vghemepre M ian dte rg at tr edt tn 2 pet RO F * 


tee de ne 


Wait 
. 


Door Matthijs de Lóbel,- 865 


Debladers bie inde 


Galen, 


zet ien 


EE Cracht ende werckinghe adve 


Goedtseahen inwendighe pijnen ende ghefwillen deſghelijcks oock te 
gbc bie de maghe doen —— ————— —— 


856 Me Pele laad, Faa 6 Yaa AA a fEL 
pe Jer pe hed — Paltinaken / 


ken / ende dtſtond d en: De ſelue wercken doet oock Die de wortel 
buyten ghebꝛ md Tſaed d medicijnen die ha acft he 
verteeren / ende zijn zeer goedt voor de mont) in —* dat Di inwoonders aldaer de felue inde 
fpijfe voo: peper ghebꝛuyelen. ghevalſchtn ſaedt dat efen ee 
ghelijck is d'we | b kt wordt / want tſelue ís bi te. Ander men 
maor AS VaneBel-faeNt afs Cafals peen ne sas afke 4 
daer het —— J J gufticum. 
dt cnded í el zij ĳ ded en tot inden —* — ende ver⸗ 
ader foo geen datfe de maendtſtond d ecken maecken. 
paf. —— Mozen bande kei In 
n / Paftinaca domeftica vulgi „vel potius 
Elaphobot cumi ss — / Pa⸗ 
ſtinachen ende Paſtenen. In Franchois / Paſti- giardi en an hare In hooch⸗ 
nades. Sn talenten Deltinder ren In ptleh / Sierlin. In Franchois / Ceruys. zn 
— Spaenſch / Paſtinagues, ende Ganahoria blan- — — In Engellch / Scpꝛret. 


qua. In Engelſch/ Perſenippe. 


Nave IRA A AN VO 
3 Sir 5 


AR 


— 


JN 4 

Nd JA 

Ws 
GE 


er © 
AND SES 


— * are Ei * his dr — 
—— — naca cre — Serie van sin den — apen | odstans 
wp — —* — wilde — be Baucia —— geer gh 

— 


* as TR 44 


— Oke 
— 


spenen RE worde datt 

De Wilde — is gheheel den Caroten oft Daucus er in fred varden waten fid 

ee de Wilde Paftinafe nae Galenus leeringhe ghebruncten. De croonfens zijn dicke en de 
redelijck groot, De bloemen zijn wit. Defe plante groepet a die op ackers ende —* 


avn Die min in fpijfen begheert. 


Baucia 


ais er 


„Door atthijsde Lobel, 857 
Baucia, oft oock ig Elaphobofcum? Wilde Padinaken. 


£ in PONT 


4 ⸗ ⸗ nd Eek J F — * 
aar ban kenden hebben gh fes dt / de wel Ê t Galenus — voot 
5 fe appe: Arabi bh ſcked 
reren bruycken. on Vast nij il 4 and 
' h Pb 4 PAPS £ Rd deed *X — Pad —* he 
ochtans eugbigh Er € | 2D | ucia, 
sn Al ——— b fiet ie gb { r k t t ok orides ghy 
en Gulet voorr a d dt tuſſchen vind Wins het —— van die van 
Some dat cen hijs vande h nis / verf h vel ele va pꝛech 
ſeyd dt is Jr 1 Le} 6 Er 7 
in tamme je Paftinafen. 
Cracht ende werckinghe. ee hirs td 
Diofe riten. De wortel van El e goedt om D ſſch 


fiel wordt voor moes —5*— jacdt miet wijn ingbenomen 1 is zeer goedt —— de beien oft 
ſtelen van ſlanghen ende fenijnighe dicte Men ſeght dat de inden — met belt nd 
sede beten vande langen « ende Feninhis € beeften weder ftae en. 


Gal ten 


if prindpaticE drooghende tot inden tweeden gracdt, 


ee-Pattinaken. An Hatijn-/Pattinaca marina, Thyſſelinum Plinij. Sylaus —— Meum 
Crithmum. 2. Mar chioli, Crichmum {pino- vanden Bollanders ende ban Die ban 
_ fam Dodonxi. Oft oockis Secacul Arab? maer qualick. Apium Sylueftre Deden. 


We mna 
NA weg 


N Wip 5 A * 


4 
Sns A pe c£ Pd en — 
— Son / anderfins en waert ank ey — als —— 
ia lin pn ———— * dd hdd 
—9— Nat war Cnetet ende ¶ Daerom wordt od 


moghen in Italien oft elderſins gheoeffent wordt. om te 
de bof ever — De —— — dan vã⸗ 


poe ghelijck ſiedt / of zit 


bo 2 


Water· Pa⸗ 
ſtinake. 


Afphodelus 
Hefodi. 


* B deltheij | gh { Î Ze Pallinaken. 

ter Paſtinake gh ghenoemt h 
deerſel van éender wortel banghende/bolachtich/rondt ende lancËworpichy/gBelijdt die vanden Oe- 
nanthes oft Afphodelus. De welcke midts datſe etelick bin eertijdts ghemaeckt hebben / dat wy 


4 


anf 


den Afphodelus van Di (corides,ise fet ende fpijfe van ſchapen oft vercEensr dan van 
nenfchen. 
Erachtende werckinghe. 


Di ofc c; ref uycker wortels 
sek —— maen Tſeine — — poe Galenus ende Zgineta 
Tſaedt is ſubtijl ende verdeylende / d in in 
—— des ghenen den hick ende cinpinghen des buyckoh hebbe 
linius, Sifer erraticum is dert tammen ghelijck van ghedaente ende —— Tverweckt ap⸗ 
gelid ende verdrijft de walgbingbe. Delue met azijn van Laſerpitium inghenomen / oft met 
eten on Opion A en * 


onamfthepde. clue is oock geer goed om herte 
ghegheuen. ‘Heraclides heeft de —* 
—2—— linen inghenomen ds ende den — die weder becomen ende geneſen. 
me Si y 


JAC WEEKE U fap BEAN EN | r 


naca marina. E 
van defen de joke acnde de 


houden. 
in 


ſchils / want ſy zijn als van tfun⸗ 


———— 


me En 


to Wa mied 


de zaet heden 


853 


2 


hijs de Lobel. 


adt / ott Nepnette. An Latijn / Barbicapra & Vliuaria vul 


Doo? Matt 


« 


4 
kl 


B28 
Sa 
EE 
£é 
4 ast 
k ike 
Os 
É edi 3 
8 
S ë 
Eis 5 
B 1 
Em 
ZEEL 
4 — 
ds Ús 
Saads 
BR 58 
A8 as 
BaE88 
de 4 
SESEe 
° t ad DS 
Eh @ 
rs 
ld ‘3 
dt 
2353 


Septenb 


vlet ver⸗ 


hebonden / de hitte vande co 


vuyſt g 
duift. 


Groote Sentorn. 


— — <t 
5 15 ne 
— 


Gn 
SAS f 


ES 


Ae af aaa Leed A n u 


870 


45 hen In Srier wer è — — ce VENEN 
Harn / Cencaurium maius. An Fra - 
ee In Italiae ——— Ander groote Sentoꝛn. An Latin/c 
4— n * 
tia maggiore. In —— vulgar. —— — Centaurium 


In Engellch / Great Centozpe. 


X pd, * en Uk A. 68 


ders inghegheuen / gheneſen volcomelick 
de miltfucht: 5 beide wy ſelue bevonden he bben 
Vera anderinghe bande ijden Sentorn. 


GEA afs saf p 1 8 ⸗ 
EEN — oi seert Ene ld ERE Ener tool ef za sn Aster 
vo E fe 5 —— — jd 2 zeis — as TD). X 
eneen donde Willem Driefchh De g zij h 
a8 ft. Debl Ee peerſch ‚ &facdt is dander van ge⸗ 
Pr 1 —** Dt A Ed A — — aicn 
Je —* ra 
Ne. Blafus hef oerralteeliekeat pigs roepende abevondaasop feemate ad 
riuiere Tagus. 
| Thinis bloemen. 


Deſe bloeme die ſchoonder — is / rbe nu inde Bonen van —— gaten ; 
ende * landen Noordtwaerts gheleghen / die ſt gh zis af 
—— oeme ghenoemt wozdt Dee plant / van blad ſpruyte nn 

aleriane abelijcE: op d opper ſte vande att 
Fens groepen de bloemen wt langhe —— — de Chriſtus ooghen ckele ende oon 
geer dobbele / maer. veel meerder / van toleurbinne beun. roodt —— ghelijck een 


Ò ade wijk de ——— 
woor f fenijnich gehouden Jee dad, —* * el 
ome beet opgheloopen end F fi olle v/iaeals wanthon bben, fame in dacraf abe 

men. 
Cc * ſe groot goudt g Haast 5 i foo groot van bloemen! h 
vanden ratie Orth ak : ie É maid: * 6 


444444 


be * * — te maec · 


Bes 


Door watthijs vee En 271 
Thunis· bloemẽ. In lLathn / Flos Africanus, Othon * — MEL 
Italorum, Tanacetum Peruuianum Cordi. 


4 


In hooch choupeteb/ Indianiſch bloemë. An Frã⸗ Groote Hobbel U loemẽ. 3, La Othon⸗ 
gpoig/Oillerz d lade. In Italiaenten / Garofa- na maior —— 
no Indiano. ) 


zn PEEN 
Ni EN DBNL NET 
ZENNE P 9 
— Ue 
A 


j he 6 ANS 5 
Sm ENA Ö 
ND — AD 
ok EA —* 
An 


En N 1 


— —— fide indie mf 

bladers ende ſtele den anderen niet onaBelije 

maer veel meerder … e bloemen ine weet see 
rige, Dedi 


ter / de ommige zeer dobb re 
kel / mee goudt- gele bf — 
verheughende Beyde d van 


7 e planten zijn beet 
Se ſmaecke fende en fchijnt niet we wel dé  Orhonhate 
weſen ghelick al inde ne : 
ve pàván De elfiers. ei 
Wied — ucke/ 1 
men edi n / dit vander 
J— vergeet Galéus. ghelijc d iden pe d 
J —— pee te ghen de pijné 


ger us bet alors dat en Caf cabe 
— porie Bes — é Eid, dais 


za at iis pen ze — Sft 


872 Beſtheijuinghe van ———— 


ahd 


Jeker 
Speercrundt. In Latün/ — maior. Phu. 

An Booch duptſch / Gr as Baldzian An — 

chois / Valeriane. In Italiaẽ ——— 


giore. In ns b/ Yerua benedetta. ane hee Wilde Valeriane. In Hatín/Valeriana fylueftris 
gelſch / Sewal 


— 


IN APS 


F 
— 
p 


* 


DS 
9 

— 
— 


Te /) 
RS 
NN NN 
8 


Ne JV W 
— 

— 
7 


7 


⸗— 


SO af F — rm 


ER 
| RY VAREND AR rd 
ED) 


J 63 
— 4 


Seer quellich zijn ſy d llen d V ſonde weſen Phu valt 
Diofcorides, hore paden vande bloemen bp: die vande Narcifle, d welcke ſy alleene in beft 
poi 


c brengben, ſchi intee 
| — en et grootte( abe belicht in Diofcorides ende e Theophraftus dickwils gh —* 
deme En Wma te — — dat ſy met alle ander teeckenen woleme 
beeft va 


| — — 


hi ter tijdt vijf oft fes oren ban dien beten 
oote Valeria iane oft Speer-c pdc ghenoemt wort/ 
ips cubftus boogher aende welcke we de aoe geer langhe bla? 
gin vab oi zE * Rakette oft Paſtinacke DP boppe 
she bloemen en ens / lijfverwich ende we —— Oben 
e/, eenen Dug dif ne gheveſelt / van natuere, verwarmende sd 
kon watt c€-doen maecken / Den reucke vande Nardús se 
binchout belaste kler def teecken is / dat de Phu is v vanden ouder) 
— abend gade: — veelte ſegghen als Phy. 
ckin 
3 aleine verwarmt: — * ——— datmenſe alſſe gedrooght is Jed —* 


In w⸗ at en ende ghedroncken doet oock tſelue / ende is zeer goedt te 
ne mde7vekweekt botf de onden / ende wordt — in medicijnen teghen 
De wortel van Baterfane wordt geval mét worels và ſiekende palme Daer ondere Hi 
Hap tiek J —6 ——— 
oi — 


Kans and annen nd 


iss Matthijs de Tobel. nin 853 


Galenùs, Waleriane ís de 


Vremde oft balfthe eeb An ree 
Clepne Wilde Valeriane. In aathn / Valeriana mi⸗ na peregrina Belgarum & Herbariorum, ſiue 
nor hae ueftris Valeriana —— de — 


1 
| 
b 4 hi — 


— — 


— 7 * 
PS EN 


J INU 
H zb 4 ON IN 


eckſ lers fons 
derlnghe vande tide — gheleghen / de welcke gheheel de ghedaente vande 
groote Valeriane / hoe wel datſe veel minder is / ende bere cen deel den Bebbende dien vande 
Son ide Bioletten — ghelijck. Inde middel vanden ſtele zijn de hanen minder 
nde —* vande wi ane ambte Or bloemEens zijn als die vande wi —— 
— gh — —— langh 


Cracht ——— 


ſen ende in boſch 


| 8 LJ 


louis 


ì Pa zn 
idd Biubte — 27 
Hedie akon. / * — Md Je 
4 


4 To Ek al vr 4 A Li * F Dé 


8 ie Po Eaellrad A | 4 EN Ma beads Aan ÊR AT saf 3 
24 — mr * T > > d A— 


GA Cf aâ ina Kaf EN NAS Pe CC * 
3 * 1 * 
ana £ 


De bladers — 
de wordt gf en eni 
— gend “Premoe oft coal, Daleriane. 
Vooꝛwaer icken weet niet) noch bp a pe ghene die oi beheren Bateriane 
5 8 heuen hebben a / wa leriane heeft / tghenomen een die cleyne is / 
te weten wet De lag wan dien/ je eer vanden —— Bant de bladers die tel recht 
groeyende ſteelkens op bepde ſyden — 3 ive mie 
hanghende / cleynder ende gher dan ind Afra galus bl 
de de fielen vele lane licht -blacuse van ver ad inde middel wiſtekend ek zb, 5 
—3 els is 4 hr Dit — fes de 
worters n Brancterijk, Nederlandt ende 


zincipalic: van — heen ende wordt — om de camers fe beſtroeyen / tplfens ende 
hoeykens te maecken. 


Aildercleynite baleriane. In Latijn / Phu mini- Beldt· croppen. In Latfn/Phu minimut 
* mum · In Wallſch / Sallade/de Chanoine. 


Behaluen deſe voorſeyde is noch een ander 
Waleriane Die de cleynſte van allen is; dꝛaghen⸗ 
de croonfens met lijfverwighe oft bleeck⸗ peerfhe 
bloemen. De bladers zijn gheclouen als die van⸗ 


Pri 


we foo groot en zijn als Die vanden Belt Cy⸗ 
pres, Tcrupdt is een palme hooghe. De wortel 


ghen bpeants Dien vande Nardus ghelijct, ende 
wan reucke vande cleyne Valeriane. Deſe plante 

groepet ſomtijdts op berghen tuſſchen de ſcheu⸗ 
ren —— eenen / ſomtijdts oock int coren / on⸗ 
trent Montpelliers, 


Velt cro 
Deſe plante wordt Velt crop ——— haer bladers als bie eerft lp ir * 
ionghe Latouwen oft Endiuie vca zijn / ende ghelick De Satouwen inde Vaſten end 
fatact gheten worden . Dit cruydt groepet zeer vele inde pe fandachtighe oren velden bar Bd md 
Vlaenderen / Vꝛanckerijck / —— ende zeer vecl ontrent Antwerpen. De e bloeme 
tel zijn Dien van — ctepnfie Baleriane et maer de Blanes zijn. min gheſneden. 


Tis in B md 


Bergh Nar dus 
Bande berah- —— pee ende defeiptie van Anguillara. Deſe de ſiau 
ons witermaten wel aen / de welcke wy ghevonden —— op tobeheraiten * rte 
gelegen / als opde ſteyle af — cBigan in Senena Dee is wt Der NA 
cleyne / ende De cleyne — ane zeer wan bladers ende —— —*— rood 
— gheelouen ghelijd die vande Rakette ende groote Valeriane. Onder de wo —J 


Daar Matthijs ne Lobel, 875 


aonsTTiere. etn Waes DL 
pui 


Serg·Nardus.· In Latün / Montana Nardas: 4 Mon (pellen û zen 


fielen ſpruyten van on⸗ 
Nardus Celtica foe dient; maer 


nde hiehaa “Sk 


2 
€ 


a 


7 * — 
ST ——— 
JAS SS: 


ARS 

TARS 
ZS 
ve 


md 


Zr 


IS, 


4, 


—— 


* 


ori 


A 


— 
N 


bf 
ab 
— 
TANS 4 
SS 


Jh 


RS 
er 


ZN: 


‚ns 
ai 


U 
INES 


— 


— 


Mn ARAS 
KS SA 
Ne Hi 
— 


7 


— 
— 


elle van 


Hoe wel dat deſe Pimpinetie 
dan ſommighe meynen in ingh 
der / ſoo is ſy DE ſeluen zeer ghelijck. 
lijck/ groeyende aen een ghelackte fre 
anderen ghelijck / maer langher / roſack 


Syderitis Anguill. & Guilland, In 
duptſch / Megelkraut ende bloetkt 
gelſch / Burnet. 


Er 


U 


—— 


Eil 


Zoen 


6 


€ 


8 6: hate Pean Laad, Male EE bi AA % 
t 
7 —— ee mf — K ————— 
Dimuvlnell⸗ at, dm P 11 aut Bioinella 
* 


“Beoche Groott Pimpinelle. In Katön/ San 


me ifó à 
mpinella. In — Cbaalters, 


nebois/Pimpie 


maior,fiue Pi 
nelle grande, 


ut, In Ens 


jn 
WON n 


AN 

& 

Ge 
SP 


* 


ES 
—— 
jd 

. 
« 


Gs 
— 


NNS 


S hân rie OUD 


4) 


7 


134 IO 4 9 ze Fati Ma RD 13E NADA 1 Ae 
oote Pimpinelle, … > oor orci 
De voorgacnde verfchillet in plaetfe van. groenen ende meer, 
ins (arts ſpo groot als Die is / ende veel meerder Dan dit ans 
De bladers zijn forstijdts van groote die vande Betonie ghe⸗ 


ſtele van twee oft Dope voeten lanck. De bollekens zijn diẽ vanden 


htich / ende met depecangich faedt Oeſe plante groepet geerne 
de wenden van Noꝛthampton in 


ed 


afachtighe hoeuelfens/ endeo 


or he hoeuelke 
— Aigſhot. 
ber oin gheleyt. De wortel is 


Evs EN ji 
LE di dide dé 
DERBI REA oe did 


als 


5 AET ATS ’ d 

willen/ om Des 

te jet is: 
fen 


— 


ntb 


Beyde def 
lle is lieflicker ende crachtighe 
— — 


emg voile, 
cuydten 


uervloedich inde beindene 
eeruyden hebben eenderh 


en heb. ande cracht/maer die vande lame · 
er, Jochrans hebbe ick defe groote lieflick gpevondenine 
meer wighe 


ſpreydt. aio di 


4 14 —— ratten nie 

er — 
inder zeer werfchillen: foo en bebber 

def plante laten ce ſellen bp de erupden Dien fp oan DANS 

accondeers nietmeer metten Steen bꝛelen van Diofcori- 

Die water doen 

deſe 


Nie weten Sickende Palme Sar 


aende tamme Pimpinelle emmers nictop PE 


manieren pan zeer. 


Ig 


| ptp be Lobel. 85 
— An Latin / Bipinella, Saxifraga mino 
Phellandrium Plinij? Thalietrum Ron del MBeucenaet: In Latijn / Pim pinellan maior Fuchf ij 
pd etij, Narrix Plinij Guil. & Anguill, In Ens Saxifraga magna ende Saxifraga Hircina, 
gelich / Omall Saxikrage. 


* 


Ms 


* 
eg 


endebpcants ghelijck netten van Spinnen J ede foobaniafe alſmen mach fieninde Scabieufe, 
De fiele van dit crupdt is rondt) cael ende hol, met Fnoopen. De bloemen zijn wit groepende op 
geen * ens, Cfacdt is dien vanden Daucus ghelijd / heet ende ſcherp als Carni iae hecter ende 


Dt crude groeyet in Duytſchlandt / Nederlandt / Biꝛanckernck ende Engellandt / inderre 


Le bf de 1 ma 


RT — — Beurenaert. 
eſe plant tit boſſchen htiahe beemden eñ is in alles ve grootef dan de 
Veuernelle / maer niet ſooh eet ed ſcherp / iae heeft met haer langhe bladers meer ghelijckeniſſe 
Mitter Epperdan metde Pimpinelle. Tſaedt 


ghebruyckt om den ſteen te bꝛ — — water te doen maecken / d'welcke ſy beyde zeer we doen: 
* acromme dat oock gheen cruydt foo wel Phellandrium van Plinius fchijntte wefen. Teruydt 
dwelcke beemde e⸗Ruyle ghenoemt wordt / ende van onſe meefters van Parijs voo? Phellandrium Ran geuit 
B ghehouden / accosdeert veel min Daer mede / ende Heeft onghelijck min de felue cracht dan De 
Plante boecin Latijn Hircina ghenoeme / niet om * *— ſoude ghelijck eenen Doet, (want 
oft Liguftrum , die niet onliefuck en is) 
Maer om Dattbloedtende vieefch warden Boden daer fiene appe vinde / inder manie⸗ 
als De Medicijns leeren / een ſonder linghe ulpe is teghen den ſte ſteen is dit crundt ze 
tre de herin Waterfucht, "wordt is oock om de vogende euri 


Eracht ende werckin 
—* De wortel wordt gheconfijt ghelijckmen de ——— Eringium — 
amber ete helpen teeren ende —— an Syis vock ʒeer 55 
tſen / oock den —— 
€ 


t — Ahh Â 


…. wb 


878 —————— ban Daucus;- 


Ne Vee ofss Bae, f 
Dier en abebeten zijn De felue wortel ende odf ‘pacht — doen water maecten —— 
3 —* ſy Je ed. RT ed vet Versht e 
Met azijn g cken is 3 ab pefte ende f jcke ſieckten. en 
ï vat veer —— akek Es fe h 3 ſ ch on rite 
* ef id — det —* ee * J * hi daer * * M oock 


ike 


— gbefnout doet —5 — ende treckt — On wilen Sep mcn | 


verft vatta 


ax ets: * 


datſe ze 4 
oare vie shr, De ® il heeft ende dien —* Damp - 


il end —— 


Daucus fecundus Selinoides, Rofmarinum five 
Libanortis prima As ophrafti folio Apij palu- Ghemenne Ameos Ju tag alg an 
ftris. In Ftaliaenfh/Valde bona, ende is De Sa- Behe Elippe r.? 
xitraga vande en en; 


WZ *— 
OR 


— op 
e Nt 4 
AN 


idd, U ; 

- — —— ark ani Kf wekt. Beans TA ) hce RE ded KE sn pede 
_%an Denegien rbe datis Steenbreke — ſegghende Datfe by veel oyperientië ei — 

Den hebben datſe derghetijcke crachten heefe nochtans en laecſe daeromme niette weſen DE * 

de — oi Diofcorides, — pe heeft de bladers vanden Catiander oft vande opꝛ 

an Mace edonien.« — 


—— — — arne dele bard 
ele Bendtelfaede. D De wort elBeef nf 
n met een hayrꝛighen crans/ SG bevaren Meum, 


Ander footte warden v Snas Cord Daucus sehiiöides: oft 


DE 


4 \ ü re 8 BEN ooge Kan skohcelah 
 Smbebofchen. ontrent D hdd mf * le ob î 8 J ij Î 4) Jt & se 
——— EGG Ghe⸗ 
* 


Dao? Matthijs de Lobel, - 859 

ee jier inl À 
De plante —— Amami ghenoemt is / groeyet wan ſelfs niet alt É 
pe moee cruyden in SD: a Dit 
cruydt gheeft in aBedemnaendt ende openden clepne —— bloemkens die — wijt zijn / 
ens dien vanden Carui ghelijck. In Oogſtmaendt gheuet fijn ſaedt / d welcke cleyne ende 
bꝛuyn is / maer fonder eenigen fpecerpachagben Er En hai ſcherp / ende bitter van ſmaecke / 
* De onderhaluen voet oft twee voeten lanck / 
ende rondt / aen ſyde ſchueten twee / dep ende vijf eee bladers voorts — e / eick 
bycants op fijn ſteellen ftacdey met —— ander cleyne bladers breeder wigeſpreydt / diẽ vanden Bes 
cen ghelijck / ſt De wortel is wit, als Die vans 


ben Geerlinct, 


Talelken. 


Veneris, Qaelde.· Keruel. 


groot. 


. - clepn, 
Matricaria oft Mater / en is gheen Parthenium. 


88o 


Beſchrijuinghe ban Anijs: 


marina. 


Boor Matthijs ve Lobel, | 881 


— Pe tact. ea 


—— 4 n — —— ende Anpler 


ne 


LE 


— 


Er B * 


bd 
f NS —*— 


Wi 
Rs 


—8 N 

ii — 
AN SN 
9 9 

4 BR VAN 
M 


Je Si 


' 
‚Ne 

\ 8 
Se 7 


882 Beſchrüuinchel oprecht Daucus hân Dioſcorides 


acne 
Jee Eem fe ende Liſaedt lcks foo vele als tuſſch 
ip bte nde f balf witten wijn ghedron 2 benne 


6 R 
van thooft / d en cryghen. Anijs facdtmet wijn — doet 
lick ſweeten. BDue van Anijs ghediſtilleert, d ne 


—* 


* oe 


* Daucus ban Diofcorides. gn Latijn / 
ucus Cretenſis verus Dioſc. 


ete Ws Ss Eandiotfche Daucus D'weleEe voor 

—WV ip (pz P EN d. als Diofcorides afenootansberen nde 

Nn Mes NW SNZ groepet niet alleene in Candie/ maer: inde hooghe 

| gheberghtẽ van Duytſchlandt Alpes — 

ende oock op de hoeuels van Genua, ende e ſteen⸗ 
rootſen vanden bergh Jura gheleghen bp Genes 
ue/ waer Dat ouervloedich voorts comt / en van 
Daer bedenf-Daegs tot Spons ef in an 

ſteden te coope ghebrocht wordt / ende tot —— 


— ke 


de Theriaken ende derabelijce medicijnen tegen 


cus. De bladers van Dit erupdt tzijn cleyndere eũ 
dunder dã diẽ vandẽ Venckel eñ de Dille gelijck. 
De bloemẽ zijn wit/ groeyede op eroonkes. Tſaedt 
gheuet eN ende lanckworpich als de 

ende bapzachtich/ heet van 
ſmaecke / ende — 2— welck oock meeſt ghe⸗ 
bruyckt woꝛdt. De wortel wordt oock ghebꝛuyett / 
de welcke cleyne Paſtinake ghenoemt wordt / hees 
ter van ſmaecke ende ſtercker van reucke. Jt dats 


de gtont ende de locht zijn. Maer van ghedaente 
voorwaer iſelue / ende van crachte zeer luttel 
verſchillende. Doen Matthiolus deſe plante be⸗ 
ad foo Kabe een plante oft twee inden bof 
van Padug van waer Dat hy tſelue ghedrogt vers 
* hadde / dwelcke hem dede meynen dat 
Wetgbens Da dan in Candien en groeyden. 
eD 


TA 


oe in aM 


nie 
gra rn nen 


ende Padua Saxifragia ghenoemt ende voor die ghebrupeËt / als voren int 39 vander \ Daucas 
5 —— gheſeydt is / welcke veel eid van de voorſeyde Daucus Creticus, ende en is 
M: — 


e 


an zijn ſtöme onbefchreuen figueren / 


Lied V 


hetn dert en is / met dien Dat het meeſte Deel renine 
sÛ iten die hent gheſonden zijn gheweeſt / geenen zijn. 
: € vacht en erckinghe 
Dioſc. Efaede van alle de ſoorten van Daucus ghedroncken / — doet vreet 
eght af de doode vru 
a ſaedt ghedroncke verfvet den verouderden hoeſt ende gheneeſt de c rimpinaht des buycks 
de Colica — wijt inghenomen /is zeer goedt leghen de beten vande fenijrughe [pinnen 
* —— noemt. Gheſtooten verdrijft ende Doet ſcheyden de coude ide obefiien daer 
opgbelept, £ cdr van albe oren vant Daucus wordt gebruyckt digen 
den Daucus Creticus,be welcke poincipatick nghenomen wordt met wijn te 


cke pri ghen 
Plinius Voeght bier bp: Daucus wördt inghegheuen den viervoetighen dieren Die Pie abllaafien 
ginvende gheneeft De pijne des hoofts. De wortel van Daucus met wijn inghenomen 
troodtmeli 


met fes oncen Hypocras ghedroncken de ghene be bevalen 


—— In nen fat met eede inn 


Daucus-faedt ghede den ſteen vijfen; maer —— — alle ſchichten die int 
lichaem ſteken. 


Opꝛechte 


EN 


tfenijn dan cenich van alle De foorten van Dau- 


Mi zi J 
te in tn dende en Sn AT Er A Ai Kemi ne 


PEELEN —— 


et ed 


ikan Sik dS 


Kk hond. Shih 


… zhe ed 


VDooꝛ Matthijs beobel. 


| 883 
4 opiethte mi ilbe — van —— is onſe 
vilde veldt⸗· Carote In enuinafyl. Geel Peen is d'opzechte tamme Pattinake bi Dioſ 
f veftris Paftinaca Diofc. Carnal lu. vulgi, Si. corides. In Latin / Paſtinaca faciua Diofc, 
25 ferLacune, Daucus O ——— enfch/ 


Paftinaca faluatica. An —* nſch / bm ria ep. In Francois, Paftie 
faluage. Fn Engelfch/ Wild Carot nades & — ales 


NI 
U 


à BEEN ASN 
ë 
| DAN 8 


1J— Hesdin Daite Daucus gft Offres * 

nine fe — — (mac nietvan Diok 
— ſaedt van Araben 

le ' 4 


NR 
* 
EAS 
CEG 
5 
kn 
— 
es) 
eik 
en, 
jes Ze 
Le Dj 
ie] 
Kl 
Rnd 
Ss 
Aa 
3. 
EE 
— 
ik À 
*— 
— 
en 
HE 
0 


hebbende — Peta 
bison Dille gheuck op de welcke voicte bl 


oemen groeven Ee 
bebber erde bycants op tgete trecken? ———— indt inde bloemen vande hr 
ols, Oe bloemen vande gBemepne Paftinate zijn geer ghetij 


HER moceten. 


* 


884 Ate PF ee IJ u 4 — 4 ri * AA 


moetë. De grootte end d lenisd í arn 
uels ende in arme contrepen v⸗ kip 6 ghewaſſen zijnde / pe 59— hebben met —— ja 
een p hooghe / ende met een cleyne w —5*— doo: —* wortelt ſy Dieper ghehick de 


4 


denten u rode Peen. Zn Latin / — ti⸗ 
rubens, Daucus niger Theophraſti. In Carue oft Suptker Peen. An Latin/Carú 4 
ochduptſch / feld Kumtich. In hpa, 
Alcarouea. In Engelſch / Caruwapes 


— ch / Got Auben ende Peſtenen. In 3 
n 
Wallch / Paſtinades ende Carotes rouges. ze 


St PN 
SUI Ja 7 — 


tn 4 
—B 
— 


Ber Rs 


€ rt nn ſaecke ghewee 


CA PR EK or ers TA . ne Ì 
Theophraftus bit crupdt ghehoud beef ſtv D de 
toten tweederhand eure: forte is geel ende D'ander brupn-roodt eñ cen Brut, 


de afefoden oft abebraden, Welcke vanden ghemepnen volcke vele hind 

Dt —* kh natuere/ tuſſchen den Daucusende Pafinaf en von 

î {at en. jen genoemt werden „ Den gien 

Diedefe Caroten oft Peen ghehouden — witenderoodt Behen / fat op fijn plaiſe abe, 

antwoordt worden. & fchijnt — arena arote — ebben ARE 4 
— — — — 


| werckin inghe 
dDog. Car oten gheſoden wor Beken Dae genden oft met cen peis van | 


Der gheſtelt / verweckt de maendtſtonden — —_& faedt vande Caroten is goedt ie | 
dꝛoncken den ghenen die met pijne hun water maecten voft groote pine se fijde —— ise E 


ter laden. & —— teghen de ſteken ende beten va fenijnigde 
—— Dat deſen cruyden vande fenijnighe dieren gheen hinder ghedaen en soordt, | 
* Eſe — vande vrouwen gebruyckt / maeckt De ſelue vruchtbaer / ende voorde 
anghen. moes De ME Ip gheen om bekeek ende * 
el —— De blader enich ghemengt / ſuyuer 
woorts-etende ſweeringhen. De eran * Carmans sijn De wilde Kn dann ghelijck / 


ij 
PROPERE Ne £ vitara De 


„maer niet alwe Fori ende zijn 


EEE REE 3% 


| Boor Matthijs de Lobel. Ki 
| „tat geo Carote is tot alle dinghen erachtigber. — oock in Baer een 


Kh enghen ende leggen 
| op **— eerie om? die te ‘veynighen, … Plin, —5 — * ide Carote geftoos 
| Mende met wijn n ghedronck eer goedt teghen d'opſtigen 


pande moeder/ De pijnen foo zeere verſoelende / daiſe de moeder —* € ſein⸗ met Malu⸗ 


cn at ash Leo gern ordi A 
| ſey che Sie vn tensende alfoo ghebruyckt maten ergo 


Ei de pijn Ki — ghemengt / iſt zeer goet 


6 


ideate De wortel — ende met — 


* Dieuchës. 


— wordt met meede * —* det 
emvenervende nieren. De tat ;l den metde wortel rondom pek ende ofefencert 1 worden 
ijne ende fweeringhe. 
— — arue oft epen peen. 
Carui beef de wortel ende bladers dien — Wild 
huyck van dien den Gak niet ne onghelijck: Want Coo: adt bepde met moes gheten/ — 
is tſaedt v vanden Carui vollyuigher 2* van reucke / principalick tghene dat inde bemden 
van Oſtendal —— —2 croonkens met witte bloemen / op eenen ſtele van eenen 


ee nderhalf hooghe. 
fhoosh Cracht ende werckinghe 


—— AR 


Diss Saedt van C em ader 
DE mont / ende Doet De ſpij ſe verteeren. — partie zeer goedt ghedaen iu — tegen 
feninende die p ortſten gheſeydt / Cmach rd wos 
en in ſtede van Anijs. De wortel van ari abelen wordt heten ghelick Carot 
Galenus. Tſaedt van C Doe 


balenus. & JAEUT l 


Ammi Creticum aromaticum. ———— Ammi. In Latin Ammi perpu- 
5 um, 


op AN RDA, ij 


— T— —* ie 
— 


— UN NZ 


VNA 
1e R V/D 
TS IS 


ad 


BEET DE NM 5 


Deel foorten van Ammi, Di Linke fh á Af 1d * * — — 


Beſchrijuinghe ban Ammi: 


Diofc, 


Pa ak 


wer: atin / Cerefoliú — ſpecies videtur. In boech 
— — Ee ——— Cerfacil. Ee Engellch / Cher 
De Perſua 
oft C 


bö ae en dat veel Debie 
lus en JULIE — me cf : Want 
nf f de fpijf „ ‚8 6 bd d fe ht De we l ke raggen 

Lik ct waer hp die foude willen felle „ Lahefeel cruporie de Deoorbis ear SOC 


— rid nen gh — ber beſchrijumghe en behoeft. De 


Doo? Matthijs de Lobel, | 885 


Ì Gingidii met bl aders bã Elaphobofcúspat is vä wite 


heal ns 


peon,: * Latijn/Gingidiù folis en Syriacums 


X Wat, KE 
Bloemen ban Gariophylare — rondtachtige bla⸗ 
— De EN NZ beven / ouergheftaghen inde pagie van 846, 
— In lLatiu / Cariop maior rorundifolia, 
omilla pag. 846. 


pi 
pn W A 
on 5 De Vifnaga die — een vremde 
— an ende welandefche pla te ende Die hem | foude abe 
| A wp fien groeven op veel piaetſen van —8 
cd eringhe opden wegh die van Peſaro 
Hel mentoopt / ende inn Aquitanien tot * Und 
de Garonne eñ ontrent Bordeaus / ende fan oock 
ruen wel afs dander / metde —— accorderẽ: 
Want in Dioſcorides ne wordt aheen vermaen 
vande croonfens ghemaectt. De Hamers zijn die 
vande wilde Caroten abel foo ís 
voc de el maer bloot / ende —* zeer diepe 
Ein ag de croonkens zijn ij van 


erheen —— Er 
—— AIEE ed 
B, 
Dio. Diemoes-erupdt ron 
& peet eieyi / gheten / is — — n 
IN 8 ater maeckenn 


888 Beſchrijuinghe van Veneris pecten Plinij, 


DP Cofars dimen EL 
' bl 


voorde blaf. Galen. Ghetid cis: 
iet EN kene al an ! UcD. ck Gin- 
gidium bitter van f ende tſamentreckendeis / alſoo iſt doek ghetempert in warmte ende cor 
de: maer Bas € Mis he ſe bons * sant 0 * J Af 
ben * 


he tee AIR nn 


ms se” Ee 4* 


6, I 9— V * val heb⸗ 
een redelick tſamentreckinghe: Waerom dat oock gheen zeer merckelicke tarik en heef 
mover is drooghende tot inden tweeden graedt. 


HMaelbde- Vernel. In Latijn/ Veneris Petén Plinij: an 
Scandix? J Engellch / Bint le / eñ Dtozt bpll 


In dien men eenichſins ſoude moghen ghera⸗ 
den wat plante Dat Scandix waere, elue ſchijnt 
voorwaer datmen foude moeten nemen wt wers 


planten. Want De beſchrijuinghe van dien is zeer 
twijfelachtich oft gheen. Deſe Dy moes· cruyden 


OVEN Vι 99) —1 1 
kolen AK XX ET Caf asf, 


woorden; ende ecnf-Deels met gheen woorden bes 
fchreut enn zijn, Want Petten Venerisoft Nael⸗ 
Dde-Keruet/is van ſmaecke / bladers ende gebꝛuyck 
den Eert roock ghelijck / ende wordt oock vanden 
ghemeynen Apotekers van Venegien / daer vort 
ghehouden ende ghenomen. De beſcheeden van⸗ 
De bitter heydt ende ſcherpheydt zijn van alſucken 


1 ME Gek Pz *. 1E 

tek wd 7 bed 
J 7 

v 


— én à * én Naut oné 


{ hen. Alfoo bes 


£. 
* —J 
* KPT pp & & £ 


® J hé) 1 
Aer. Te RE 45* 


byden ouders den cleynen Swael eruydi Arum 
ende Anyunen toegheſchreuen wordt veel min⸗ 
der is dan ſy ſegghen. 


— 


———— Hi | 85 


odd EERE oft oock 
Sc zen erg arbBechepie Aoglomvean EA 


Caucalis albis — vulgaris. 


Wonſe wijngaerden ende coren-velden groepen & meeberhande foorten van Mischa are 
acht - 


Deeneis vo as kf é 6 & ——— rn Br pe — 


aaudich at — is / ende is EA de ende ee in — ſchubben / 
peinsde anden Califfiboudt ghelijd / de welcke zeer vaſt aende cleeders bans 

le —* als de e afgheghaen is / ſoo hebt ghy een lanckwoꝛpich ſaedt/ g ij 

ck van ſmaecke. Meiweick merckelick teecten ende dergheiijcke / De 


890 Beſchrijuinghe bart Caucalis, 
Caucalis albis Roribus vulgaris , Lapps agreftis Caucalis met roode bloemen. 
Tragi.An Baarpouptiep; Atkerkietten ore rubeo folio lariore. Ann att / Caacslis 


duke 


Nr 
5, 


(5 


et 
—— aen ri Be 


VA , 
J 


* 


LIZE 
EE 

WL 
TAN 


R 


ij; 


SV 
var 


Nn 
VES 


KJ Me Cerf * * — ch 
denfe oock ghenoe 


lides gheweſen ende befchrenen. J he Engh 
gheuonden ende in veel houen van isa r 
ende were ckingbe. 

Diofc. — worde row oft ghefoden gheten / ende Doet waer maecken — * 
— achten ghelijd * tende d gt ab lijck den D ——— 
* — * ae et tn 8 ed Pi £ ———— Ge gelijck. 
de wordt inde p 
IERSE — feluen, geling Hest EE 

——— — Ge) * * ee Aalse ne cn 


ES Ge te Fy J 5 
1 an Yeal Maare 


« 
< 
me 


_ Wilde Wi jngaer Dt. 

_ Dm verfchepden planten hebben d den naem Oenanthe , „de welcke mene / —* 
— deoftv er 
groepend de ſe 
de bloeme enigen 2 uien Beef gein die vande — ſommige lie 

eweften v guaaot ende Aquitanien. Deworel ende bloemen riecken er veel Ed 
licker/ welke p plante de neufwijfe Senois nieten ſoude veracht hebben ind Dn ni de * — 
aBeerne ghe —5 — —* ſelue zeer 


gheſteken hadde. in Enaf 
‚ vele niet verre van EE. — nde vock — ze 
wel als vochtiahe doen uytſchlandt / de —— pee te —* 
d te. Tſaedt is mo 
bloemkens gheeft vel erge adik oade e Rute k —* —— 


tich ende gean 
oheterſt oft gheſneden ghelijck ete dpi —* gerde ſtele i * cenen cubitus — —J 


j Door Matthijs de Lobel. kk 
hooghe. De wortel en loopt niet diep in D'eerde, dt ende breedt wigeſpꝛeydt / hebbede aende 
ghen ronde bollekens hanghende / ghelijck die vanden C Pioene wijfken oft Aſpho- 


JE 


hdddad +AA à ns * ghe fe ad et ch 4 * * 
delus, welcke dinghen zeer wel oner een comen met de figure van Diofcorides, 


î Oenanthe met (malle bladeren, In Latijn/Oenan- 
Oenanthe,Filipendula: an Molon Plinij? the anguftifolia, 


NN 


BENE of 
4 — 
— * IS AE 
/ vg B — F 
— — fj 
Á N 


À SN 
: Óasd \ 
KD Fn en —V 
or COO SN 3 ONE ATEN 

RI Si BUEN RN 

ú\ \ 25 A HO) IS 14 AND 4 ESC EN 

N ZN bs BON 

& V4 —— —— — 
re) 
ELN 


— 
— 


LS 
ek 


—— 
—— 


Cracht ende werckinghe· 


SI SEN € rt * — — ds 
_… Dioft, De bladers ghed jn / jaeght afd 
3B sal PRE ES B ren * NME len | Patres ë : | 
8 3 À 
ed | bak v bel ein A gedient nen — J 
EE Oenafi- 


M.— —93— me T:1: — 
—* hrijuing inthe fue Filipendula. 
Oenanthe anguſtifolia. 
ſchilet al d'ander ghemeyne Oenanthe , datſe veel minder ende ens 


nch ti hehe 
gher bladers beeft 
Oenanthe metter ghedaente van Scherlinck / ende 


54 ſchünt te weten Olfenichium Cordi. Fn taz 
Oenànthe ſiue Filipendula altera montana, tĳn/ Oenanthe Cicutæ facie ſucco viroſo cto= 
cco. 


* 
— 


7 6 


SE NN E 
Sl 4 \ 


— —— 
— 
DD AZ 
NN 
IN 
RI 9 — 
Let as! 
7 : — 


rd 
— 
— — —— 
PE. d 
—— | 
ET Z i 

2 — 

ĳ { — 
2 


die vande wil⸗ 
Oenanthe metter ghedaente ban Scherlinck / ende ſchijnt te air 
weten Olfenichium Cordi. En Cw 
Defe plante en is oock — Ron inde — 22* — A vager ae — 
Il da kens / ende canten vande maraſſe 
menos —— —— eNoch ans de bemde- Ruyte ghelijcker / ende ſpꝛuydt we 


— 


amet veel febuetenyfwert- groen / wan verwe ende ghedasnte de Duie-„Fermel gebit De fielen den 


Rieke Or 


| Voor Matthijs de Lobel, 893 
pen twee eubitus lanck / de welcke groeyen wi een wortel Die en on ende olijf-wijfe bots 
fen he fen heeft foo groot als die vande witte Afphobillerende aen — ages met eenighe fas 
heo acchiolus) de welcke mals zijn? heet: 


ipo cAlic oan Mmaccter cerft wol zijnde van. — — fap) Dat — een fenijnich ende 
gpulererende — ſe ap verandert. De croonfens zijn dien van Dullen · Keruel ghelijck / ende 
ordt woor cen ſoorte v de ſelue ghehouden / vande g ene die hebben RAE ghelijcke fe⸗ 


aijnighe gat gBant Pp J— dat de ghene die in ſalaet de ſelue gheten hebben noyt naerder 
üm: ende bock ander Die ſy gheſien hebben hier en daer beſwymt loopende ende verz 

bae / ende * eenen top —— Ende voorwaer dit cruydit a foo vele vander Oe- 
aerom en Sh den 


anche, afs de ODulle f we nfis wars elise verfcht 

raet vant 95 niet volghen e wil gheuen den 1 gbenen 

gonnen maecken / oft om de er ei te iag als 

fende ſieckte ende fopmelinghen oft —— — nl we 

een * —— on cracht de wortelen van Filipendula zeg x helpen met eden ſteen wt de geent han 
ghe edreuen ——— by veel erperien⸗ 


Pi 
ddie e Li ee À 


LSA dd | hdd — De 
* 


—— 
DN 1 BEN 1 en AAE TSA BETE DIE nie 


folio Appij paluftris? 


» 


N ouervwordi he 4 h de N derſeß fe * FEE MER js et 


dighe 
is groepende / als cen crachteng emaccÊt af}: en de di 
—— nde Oenanthe. Sy heb —* 
en padus de ſaſelachtigh (met ode tac fensende ops 


bier ers, GAL jl Lid all se CE Ni * A —— 


Due Sen —— Op aoonfens groepen de witte rash als di 
Duie vet — 


8 


Wtf" Van Zaad Ka GCA 


894 
aende canten van kſkens groepers oft verplant zijnde inde h — ——— 
tels ghelijck die vande Oenanthe: ende gheneeſt de coude piſſe doet vock water plien 


de Water-Eppe ende Oenanthe, 
Cicuta — —— 
———— an Latin / Cicuta. In Boochdu upttth / Cicutária maxîma Brancionis : an Tha apſia tert 
Sch al 


ſia 
ing. In Franchois / Cigue Fn Dpaëteh/ . Sa amanticenfium Clufio? In Apaentch/ — 
Cegu ——— — Engelfcy/Bomlot cke. nabeia. 


NN AN lo, 
RL — SOA 
Nn 


IN Ni fe 
W { 
— Oee SD 
| ag ay li 


—* 

—3 
gla) 
te, 


* 
* 


DN 
5 ls ANS 


jS We 
—— 

0 guus 
N 


a}? 
Aid 


Dulle Keruel heeft altijdts « een njet bekendt ctuydi gheweeſt om de dootlijcke cracht die ſpe cer 


KEES TENEU L HD kde 


vende al draepende en de befiopmt neder ter eerden vielen. Dit crupdt groeve in alle tanden, 


an ghedaente d de Keruel/ oft wilde Caroten/ oft wilde Kernel ghelijck: iae de Cicuraria ſoo zeer 
apie bacde groote gbelikenife noch b fen Gjden/fommigbe d BE GEDE 
een oorfafe was van huntieder deot. Want de wortel is dock den feluen ghetjck wi re, 
bonen bol daer de fee wifprandt die gbebetfectachtich is ende hof wan wier oft es voten lan 
Dichte bp een gheknoopt / fomtijts pleckachuch / b de dicht beef 


kens / naer de we elcke cen hoeckachtich ſaedt comt dien vanden ee —— Dit cruydt woꝛdt byde 
eyne ij rrhis die — 
ane vr- 


Kh 


taria non fertens genoemt. wordt / als vande wel pꝛech — zeer gh 
rhis. 
Gracht ende wertkinghe. 
— D ©amtal s £ Ka REKsonatf 
Diofc. Dulle⸗ eert do * kfer vans ade * foude e * 
gh ten hee} ‘goeden ouden wijn drone e/ dan 
m en kh et) * PEN 1 st. 
fche gheneſen. ei 4 *8 1e he LB 8 pn Se 4 16 gheſt 441 er « BOA kik 
GA rs a VN rie pe * ir ee £ A —— * 4J. rde per, £s 
Ir HE hi erde ri * bd Ĳ es 


dicinen 


abend cin din ta diddl end 


md er 


rek St Pa 2 A se 5 cd A 


ss 6 


Te 


* 


Cicutaria maxima, 
Dit cruydt h ftden ſtele foo l fc As dicke „ende de bladers / tſaedt 
ende wortel on ghelijck meerder d deS Setéli Peloponenfi is : — vande meeſters 
— om te vereen de — * vande vrouwen / ouergheuen ende ca⸗ 


gangbet efen. kende groote Cicurariat Dit heb ick wi den hof 
Ci atarifoka festidi fs perperam Gefeli Peloponenfe — 
_quorundam — 
De Ca auf. IV * ACV tn ( & hebb 4 d ſe Cicutaria ghehadt / de welde fp 
htt Bt MA: m1 (. — VAES CE Pi li Pe- 
€ Ls Le eend 


Jop £ LN * bi Me Cfi 


lincf/ (gelijck als zijn Die van dit cruydt) ge 
vonden ‘vas. — de crachten zijn daer 57 de * plante De df ende foo 
N als Die a nghet aſt wo Dooze datſe de Polepo- 
henfe * — wordt. De dieke wortel fs van |ghedachte d dië vande wel ckende Myr⸗ 

Stenichfins abelijct/ maer de bladers heeftſe breeder / langher ſwerter / * act corter / bien 

vander — ende Cicutaria fatua van grootte niet ongheiijck/ groeyende op croonkens nae 
—** ve bloemen afghevallen zijn . De ſtele heeft fijde-tacten van onderhatuen oft wee cubic 


Wilde Kervel. 


Defewelriectenderof ghefonde ende etelicke plante / ſoude jemandt Cicura moghen noemen / 
de welcke om om Baeren lieflicken reucke / een wepnich vande Myꝛrhe hebbende; Myrrhis oft — 
cr is gheweeſt. Docten worde deſe pee vele niet ghevonden / als de voorgaenderde — 
heop fachtighe canten / iae wordt oock vanden 


ro 7 2 | 
ne DOH Laat —— * 


daſſe inde piaeiſe van Keruelí woꝛdt / ef volgende d — aem 
Wilde Keruel ghenoemt / om — — in reucke ende lieflicke ſmaecke ende oock in crachten 
el ij tedoen maecken — is. Van ghedaente is ſy den Scherlinck ghelijd hebbende wit⸗ 

Peen ghelijck. De woꝛtel is 


* VM ded 


855 Beſchrijuinghe van Myreliis; 
Cicutaria latifolia feeti — 


idiſſima perpetã Seſcli Pe⸗ tot be ttele van Cicuratia. An Lathn / 
loponenſe quorundam .los ʒ emen & caulis Cicutariæ · 
* Lek Gi 4 ‚nt nne Ö aat J Ondes 2 
— — ant s Aad 
ij 4 ter : MR f EJ ETSER EE 24 \N 
— — gh ilse 
D En 
EN 
SN W And he 
EN bk | 
sid 2 
4* 
SANNE IN 
| N : 
3 


SAAN 
— 
== 


—— 
— 
— 


da, 
7 
— 
—— 


— 
BETE 


wilde Beruel.Fn Latun / Myschis; gn hoochduvetth vn" ur rlr nn 
wilder Hozffel of Dpanitch Wurbel, In Franthois Myrrhisalrera parua,Daucoides minor Cord, 
Perfil d' Afne, Sefeli Peloponenfe van Anguillar 


NN M RY, 
ZA: NRZ NNI RA 
IR 69 
NNS MLS SSN —8 
NEN MAD & Ĳ 


4 Ne ER 


* 
Ì 1) 7 


— 


— 
— 


et 
ETE €00 TTE CPN N 


U — 
it OS | 
—6 | 
B 
FA 


Door Matthijs de Lobel. 857 
geer groot i pei de d loop ib c/ la kende quae m witet cken — Ferula oft 
Paftinae van ſmaecke oft teucke ghelijck maer meer medicinael ende DEN Smyrnium ghelijdker, 
Tſaedt is 9 —— * F Erk 1 —— J 
rieckende. D Dt ſchij weſen De Myrrhis van P linius, ——— bladers dan de 
Dulle⸗Keruel / ej VAN EERE ewe —— 
LAA Addndidd Bid hed 
nides ab d door dat y dt de ſe —* reden moghen beden 
poor de ghemepne moefachtighe Scandix „oft eenighe foorte van dic ani 
dix van Sy ï * nigh ba d Lelie blije d —— ed ed oord à hee en (cf 
SAE ze — EES 

Deſe plante is de Cicucaria oft My Fe zeer ghelijc maer minder van bladers eñ 
tactachtighe croonfcns/ noc d k pich ſaed der d — d 


au eni * ot ke den ſe ve 
wordt wi den gheberghten hitte Oe nuatnde Saan gheleghen zg vriende de — 
ll — neus Engelſchman heeft tſelue binnen Londen doen ſaeyen / ende ons daer af mes 


de ghedey 


— ende werckinght. 


Tale TEE Á, « * inf 


bende 
— dieren ende ſpinnen. De felue woꝛtel met wijn Behrens verweckt DE vrou 
mae — n / iaeght — — ende doet Det vꝛouwen die eerſt geleghen zijn goe⸗ 
—— hebben De w 


je 


P el roe 4 v SEE 
C fc * As fo Pe 4 1 


gesn alle anaen ë Dien oe dat re wookel geer goedt met wijn tghenomenis 6 (wee gon 
aelſd Salen. Deſe 


/ SR dd | J 
EE 4 * * —F— 


—* es LÁ Ld 


imams Tates DEAN Tern ® Tand: Ar Stan rerrinm: 
Ed 


fen den Phelland rium van Plin 


Jr re 
Ge enAc 8 4 * 


de ereen van: Eoliander ende —— von 
Dulle⸗ Keruel / oft de Cicutaria Die niet en ſtinct / 
de welcke aen grachten ende puttẽ — Phel- 


Sommighe planten ſchijnen — willen gelijk, 
s, Sommige 


Pieamum oft 
5 — 


landrium van Plinius ghebeeten; wiens crachtẽ 
d, gheen eruydẽ en ian beter te hebbe D dan onfe 
< _ Saxifragia Hircina daer af hier voren vermaent 


ús. Dar de Phellandrium: van Dodongus s, oft 


hdd 
PA 


2 VAE 
* * * Ms am VA — 


ker groen / ende op croonfens cleyne witte bloem? 
; Fens die vander Oenanthe Cicuraria ghelijck. 
miet lle ſij⸗ 


bd 
de 
2 
—8 
ied 
E 
2 
258 


De wortel1s knoopachtich met veel ſaſeli 


ende foet-vlopende beten: in — Em 
—* ende Norman 
aente den — ge Fabel: is) foo obs 
* dat byde ſelue kiek —— dat de 
crachten beter verſocht 
ad) is heet van ——— beet ber ben reuůcke 
SENS Sef 


beten 


ende tſaedt Dien vande Dulle-Keruel gelij. De Dit 


858 We RUS an en Ma A RAA — Ik A 
*0 


af 


É 2 4 
Peloponnenfe Sefeli maiu — 
de — laitolia Ca. 


Sefeli Peloponnenfe, folio Cicutæ- G— —“0 


k 


% k 


— 4 nt * 


KAN 


Aenden Wolfs bera / ende ontrent het afgheworpen mert, inde ; oneffen — 


a veer rv — — — opde — dd vre vr ge wendt à 7 (4 r 
1 * sf ak EN ied jen 1e£ à 16 Cerda Kk , 34 ef 
' 


VU 90 vies) u 


G 
° 


his / gheheel rech d'eerdel de ghelijck die vande Ferul oft Thapfia, * 
peep kaar. Deficei aber dick h 
— achtich / wtde we ſy kſkens groey dt — — 
ãg d de Duile⸗ Keruel gelijck / maer cr —— (tende 
a (Tal. nssnrf Bone £ af 
PL BEAN PA 5 £ he Ca on gel Ke sto Mert 
onghelijck — eee rj £ — es se er; ET 5 6 Ll sag ser 


—— dat Sefeli — —— was. od ik mee van —— De becke⸗ 
—* — ochth beueſtigh ſekeren / in —— Dat daer niemandt 
mite Rote: a ft PJ LIE t cen ſoorte van T hapfia was. 
Sarde de Tapa, die in Gaſcoignen zeer weet —““ vele van belen in coleure ende 


Sefeli ——— fe rhaius. 


_ Inde fracpfte houen van N jd diuerſche planten, wordt cen ander 
—— — nn 
Cracht ende werckinghe. > 


Diofc. Di Sefeli gef eri van dulle Keruel / maer dicker / De ſtele geo dan bit — 
Den Sefeli van Marfeille freckachtich ende hol / draghende int oyperſte een breet — ⸗ 

welcke cen breed — gieliiabe De hangt. Ende — crachtẽ 
Den Scfeli van Marſeille evꝛucht⸗ bo 


Door Matthijs de Lobel, 805 
ecracht / dat fi eer water doen maecken. Doek zijn die van 


. 
Ld — t 
EP Sns fahltacerf oi NAT IN AOR stee olie lin 
ubilſoe 


die niet acffemen en connen dan met wighereckten Balfe, 


14444 


Sefeli Creticum Tordilion, Ordelion Seſeli Creticum ſiue Tordilion 
Nicandri Anguill. * maius. 


SON 


Vijn 
2 


—— 


vj 
— 
7 


EADS 
Lt, * 


Deere nfamts te EC LE CL * —— Pz, rte ri d zeer 
hest REN ie ’ ende actomt goedt 
fe nein sell aa & A —— pee — rt ak ach hsare Raa. 

a N 4 2 € 
an ghe De mn 14 4 PE; 3 4 KE * (et en ——— * LR—— 
had hd L4 Li ad £ * * 


ml HEREN Kaa We maker te fr PZ eert * 


900 ghe v 5 
Dermontaine. In zat cri ap um om. i 
— aar icum D di | 8 
Maflilic{e Diofc.Ma —— — — — 
se fel. in — ranchois / Sermontaine. J Seleli pratenſe Monſpellienſuum. 


gelſch / Siler montapn 


on 00 
Na RR, / B U Gl) d 


— 


#7) 
Ni 


ze ien dine oe ene ed ans ie a 


a, rr A Cal; CV avfesrt, s i d Be cke el (/ maer oock bree⸗ 


der dan die vanden — — Ì ende (nttel min dan die wander Ligufticum m oft Rooſ⸗ 
zij vander Angelica gelijck / aende wr welcke nae de bloes 


maryn / ende J ſachte D aaah hi 

À 

zijnde, feberper i ís dan —— en —— dwelcke Diofcorides ſeght heeter ea 

BERNARD oe ELAN arſeillen. ——— J is brenght 8 

Inde bouen van —— e | 
Sefeli pmen Monfpellienfum. 4 


CGA (Tse 


de Saxifragia met dunne bladers) — Seſeli — datis te —— ppke 
re vat abuyten fin t/ ende n welriedkens 


GR nde groeyet / J 
* 


OL , ke He — 
BE De ſtele i h de blad 

—* Op de sed ig groepen — oemen / ende daer nac tfacdt dien vanden Nn 
gie — ende meerder dan Venckel facdt / it onder alie De foorten vande 


reucke he ende ís daerom niet zeer feherp: Waerom dat ſommighe bier voortjdte Mero — 
dattet Seeli Mafilienfe van Diofcorides was. De Saxitragia pra * chtans ghecre — 


et IE Á Je 


7 hdd 
le een 4 ri * EE j 


had ho et ie rel A ve 4 1 dt. 
— wel dat — nerſtighe gehn poor den T halietrum van dg houden — 

op ſtinckende Rute / oft gele Saxifragia pratenſis ghenoem ghs — 

Bui ee place — 322 — 2 nochtans te hanen ende winemende eem E Ee 


Door MatthijsdeBobel. ds 
Ehecruydt. In Latön/ Sahin Chirurgorum,an Thalietrum Diofc.? heler: Dodonzi tan ErucaG 
ratina lralorum ? Seriphium Germanicum Tragi Fuchf, & Cordi ‚ maer qualick . An Boochdupeich/ 
Sophiekraut ende Welſamen. 


natien, * wel om * oes } als oock om 
W/ fijn treffelicke erachten vande oude ende quade zees 
6 // richeden te gheneſen ende toe te heylẽ bp auentue⸗ 
—9 9 ve beter byden Thalietrum gheleken worden, ende 

NU NN 0 99 VEA verfeferder woor iſeine werelaert orden , 
1 \R iN 5) WOZ Vg hij (beeft de tackſ kens wanden Coliander / —*** 
jj, e bladers met de keruinghe / dan Dat de bladers 


du eral witachtich zijn / dien vander Aueroo⸗ 


N Ù 
, 
— ne niet onghelijck. De ſtelen zijn onderhaluen cu⸗ 


WR IS waer op dat bleecfachtighe os gele bloemfens 
WZS groepen / die vande Naferte oft Wilde Moſtaert 
pe oock derghelijcke haeukens — min⸗ 

„ss facdt ruydt 
od vele op mueten ende plactfen — De 
ſteden van⸗ Vꝛanckerijck Noemandie/ Nederlant 


III BEEN 


den  Supdewaert gheleghen de anacef iten 
willen met dit cruydt alle quade oude fweeringhen 
volcomelick ghenefen waer in Dat fp niet en zijn 
bedrogen / d weleke oocf de Chirurgiens die ten tij⸗ 
den van Guido ende Pieter Argelaet leefden wel 
gheweten hebben. 
Erachtende — ———— Thalie- 
trumbpan Diofcorid 

* deed: heylt we * zeericheden 
A LEN Re hi —— 

Galenus, Theeft een dꝛooghende cracht fonder b gie ere alle oude zeericheden. 


zn 


est 
4 Nr 
—— 
— 
TS 4— 
ri * 


Kl 
) —J— 
— 


term 


KIN 


ct aheftraclt water! ſtoper Roodtmelif bloedt ganck. De Duyt⸗ gacen vã 


ſchen ſegghen batje crupde den Cancter gheneeſt. 
ragus. Fye⸗ cruhdt is warmt ende drooghe van naturen! zeer goede woor de binnenſte leden des 
fihaems ende inde Chirurgie zeer nut. Dien heeft bevonden bo fondertinghe erperientie / Dat 
iſaedt van Fye cruydt gheten oft ghedroncken alle buyckloop —— Weghebꝛeen ſaedt. 
Doek hebben veel menſchen willen ſegghen dat met Fye· cruydt De ghebroken beenen vande 
Bes gheneſen worden / ſoo verre als die wel ende behoorlick weder amen — ende in⸗ 


oe myde in wijn gheſoden ende —* deijft af de wormen / ghelijck afs doen ander fas 
den van worm-crupden. Fye · cruydi gheſtooten ende opde wonden oft guade zeericheden ghe⸗ 
leytoft fap daer in ghedrupt/ Pori we de — die daer in zijn tſy menſchen oft ſhapen / ende 
gheneeft de beenbꝛeucke — de Wael w 
nfolida Regia Delpbioiom. Ridderwpoore 


Aliſt aked Tiens (AAG — en 
BRAINE IE ie zn byd * eff tick 7 EP Ard 
in g £ — —* Ede Pd ee Ad ile mhd a 
inboet van Diotcoridegpefdewejen. 25 eter (ahead beeft vans 
PT VOREN * 1 Eren GAN €, Eg & fe pa cr, 


achten 

Pan diuerſche⸗ auteuren een crupdt ghegeuen gheweeft: D'welcte oock dickwils veel ander planten 
is/ om datfe met eenen verſcheyden naem ſouden onderſcheyden worden vanden te zeer 
ghemeynen nacm vande ghehe ſpecie van — Want tſelue bewijſen niet alleene DE de eeste 
nen die merckelick ende cl act ghenoech zijn wr ven) De pe: pige see MEA 


eneen tes gif yder, te wett) tegen fe ijnen ef ander SIDES 


EL 


* gr 66 thora 


ER 0 


02 Beſchrijuinghe ban Kidder ſpoore / 
Widderfpodven . Fn Latijn / Confolida Regia, ſiue 
alcaris flos recentiorú, an Delphiniú Dioſc.? 

Chamemelum eranthemum perperam Fuch- | 

ſi iere cidida Co rdi. In — Wilde Gibberfpoozen. An Va | 

Gieterttigern. An Franchois / Pied d'Alouett lida re gia, lig sof ior tota. Senne Conan ĳ 

In Sta aliaenſch / —— dicauallieri. An * Hozkes ſp aait d 

gelſch / Lorckes claw 


Doo? Matthijs de Lobel, - 503 
* Nardus-® * J xr ij AAA Let far: el 

Al⸗uy 0 | E / etn a Romana odora. In Boochduptteh/Dchmarts 
gede aidderſpoore· In Latijn / Conlölida regalis Coriander / Schwartz Uumich / vna Schwar 

K Uimmel, In Franchois/Nielle. In Italiaẽſch/ 
Niella. In Spaenſch / Neguilla ende Alipiure. 


rubro. 


* — — 4 
MR mn 
DR 


sche WES 


) Sn 
PANAL 


— GO Ad 


|} 
ZJ VENS / 
8 — 


— 


RAN 


Wilde N 
de van Lan 


px Se Wilde Nigelle die inden lan 


cooc eral inbe coenen groepers 


LS 
42E. A rd | 


e 
' dd 
es — 


Ld 3 


Waer no halfaf. — — ö 
— — 7 * ate def — 


ve 


904 Beſchrijuinghe ban Melanthium, 
Gete Nardus met bobbelbloemen. In Lathn / Ni- wilde Nigelle. Fn Latin / Melanthi 
gella Citrina vulgò vocata, Bore albo multi- ¶ Cux miaum hy lueſtre Cor di, clanthium fylueftre, 
ici. 


bes FSA a CVE aff AC E ate Bs CK 40 A X —V 


ak MEERUS 44) A Add) 282 2 4 bh 
4 — CE Celo £ ag AP Pi eli ick Nig 


C Zr 
a oft Akeleyen. Paed deſe yi 
l 


* — vande bofte foozten, 3 


4 


— 


Dioſc. Tſaedt wordt op broot ——— eid — gheleyt oft — so 
eeft | De pijne vanden hoofde, gelle bef 


Cf aff 


den neufe ghedaen. Met azijn ———— —— mis * 
recken. terter-oogensalft inde ſtelle piſ⸗ 
fe geweyckt ef en daer op gbelsger wordt, nae dat de pe. oonhen: rondtom met een mes opsho 
zijn. Met azijn ende herſt van Pijn boom gheſ rdrijft den tantſweer / inden MO 
ghehouden. —* ſaedt met ——— mengt ded ded 
iaeght af de wormen, Gheſtooten ende in een doeckl ken ghe ebondensende diekwils gheroken / ge⸗ 
neeſt den ſnof ende tſincken vande catarrhen witen hoofde. en veel — * > en 
oock ifs goedt ben ghenen d biecondt van acfjem zijn. Een vierendeel lo van dit it face melwa⸗ 


Di facdt verbrant verdrijft met pijnen rook de fangben ende feniniabe biesen „fsacr men 

enus. Am dat 

t REE * fn one 65 — ie — 

nomen wordt Cverdeplt ende doet —*2 de — waer wt blyckt dat Dd 
vande warmte van aſſe bereydt Waerom dat bitter is/\ want in6 tvier 

ig d oaren —* ſub dalter vooris CIM 


en de mogh bi " 
Bicter qualitepe, Dacsfelue oude moghen eenen bideren 8e | fen. 


Gej: 


| 


hak ee id a Kn 


Door Matthijs de Lobel, 905 

Comun. An Srietks / Kógwoy naspor, In Latin / Cu- 

Melanthium ſylueſtre alterum capitulis reflexis minum Diofc, Fn Booehduprieh/Bimmel, In 
Aquilegiz. Franchois / Comin. In Spaẽſth ef Jealiaëtep,. 


Comino. In Eugelfch/Compn, 


INS 


Al 


IE 


| 

li, Á 
iN, 

ä 


AS DAME 
OD Nl 


NNS IND 


\ 
N 


WAZ 

ZN Ë Je 
RON. NN 
RUN A 


ghe is van noode/ Daer is de Migelle 
Co 


fen, * Meten cortſten gheſeydt / in alle ghebreken daer verdeylinghe / oft afvaeghinghe / drooghin⸗ 
gh h n noode / daer is de Nigelle een zeer ſonderlinghe remedie. 
mijn. 


is ond ks | * 4 EN 


Comijn [le moes í jtbaer / dat oock met manieren van vloecten ghe⸗ 
ſaeyt znde / ouervloedich voorts comt / nochtans en groeyet dit ghemeyn Comijn van elfs niet in 
onſe landẽ / d welcke ot Syꝛien / Cilicien ende Griecken bier ghebrocht zijndescen weynich verſchil⸗ 


dende gevonden wordt. Want tghene dat witachtich ende rouw is worde voor tbeſte ghehouden: 


oock pleegt tſelue ende tgh et rouw enis/ h gheſaey ende groen 
Ren moet oock niet meynt datter ander onderſcheydt is geweeſt tuſſchen dat vã Ethiopien 


Ende Galaten / dan de nature van gront oft plaet ſe ende tſchijnt Dat Hippocrates dit tam ende row 


n nghehonden heeft voor Echiopicum . De Herbatiſten va 
er twerelt / dat ſy een ander maniere van ſaedt voor Ethiopiſch Comijn wonen : Want het ís zeer 


tlennicafn 


Kent — EI an * BEREN ne 7 nd Heer abebrefe ! . 
3 C, hdd | Î / d ſtd Æthiobien d'welck 
Hippocrates —— Ee Dart — Bakr enke MENG F ash Gasc he: 
BEA das oC — TeC — * Ne} be bd hdd * vele⸗ 
oe Ô 1 MC tear — op meer 
der gheweſt — —“ hé, An /VClilen / Acttenuen ende an⸗ 
cn. 


Bis nocte et: Eracht ende werckinghe. — — 

n n verwarmt, teck tſamen ende drooght · Diwelcke gheſoden ende miet olie van onder 
amet ei baren oppert 
—— Des buycks ende erimpinge vande dermen · Comijn met zeer ghewaterden wijn ghe⸗ 
it €n/ is zeer goedt Die qualick Den aeffem connen ophalen dan met veghe eckien hale : ma 
MM ghedꝛoncken / kz hp goed den ghenen Die wan f 


hd 


‘ t miact 
83 3 Comijn. 


Ee 


306: Velchriumghe van wilde Comijn / 
Comijn verdrijft ende doet ſcheyden de anode ende — vande cullekens / daer 
op gheleyt met meel van Drauijck ende roſijnen. Eſtopt de vloet ende o ouervloedighe —— 
onden vande vrouwen / op den buyck ghelijck een placfter gheen. Gheſtooten ende met azijn — 
gh gt / ſtelz y / alſtt te riecken ghegheuen wodt. Te vele inghenomen 


ACF K 4 pr MPT | EN * 


ftid abef ſche fijn verwe verliefen id bleeck worden. 


Wildt Comijn. In Lathn / Sylueftre Cumi- 
num Diofc, 


En Harku? 
— Diels Cars ene dad Ì 


- mr — er, . J 2 
dean en enne joe met 


fvorten dk il —0 van D'welste ons geniahe planten ende —* rot —— | 
Apotcker van Mar aques van waer dat oock in 


hare 
nk talien abefonden etser eweeſt / 
derhouden wordt. Deerſte ſoorte h ——— — lijck die vanden 
—— De wortel is cleyne ende witachtich / de ſeelkens zijn erom ef cleyn 

ghe wete vanden Scandix oft Naelde· Keruet/ (braaien ende —— ie les 
Eens Ch ert heeft) de welcke Di 
een rcere ng ra ahli een dicht st n ſtaende / ſo groot als die 

jad eñ —— vande Placanus, — — van die van horren 


er 


Tw — met haeukens. E 

Den tweeden —— omijn / ſchijnen tise planten van ghedaente ghenoech le gbl E 
Want de ghene Die minſt is beent is-clepne ende ſchoone niet verre var Air in Prouenee van 
— — ef haeuw — — meten ybie Gan feljsafoalensdie Ë 
s gbelijdy maer Dicker, waͤet in tſaedt liahemet cribbefens van cen ahefchende 

— geelendelandworpiie.De e ſteellens zijn dunne / ende male, De bladers cleyne 
hen Canwieft Scandi — ————— elijck Die vande Naelde· Keruel Kerneoft Carta 


| Dooi Matthijs de Lobel. * 805 


eyne Es laantdn 


ie Ee 
ih in At A1 he) 9 v Mr ree Ve HUD 


en atc oheinc / maer minder. 


ſc ef * EN p F chtich c zoe e- 5 
É en Di DEE tj dt ghedronck * — de je crímpinghe endes winde Des 
men verdrijuet den pick. € ſelue ſe edt is zeer goedt voor de maahe Die van waterighe Bumeurert 
oper melt wordt. Eſelue gheknout ende met honich ende rofijnen ghemengt / verdzijft de blaeu 
Hehſlaghen plecken / daer op ende gheneeſt oock De heete fwillingben vande cullckens op de 
ſeluer mani cre gie ebruyckt. Dari is oock cen ander ſoorte van wildt Comijn den fammen niet onz 


ror at 
er engl / De Kedde 


Ki er Dt ged Een Pe Bis ben 
de Nigel abelijct. Dit faedtis zee 
ng mabenomen be ‘coudepiffe/ oft bie gBeronnen bloedt met der urinen 


Saedt van deſen wilden — zeer goedt ghedronden den ghenen die vanden ſteẽ oft gras 
B meel ghequelt zijn. Galen, ghelijck w den 
den Anijs, fact « van —35* Satui oft Pelercelie want cheefteen verwarmende cr. t/ abe 
ſſende / als de winden ſcheydende ende verdriſuende / ende 


— —————— inden derden graedi. 


CLracht ende wannabe J — 


it J i al li i sn | yv 
Tweede wilt Comijn met haeukens In Latĳn/ C Sylueft fi (am, Cumintm Syl 
$ neft } Frats Tet Ln Clafii & Dadonsei Cumi 4 AA BRE 

ë dt d 3 


Dit ander aeuachtich — is den voor⸗ 
gaenden van ghedaente ende plaetſe van groeyen 
zeer ghelijck / wighenomen dat de bladers dunner 
ende ſmalder zijn / gheſneden ghelijck die vanden 
Sefeli van Marſeillen / de welcke beneden aende 


den Keruel niet onabelijd: De fielen zijn bpcants 
cael / ende de haeufens zijn meerder / waer in geels 
achtich ſaedt lighe / Dien varden 5* ghelijck. 


veel dunder ende cleynder dan inde Nederlandt⸗ 
* Bowen Die vande wilde bergh· Ruyte oft Nic 
_gelle gbelijcjende de bloemen zijn — 


ſomtijdts oock witte aerdighe bloemen / ghelijcken⸗ 
de een oude ſpoꝛe / nae de welcke lanckwor ighe 
rechte hoornekens volghen / met ſwert ſaedt / Dien 
poe Nigelle ghelijck is inde houen ende den 
SE vrouwen — datſe niet beter en ſo 
nt zijn. Daerom hebbẽ wy/ als waers 
adami met komme fuer maer met voors 
en Die willen bier bp voeghen / ten eynde Dat eert 
— daer af ordeele Cabene Dat hem goedt 
‚ DuncEt … Want ghemerckt dat nie niet en heeft den 
lieflickẽ reucke ende ſmaecke vanden C 


ifelen es * cenich wil Comnn is, Want tweede heeft gele bloemen maer tſaedt vande 
nadele cEter, Ban defen ís alleene de — 5 Regia, in Nederduytſch 

ende die bier naer fat Delphinium gh zijn / Die noch fchijntte moghen wefen de 
Comijn fie wd bast lghebruyck van bien he nn 


Zn Prouenten op doren grond t zijn De bladers 


ter varen Dathe Dien foude te bouen gaen / foo fact 


908 Beſchrijuinghe ban Eet noten/ 
Gert-noten. Fn Latijn / Nucula terreftris Septen- 
trionalium , an fit Buhium Diofc. & Bulboca- 
ftanum Tralliani 2 In Sauopens / Fauerottes/ pe 
i i Angli Ocnanthe Peucedani facie rad vei an Pfeudobunion 


ende is Apios Turneri Angli, ende 
Matthioli, maer qualick. In Engelſch / Bipper Diofc.2Saxifragia Matthioli. 
nutz / EGard nutz. 


er 


Ek, 
DA 


S 


AN 
SEA 
— 


Doer Watthu⸗ de Lobel. 
poe minder dar Anijs ijs facotr f liefli e wortel is bide 
boweit: cranſachuth van mac, dien vanden Berap. Epper miet ——— en —* ende 


ne Ole terr. Sox 
ie pats wy D Di erippe ‘afbereenf miet gr vote —— ne ngeltann enen Duf aen S⸗ 


J— 5o e 
* AMe⸗ne Dexoonkens dim 


ES vend AB Sass bl scat 


— 


paẽſch/Scob⸗e ——— 


—— goudt gele bloeme / Die 
Theophraſtus ſeght / in hoykens / cranſ * 
ende tuylkens pleeg: ghebruyckt teworden; met 

€ ronde knopkens die teghen de ſtralen vander 
onne ghehouden / een acht ende ſchijnſel van 
—8 hebben Dit — deu naem Elio. 


€ J add add 
fe ir Af (ia fo * 


hdd ad 


veel ronde —5 — zijn / eñ als eenn 
—— dit vande — oft — 


se 
ei mefr { K RN 


groepen acn rechte / Dunne groene — or 


I— 


bar — ii ef bladers dit vander As 
oft met Dunne bladers gelijck. 
Sums: wortel is den eñ houtachtich, Deſe plans 
te groepet ontrent Nyſſen / Genua ende —— 
uence in rouwe dorre dalen / ende ongebou 
woeftijnen, ende i is zeer goedt teghen iej 


fet de ‘groote fluxien van bumeurt die Daer vals 
ghene dat de Gerwe doet, Dicheb 
den Bof van Mijnheere de —— tot Anneſin by Betune van ſaedt ghe⸗ 


Cracht ende wertkin nebe. 
Eens zijn goed: tegben: de beten ende ſteken 


e — beeſten/ oben dé: pijne vande heupen 
Á oock de e maentſtonden vande som : De fe met bin, verfen ſueten wijn 


laſe. en half dra agme nuchter smet 
erden wijn ingh ni ft pede flurien vande catarrh — 
Ket fn ifs ani id B 
PR} £ Ce d ri * Pe & 4 el LC € omd éd 
jn gedroncken niet atteene De 1 endeftonden va pe vrouwen en verweten /- mart 
nde ſcheyden tgh bloet / niet all n buyck / maer oock inde en 
re zis Mel ed ſi ſeden lj mir GE det binder 
Je” € etter hdd Se * — — de 
Syderici 1 Diafr fi, iS jd Bipinclla: - 
Bleedt-crund 
| — —7 eet sa —* — 
——— 


edt Wondt ebde at 
— ge 


B: ; 20 
Èt 
Dia deld ed hin * Ed hade ol 


Diofc. De cracht van tſaedt principalick ot de wonden 


te gheneſen. 
Sideritis Robertiana. Robꝛechs cruyd 
De Sideritis Herculea van Crateuasi is onſe zeere ende wel bekent hae d'welcke 
niet alleene om zijn wel ve fe chte cracht diet heeft va ende ebloetganck / maer oock van 


LL ee, 


NE JE Je ï id | J 
| * — * PED odanich als wy RAQMRAI. —— jet h 
— 


Cracht enden werekinghe 


da hdd id CIALIIMMMMMI- 


Gaf. én pa 11 


op hoe 
—— * wordt, Galen. Sideritis di — de 
ef — 


J 7 
Pi rp £ BRE EE Ms ma folars Ahomodlt 


C we 8 ' hd Lj 


Sideritis Achillea, lutea,odora. Alba purpurea eadem 

De zeer vermaerde Chirurgien Achilles, ende * * Biet heef deſen Siderieis 
en ſeght / daer mede De wonders 
van Telephius gheneſen heeft. Ende om dat een — oude moghen iae alleene witen ghe⸗ 
ſichte mercken wat onderſcheydt datter is tuſſchen deſe Sideritis Achillea, ende Diemen Militaris _ 
noemt) foob beeft tdeſe Achillea veel langher ende meet ſtelen van cenen voet oft cubitus hooghe — 

meer ghelijck die vanden Dp-voetmet depne — 
bladers 5. Op de fielen groepen croonfens miet zeere veel witte bloemkens dichte by cen ſtaende/ 


— ah im id A 
re 


de Mater / 


voet belandden —* ghelijck is / eũ blijft alle de Gomer — eren 

ch, © OE 7 Ï PE 
Coco — bitter. Deſe plante groeyet geerne op hooghe — vette gronden/g E 
lien Seen Romanie ende Berman verre van Riuoli ín Piemont ende op biens E 


| hd A 1 


Eracht ende werchinghe Syderitis Achillea Dioſc. 
De croonkens —— ende op die wonden gheleyt/ ſtelpen thloeyen eũ — de won 
an alle t 
— vrouwen / eñ — oock alle bloediganck. De feline in water gheſoden ende daer inghe⸗ 
——— An hennen ane, vouwen, De felue in water gefoden eñ ghe⸗ 
genefen £Koodtmelifoen. Galen, — dit crupdt Syderieis — 


4 
beh de dd 
Ce sk &s NVS * 6 epe rf * 
a) 


UE NEEN UN hé} 


kbd J J J 
PET — * 


hid hed 


eer aerdich is deſe — ie, vide waere op D'opperfte vande Hooghe san ä 
van ————— weten den Spoor-berah ende vanden Hof Godts. ¶ Waer dat in Hopma⸗ 
ende Oogſtmaendt ſchoone ſtaet en blinckt met fijn Goudt · gele croonfens die vande Germe 

ne add onfe Prarmica —— de welcke ſtaen —* —— veelwtghe 


— 7 


4 Door Matthijs De Lobel, bte 
2 Bte! Serwe met witte bloemen yi Aathhn / Millefolium 
terreſtre vulgare Stratiotes Millefolium Dioſc. 


sen! aile oft Serwe. In Lath / Achillea 
a, Arthemiſiæ tenuifoliæ facie. 


* 8 — — 
—88 EN VER 
A DS ANS 
7 VVV 
gean Á 
—— 


poe d je vande Coedill £, De worelis ceyne bien van⸗ 
dlepnen en ver lijck orpich. 
Onderfchep wijgoeds ende —— 
Militaris terreſt 
ydt hande voorgeleyt wt de verwerde oft wijfelachtighe beſchrij⸗ 


EE tende en by a autentuêre wee —* die in een —52 ſamen. tin 
twee ſullen cop elck bef len ſten ee 


* 6 Cs 
Lif 


p AIEE EE, Ii 2 Ad — 
—— — EE Ee : per * Ad :i1 


onghel 7 
id: vj enis de ghedaentermacr if? datfe bee den naem Achillea niet euen nace oep 
* en zijn / ſoo beeft de — 
gheluyghi dat metten Millefolio verouderde ſweeringhen / fiſtels oft wtgheholde ee F 
—5 fen worden, waerom wel fchijnt dat hese de ſelue ghebruyckt Heeft / eñ dat naemaels 
8 e volck door de gheli ickeniſſe bedroghen zijn de / oft bp auentueren door — 
* —1* beeft, 


KET ak aloner AIS RSE SES GAo 
Li Te hd 


— heeft Plinii of bight / den weicken di bep 
beij van — tijde. ee | 


t, | 
In Watin/Milicaris fue Millefolium,flore albo,purpireo & luteo Achillea erp 
_ Baorhduptieh/Garben. An Franchois/Millefueille, In Engelfep/ / Xarrowe / noſe 


els sen 


RAL Gerwe met witte bloemen; 


8 hebben foo wel als de Si 
—— wonden vande apt lieden — ende ak EE 


4 


PVT A ANALE) Eat AW ak 4 da Me ú) 


— PE 3 molt AAS CT: Geel Gertoe. qm: zatón/ Millefolium luteum, As É 


chillea luteo Hore C. Clu fij. 


N < 


De 
Rr SR DÛ 
ED 


ge 


PAR act Pi Ent fe Nite Bana Aaf” « a elite RE ; 
henk de J Je Li * jet ghefencen — 
nomen hebben / ben. lcken wp fouden ghevolgt hebben / in Dien wy / Die fo iet gBefenten 
hadden / maer d ſcheydt is we de cruyden felue lich —— eci rains 
5 * Pod (£ 4 rp 43 —B— 

ï 7 JJ CIL ri mi re 
(Barent ende — {minder end Achillea; — de 

Pr Kars 7 *8 * e 
Man’ 444 den * £ — td, * ne ta * * 4 En ze Á Ld * A.J 5/mact 
beh ae 4 e 1E: Bek 5 zé 4 PT daat: £ 


ongheb ———————— Kein rootfe vande | 
dr n Italien ontrent Genuarende inden lane — 
de van Nimes / waer Dat de —— dr benk wepnich hayrich ie, 20 Dit 


m / 
ofe. Dit eruydt is w —— voe bruyckt in ——— —— 
tſamentreck de daecrom 


ghe 
alle hloetganghen ef in fiſtels. Gal Gerwe is een weyni 
adang — abe five ceringben ende die tt beplen, —— gheen “ji 


—— enden fifele, Eee 

j | Ô norde tiatrien | Bee 
Bozen int capitel vanden H wy verclaert Dat dit cruydt niet weten ae⸗ 

an Plinius, ende datb À de gheſtel derde jooren 

van Filipendula oft Mills on de er fel getſe van groey niet 3 onghetick bee 

is / ende bladers heeft zeer opne hefet ende gheſned d € 

—— — ages zenf-deels and deerde de liggende De ionge Her⸗ 

Bariften hebben tſelue Al hon oft Hanecammeken ghenoe oemen dice NER — 

5 acht —* — | 


San: hidde ghelijck zijn / r T 1 CM hdd nd | — 
ad * Rhine PAP bidt hath ns Keyn⸗ 


ai 
RE 


Á Beten ese oi 
Denans catsten, An Latĳn/P Nedicula *. ia Tragi ite 


hat * 4 Pes ke 
4 eit 1339 IEEE) vleet Arg on enet 2 dip 


Kepnba 
Reinvaer gheiſck de Gerwen / dan de 
foorten van By · voet / oft Mater. Want theeft 
vederwijſe bladers / —— tu agen die 
vande Gerwe / ende Barent, 
— cruypende eñ ſaſelachtige ——— 
veel bruyne ſtelen van on derhaluẽ cubitus 
ghe / de welcke rondt gheknoopt / * een wey⸗ 
nich gheſtrept zijn / bone in cleyne ſteelkens vera 
deylt / op de welcke croonkens met gout-gele 
—— groepen / diẽ vandẽ Aggeratum oft 
Mi ha Corymbifera ghelijck. Tſaedt ie die 
* den panden pins ghelijck / d welcke 
hebruycken om de wormen te doos 
* nende — coudepife ende ís Bee tach⸗ 
an ende bitter van —— Olsene qua⸗ 
bef gade, Dit cruydt groepet aende cantert 
moden / ontrent haghen ende tuynen / 
icn vande velden, — 


Pd 


md 


Bepnbaer. In Latijn / Tanacetũ Millefolij folũs, &c. 

3 In aen / En Engelfchen bobben ——— In — Specios 
hemitia monoc uchſij, us Tanacetum criſtatum Anglicum 

Bohan: & — — tertia peas Ruelle, an 

E Engelich, Tan 


her an * 


he beed — 


914 —— e van Keynvbaer / 
EngBelfche Kepn an 
—— gin r fant d —* Baer: (Se af afl aan, hedde jy 3 
Pate aans ek za * P3 6 Pi * Terr / BEDEL 15 4 


e ghecrolt / ende breeder blader⸗ bie fijn abeineoen gn 


Wilde aeynvaer An rathn / — nonodo= Cleyn witten eynvaer An 
trum perperam Sideritis ltalorum. minus —— Ho — ee : 


—* 
* 
NL Ar 


merten 


AJ 
NN 
Jaar, 


De Wilde Reyn vaer fonder reucke groeyet zeer vele in Vranckerijck ontrent Valencen in 
Dolfine: ende en heeft — reucte, * bloemen zijn diẽ vande Mar gelijck / waer in data 3 
De voorga ende verſchille ghelijck. KE 


teprien witten Keynb as Fa heaft klaz 
teevee Barbe aten Achillea ende Reynvaer: want 1 Deep: DA 
de wortel zeer gBevefele abelije Siderici de bloembens zijn wit met vanf Eens als de € 


we:ende woꝛdtin Mederlandein de houen ghevonden. 


Mater okt Moeder cruydt 
Dit Moeder uden Enahelande vee — verplanten zeer ſchoone — 
bl ls wy hebb Cleyne Hſchen. De en b | 
ole je niet — de — cleyndere / ende de re ** — 


Wy hebben lanck — De — —— in * vande ſoorten van da waer⸗ 
onm dat De Cotula vulgioft Sunckede Camille den Parchenion vã Plinius ende — ncer 
ghe ijck is dan de Marricaria vanden jn iſt beyde / in —— — 


en reucke aenmerckt / waer mede dat de ghebꝛeken der moeder van ionghe doch DN 
(ouden moghen Parthenium ghenoemt worden: macr sr apemertedachelener bef 
5 Wonen boelan lr ——— — De Mater 
op 097 weghen / ende op 


* 


Denn oat ihij de ohel En) 
Mater oft Moeder crupdt. In Latijn/ Matricaria no- nv tf nn} 
ſttas, Arthemifia tenuifolia Fuchfij In Booch⸗ 


maere — 
blos 


ge efpargoutce, In Italiaẽſch / Amarella ende Ma- 
tricaria, In Engelfch/ Seuerfelu ende Fedderfew. 


de 


S AMS 
B ZE SIE NDE 
| ja — 


*8*80 Clin MALE: 


— edemaendt 
rsi Sad voort veel akk Die vander Candi — meiden reucke vande 
Sänckende Camille, ee — is fafclachtich. 

3 ria Odoraca, Argentina Hifpanorum, 
Welriechende Mater. 


Gaf af , fa hy ch 4 zn % an FR ofts.R 


aber blader⸗ ende bloemẽ / nae de welcke iſaed ht / d'welcfe 
cinarum houden / om Dat bpcants a cue groot is / ende den ten reuck heeft. Defe 
—* van Longaſtre / ende Jan Coene drie 
4 DA iberpen de welcke van Spaenich — gen en was, 


maer * — ende ghelijf⸗ 
mighe 


an oprechte Alſem d gh datter veel 
_ Sbelijdkeniffen zijn. B (ce d 1 tb ber: van aoe ij —— 
Feoeyet / eenen houdtachtighen ſtele met veel ee fa Pedi Daer bladers aen waffen van ghe⸗ 
daente ende neden dië vanden en By · vo F elij jd. Bouen aende ſtelen groeyen graeuwe / ronde / ge⸗ 
bemtens/ druyfwijs bj een ghevoegt oxt oock 
8 om fij a 4 * d 480 Vvunose de iongher B arbariſche Herbari⸗ 
at temen éf def di fp Ponticum noemen, welcken fmaecte l — 
ynthi D bd f fe me (ERG of ſez gh p em 

_Agdevonden wordt hoewel datde geene diein Capp t/ ende aenden be — 
OREN Atez 1. * * 5 * — A WV p chtigher is / ghelijck de ſelut 


welijk ndé Galenus meer ander crupden om de ——— — maden 
——— Jae Melue foo hp de Roomſche Alſſem cen 


DIG Beſchrijuinghe ban Autem = 
Aldein. Fn Latin / Abſynthium vulgare Ponticum Ene 36e raseltn Ma 
Ruellij. In Beochdupeteh/ veermuer. In Frans Ì ii J 
—— forte. In —— — — k 
elfch/ ommen Wormew MOE Rak 1e snvooise sd 


SE 
' Gs ik 
St 


‚Ponticitept toegheeyghent Badde / die in tgebruyck vander medicijne — te valk comt / endeom 


datſe d inghewandt verſterckt als ſy int afgaen vande flegmatijcke cortſen inghegheuen wordt / 
heeft waerachtich in Eh? ifte achterghelaten / by auenture duſdaenighs niet bedacht hebbende / dat 
Abfynthium Romanum ende Ponticum een cruydt —— dattet zeer nerſtich ſoecken 
——— — — aengaende deſe — iem — Xoom- 
—5 te ſeggen de beſte / ghelijck de Roomſche Camille beter Senone ghehouden wordt, 


: op ve 
gheen ander dan onſe Alſſem / ende zijn alle bepde Dien van Ponro gheli icf. De reden waerom d 
Diofcorides De (clue miet en Beeft int langhe beſchreuen / is om datfe ouer al ouervloedich groeyet / 


mn, 


bergh d'ander wee ee tert groeyen / die hy peijſt niet om datje (als voorfepdt is) op ander 
nieten maer ond datſe daer beter zijn, Dock en maeckt Galenus gheen 
_ wan fpecie ende tene, mact volghende alleene Diofcoridem belijdt hy meeftendeel cpl 
—— Ponticum — ander / maer ſtercker crachten heeft / niet vt der natueren / maer 
vanden grondt / gheiſck oock de ghemeyne Alſſem nu ter tijdt oock heeft in veel landen. — 
baeten ale daer 9 niet ed van reucte enis/ oock dat ſy wel rieckt/ eũ oock daa dae h * 
| € 


e: Dp ander plaetſen en Beef gheen cen oft luttel reucke / in vueghen dat de ghene pie ser d É. 


toign 
plaetſe eenen lieflicken reucke heeft / ſinckt op een ander plaetſe. 


De bladers vander Aſſem hebben de gheleerde mannen veel moepten a aengedaen. U Want ant DAE E 


men leeft dattet Kona minder bladers heeft / D jn meef Eper 
rientie vã ſaeckt aerẽ / ſr (jc die lichteticf gebeurt aſoo is die — 
„heers nts onder alle De ghene bie vand rde ien) beloten Ti, 


ide bevonden wordt; gh — in capittel vandẽ Mann 


—— — nu ter tijdt ontrent Roome op vervallen plaetſen Bier en daer oben vo ge | 


maer beeft alleene verclaert waer Dat hy de beſte gheſien hadde / want hy befchrijft Dat op eld E 


28, 


Med — 


Doo, Matthijs de Lobel, » 


918 » Beſcheijuinghe ban Ponticum,- 


, ⸗ 
* — 
bd ren v ln ne 


Ponticum Trdentinum Herbariorum. an, 
EE 5 mede aedenlt ís weten ghebergh — 
eden A en —— £ € Â 
| y/ 1 hd Ade ſpeceryachti (en tſamentt 
ende ende bicteracheich· 


Boom ghewas Alen, — 
Deſe Alſſem en is de bladers ende bloemen niet zeer onghe maer groeve 
— — — wedde ea ea lengde hooghe. De — 
aande een een weynich minder dan de gemepne Alſſem /die altijdts groene ſtaen. In Neder nk 


oorspathij Delobel, 95 
bid Alem met ceaonkers In dathn / Abhyn⸗ 

m album, capitulis epe floribus al 

* vanbella Achillee montanz 


920 Beſcherijuinghe van Zee Alſſem / 


Zee- Allſe Dioſc — bande voorlepde Aliſem. In Latjn / 
Cppres. An Latun/ Seriphium Diofcoridis, riphij Abrotani femine facie differentie, Î 
Abrotani femina facie. Simoni maius Cordi, Santolina Dodonzi, — 


UD GD KU, 5 
pii HAN De, 


7— 4 


wekt he ds 


— 


wy ee de ceestenen —— vel de welcke — deſe ſouden mogben onders ê 


ld Ld 1 11 
— ee Sd * AR: rek Saa NM — 44 RARE) 


dermaerden bergh vande is datt * ofte eer hee cot ftöt van Marie Magdaleene / op 
De fijde vã hee fredefen van S. Marimijn: —— oock — wederfeerde vã Hyeres i in Pre⸗ 
benen ebbe ict dee Feozte vans fem zee rvele ſien aiſ bꝛenghende clepne ine 
tel daer aen veel bladerfens groepen zeer clepne —— ende met een cleyne gracun 
tichepdt gh eiſ ct den Gaphalium, tot douen toe decleedt. Int opperſte vãde ſteeikens 
bollefens met goudt-gele bloemen / noe De welcke zeer veel cleyn facdts volght/ DIE vand) 
ghelijck / maer minder. Tgheheel rup Aiſſem gelijck; 
meen gest Koomfche inde Nederlanden houdt: iae is den Cypres ſe 
beter van reucke / witter ende woia haghen daf dander niet en hecft / de welcke corter —— 4 
ende dE ſmaecke niet zeer onlieflick / oft ſterck 
dies ed nd panier om de groote — diet daer der 

want wy attet quatick eenich verfchit hadde vanden Cypꝛes / ten waere Dat —— | 
——— Deſe — — van ſelfs inden —— 4 

Montpelliers / de welcke wy oock abefien hebben binnen Londen gbefacpdt, ende epen E 
mende vana ern nen en gheheel ghelijd ——— — de 


nf agen fouded dat een ander cruydt waere 


& * Je 7 


Door Matthijs de Lobel. 


; d B hol 
ſe vriendt Yan Mouton hadder van deſe foorte fe der eyend 
de bladers hadden dien vande Chuyfocome van Did miet — bla 
de ander gheker erken nden Cypꝛes / Sauel boom oft Heyd 
— derlandt geſond pens god, * út zij 
en ſa nétunt Officinarum „dwe let ! abend 


* Dak — Alfieri is cen * cruydi den — — obd, 
pes brenghende zeer veel cleyn bakte wa ds hinderlick / ende € quaet van reuc⸗ 
) welde meteemgberoarme tfamentreckt. Zee Alſſem alt eene oft 59 — gheſoden de 
hon t / ende inghenomen / doodet ende laeght af alderhande wormen tp langh 
daer en bouen ſaechten came raand: zel ue Doet bp oock 
De ſchapen worden van deſe Aiſſem 
Aiſſem er treckt ſoo zeer niet tſaemen als De g omen ne u m / maer verwarmt 
egen ——— ratie sen lſſem is —— 
doo m doet / fp inwendich oft wtwendich ghebꝛruyckt. 
—* — — — he is —— inden — graedi / ende drooghe tot in⸗ 
De Ouactjatnersrende Lapſtreſſen oft Quackſaluererſſen —— — id 
magere ende witten vloedt te floppen, 


eof ——— 


Se 


Ghemepne Aoomſche den — Apetelten e en nde 
ghee 


Er s Xantonicú vulgi pe ( 
Shemepne Zee-Altfent en is gheen Zee- AiTem bar KRomanũ falfocredita, Abrotanú cãdidũ Cor- 
5 Dioforides. In Latgn/ Seri phiũ vulgare, per Ai, & femina Fuchf. foliis & fimilitudine qua- 
_peram Diofc. Arthemifia marina tenuifolia, dã Achille Santonicú Ruellij , &oomfsge Are 
Breng —— Mea — fem ban Dodonæus. In Engel ich / ed 


Beſchriiuinchel 4 E00 LUT err; 
VEEEN ZED 


622 


dat de 


| Semen fanttum. ewer faedt. 
—— het Zewerſaedt vanden — Ë Sanctolinum — jen fchijnt — 


weſen een van deſe dope Alſſems iſt datſe alle gh 
—*— ag Op bebbesod tochtans en zij faden v dien ni foo lcomelick —— 
ſob geer duter Wo hb tlandt edt op fon:mighe pl faept geſien vã d welde 
ts ab L vol cora bpcants meer dan vant rd 
ders. Welck jacht 9 dat y dt mach crijghen d 
plante crijghen. — 


ende tſelue ſaydt op biede pace hp fal Hichtelick be 
Andere Dtfche Alem ban Egypten ghenaemt. 
Auſem van van E — —— Poiytrchonhebbende / heeft wikke blades 
Eens ouer weder fijden bp orden ſtaende / eenen vingher hooghe bie op ouer lanck Door —* 
gheſien hebben / de aid sharp 


woorwaer gheen gheractfel, Affen van Egppten ahenoemt wordt; eũ van eeni 
8* beh gheweeſt / de weke ſegghen wilde dat Bemerfacdt van bit — * 


Capnos, ERE 


Dit cruydt wordt in Gries Capnos , in Satijn Fumaria ghenoe 
zheſtreken zijnde, De tranen wt den ooghen doet loopen / min noch meer ban ie den root in 
dooafen ware. Dit ermdtwordt hedenf daeghs ouer al zeer vele gebruyckt / ũ — 
en ethiek belendt is: Vgroeyet vele int coven ende aende canten 
chtige ſteelkens / met groene a jac blader, 


edt sijn Dien vanden Coliander apelijckende . De bloemkens zijn purper-r® 
huch —— welck ind ee 


* % 


Wk 


ens die zeer gh Sc rl a 
Ere abt is rondt ef donder. groen d 
de beed dent balg ae — 


ka 
men MAnatefsr. 
f Woe Ier verven TT df 


den vanden 
vers Mg €/ ER 


— 
nader — €en 


REN hdd 
G 


Dooꝛr Matthijs d de Lobel. ij. 


aats kat En 


waerlaedt. guard Sem ſanctum, ende Se- 
men contra Semen fan In Fra anehols, joren Aad — —* 
Lei gaten Serra abiynt nthium 


Ce oock, 
— a an Languedoc — — van Grifecomt ghevonden Die veel minder fs) 
ae ie * vele —J—— de welcke tackſ kens van een palme heeft met Hat bladerkens/ dië 
pand Beele niet —— welcke tact wa h 
witachtic —— De woꝛtel is el ſmaecke is bitter, Deft 
te word —— ———— si lli om erk „ende op ander ſaue⸗ 
ait gronden OIML 0 BL aren À nad 
Zutchentcheydt oft roeranderinghe pane oorgaemdé” 


34r 


—* ai ite grocpetsweder sot Daer ſy eens is gheſaeydt gheweeft inde houen van Nederland. 
BE cnbeooomwaerts huckende ſteellens. sefacbtis plat: ende geelachtich. De bloeme is 
Sranan — on 


Sap van Gryftcemindeveofiens Bef vand 
(bennen gheereghen bee ape vod Gale ende Plinius, bak ; 


rosen hapt nietmeer en groeydt. WBGuſecom geten iaeght af meter urine be se —* 
Cri Buenen Tſelue ſeght oock Plinius,» Galen, Gꝛyſecom gheneeſt de 
¶hebeeken vande Leuer / om dateen ſcherpe ende bitter eracht heeft; — er eem⸗ 


emeyn ende flecht — sk gen „omde — 
| er. hebben. ——— 55 oog —— 
ycken wilde om camergan 
De te ſtercken nam hy ghewaterden wijn. hameren mr gpemenge mt Sczchas, Order 


Mien: 


* 


24 Belchrijuinghe van Eert roock / 4 


nst ran oft Onpue-Wernel. An lar r nn 
el la —* 4 
ne Gect- — Jatijn / nos ten } 
meterre. In mla amore, van en⸗ — Spaentch/ En Capa wifi) 
welt, Aameteregt 02 — 


— dad 


— 
Ee 
* 


ne Un —— 
in a Te 
rn, * 


* 
—— 
— 
* if JN * 
— * 
— 


J— * 
aa DE Cale ANN Rr ri ie ID VPN Bj pf Pi * de 
DBxſonike / Peterſeue / KOELE, neg J ) b) en * 

—* É — 3 Ea ES —* x Pe * 4 Kats. £ 4 ' | ni 
2Bo | (3, 2 pumnt 


Witte cruypende Gryſeco 
Ek: Du Grpfeom hee witte bloemen ende breeder blades. @ groepet in 5* 


vr 


—* — £ , hk otsisf fiches” 
— — ne hg ae 6 2. ® 


ale al 


hdd (4 —* 
ze, * 1 


de ckt 
—— 


3 


a HE EEN 


Door Motthijs me Hellas: er 925 


ie ul. E. 


J gitte erunpende Siplecon. Fn Latón/ Capnos —* ad nrden an —— feu 
ba latifolia. Splich album — — Eteli — — 
J ebragmites Dode od Am — 


IRS SS 
EA IN 

5 En — 
— 


ee” 


wget ————— ſinaecke dn deſen is bytants ghelick die vande ** 
ih rank ber te weſen vm de g geofue humeuren fwbtijt te maecken / ende De 
end (ei aarda er: Doose datſe deere deghen de —— hep 
© — ——* doet al tghene Dat Mefue vandẽ Gepfe cf 
vand mpd men wel foude mogben en Ban Aghene dat hy — ghemeynen 
J yder te weten / helik die om de groote ouervlo edicheydt * min TD 
5 * en dend —— — Hp 
K kn MiG Rts an 


ek vilten nae Piſtbie ende Luca deſe ſoorte van — 
— vordat mises eibert zeer. — 
geReams enhiebbe iet daer nerghens inde voorleden iaren gheen gh jeg 
5— nn, Sngl Dof euro fn 

RAPEN 46) een one arden: — * ik 


za: our Gsoe wie dab 
wnd ——— — rai eſte 


es —— re be dad 3 zn 
be emati eat dt. E 
en maen en beebs genen / dwelcke midts datſe ronden € 
zi — daiſe ai bel der el — —5 * ks — ended 
héb Popta en hadden hed nah 
uche was. Sens pl end SEG en gran se echo 


zij RE de code be 
RENS per — de 


Beſchrijuinghe ban hol worte / 
— In Latijn / Radix caua Herbarior 
Ekumaria — —— Piſtolochia ijs 


„> pekperam , Chelidonia Phragmitis , Capnium 
Altij & Capes — — 


Capno 


\ cieufe. 


baders bit —* zeer n 


— satan 


bii hinted ons 


ET et en | 


an eind Ee det on ilk 


í rsv a in 
€ — HARS Hon aijn 
ee J 37 Boonteng oled. ie Ke J rist vide à 


tan ende ere meer ghep an de welcke ſegghen dattet po 


wan deſen crachtu 
gher is om de wormen te dooden * lie * om innemen — Dien ——— 


Í ontrent Genenen/ groeyet de 
den ende — geer ouervloedich. Evean wel dat ide — 


inden lande van Aquitanien — vanden hof God — vcrgaende in 


eenighe fafe verfbillende / dan dat. mholicbeydt enhapbe ende — 
oock in plaetfe van da ſutr ghy de voegnaden iden vens E 


vele gheſien wordt) waer deſe is —— —— 
odt ꝛtel is bitter, gierde ede: —3 afvaghende en⸗ 
De, ende ghefiwillen vand 


J 
— neemt * de ef diane J 


En 


Doo) Motthig de Babel, — 


9 OA Wael CM 


— maius, Hirundinaria maior ; an Vir. 
ga Tinétoris Auicenné? In hoochduntſch / 
Ee ATG } Stof; —— — Ibë kt — urtz. 

biilop Ho] sl ie Etna zE In Frantbois/Elclaire,Chelidoine,Fêlougne. 
oienst 17 } Fn Italiaenſch / Celidonia-maggiore: Au 
sn —— init groene bloemkens. Spae nſch/Celidonia, ende Kerns de las golons 
drinas. An Engelfch/Celondine 


zerpt / ende dat de moeders vande 
aj —* die blint zijn mett — abo — wedergheuen. De woꝛ⸗ 
bren, def welche vof 


— amat estar vist 1 Ak 
r DT u: —* 9 —* r 
Erf Eee Cia fa Dti! afs “MEst ef 


—— — 


7 
er — is 4d Be Ct CA 


gia. Dit crude is ſterck ende quact van pd / ſcherp ende bitter van 


—554 


rid Jg 


an hebruyckt om de ſchortheydt ende witte ſeericheydtt ghenefen vanden kinderen: dock 
on —— te Heen 5 
— tende werckinghe. 
ioc. Sap van groote —— in cent coperen; porneken met honich op gloeyende colen ghe⸗ 


Zap wordt —* * —— 
eSomer / wt De bladers / fielen ende wortel / ende wt der Sonnen — zijnde / men 
ler af bollekens. De wortel van es Gouwe met Anijs in * n wijn gheſoden ende 
on gheen Geelſucht ende oock de voorts etende ſweerin miet wijf ghemengt 
Ben: De felue — inden mont ghenomt ende Spebrougpeneiden anc 
— € tPliniusende alen 
en ad SO Gouwe beeft een — ende verwarmende eracht / wiens ſap we 
paid: — eieren bieopben appel banders je groeps ———— 


mehitgievan En 


ot efichtete verfcherpert, _Plin. G gaen / ende nee 

de wie [ectie pande reage cemt wech 
EP io zot vevcEflencie van Celidonie 

G.Andorn Í ñblad — rie geſtoot 

— —— y e gef ee 

kerde oi baie afne (riu dat de ecer gheheel drooghe zijn: D elek (o€ J 


poyer gheſtooten worden / ende mêttert a afgh 
afs voren int peerde miſt gheſtelt. Daer nae wordet wederom ghediſulleert op heete aſſchens/ ende 4 
dan D'water vander olie gbefebepden / de welcke de Chymiſten heeten de rechte Eſſentie vande 
Groote Gouwe oft Celidonie, Witten Feces tot aſſe ſſchen ghebrocht zijnde word EE 
dry beginfels van P lfus ‚ de — 


raf bymiften zeef gheprefen worden. - 


Akelepe. In Fhega/Aduïtina, Aquilegia rtecentio- ' 
rum, aut Celutobina add fie. cho⸗ s Theo ge ) É 


ue 


* h rb 5 JA 
* anthois/ — In — A- 


RA In 
LN quileia * —— tapa: In Engeltep / Gaode Akelepen. 


4 


Waert d weeer nt ane pref 

ebbers en Daermen hoeykens ende tuplfend oft miep plop HEE 
wart haer bloemen zijn zeer perba / abemacet van foirin hebt 
— —— siehe ben hals ale ende beck van een duyue / w warom dat oock 
Columbine oen eleerden Aldroandus Ee 
‘nde van Boloigne / vost. Porthos v ophraftus, ten tijden Dat wo daer woonden 

Hamon. Dit cꝛuydt groeyet geene zonen erſche contrepen ende gh 


Door Matthijs de Lobel, 525 
3 Dobbel Akeleyen met blaemen ban diuerſche tolen⸗ 

Dob bel auerechte gheſpickelde ren, Fn Latin / Aquilegia multiplici varioco⸗ 
Akelenen. lore fore, 


- Ke) Wz hi ‚ J Ee 4 
— ASD 10, 
98 NER: 
5 hd 
Gro U E 
SEN f 
ð 


* —* 
— 
— 


— — ie 
7 — SLEE — 


Dobbel AL REESE ND DORIA re et Si EE Bn Mbc, 
——— — _keniet en vertehiliẽ bd dandere dan dat de blae⸗ 
men auerecht ſtaen. ——— 


TAN 
WAE 


90 Beſchrijuinghe van Aquilegia, 


Vꝛanckerijck ende Enghellandt groeyet ot 


noch ſoo claer niet als de ghene Die inde Bos 
en groepen : want De felue hebben tree; dope 
oft vier bobbel bloemen ende Dicker. ende claers 


hé a ver⸗ 
* a EN 


* jn 
bloeme: weten wit, purper e ende blacuw, En 


teis ſy de groote Gouwe ghelijct, meerder Ade 
oock claer / ligghende in eromme haenfens 


weynich tſamentreckende van ſmaecke / en 
een ghetemperde warmie ende — ane 


teghen den — ende ſweerklens vande keie / 
ende aeſſem 
eit ende werckinghe. 
Trag. Saedt van Afetepen een vierendeel — 


ingBenomen/s zeer goede den ghenen Die vers 
ſtopt zijn van Leuer ende Galle, ende teghen de 


— pe Cieht * * — 


ER Fans à Elz eed —— ih 42 
et, * 


Dt gen gt / ende Ben cenichſins — vanden * li 
geleoft Nardus. De bladeren; wortelen ende gheheel pdc en 


SBbvyboet ende 5, Jans tru trundt. 
In tende behoorli ———— de — 


EA dd At 


Leke hed h zijn, ghetijc wy — 


onderfchevden. De —— ende —* — Byvoet! groe) 
lancks de haaben / bent rabe — 
tje nn nochtans langher/ a ende met meerder bladers / die bouen achtich ende 


| cp, niet ontiefs — 
* ſmaecke en is foo bitt en — beleni 


gez (actfe * —— — 
—— meynen el een jeden waere / — wy —— hebben dat ons Alſſem ende 


Pic in Ponto gr 
Eracht ende weetkinghe. 


& Bi en oe sns stine DEI 


in 


Diofc 
maid in vrouwen Bahnen ghedaen worden om de — ie derwecken / deode 


Je we 
—— B Pe 4 gr 0} 


cheat de —— comen opde — ——— vande vrouwen —— seb dr 8 


Lfapvan sers ghemengt / er ende gheli ick een peſſus wan onder gher Day 


EM J 1 
EN ak RR DS Pp eo ketens eN 


1 1 es, * — 


geer ghelick die vanden Hol wortel Tſaedt is 


ns dien 
vande Ridderſpooren oft Nigelle — oe & 


Gee elſucht De ghemeyne ende ſlechte vꝛou⸗ 4 


— 


ende verhing E 


EN TOT Koet | NAR 
ie Ate d vrhn rd A 


Ee, 


————— — 


4 


* Matthijs de Lobel. 931 

ü Nd enbe 5. gans crundt. In Lathn / Artemi- 
fia „Mater herbarum. —————————— 
Grof; aeynkarn / S. —— In Frãchois / 
* Arm oife, ou Herbe S.Iean. an ent liaẽſch / Ar- 
ik verf. An Cn AD dina 


Derde faorte ban Bpvoet van Diofc. Fn za tbh 
Artemiſia tertia Diofcoridis „Leptophyllon, 


fp. Zn (je ee 


E Galen Dp-voetis venetie goedt sch ne — —— om te fonen de ganghen 
— mn a — — 


verw wordt met wijn ingenomë tegen É enn vanden Seulfäp. en 7D gebonde is ís van 

ſeluen zeer erachtich/ in vueghẽ dat d 

3 Apal, By · voet heeft deſe crachten: af Dat yemandt Die te voet gaet· Bp- voet in fijn handt > 

de — moede worden. In huy — verdrijft de quade geeſten / beneemt — 
medicijnen hun cracht / ende keert tgheſichte vande boofe menſchen. — 

met Verckens liefe/meemt wech De pijne vande voeten/ daerop gelet nde, — 

inns rooghe By⸗ — ende met meede ghedronckẽ / ſtillet ed pijne vande der: : 

n. Met ce ere oft Dunne bladerfens gheſtooten ende zeer welw⸗ Set andels 


ag tot dat 


En — —* 
E — daer opghelept. De — ie —— gene 


8 
er mede zeer wel geſtreken zijn. 
Derde loopte van Byboet ban Dioſc. 


cubitus hooghe Artemifiam vnicaulem et hebben / —— 
jefineden bladers heeft Dien vande leeghe Cypres —— 
meyde welcke van clepne de witen groenen fiende bloemen ende farde * 
ante groeyet 


p l der pl bike ne à 
ghehoud ſoorte van Aueroone Niettemin men woon fafbiep 
ze ii 4 


232 Beſchrijuinghe ban Zee Byboet / 


van Dioſcorides Aueroone oock moghen heeten / die hy noch ꝛ fijn opinie / maer var 
ſommighe ander onder de foorten van A ilia oft Byvoet verhaelt. Nochtans en heeftſe den 
reucke De Auero oft MIT: D ſt 


nde oft Alſſem ecerſte Artemifia, ende ſchijnt te weſen de ſelue 

die wp int naeft voorgaende capittel Arcemifia Leptophyllón oft met dunne bladers gheheeten 

ende gheſtelt hebben, alleene om verclarens wille: Oock ſchijnen De crachten voe cenighen auteur 
fe ede 


ab í ſtyl veel netter, gh ander Artemeſia meerder is / dan Dio⸗ 
5 — en oon En cn As (af — 6 RR * B atet.@ 
keniſſe ke ende bladers / ſchij en ſegghen hebben dat boomachtich eruydt / zeer foedt 
wan rente.ende de D arioleyne ghelijck / h kf ander gheleerd Abrotanum 
mas ghenoemt hebben; ende vanden ghemeyen man in Picardien ende Vꝛanckerijck S; Vans 

pot ende houdt gheheeten is, de dat ſy hen gorden ende cranff thooft maccken / 
om de vallende ſieckte oft S. Vans euel te verdrijfuen: Hoe wel nde Dat S. Jan defe 


Figuere vande ghefneden oft ghekerkde bladera 

Mere-WBpuoet . In latin / Attemilia marina ,Ab- banden feluen Bpboet/ Diede ſchilder bergheten 

{ynrhium anguftifolium Dodo. Abtynthium Badde. Fn Tathn / Artemiſiæ marinæ folia inci⸗ 
Heorbariorum odore Lauendule perperam. fa, 


NE — 


jl 
— 


— 


—— — 
— 
SIN md 
S 


EN 


GEAARD a £ Pee xvbele ons 


zeccant gh | den zee-Dp-ooedt ghenoemt We cen houdtachtis — 
gfhe ſaſelachu ghe wortel rpg deſe pl Scopgaende fcheuten bp tuffchen fpacien vaneen — 
flande / Door hun afch- graew coleur ende mofehachtich ſaedt de ghemeyne Affem dan den Dy — 
voet ghelijcker. De bloemen zijn oock geet ende zeer vete. D'onderfte bladers / dic bpcants opd cros 
ligghen / zijn min maer dieper gheſneden / eñ de middelfte eũ opperfte zijn —— —— 
ez Esat Een dt pe MI 1 abt Ek — 


3 (RRA ofer B 
NOEM WEEK JD 
Euaves — —2 


ſnedẽ b ft el niet ongheit * 
lijfich/ witacheich / ghelijck oock is de gheheele plante / de welcke cen lieflijcke reucke và haer bef — 
bycanis die vander Aueroone ghelijd, De ſmaecke ís ſoudtachch cen weymch bie abel À 


Door Matthijs de: obel. * 53 
| RN — Tendai Hi alien ERDER LAD st c F EN ch N nde coſtẽ vande Veneeiſche zee / ontren 
het Eplandt go vande Venetiaennn. ee: 
4 di inte weſen De welrieckendé van Plinius „bare ſy beeft byeants den reucke van Lanene 
dn, DE oPidhe bersvanber mama, hebben mate ee 
ê ; jde welt cinbde placiſt vaer fb van ſelfs groeyet te weten by A hdd eſcheede dk ast Nhat / 
ende ſomtijdts oock inde bonen, ER 


Pi Wi 
‚Q 


of Ambrofia. Fn Latin / Ambrofiafatiuahor- ©  Beldt-Ambrofia. In Hatun / Ambrofia ſponta 
— tenſis. —— nea ſtrigoſior. 


DN 55 


—8 


—— — 
* m 


HD 
k SW SS — 
B ESD pi 
— NER — > 


34 Beſchrijuinghe van Ambrofia, 
Senden sch die van ſaedt voorts comen is * een palme oft onderhalf lanck 
ns Diuerſche — Ambra, iin 
h At 1 as en h de tr 8 et ende 
(fs dte de oeffeninghe / in grootte ver Eb 8 (5: ade —9 afte 


daente zijn enen ghelijck. 


* teak) F Aermmifsee YT kati 


fpeciesf forte, Ambroſia altera —* 


ns 
JSS ST 


id F 
De —* 
nafs 
— —* 
Ee 5 
— 
ES) Se 
JN —— * a 
Q UIA - henonag 
— 4 
* 8 
AC 'e) 


Eppes. 
Ct IT da CN tn — 

noemt / groeyer vele inde horen } endeoodk ouervloes 

dich inde wijngaerden. ende open velden van Lans 

guedoc Miet wijdt van Nimes / principalick op den 

& wegh nae Montpelliers opde rechte ſjde omrem ons 

derhalf mijle vander ſtadt/ ende wordt onderhaluen 


EN AN ĳ 
OBN 
NEN OZ 

5 


\ 


Ln achtige ‘goudt- gele bloemfens in Jyopmatdt voouſ⸗ 
brengbende, Bande reſte is fp dert Hof Cypes ghe⸗ 
lijck / maer ſtercker van reucke ende 

tfaedt van dit eruydt worden — 
Fens de wormen ghedoodt, Waerom Dát pap * 
ſins en —— ten is Abrotanum femina, foo 


VR Abad 
Ls 4 asf ——— ate en EAR 


@ 7 1 LN Ln ben) JT 
neff N ct r cleyne ghe⸗ 


Eercelde —— / die vande Beelen, 


per: én ade hofdhas 


afs Diofcoridesende G Ï gheſch 


goedt teghen ge van flanghen/ fou 


3 df VEEN 

ie * 

Att 9 7 — IN —— 
D 8* — — 


* de heet. 
E Minden —— 
—— — — — 


hetere > tip hede Sj 


ta atster A henrad 


sek Ak 


Ms Plin. — Sansoricúrm mi- à J in Beach 
nus Diofc. Cordi, Fn Boochduptſch / Garten ——— Franchois / Aueronne. 
Eppiefz. An Franchois / Petit Cypres & Gar- In Walfch/Bois de S.Iean. In Engellch / Sot⸗ 
derobbe. In Spaenſch / Verua Lombriguera. 


eG Brrr Eer Se 
ID din hp, 


je dé 


— ck feat, Den tooit van ———— ke — ghe⸗ 
erte: haer Diofcotides — willen ſegghen vanden Ea — gd tn 
DRE wijt ghebꝛb is zeer goedt teaben beten oft dl, 

en maer € paberitlick is sh kif dort teghe n tfen —9— je € fenij 
—— gna engt met eenen. ahebzanden neon of met broot ghe⸗ 
ſter opd — — ft De fweeringhen vanden doaf 

Je HE meen et ghemen De tſamen gheſoden verdoijft, ende Doet ſch 
eſwillen da —— — 33 is heet ende drooghe to ẽ 


bes ore. — Aſchen werde in afl 


AD — ed chabee 53 
Die jen, D 5 
of met! atde geſwillen ee gd abend — 
PE —— iemet eee van Nadijs/ — 
alic J — 
tert gb 


— olie van Olijuen jede prin 
—* at MN 1 as | 
——— vobrto comen de kinne Daer —— in | 
kentifcus gheleyt / de weicke oock van ſubtijle is) iid eel — vacht 


diie e 


ma — ———— — en € 
„Wi reel Boudrachtighe nbitus 


Dunne tackſtens —* van 


936 Beſchrijuinghe ban Aueroone / 
cri —— In — beke: — AM Harn, Abrotanum ine 
uarhumile,denfe fratieofum 


ALS | 
IA 
9 
id 


OS , 
AS 
— B — — 
Ze EE * 
AW, DEN 
ND —R 
* ELN DL 
SE SY ú ANN NA al 
MAS Ee AGE SS e 
AND * D ENGE She Wz, ' —* 
Td 8* E ZL ANW SED EN g 
US) ONS ITN 
0 — TUD 25\ 
—— ONIN VE 
NW me OE ND al 
N A VAS N, \ kas 
WD AN hos | 
DTT ANNEN 
NZ, A (fs INA 
ED AEK 
Np As , Koe U 
— AVENE 5 
AS DSN Ee 
ME 


A—eewde bloemt mindere dieen 
tel is — —— In Nederlandt — inde houen. 


Auer onder reucke, 
Aueroone ſonder finaecte ende reucke beeft De ghedaente/ bladers / ‘bloemen beton 
— de welcke in hun houen groepende hebben de zeef neerſtighe ende 
Kuren ant Mouton) Olinier Driefch; Coudenbergh ende Zaques Platean (bf 


ffens Balfch-I ederland abeereghen hebben J 
„Abrofanum peregrinum foliis Cupreffi, oft Sabiua Agypria.Htlandtí ij: a 
[4 sit $ 


uetoont mét d blabers ban Cppee —6 
bkr eeft enter veel tacver banden vermaerden Debie —— sn 


en oligre —— — del — 


VNO VR TN 


luie noem apittel van 
ebben. dn —— atm dare nnen JA 
| — jé va Sn le enne of oft Die, 
Ö clanese neemen — es | 
roofie bonder macck / noch en kt plat ger aerden & 
ant — — —— dn 
jn Pi Bee oalde oe ho — daualadp.? golan ol 
10 d-34 ID 


Camille is vat bloemen ende afcander 
— —— grdehende en neet — de wilde erat 4 
menne Camille de welcke is nds ® — Sonar 


ete a 


Door Matthfjs ne Lobel. 937 


bain: rsca Bek Ei RAADS d° 


CL 


arn odorata’; Patchemium Tragi. In 
ii ing rächois/ baas chãps. — — camel, In Frãchois / Cas 
a "Statia iaenfch/Camamilla. — ẽſch / Ma⸗ memille ende Camomille Romaine ou odorãt. 
zanilla ende Manganilla ſalua An Dpaentch/Manganilla. In Engelſth / pn 
wample, 


2, 
NE 


AN 


B =/5/ 
} 


È weelwide lonen ape — de bladerf dien f js ft 
geleron af 1 Queappel fa dt is cleyn ende geel. Dit 
‘gren den Somer foo oneroloebich derghefaepde vachten, 
— —— ille wordt î ( rijck / 
ben ende Dupefchtande — ende —— — Schie vande Soie Ca⸗ 
* Daer op nu fallen af ſcheifu 
miche —— 
„Sne deſe Ree anderen ſpecery * irt reucke beeft van⸗ 
Den Ama maracus oft Aueroone / aſſoo is fp oock lieflicker rde * ſien: end tſt 
gheſey helijck en ghe⸗ 


Nii den fe erna Roomſche Alem, ende andere. Si plante * teere — — 


eder 1 
punt —* ie ſeluen —5 * hoe meer opdit cruydt gheſeten mats ie Dât beter: — 
eene worn daerom wi ghenoe e tobeeel iaer doere inde houen v an En ghellandt ghe⸗ 
— * — 
BS abefthozen ende ghetreden wordt hoe ſy oueroloedigher groeve en pe weder wiſpruyt. 
Bik al& Enghellandt en is bycants gheen ander bekent u oft gebruy —— Sy groeyet zeer 
op oock dorre plaetſen / 
$ rde fp van felfs ghearoent zijnde / mach aen: worden dat — vande bloemen en⸗ 
$ in cleynheydt veel aerdigher zijn dan Die vande 


4 pen van BransEerijk ende aliena Koome bebeeen roc —— 


— waas boe: 


938 Bethahuunche van Camille / 


Maer in N nt Deens, waer Dat dien grooten Nach 

srate en pn vn gee gheſchiede 
tuſſch vande gerefo de relig ã Ca holijcke —— —— De. 
geelfischt ende waterfiacht. SE Bhirnbtns JORE or 


fant — an engs 


Gomepne Camom 
da — 
— N \ 
HE, 
— O\ @ \ 
orn Pal, P err ent Ht Mr B ZN { . We — 


De Engellehe. In Tatin / Anglorum niueum 
Leucanthemon fore multiplici. 


zld: is eerſt ghevonden gheweeſt inde facies Bouen van — maer met ſoo dobbel bloe⸗ 


ad ince a heit idee enn nde den a Al a ks banen zi Dana dn 


men x icheydt vande h at inde middel ſtaet ghe⸗ 
herwaerio ift oock ghemeyne gheworden in MNederlandt. * 
SBeie Koomtche Camille. 
je gele — Camille is van bladers ende gele Gard reucke ende met de Koons 
ſcheC lijk) s fraen ghet bladerle 
En t/ N l dt Vꝛanckerijck 8 cene BĲ d ind b ghe —* 
fe dien vanden vooꝛgaenden „en — eeeh zb 
rachtende werckinghe. 
bl erwarmẽde ende mce 


feb WINGS / ) 


—— e — CEE Sai Ca dan ak ACK Dj Want fy verw cken alſoo de 
maendiſtond 


ded (al 6 Plinius ook Fabo) — maen —— den ſteen 
ende gbenejen de pijnee endeweedom vande bermen, —— — —— — 
enee as de en vande 
len, — ghefsden — J ende daer mede van bupten De — tr 


3 wat * —— —— 

at hae Ee 51) 

—*— B Coahe — —— 1 ecn 2 * le fche Cas 
pr 


de ——— — 


kk dt der ol ine ha 


eed — 


| _ Boor Matthijg de Lobel. 935 
4 glt doet gheweldich ende ſtercker water maecken. Camille dn gheneeſt de ſweeringen 
_sgiedende hoecken vanden ooghen comen Daer op gheleydt: ende gheknout zijnde de fweeringhen 
Beem sitte) afs Plinius ootk ſeght. Deet olie in cert chofterie ghebruyckt / verdrijft het aencomen 
vande Litſen De bladers ende bloemen moete en verwaert wor Den ende als cle op hem 
— in bollekens ghebrocht worden Ee 
_ „poodt ſal weſen / ſalmen die met ſoeten — —— alá fin wee deelen vande ca À 


ed Dan cen deel vande bloemen eter contrarien a uwee de 
Ja Mi vd ders Abd ted dà ban: A aft bi — * ke An B * 
J * Galé — ba bdppent: * Eek ark Â ed sd ï lj bef 
reddi ie —9— if es Ld ats ate. € —* oen ghe⸗ 
tf hed f —8 mt * ee CHIO 5 * hen J— kf Lr nd mf li bout maeckt 
A 9 id Pur je 1 a —* — ge — I * rg oe. * pkt def * Ee hdd 


J 
J — GR —— Ip fe BMI EPE, MET, 


 quellende ʒ — die wi cholerte hus 


3 reed fr Ê Île ander cortſen D ft lea matijcke hus 
mieuren Ó; fp: zupten / oft doo? —— — — — leden — 55 Bebben: * de 
Camille is een zeer ſtercke remedie teghen De ſelue / als die ghebruyckt worde teghen de ghene die tot 
concoctie Bn waerom Aal jane als eenich ander cruydt Den inghewandt zeer aen⸗ 
ade nut is 


 brrickbloemen. In —— Oculus 
Bouis, hr) folio, Chryfantherni — 
Ehryſanthemum ——— 
ſtet Kian © Cord. In Boo — — 
blumen/ Steinblumen ende indts augn· In Buphthalmon alterum folio & facie Cotulæ 
Franchois /Oeil de beuf, Fn Itaiiaenſth/ Oca fœtidæ. 
—— Dyaentch/O1ode Ree: 


SD 


CA Let 4 
omaha Ad he + J ende Engbellande. Ontrent Koome in 
* f. 


EE [5 MEERDE 5 


É ten vanden ack ers/ PES * 14 — Bs aan ——773 
Á Bees bladers dien vande —* belem maer breeder eñ een en Dië vande Corula ende 
J ma e gerdich gheſneden / 

J baan Die vander Aueroonerende van verwe die vanden By⸗ —— De bloemen zijn * 
—— — gheiijck / mar —— 
———— — 


240 Beſchrijuinghe ban Buphthalmon, 


Buphthalmon alterum. 


Knabe Deielen groepen romvende zijn eenen cubicus oft 5* 
Die vander Camill abel ik / maer — van verwe; 
te Die vande Coebdille gelijck, De bloem zijn g — 


ben deſe oock deni bie 


bloeme die van felfs inde —* groeyet. Wyh cb 
thalmum, tenuifolium —— 
Opde rouwe plactfen an Prouence ende Languedoc groeper een ‘plante met gele — 
bloemen den. Sirycbloemen ghelijck / ende bladers vande ghemeyne Camille oft Coedille/ zeer 
ven ende cen weynich graew. De wortel is een palme groot / ende de ſteelkens eenen voet hoes 
ghe. Ick hebbe dit cruydt oock ghefien bpde gheleerde ende ghetrouwe Apotekers in Nederlandt 
anchois Pennn / ende Walerant — 7d — buyten Monguax⸗ megbefiden, was 
ende gheirocken. 


—— —— ban Clafins. 


Dit cruydt en is van wortele —* ghewas 
den voorgaendẽ Bu Baphchalmum t tenuifolium 


Ld 6 —* ur red 
GacA aah —* fe Ad 4 45 Kan en 


De ſiele eenen voet hoogher getaop de weles 
ke gele Fnoppen van gele bloem 
men ſonder bladerkens rondtomme ie flict di 


den zeer fange hacre ſchoone Goudi gele blnes 
kende verwe, De reucke is ſoedt. Deſe en heeft 
de —2* peat de Ceclufe nerghens ghe⸗ 
vonden dan int Rijck van Batence inde acters 
lancks de paykens bloepende inde Meerte. 
meynde dateen crupdt gheweeſt Badde met de 
naeft befchreuen Bophchalmum tenuifolium 
van Languedoc ende Prouence. Maer Mijn- 
* de Leſcluſe heeft mp anders betoont / dE 
welcke van opinie Dat wel ouercomet met DE 
———— van Dioſcorides. 


Cracht ende werckinghe 
van Buphthalmum. 
Dioſc. De bloemen 6 ende met 
was ende olie ghemengt / doen ſcheyden den ende 
n de coude harde ende har⸗ 
ng — 5 Men ſeydt dat De 
E-bloemen met wijn ghedroncken nact 
— tot den badt comt / de Sen⸗ ver⸗ 
dꝛijuen / ende d lichaem metter tijdt goede verwe weder gheuen. 
Etanthemon After Atticus Tragi. ende Regia Conſolida F uchſij, 
maer quali 


CAP PAD | * *8 a Falera taamten? 


1 BRB 


—— bat die eehm de Camille abel is —* En ſy —— 


vander Camille / dan datſe gheheel meerder is / ende is de Cotul en ſoorte van dien. 
— tgeen bloemen / Die orang opeen —— 
aar Wa, pen aas * trie ace €. 4 ktp” vande Coluta 


oft flincEende Camille: beper 2 cke is 
En Kerli te verleren welke bie jn Cms 


9 


Doo, Matthis de an 41 
windt wilde wel ſegghen dat den Bertram oft Py zeche um / doprechte — — was om 
datde bloemen onder del zin ende de bladers dit vander Camille niet tanden he 


d ik D | ecke / h ghelee 
* 
PEPER. 4*4 .. drutaate FURL 4 DN Bie BEAR Î > G's 
ge enn" „ub 
b Parl; In Lat * 
A Alle „ib 


rain 


N ** thalmum rh 8 Thalisram —* zn ele? 
— — 


Cotula, ſiue Parthenion marinum 
minimum. 


ZN Arg 


SS 
As 


Self i 


SES 
9 


en 
ander particuliere 


Heeft / maer 


Parthenion 


Cotula 


minimum. 


Diofc, Parchenion ghed med — — tingh vaarde 
ofc. Parthenion roogh ht ende met ic azijn ou ín enomen / iae 
merganck / ſoo wel als fs den Epithymus,d atijcke 


Brumeuren/ daeromme is Di bies be den ghenen bie cox van aeſſem / ende — roede euri 
—— dt ſonder bloemen in water ghe is zect 
ie Ea * * ee E che fitten : . — —— 


bermen — * is, | eem met den bloemen groen. gehan je: — 


Buphthalmum, O Oculus bouis,… — steen 3 
Galenusende — ie ghemaeckt vandẽ — J— 
— et B phth * eoftd fb ni 3 
ee bande emee — — 
De was oft dat Door vernuftheyt van eenigh heijwer daer t eaten 


Rid 


> id, 


1 Lak 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 


244 ——— van Pyrethtum, 

Ppzethzum. In Xatiju / Pyrechrum Officinarum, ide EE 
alina doochduniſch / Bertram. In pine Tweede Pozcchuum An Yatön/Pyxerhrum 

iis, D iedd'Alexandrie, An Bpaentei/Pelie alterum, Ëe; 5 

tre, In n ————— 


1: 


PJ ’ 


WE J 


vS 


— Ea 
NM DES 5 5 
/ 7 Ef ERE 
KN ASS ENSNS 
ND LL AGE ZNA DR 
AN Ie ZN 20 


5 
— 


— 
F 
=D 


EK 
= d/- 
SN Ee DAR 
U 
js 
sl 
We / 
Ô 536 
— 8 
— 
, di | 
BRE oJ ee HE 
23 gr J — 
ge van bladers: pe an ſommighe H ſten mett —* Pyꝛeih eum he 
noemt woꝛden / al oft Pyrethrum fet d h 3 
voegde cracht. Defe plante hadde oock deſe voorleden iaer: OE hel pre gan Danaa 
og bof. Ef 


t ende — ghe 
_Dicfe. De wortel vau —— is zeer heet van ſmaecke / ende — mcd de 
ende 


flegmatij den 

opel den (antfweere verdrijft. Dfie daer inne de wortel van Phrechrum —— — 

———— goedt teghen d ende 

ende lamme leden Galen. Wortel van —— in aang ghefoden 
ne vande killende tanden / ende gheneeſt de 


—— 


Door Matthijs de Lobel. 


245 


Benckel chemenne ende Soete In latün / Feeniculú, 


ille A W A's iet  Ôf Te 


sor enkel eit Fenichel. An eren et gn Jer en. In Fr ränebois/Anet. In —— 
beh /Finocchio.Sn Spaẽſch/ H z⸗ 


o. In J cds In Engelkeh/ Dit, 
— In Engeitch/ fenol de — * 


F 
Hs À Si ij lie 9 
* X u 
1 fy 
* pij UW, 
—5 — V— Vd 
4, % L 
— 


=S i 
— 
— GN 
7 — erf la 


an SAN 
jg OA Bn 


—— 


Beſchrijninghe van Venckel / 


Hippomara- 
thaum. 


Door Matthijs de Lobli. 847 
ende water doen maecken / 


dt / Ital Vancketiſck ende 
„ane —— 


wy dickwils — zeer veel rbe: 

Meu oock doen dekje Feu 
den he 

nd wy die alen is vende 


248 Beſchrijuinghe ban Meum, 


— 


Ceſtre. 


Ecœniculum 
dortuoſum. 


eon Matthijs de Lobel, 


* 


In La⸗ 


Ze fn Meum * ij hoed Meum Ferula. In Franchois /Fetule. * eaten Fe 
fecundum Marthioli, rolá. An Spaenſch / Cannahei 


(\ — A J 
RNA 


a 
— EAN 


— 


den ghelegen zijn / van ons volck eñ te lande door tif endegbe ien zijt. — Diof- 
E d s ſchij AN * EN md 1 mos C gaf neen en plant eis: Want eer fende hy Dat 
de Gomme S tde ghequetſt {van Ferul ꝛupte: Daer nae ſeyde hp beneden/ 
hy — ni met alfd sin en hadde / d was 
—J dane plane Banco ſeght vock datde S Â Plinius ind la groeyet / bra 
_ tue d ghemeyne — — wel battoé —— u 
ee d h ch ſ * opt / gh AAE KO ande _ 
Rute Dragant: Xria ie veel 


ander cruydẽ Er nochtãs ſchijnet dat fed doorde ——* —— Gone eñ heylſame mes 
oe bide gheuen / ſommighe van dien oock niet vetes ende niet dan op cenighe plaeifen ghelijck de 
: Badlne Spaeignen in —— de Thapfia. Wp hebben int an sl vanden de, / waer op 


CAfoies Sa * 


hz ERE 
Á map ne de Datfe Dd jd k d 


_ van eender sce — Diofcorides ſchijnt te Baene ats hy Bid: dat Sa agape 
E aam den —— beek — cuffchen — ende „Galbanum: : D'welct oock *— daegs by⸗ 


9 J u/ 
fem ofs Ks Ci & Ets Pa Ln Ps 


uerfte ende verſch — 
5 duke als de cooplieden binnen luttel tacten — ir pen to ——— 
Ed Alla van verwe ghelijd sen onlieflick wan reucke nae toef oft G ek 
al en als dat zeer verſch ende crachtich ſiet/ gbeſthft met de ———— 
Nae datme vais CAL tn Galbanutä 
de go —— 
aenſien de veelghelijck d heeftſe niet — 


He Sefchzijuinghe ban Berols, 


den Or F f ab y Na A 
negien crijghen? geel ende ſachte ce nie was — * ide van —— 
bewaren / met meer d 


ten eynde Dat fp ons ſoud 
eenighe hulpe mo ghen weſen / om de planten felue te moghen kennen / ende die te onder in mei 


want tis wel (e bare dat deſe F erulæ malcanderen gheiijck oft onghelijck zijn / gid a bun 


—— ghel Ict zijt 1, Want de gomm me Ammoniac, de w hedenf- 
Dacgs ouerofocdich 1} goedt fch ouergh Jb oe wet Dat beplanse * ae 
worden welefennen n gheuen ende Diofcordes oocf soft — ſchijnt Die vele te —— 

fi ) p wife den datde Afla „Galba. 
num fi — was ‚© Dachtige ſaeden oock , abemenat fiet ons 
ten van F AET ke 6 kN Rean een liſtd ſiet gen 
F — * „8 % Nr . F € —“ J ses vi — 
Abr Euphor- * dat ——— ooct — Ferulacea atbor Eu — groeyet opden bergh daarin ín 
Mooren en daer abeftijfde fap * t van de voorſeyde gommen / ende —* 


Sarcocolla. W AEYAr TN 


J 
Er - % Cin Cs A 


oftd en boom Ferula aBelijeFendei is: oft De f iongher 
Debain bien. alle befe fide ende eee van Mooꝛen · landt zeer wel befende zijn ens 
fien heb: eſeluep Eu upborbium zeer dickwils gheſien hebben opde 


ſelue plaetſe dae ſegh ghedaet te, Want ſy ſtellen een dorn⸗ 
lid 


FD 21 Gat kh Es 1 Ndak EN 
La } 7 9 —9 | Aad he} den } bdndbhdhdedieheldeded dd bie vol 
21 Ne } * 1 * et * 6 4 * het 
I— — J * qr (Aj r 
* DJ PS of R NEL, 


ft lere (acten, ende fachter oft weelker i⸗ Dan 
den Euforbium die wp — —* wy die bii onder de brockelinghen ende clompen vans — 
abef Í dep greynen by een n gheiſck Die vande Chame. 


vir t 
1 Bs (ermsstatek sh 6 *6 


moeurne Kaason / 


— haak 6 l Added 7 "6 
17 5 


eenſins | Daer daten Euforbium gheen fooxeenis — | 
oft pede vande Sarcocolla, zij ab geer gelij, (eert ons Diofcoris 
Ee 1 { 


E ‚gbelij itterh Sarcocolla, oren F. 
d e crachten. 
oui Cracht ende — bande Ferula, 

c. D'merd wt de groene Ferula inghenomen is zeer goedt teghen tbloetfpouwen / ende 
den — Die Coeliacum morbum hebben / dat is de ghene die de maghe niet en teert / ende DE 
ſpyſe van onder quyt woorden door veel camergancs/ foo’ fb: die ——— hebben 
ue inde neuſe gheſteken / ſtelpet 
bleep weten neuf. Lfacdtinghenomen gb enceft de —— inden buyck / ende doet ſwee⸗ 

alſt lichaem / met olie daer —* in is / —— woꝛdt. De ſtelen gheten / maecken pijne in 
——— worden inde pekel gheleyt. De Ferula brengt dickwils voorts — van dry cl cubi⸗ 
tus — de bladers zijn Dien vanden Venckel ghelijck / maer 
welcke — vloeyet / als die beneden abeffcten oft gBefned en zijn 


G dt vande Ferula verwarmt ende maeckt ſubtijl. Maer D'marcf dat —5 
Ferulais/beeft oock gh pou⸗ 
wenende Ceeliaci, Ee, ibanifrsE 
G ani eraFerula. — 
In ons houen dele ghep f-brengbende zeer veel gea ban 


er er Caine MN ML 


den wordt, Epi is De Ferula van ghedaente gheheel Edas, de bladers zijn clepne / de e bloemtens 
vol 


8, 
D 5 te 


erckinghe. 
Dioſc. Galbanum is een ſap van Ferula die in Sprien groeyet / dwelcke de ape Meror 
ium noemen, Aldermeeſt « wordt ghepreſen tghene dat 
s / in 


— — * an VELG 
* 


tonge zeer vocht noch te zeer drooghe. — woꝛdt gevol met — — 
en jac. — —— EER — oet ſcheyd at 
Fer o —————— — ana en verweckt de maen 
iaeght af de doode vruchten. Met azijn ende Nitrum ghemengt ver Sanne pen 


Door Matthijs de Lobel, sit 
— — a —— — ergen & Turbichci 
 GalbanifgraFerula. mQiginas 


en 4) 


St SR 


Dd 


1 
7— 
S 


| Val dl X 
8 \ 8 — 
Me ONE) A AS 


——— —— Inſghelijcks is goedt ce Derden hoeſt / ſwaerich 
_epdt ende ſſem ghen tſi cht — 
ghequeiſt zij jn oft eenich lit vererompen oft abel; Met wij ende Myꝛrhe 

ghedroncken / is goedt teghen alle fenij ghiftheyd de gh — De vruchten. 
p KR Lis zeer goede gh { ) pd JJ * ſi J p * EN * * 

Behe et zij fed n genen die mee d vallende * ghequelt — ſwimelin⸗ 
A : Dentoocf van G Ib ‚ verdrijft door d fe alle fenijnige dieren, ende als — 
de fenijnighe beeſten niet gheſteken worden, De ſelue gomme 
mek énde — afelents d dooder de lansen Galbanum — 

— den —* 
dt gheſmolten branded met bitter noten / waterjoft Ruyte oft warm broodt oft 


aa ma met — —— coper/oft dunne Galle. Iſt dat hp dẽ Galbanum wilt ſuy⸗ 
— is / ſoo ſal de vuylicheydt bouen drij⸗ 
_Hén/die hp dan lichteick fat moghen afnemen. . Dt doet den Galbanum in een repn ende pdc 
E * — hanght in ſulcker vuegh in een aerden * coperen vaetken / Dat den gronde niet 

an heet water in / ende decker vaelken: oant * ——— int water ſmilten 
—5 — eulie fat inden doeck blijuen. Gal alen. Galbanum is een fap van een 


hdd ' (Ad, je VERE Ee) — 
* * % EN ER Pe 4 * 


— 
DdDioſe — sue Kan * Vi od rn en AMC Be 
en — hiet epe — Booꝛ tbefte ken 
ſchoon van / wieroocf ghelijck in cleyn 
rising mder éenighe vuylicheydt / den reucke ceni fins hebbende vanden Deur 


Beſchrijuinghe ban Ammoniacum, 
fi 5 ende eenen bitter? — Defe ſooꝛte noemen ſy Thtauſtna, dat is te ſegghen / Derde 


* Gegen LL Phyrama 
ref taètte naer nen afaant Hit Gi 1E 


hce Hij pel hadde een 
— wt een — — * ſap 
ende werckinghe. 
A mwoniacum, maeckt —* ae wt ende verwarmt / ende doet alle berde ende conde ghe⸗ 
— Een vierendeel loots ſwaer — 


tens af de doode vruchi if ab h rdt if 


de pijne vande heupe ende fleerfijn / ende is 3 Dt eaf ens Ne SCHEREN 
den elle nin vande beft ende vallende fiectte, Met honich sienna ende abe 


J 


A 


—* 
la Oe Ft A ff 


nemen. _ Met azijn 
Deet bonich oftpect. — doet de herde gheſwillen ſcheyden ende pn oft webzefen, 
die aende € gh zij daer de: eleyt 
Deer òfie van Cypꝛes ende KEE mn aemengt is zee af ab 
der leden / ende ke Galenus A beeft een ſterck ht 
Een: tac foo «fs & EL EG af * 2. LZ 


cah af de b bloedige urine /ende is goedt in alle medicine ghe⸗ 
gh d ſchoꝛftheydt vanden aders verteeren ende wech 


E Ke 


an IG 


groot, d 
— ende verga de verherde Milten shr ende door den — de eerie ha, 


Door Batthijs de Eobel, 


Le —— Thalia Marth. SeIralorum, In Aramees Tuig gris; 


953 
> Ghemep 


s6 
demanded 


88 ef KA 
er 
Ile 


h 6 cenighe ſalnuen Kebvnt— 
Balk ter ghedroncken verwecktd diſtond darten ne Maen) 
cht, Ende met wijn ah goedt teghen alle beter langen ende 
ä uighe dieren, aa azijn — ende gheroken verweckt dij optie vande moeders 
ein gh hen:oock maecket 'ges 
claer EN vordt ahefol t ghelijck de Caf R 
oft warm broec Galen. Sagar n is een Beet fap end it il ‘Deel ghelijck oct 
\ er fapen: maer heeft oock eenig aber: ht Door de welcke Dat ſi he 
Bd febeinetinaen vanden ooaf ee * 


Eb: Eper wide sere ————— 

se — bat voorts  comt/die de eed onnutende fonder cracht. Voorwaer 
He cerft Sagapenum — oe wel dat act fap bp abups den naem hee — 

Poe peel ander duoden BBDeh een b — — 


ti — Tub Melte, 0 in 


8 Aaiſi 5* ef 


p3 


] hooi bedeent.D and Ls ** ichs fap mot Dorr Te RoN ek er eeen 3 — 
— aon no Febnon akokel Ee AR Carma: 5 — ahe⸗ 
Ssi — dap damen ete maand 
Men) ende — vergaert is ———— ꝛdt oock gheſtooten in eenen mortier / 
444 —— (er eh 7 
* ne ghe⸗ 


254 Beſchrguinghen wabe vi 


ne ghe ſtek wordt … Sommige frooten oock de bladers mede aer ſulcken fap en is foo cra 
niet. „ove ven, 300 dat wi —— — —— * * 


be RA SUDAN 


tec omter in. Oi h niet ſt h ae (of * 


zeer ſchoonen — ende calm weder is/ want Doo? de — vanden domp ſoude barf 
geer ſwillen ende oploopen / en 


én CAE 4 4 tl Ere er H £ * verft de naeckle 
pent gaen vergaeren. et pe voo ghewg⸗ 
„ere ende —— 

elals tſaph ft cen purgerende cracht / in vueghen datter melck⸗ 


GA ffe Bs Es 


achtich fap met bedoe 


{ 


ferupels, / met cen vierendeel foots facdt: van Dille maer van 

iſape —— vierendeel loois ende een hat 

forgbelief. Dufdaenighe purgatie ís zeer goedt den ghenen Die cont opde borſi zijn } ende teghen 

verouderde pijnen inde fijden ende Asse” ende wordt met De ſpijſe oft toefpijfe ingheahes 
4 4 lichter gheuen. Soo welde. wortel afs tfap h hebben bonen alie 


/ 
—92 Li dl —3 — (4 Ki 2 alſſer pet 
1 Kk 9 Els Rat 488 Ms AAL J et ke 


eha en doze Dat fap ab beft fd juen/ D'wotgevallen begoun 
en DENDER doet twedergeoepen, 6 oever ende dap van T hap ra met wieroock ende w 


nde Berta alle —* gielen * 
plae arm 


e ed A JJ 
€ — — 


zeewater abeftoef worden. <t fap met bonk — neemt af de fprecen ek bleken 
acnficht daer op gheſtreken/ ende oock de equade — pt fapmet Solfer ghemengt 
ref in deſe wortel wordte ca falf fen 


er Dr * Oet if gheſtreke 
R ꝓ4 (5 4 RA A IN af as akoftwofo 


den / voelen ende litten. Gale F Tepe. been een Deele ende Beer verwarmende cracht met een 
—— daer ha ghevoeght. 


A⸗ de ghene die vol ie van cen groote onnas — 


à _Melùë, 3e Hap se Turbich van Mefüe is warm tot inden derden graet/ ende purgeert 


btle van! Deaf : de Túrbich 1 fupmere de mage bor zenuen 
ende ed de —— partien/ Foei 


{ 
mer flacrfiin r ende bevwet 


bumeuren. Waeromme t ccdan 
enſe Evan chorftheydt/ abe eerich eydt ende ander —— ghebreken foo wel vandet 
J fb aftbepdt / quade zeerichep is ghy den Turbich ingheno⸗ 


— ‚en al bp —* — wijn drincken noch vi een. — 


iik gebie sh CN aen re de gheef As Cn ——— —S—— 
teheran ee inn fs evcker fer 
——————— met heete — If jé fiere 
eynde dat door eenighe wonderlicke ee defe mircure foude ——— iae wt De 7* 
ren ende —— partien / de grofue ende tacpe flegmatike her ee daert omeen pe 
ghe nieten foube berueren ende bederuen/ foo mordend act m mede — welrieckende 
nen di ſtic/ Geinber / lanck — 


—* Li 
IJ nl 


ende ander ſpecerien. etl 
Shagin mede ghemen — Amandelen Amandelen of Supctery oft als Roffüs sah 
Jie — Piftachen. Iſt dat eenich bint (aa ere en 
Bindege oft water dat met roodt Suhcker ſuet abemaecfti is. Turbich mach —— een middet 
—— * ie fiedinghe: Den — inne gheſtooten 
— 


dea Beede Dench — 
en BE 
F J * Janum Heeft. Apoe 


an een wf heeft / ende daerom d ii | 
Ond dd nere Ee 
ae pand Dy porte ún euwe op bete place ende PT she 


ih ht A 
3 


Door Sarris be Lobel. j 555 
— — Fn datijn / Peucedanum,Fer- Groote oft Italiaentehe — In 
ieulur porcinũ: In Boe peut Bare? Aatin Peucedänumi mait zis Hlalicum 


derbi iets — wFenchel. An Fra 2e — 
thois / Peucedane Fn —— — Aal — eN A —7— 
In Spaentch/ Veruatum y Fenicho . LS 7 —— nt Vas 

: Sell AN — 7 Wer 


In Engelfch/Bozelfvange o2 ſulphur wozt. 


AS 


YW 
Be Nen 
a 


— 
— — 


Zj 
NE 


A 
( 


/ 
/ 
— 


—9 
— 
— 


SC 


— 
7 


NES) 
/ ii 


ES 
Ei 
4 


Gabe boel vanden lande vã — pi 
dpalicË int aencomen van Cbofch van Gara 
B Mrenpeliers ende ii —— onder De — 
blamen ende doornen, De woꝛtel is F —9 
__ Land van buyten ſwert van binen’ groena 
rd eñ gheeft een gomachtich geel ſap — 

fic rieckt. Bouen aende tſoppen van dunne ſte⸗ || 


— 
——— — NN / 
— — — “ 


den van onderhaluc cubitus groepen veel 
| Bladers / welske ſtelen ſomtiſdie van ou⸗ẽ NAA ib: 
detaf beende oft fcheutt — —90 VS \ “ 
ende gheiſct de Verictel in Dove bladers / 4 IN hen 


E, —— maer niet — — 
Vande Ferula : De geene pijn breeder / ghe⸗ 
_ SADEN vol geel bloemkens vans 
Der Anaetica niet onahelijck, adt mids id 
Wortelen Perupdt hebben vert purgerende 

_ Maer worden om hunf fich ader rude — so 


—F 


— TE 


Af he IN 


Otpr * * (ZN 
*36 Ital 
B wt — — if en —9 Hi ij 
E ——— 
an Deſe aroepe ——— 
s van Sortie ende Romanie. 3 À 


Beſchrijuinghe ban Panax, 


ende 


À Daar Matthijs de Lobel. 


…‚ Panax Afclepium Ferule facie, Cachrys verior, Libanotis Galeno, 


ON 
5 he 

We * 
El, —X EN Nn 


Ee, acht erde werckinghe. 

En Diet. De bloemen — gheſtooten ende met honich ghemengt / zijn zeer goedt gheleyt 
ep bed ende voorts etende ſweeringhen / ende berde ghefwillen. De feluc met wijn ghedzonce 
ee oft m zij olie eren zijn deer — teghen de beten vande feniigbe dieren Daer op ghe⸗ 


6 EN De ee 


ak entou Af: EN * * 
dd er eedt > 4 1 rdt 


Rofinarinum Ferulaceum, Fertile Diofc, waer af tſaedt Cachrys 
enoemt Wordt. 


9 ee 


% 


6 les Besar 


pd ga van planten hebben d 5 — — 
63 ande Wie don derd kafe Tier 1 Pk sia 
HEIL ibanetis beef re welcke vock bape dat — mecie maeckt vä gege Liba- 


Boedels mi 


5 Libanotis ————— ekent / nfi {fe t Ferula ronte n glen pere voor 
ibanotis houdt / die metter beſcheijuinghe beter í tint 5 
an Padua adua / ende int begbinfel van deſen winter Foor groen — inden bof vanden zeer ghe⸗ 


den Apoteker Kan Riche 3 — Deſe eeft de ſtelen van twee oft Dep cubitus hooghe / 
et anden Venckel oft Ferula ghelijck is À K -g isheba ſy rack 
ANS Die rot De En Ì ders / die Dicker zijn Dandie v 
Snde Somer eryghtſe croonfens breeder dan die vande Ferula oft — 
„ <t facdt is Dien vander Eſſche ghelijck / blaerachtich ende lan 
ala abe meerder ende platter dan Conconmmer-facdt/ geſtreept ende cafachtich/ gfane alſt 
ewreuen worde / eenen herſtachtighen ecg) ghelijck die vanden Siler mon 
feli wan Marfeille:iae gheknout gn € / den mon vullet mee eenen herſtachtigh en ende 
— ——— De reſt pe warmachtich met eenen liefs 


J 3 hd vers J (A eid onders 


„958 Befchzijuinghe ban Cachrys, 


Diofcorides. 


Door Matthijs de Lobel. 858 
' ger Ferulaceus Theoph. Confiligo 
& —— elle borinúCordi,S de ——— mi⸗ green bzeke. In Latin / Saxifragà An: 
E — Buphchalmum Dod. & Anguil- zn ana facíé — pratenfis Mon(pellien= 
⸗ um 


SN Ai is, 
WIS 


lp 


Ras 
aba gheen ds en ſy. ER k <a 
— axifragia Fe rulacea ltalorum. 


me nnen | 
Abee aubitus hoogher met De  bladers van Ferula,oft vande Belder vn maer de re waer ten 
' fel gb oopt⸗ je groen / De witte bloemen — 


Wan acte vane — ain: gi 
Mr, gelfche Saxifraga oft Steen. 
mbaer reine cracht vanden ſteen te breken (ebben t D Ensbelcben bi plante seer wel 
— ————— Sen bꝛele/ ghenoemt / de welcke vele groeyet in vac jie bemde bios 


vang Ee van binnen wit / van ghedaente dien vanden BercEens-Benckel q clie. 
© * bl * — op —5 is den ibis — de ſtele eenen cu⸗ 


an deſe plante. | ——— 
— 
groepet bier en Da oedich / ſo men gae n Marſeillen cir in 
J— € 4 A r Wp 
ſoo g 1e Oena L ontent de hoenelfens van Mone p 


ariften. De wortel van — been ende grootte dien vanden Venckei gheinct/ 
—* —— Di ende ende —— tossen he HSO —— —2 


— * veel 


96e Beſchrüui he S fel Maffilienfe, 


— indd 


Sefeli ban Marteilte bande naecomers’, za 
ar Sefeli Maflilien(e nuperorum, en 
Sefeli van Marteillen. In Latijn / Sc{cli Mallilië- 


Std ANU 
fe,folio foeniculi crafliore, SEU — 500 


UID 
Ie 


— 
tE 


2) 
EN 


— * bi ms 
— Kidd ND bird BR 


IL 
— — — 
J ENGS. ® 
(PD Jif 
\ 
veel ſijde ſcheut ee die we De Fnoor wen / ende is zeer hart ende ſtijf ——— 
23 Br Pe 4 DA 3 * nà Lest EN € 1 
Ad idd BRE € GEN — 
die vande Dille ghelijck ſe den Anijs ghelijcker dan d Vendel, dwelcke ſoet / Beet 
bemebicinael van imaccteis, 5f ghelick tfaede vand Meum, ft — 
* * 1 Pi VOT we 5 
wien Daer geeen van F artan Ore gee neef NE 
——— —* Nea van — ende — aen Walerant Done, oet —* En 


mogben 
fear in dat oock ten ordonnantie vande dens. van Montpelliers / Principal van 
Nerghens oock rondom Dare 


HE 


werken lait Befiensdie den Sefeligbel 
bed Marchiolus af bir — 5 het zak — wat Dat zp /is ons — ghe⸗ 
merckt dat bp telue niet ———— — wil ick wel — dat wy ed) plante in 
anker noch oock op den bergh Baldo die ongh 


Ee 


——— 
Sefeli Maûilicnf nuperorum, — 
van Marſeille de 6 — ft € ADE (ef h D , 
blader oan dend Der, Dick, ijder wtgheſſ fid 5 
twee cubitus oft meer hooghe. op croonkens dien vanden Meum gelaten 4 


Laedt groepet 
ed ber dan Dille- ſaedt / van — den deſeli van Ethiopien oft Peloponneſo ghelijck / en⸗ 
de zeer  pecerpachtich , San Mouton Die zeer veel —— planten in * hof heeft tac foo E: 
f gheſchoncken / welek facdt — de 


wen vanden Nacdtf-L dee in B nagel, en vand en zeer 
E. ij b Zi — Erp) *— * inde The riakels te doen. 


harer 


Door Matthijs de Lobel. | vér 
_&'woonfen is Dien vande Dille ghelijck / waer op — Herd faedt groeyt / ende 
peet van ſmaecke. De wortel ie lanck ende lief lick van reucte. Lfacdt ende de wortel hebben een 

3 werwarmende cracht. Saedtvan Sefcli met wijn — gheneeſt de coudepiſſe J ende is 


— 


—* die met de vallende fieckte gheqnet ch Zfelue fa aedt gheneeſt dopfteghen vande moeder / 


vrouwen / € chten: metten cor tſten 
gfefepde/ het is goedt tot alle inwendigbe. eglebsefen. Det wijn senden verkerende wers 
Wviftoeerinpiiafe bes bu 6 bu pels, ie (fj in Sefel ie peper Drinctt/ en falopden + 
pee apeencoude (ben. Elue facdt is goede den Geyten ende ander dergheit te vier vocughẽ 

b dereninghegheuen,/ y gh { { 


— An Latijn / Maritimus Dioſc. 

aragus, idem cum hortẽſi & holeraceo. In 

Liguſticum alterum Belgarum. en Dais/Afperges marines. Fn Engelích/ 
Zea Sperage / of Sperache. 


liaeren ghevonden opde zeer luſtighe hoeuels van Tu⸗ 

at nd aNederlandt / voortſ⸗ 
derhalfh oghe rondtomme de welcke dat groey)en 
s diẽ pe be ute ghelijck / bꝛeeder ende ronder dan Die vandt Silermontain / ende ie bycants 
À, mna omacht ich Affen. De bloemen, | ende het ronde ſaedt Dat een weynich — 
ſchis / groeyen hob 


4444 be 4 Í/ 


Zet cozacl- trudt. 


mos 1 * 4* 


beſchꝛ ier en daer 
senaten man bekent / ende worden inde — gheſaeydt: Want vooris co⸗ 
Men fchijnen li de foorted — 


Hen gheplant wordt, groeyet geerne in leeghe ende —— 1 de zee / de weicke 
es belen enden — sean an HE bijbaan ì beeliongbe chen 


962 RBeſini he 4 nine d” Terrain, 
u4nyg bb hing madhbindhdndnd hedde std f 


Cortel-cruydt 


Diofc. 


Plinius, 


ec. a * fa ong berghen / 

8 * RM E Ak actsmetten Afparagus 
gheconfundeert ende voor De felue plante ghehouden · hoe wel datfe veel fetder ghevonden words 
Want fp en wordt lancks den gheheelen ſtrecke vande Venetſche zee / noch oock nerahene on 


—— VVildt Cozael-trupdt, 
orruda Coꝛae ydt g Í fhang 


EE TC ENEN T EA ET TAS 


TEE 4 j 
ve Ee ere GEEN 


Orr ee variëtaë £ 


Door Matthija de Kobels Ze 25 


B: thinus G sier) 


‘Corrudadiffertab Altili Afparago. 


Wildt Corael⸗ trupdt. 


_ Pegtcancean Dupe ſchlandt / Branderijd oft Enghellandt gheſien / waer dat nochtans de tam· 
Beels. groepet, Sp is zeer goedt om weten anderen te Fennen/ want defe wilde is gheheel wit⸗ 
ref jn ſpreydt haer met heur wydt van een loopende tacken inde haghen De bladers ʒijn 
É Koꝛrter / eñ beter in orden — — aen ns tackſkens zeer veel —— ebe bloem⸗ 
— ite boom gbeh jef, Oock en is (faedt Dien vanden tammen Coracl-cruydt niet 
0 eenivak enne ido | * 


ib helde 
EAT BT 
— 


in — > voce warsen: * 

> ruiker Her Oer di — — * 1 Rd E 
die van Languedoe / ende is den Scorpio van T heophraftus niet aac. Mn aͤle ander Dinz 
jade pm Demon gee * bewaertinde Nederlanden in erde pok 


…Gorr — her 

——— hebbe isk in —— gheſien / woortf- —— 

leroeyle — eenen cubitus lanck / —* vande Languedockſche Corruda ghelijck/ 

ane ——— ommeghebuygde doornen groepen recht daer de dladers / Die langher 
A Ed er pn nemen. Debloemfens sijn bleeck· groen / voorif co⸗ 

— ens, De befiensij her 


De doen water maecken. ——— 
| me pijen or maedenlond ab ben de Geeliacht, ghebrefen vande nieten. 
an Sa. De ſelue met wijn ghedꝛoncken en 


964 ebben Cotrudá, 


Corruda tertia Cluſij. 


— 


SS 


li WE 


—— ende behoozde te ltaen bpden Cali, 


AN bd * nt 7 Û 
Da | 
it —9 Je di — 9 Dg #___Nepaapud Theophr. is een ander crupbt ban bi 


* 
— 


— 


ee 


SE tf 4) 
En: 
J 
BN: 
maer tſap Daer ſy ingheſoden Heeft inden m Dt ghehouden / gheneeſt den tantſ dwelck Ga- 
— ock ſeght. Tſaed ghedꝛot goedt tot d ſeyde dinghen 
—S behondende drincken daer ín d (ab zen —— idee 
4 ebs vaa’ Rb, % * she 1 sie Wid en 
zerftoptbepde ope le den en/ fo nderlinghe haer wortel ende 
— * — hadde: zijn re om eten/ als Die ef oefenden) ende c vaegheh af afg pel 
die vanden —* Eorael —— merckelicke hitte oft y 


—— A shar At Adf 


— apu ud Theo 

Theopleatas leert dat deſe plante zeer ghelijck is de — ende bycants niet onderſche⸗ 
delick: Welcke plante die — lutiel belent is ef van niemandt vande x ionghe Herba⸗ 
riſten beſchreuen / wy hier ſullen Rellen 

lijcken teghen de Corruda: Want daer zijnver vele — gn gheſtooten hebben aenden fen * 
daer Matthiolus hem aen gheſtooten —— at de Corruda niet an — en was dan 
Eoꝛael eruydi / dweicke / als voren gheſeydt iss groeyende: Daar de cap 
Die deſe plante fal Fennen / die ſal feanbendateb de — zeer apel is/ ende niet den T 
cruydt oft Afparagus. WB en hebben £ ——— heren — 


8* 
V aodaleene ef cheylich hot oft ſ — ap — en wer fooi gactmae rin) 
en De in zijn houdta ——— pied malcander verwarret / ganbde were af! 


beginnende de ſtelen vande —— — toe Dichte met ſtijfue doorneken⸗ dien ape 
Corruda zeer — —— — — — e plante Pe 
ended Ê ft in ſt de Corroda gh 


44 et cenens 
— rs gk htt ie bere plan ef cord 
En vote Ae Dr — Doypis 
Vat. * 


Door Matthijs de Lobel. 
Drypis Theoph.ban Anguill. Myriophyllum,aut Maratriphyllum pie 


nnie ek 


RT VENS 


—— 9 — 
REN — 
ja — 


=d 
KM) ZI AS 


ee ee ** — De — zijn —— ore een — — — wijs. € * 
noch in de hulckſ ken⸗ light / i den ea niet ongbelijd : maer wighedaen ift geel sbelijd tſaedt 
Melilote / alſoo Anguillara di abt 


fl H 1 alls 


KTC det di kde " 
— ET EER dia ae mod 


J 
rd (a: Ln * £: rs 
bd dede de hdd 
Ee de ait Einen rabe a re his een tn of EC *9 
* OC RENS GRO ALAS EG BELET LN — opd: ig vlada des 
7 JG Lj Lig 7 
* sereh rende bu pr No / fachachfiak 
fachter uyn groen / groe! ſachachtigh —— ind water 
1 4 ) * * 


7 he De Ï el 
€ EN C a sf (%. — * * EE nn Teak 


ven ns met D 
Die — Marathron Amatacum twillen ſtellen / doen verloven aerbeydt ende en mere 
4 Fnasnpoan Mancha gheirockeni is / midis dat de ghedaente vande plante iſelue 


Erachrende wezekingte, 

Diolſc Myziophylluaá bef ſch k oft d> 
Ted aer op gheleydt wordt. … ele. —— ende foudt inghegheuen den 

Denen Die van hooghe —S— hevallen zijn. Galenus. ed beeft een foo 

De cacht / dat be wonden toeheyl ende abeneeft. 

& —— water Millefolium; — 

w der by ghevoegt twelcke inſg ahhcke soba 

groey ———— /de Venck dn ens Venkel meer ghe⸗ 
ke zin — —* bbemtens afie aderkens aen 

ſtaen. De cer Dunne) lanck ende bier ende daer gheboghen / ghelijck 

— hayren wefchieten, —— 
üm 


3 Derde 


aar MEt Kaa € ATR a de Millefoli (Zn 


— An 
6ss Veſch rijuinghe van Water-Millefoli um, KE 


Water-Biolieven, An Latin / —— — Ke 
ſeti folium paluſtre, Myriophyllum alterum —* Water- Mille gl In — J 
m Ma 


Matth. Violk aquati dis Dodon. Fu Franchois / iphy — —— 
Giroffles d'eaue. — — 4 
4 RE dn 
A NEU Ne EN 
SN 5 (3 AN EN fi — Ee 
SS NS En 
48 sil es, gj 
SEDAN 


ik 


wa 
4 


4) 


4 
ZA 


ES 
— ed 
ERN — 


Sn mi 
— 


— eb, — — 


Re SE 
—* — 5 
— — — KS — 
eN —— 3— 
mer; — — — — 


— — B 

J — ES kee 
—— EET NAT 5 

pn 


J 
DE 
J 


NN: deel 4 
— 


Derde Wehe Milf met — van 
Water leu 


Om eenighe ohetickeniſſ die —— met haan ende om datmenſe betre wi ge 
foude mio gben OER ie Dit Water-crupdt foo ghenoemt, Want fy is van clepne en 
oft Ditte bladerenybloemfens den Water- Lener-eruydt zeer gelijck; ghewas en is DE gweedt Wa E 
ter-Mille- — pn efaedt — in — bollekens als de Es 

— waar vioi 
— 
ante Diofs ten/ hee cen en mibdetmad ——— pen 
en van Dio eorideswergheter he ie wi —— — 
Dap voeten hooge bouen vol witte bloemfens die vande Waler Kerſſe gheinck Sy avon g3 
nein dwater ende * — — — veel ſlappe bladers Die op — 


an fatſoene eertwij Peeriſteert / ch de 
samm wired * Rate EET Dl J — 

— En — — bloemkens. tl dit ah é ic 

Di de W lieven elijck —— 
—— ee — gn doncfe blacf Fens oft Boꝛſeten⸗⸗ 


Halfwe⸗ en Gendt edet, pet in aen niet wijdt vande herberghe DAEEN 
— — ren. De fimaccfe pan dit cuydi en io mit 


u Door nnee de Lobel. 867 
Ë Date pe water- Mille-foliú met bloe mkens vã W Water. Millefoliũ met gele gehelmde —* 


cu ne, In zacgn/Millefoliú Macsphylons terciú Ee kens. An Zatín/Millefo Keien um aqua 
Bik 8 (emine cRanuncul aquatici Hepatice faci flore luteo galericulato 
ke 41 Hi J 


— 


SN 

/ Sef AL) N 
IN EZ NNNANEESS: / 9 
ZN fl ij OD DSD 

4 —JD INS: 
Dj ANNES N 

—— LS fl | mj —4 — 

ON If ( fl KAN if — 


zi ; — —— 
(Or 
EN — 
SS N= — IN Nen 
SSS — — =S — — — 
* —— — — — wen nan wp — F 
mina ſemine v 1) 


—— 
gl En 
N oale 
SE 


mr PY RE * * pr aa * de, ERE 
pd d wrr A⏑— 


die 


is ſoo veel 
vol litten 


— — — Caucon Plinij Anguil In Boochduptch/ 
_Gofsfchw 
Eek Es Bpacnfch/ ‚Coda di cauallo, Afperella, ‚Int ngelfcb/ 
Bor 


WZ 8 
SI oe 


Boot Matthigs de Lobel … re 


gen clepnder gevonden, d — (ve OO k (fche — bo f EN d dde aiſ 
— bꝛengt ® we LÁ 1 — 
pen oft (edefens biefachtiahe bladerfens. 
Eracht ende werckinghe. — 
Dioſc. De wa wan Dit eruydt is dic maecken / ate fat 
in abedroncken gene efet 


pe afs Galenus ſeght / den rooder 

— —— ende doet water maecken. De bladers —— gbeftobten/ ende op vers 

E Peerefieert met de wortel gheſoden 
eſſem 


Ld hdd J 9 
ſche C Aide £ * CE en c. ged 
* 1 he — | 
BEEN DL Atie Ke dek pd Li Md —* * embed 
; { 
hd 1 TE Î Kd, Fer 
S Del bf gheſod a Red — 7 * 6 * 5 AG * 
ad 
le Ad Ad | J Je Je bd 
hefch Rendeak fen / ende Moksi 


—— iae men d 
cſamen en hee echten. _ormetde — nae Beef Zen vechten Bollen frcle van een cubi⸗ 
p tuffchen-fpa * van vflaen/bifachuahe 
van dan 


——— (ce / witter ende ſachter zijn d 
Bt De ſtooten / gheneeſt De we crop ab pende heft be ee 
panna, Galen. Peertfreert beef Í 
waerom d Ef ch byten ſterckelick beoogt: ende Daer Door en odt groote wonden 
gerea de zenuen doorgheh cef de geſcheuriheyi. 
Cleyn Beertſteert oft Cattenſteert. In X ĳn/ Hippuris minor, Hippuris Fontali Equile⸗ 
tum alte EE teh 4 5 P nt ‘ 


— — a/ es — 


nn — ⸗ 
ESS 
— en SE F 
nn: * — J N * 
REN 


* ae groeyet op — 
eg gent Caſteel Carp BA 


970 Beſchrijuinghe bàn T'ragos, 


gorer / malſcher ende witachtich zijn. De wortel is | cel knoopkens ende ſaſelinghen / maer 
Mater Peertlteert. In Tatijn / Equiſetum Andere Peertlteert. In Latijn / Equiſetum 
paluſtre. alterum. 


EEE 


4 
S 
B 
AE 
— 
— 
— 
— 
bd 
Í 
| 


— 
——— 
* 

— 


mied 


— 


—— 


EES 


—— 


5 — 
— 
— 


RAe 
— — kee 
j 4 4 
—1 cdi 


en racemofa — facieplanta, fit — ea Diofe.t 
arina Monfpell 


jn et 
De Herbari sabien rare mede 

vom weicke redenẽ 

die zeer — ie, Tragon genoẽt om est: wt 


WE Tra ganotì nief —* als etelick te ſeggẽ 


{ He | W 0 Pe _gemara Dragierſuycker te ſegghẽ ie. 
| —* D/A 5 rope dansen Baan 
We ,, dat —— aerdicheydt ende ont dat ik 
| : welbehoo oort befent te weſen · ooch en 


eN 


ee E De. 
RS DE voet vand bergh Cetu ghe 
duynen / tuffchen de Ze ende — apen 7 
— len v ntpelllers 
| — zin ven ms sidie Die 


ponies hage — bf vä — slepen nj J—— * en 
zes damenmefende oen: Dew welde —— 


mi 


Dooꝛr Matthijs de Lobel. 


— 
Zee: -niupuê, 


EE —— Drypis reen Guilland, 
ragon nimprobatur Marchi nio 


EN dent zee à 


r * 


Deſe plante is van tgheſ 
oere boomnachtighe foorte die fp Paft Loft ò richmu 
is eenen voet oft cubitus hooghe / — crom — pie cadens ir * 


972 Beſchrijuinghe ban Tragos, 
Tragos, fiue Vua marina maior, an Equiferum 4. Tuncaria Salamanticenfis 
_ _ Marth,?An Croon Nicandri,Anguillarz? Clufij. 


— 


NE 

Tragon Mauhioli,Drypis Theophrafti,G illand,Tragon improbatur Matthiol * 
B ſccherpe ende flefende bladers van verwe ende ge⸗ 
NY IK jn daente die vanden Donder-baert ghelijck / vollij⸗ 
AD ES if wich / dick beneden zeer vele / maer bouen ſcherp 
— ende ſtekende ghelijd die vande UWater-noten 
Zok —— oft Tribulus terreſtris, in vueghen dat ghy ſon⸗ 


der vte ſteken gheen tackſken en ſoudt connen af⸗ 
grecten. Tuſſchen de bladers groept ronde bloem⸗ 
ens die geel- groen zijn / naer de welcke plat facdt 
comt (foo ick mepne) ghelijc dat vanden Cali. De 
wortel cruypt inden riſch vander aerden de welc⸗ 
DE eclepne ende houtachtich is / ghelijck die vanden 
ENE NGI NE  Calimereenen grafachtighen ſmaecke / ende vol 
—— ZN 9 iujimachtich ſaps / gheenſins tſamentreckende matt 
LAAN 


EE 
7 


WV foudt / fonder eenighe ander wiſt ende qualileyt: 
agf Eis De welcke Matthiolus wel ſoude befhreuen Be 


ben / hadde hy de ſelue beter gheproeft ende 

der gheſiẽ ghehadt / eñ voor Dioicoridis Tragon 

niet ghehoudẽ hebben, Want het is ecn 
_ grupdt eñ gheẽ boomachtich ghewas: oocken heeft 
Been roſſe defien foo groot als terwe oft boch 
p „ende vele in ghetale / Die zeer gfaementrees 
* zijn. Alle welcke conditien gheheel in onſen 
Tragos zijn / de welcke Diofcorides ſeght te we⸗ 
fen ſonder bladers / ende niet doormachtich 4 — 


ER 


Boor Watthuede Lob, 27 
ende. Raes eef mol uighe blad Donderbaert ghelijck met ft 

f de bycants fonder — tſaementreckinghe / ende gheheel ouer-een-comende mett 
gingpevande —— van Theoph raftus, In vueghen dat ghelijck foo seal Da vain 
— van Diofcorides , Die wt de naeſt⸗ 
pius h gheraep n/ ghelijck veel mamen * —* 


Takelken. fg 


ijabie omnis, Alderhande Mee, 
Rubi ia leuis Taurinenfiu m. Cale Mee ban — 


—— 
EE 


* arine,Cieef- truy 

— — —— cn 
ents — 0 [-Afperula cerulea,Blaeuw Walt-mee 
tete us J Spergula,bpurpe, 
A luteum 


Gallion Molugo. 


Alyſſon Germanicum. 
kl Cruciatra minor, €rufette, 
Jk Polygonatum minus: 
Ey \Paflërina Tragi. 


‚rapper —I oft gn, zn) 1 en ** maior: 
Rubia Tinctoru rythrodanũ. 
— 55 —— rien En Boochs 
 Buptfeh/Godte. In Franchois/Garance. An Wilde Mee. In drei did Au Gre 
\ 4 orbi ende Granza, In Italiaenſch/ gellch / Wild Madd 
_Robbia ende Rubia3n Engelfch/ adder, 


374. — — ed 


WMee groeyet 0 jervloedich end gheoeff g lende di a 
fen? fonderti D lande; Nederlandi ont in tiandt van — 
— waer geer veel ende ‘geer — wortels met veel cromien inder eerden wtgheſpreydt 
heeft / de weld roodt zijn gh ——— 
an met eenen 1* om datſe — in vremde coopſteben ſde 

ghevoerte pꝛoffij —— ks ende begheert / 
Apo ende wordt De groo⸗ 

—— 
ſſend ẽt Montpelliers ind de Dlijf- Ben bh ar 


* met doncker erk D id fte M 


— (en dk dd ſwert / 


De Mee. 

De Wilde Mee, / ghelijck: die — ie * is die vock —— niet le touw, De worels 
gijn bleet 51 Dees, maer wit, De bla⸗ 
— befje meer maer cleynder / gr yend def 
Eens. © t / ghehe Mee gheliſck. —ES ſeiden ghebꝛuyctt. 

—— ende werckinghe 


De wortel van tamm er maecken /ende 
* * teghen de Geel F —8 — oock den ghenen Die met Sciatica abequelt zijn/ or 
ãm b maer te ſſen. Niettemin de gene dieſe drincken moetë 


867 


bie je banken worden. De vak Eens met de b bladers —— de ingh edt 
Be. Di: * 


A ⏑— tad 


Sado van S De met azijn ged: oncken / — —— Milte clepne/ ende gheneeft en 
d 


vande vrouwen / ende iaeabt af de aaegheboorte ende doode vꝛuchten. De wortel gheſtooten | 


ende met * ghemengt / gheneeſt alle quade ſchoꝛftheydt daer mede gheſtrek en. 
Pli wortel ende tſaedt inghenomen Fn has’ 
pen den bupcfooprende doen hepden alle vergaderingben. Galenus, de Mee is bier ende 


me * pafefepdt hebben. daiſe doet alle ſubehle wercken / als bierghelijce — eer — 
comen / d 1 Milte en 
Leuer ſupuen ende middelmauch he — ben ghene dat gheſuyuert moet — 

„Galenus ſeght datſe wꝛanghe is A 
tich ende een weynich bicter-foet inteten : ; Waer doo: men ghemengde e ende toenemende maen 


klän— 


ſcheyden gbelijck de ——— welcke bloet dunne maeckt / ende de  waterichepdtd daer af epe 
ende drijft wt metter urinen Bitumen, P if 


dat ſy (als —— sate tſchey kitocheyl midts darf ſcheydende 
de vergaderinghen verdrijft) oan nfehngpe bee kirk nn RE 
met bate Sch erfin ghedro 

wet ogin boetfe 1 tabeftolt —* Shen fender roe ſeght Galenus, wordt de Dee eghes 
Gourdon de bloedighe wonden te abenefen/ ende tot alk inghẽ Die met lut 
ae moe EAO bst morir. —* er bitcerhepdt ef ende ſoeticher ‚ ende midde 
anafiafhe Ò itd hit is / ende 
OPE Es —— ei zÀ — er behoor 


17 
s ata Lstt * 6 an! 


(luer manieren als voren ghefepdtis tel 
— hor 
— — foopenswerhittinghen ende metten hen gbefepdt alle —* 
bert ende inghewant gbeprefen teworden / dan qualick te berifpen ende wederlegghen d ide 

wan Diofork es, és, Galenus ene Plinius, Want door Baer waamter ende eenige niet MTL ke 
—— die in * vaeght ſy af ende iaegt af de — van bloet ende inwendigh 


B wrr ear ve 4 
* £ * ete oe be 446 Caf, ao A 6 


sek Ah enefen. 


8 er 2 —* red 


« rss wanted MAN 
* PRE IDA LN Kelt Buiſto / 
ander — cleyne Mee, ' Te —* 6 op S 


8 — . 
Deden 


ij 


| 


oor Matthijs de Lobel. 975 
bid „ban Legue. ot de dn a 
rina Narbonen 


gc Aal n 


5, Gin aBieents roden Beeftbeblabers ſpitſch / oe — vand Hersi —— 
ende —— ek Die € Kotter. aen 2* fleelfens van — duym lonck 
gelijk oasen 


— en — * 
ua helje en TN ‘winden dans 
Ma gende 


antvan se, Alba ad J Arid J eraus 
8 —* en foude nerahens bequamer dan hier hel ghen worden. et 
De ak — 4 9 de A 
gone abel lancE/bloot, b 
' es fi 


ck. midd 19 
Be IT an ak 4 


bama be gracuw,ftacnde meeſte , — eN 
afach hdi dd EVERS ABVINE WE 
À Pien comen opd’ one fie vande ſteelkens bleecke oft groen. sc Soontens / hog —* 
de Marioleine / en — * die ik 
“ca le Mee v 


"66 Gn a 6f. & 


4 EN Meek 
„Hd — De Or fet zijn: —— voet ende wee — hooghe / by 
en. ne — vier blacders Sike, int crunc € teaben ouer malcander 


diep —— ende minderd dan die vande Wolfs 
Cp * t Turin gheleghen. 
ele Eee 
Bnn, abeflach jee vande Wee te weſen / ende is De —— 


pch vel 

waeromme dat oock in Griecks — a nag dees vlieg 
egh moemtis gheweeſt. Tſaedt heeft de ghedaente vane Sanjes ken oft nauel afne 
Eracht ende woeeekingle. 
j — — ler bb ders ende f, leef· eruydt/i goede ghedronck 


pinnen. 
PE Eene Dadeche 
— * er s. un 2 Galen. à 


7 
Ktoabc K 
LE NE 


576 wenhrhamtheban Kabig 
eid 55 Cleet ce t — mbe Vatis Aparine 
we —— para Lappago,fine Af= 
eru .Dod. grardpemos,om bdataends 

F cleeder nde: gn no rine Glane 
— In fran pal bk tnde Glatet n Ita⸗ 

E ele Mee ban Giftn. In Zat n/Kubia lzuis liaenſch hege a ID ——— 
Taälienfium. Amor de Hor — Ens erdoor, 
lr me NZ Hoofe- grafie Á ERN df 


2 
had 


Gal cie enn aeght! e ht/e Abeſ 
— bladers — * dem bande wonden daer gel 
t- 
woorehde eruyden en zijn niet zeer ohaelie awee ander per ats —* 
—— zin — ee ſy Dat zijn De ghene die Plicius Mollugo ende 3 
geit D'eerte ts Afperula oft Walt meeſter ghenoemt / n ochtans ed 
veynich Gacdt. Deſe plante heeft veel forse ſteelkens met veel knoopen rondtom Dé welcke 
bladers dien vandt Cleef cruydt ied erk —— uen oft achte 


TE 
GG 
* 
EE 
ER 
ze 
ERS 


eenen foet 
rondt eñ een weynich ct zeer vele opde bofchachtige hoeuels van 
———— gone — ban rade ee RNederlandt vele geplant : 
, 3 
Wy hebben inde —— idre / ende e fomijdes voc inde velden blacuw waden} 4 
— ſonder reucke / rouwe bladers hebbende dien vanden voorſeyden Walt —— 
lijck. Tſaedt ende legen he read dan da zen zij i Ë 
derkens ſterrewijs ſiaen. D J de lanckwoꝛpich. — en 
— 
Dit eruydt — —— bien dent anten van 
derlandt ende ved er De bladers ti zijn miet vouw zende gheeft inden inden Mey ze — 


41 


‚Door Matthijs de Lobel. 575 
vi Wee In Lat. Afperula auc Afpergulaodora noſt as, Alyſſon Blaeuw WD ált-meettet. In La⸗ 
Corn de GR Tragi, an Molla —* aut —* — br —— 
al, perperam 


Ju 


— 


Ln 


B —— 
ID 


VÓ Dn sti Ss * 
pe & — — * 1 
gij al ja 0 A) AE SD 7 


Mollugo Belgarum,Mollugo moũ⸗ 
taná Dodonæi. ‘ 


Wie Wal-ftrao. An zardMollgo — 
bariorum Galion album quo 


——— 


—— 


Ne GS 8 


— * 


Zij RO 


E\ 


978 Beſchrijuinghe van Alyſſon É 
wite bloemkens zn Dan Die vanden Cleef-crupdt / op cantachtighe ende ranckachtighe ghe⸗ 
Enoopte ſteellens / vaneen cubitus oft onderhalf lanck / plat ter eerden ligghende, De worelis 
houdtachtich / —— ende aſchgraeu J 
Mollugo Belgarum, Mollugo montana Dodonzi. 
Onſe Herbariften houde voor den land 
kenburg / naeft den lande van * gheleghen inde bonen verplant ís, Opi is he alber manieren a 
d n Wal ſtroo o ghelijck / el mey peenen 


pj 


ghe. De bladers zijn fachralhe 5e —* is 
ſwert / ende haer cracht en is he niet —* 


Spurrpe. An Latijn / Saginæ Spergula, Polygonon 
Alyſſon Germanicum Echioides, ſiue facie Mol- tss, * Boochdupttch / UHnawel. In Engellch / 
1 — ke - A een Die es zt Fran 7 


>. binn, Genee Lis 


KIN 


iz 


— 
Si 
T 


Doo? Matthüs de Lobel, | 559 


iá Cratht ende werckinghe. 

Dodon. Tſaedt van Suite ter doet Doo, ouergheuen de waterachtighe ende fleg⸗ 
je orden 

feas purrye ís wt der sant goede teghen ve coude piſſe oft druppel piſſe / ende 

Kime ghenen. red 


Bel droo. In Briecks/ Tenor. In Latijn / Galium 
luteum. — Booch dupttch / — ——— Cruſette. Fn Lathn / Cruciata minor. In hooch 
en 


ranchois/Peti t. In Ita⸗ — olden Waltmeitter , Fn — 
—— — In —— — roiſee. Fn Engellſch / Golden Craſwozt. 
—————— 


— 2 
— 
RC echie ders zijn minder / ende de bloemkens geler 
cht ende werckt nobe. 
Wal⸗ * goedt Pp eed — ende ſtelpt oock alle 
doetloop. 6 ——— an Rooſen / ende inde Sonne gheſtelt tot datſe 
_ Wi worde: — —————— de verm vana: Woitel van Wal 
—* nn ep welcke Galenus oock ſeght / ende heeft een Drooghende ende heei⸗ 
cra Es 
Cruſette. 


Bp dit geflachte mach oock de Cruſette gevoeght worden, de welcke aheime — Wal. 
Moo. De wortel is clepne ende fafelachtich / wt de welcke rechte wiercante — — 
—— e ſpacien gheknoopt zijn / omde welcke vier rouwe corte ende breede bleeck gele 
r — ——— ouer / wt de welde cleyne gele bleiten corner 
5) Din vanden Dld int opperſte vande fielen f peen gh padt 
nn 4 


—— 
— — 


93o —— ban — 
een en troffen vande Polepe. Dit is ee pleeght te doen in wondt-drace 
ghe gh ende bloede fp ghelijck men alle ander 


foorten van Notte doet. 
IS eet eKofé Ras * 


abe / vande dermen ef Me- 
de de vuple vergaderingben / ende 


LR 7 € Li 


7e hf La 
A Fn 6e rd Er IN US 
ce 


— 
Pe 


1 
ſeraicis. 
* — 


mons ſeghel ghenoemt / wordt by de bladers be⸗ 
kent / den welcken datſe van wortel, ſtele / gedaen⸗ 
te van planten ende plaetſe van groepen ghelijck 


—— 


wijs ſtaende vier oft wijfie bp een / Dien vande 5 
tamme Kotte oft Waltmeeſter ghelijck. Suche — 
— 


de bladers groepen cleynder graf-groene bloem⸗ 
kens ende corenkens minder dan Peper: Dit 
cruydt groeyet vele op de hoeuels van Riuoli / 
ende boſchachughe berghſ kens in Piemont ons 
trent T —— op thooge gheberch⸗ 
te van Vigan in D'lande van Lauguedoe / oock 
inde houen van Stederlandt waer dat Salos 
mons ſeghel oft Polygonatum maius van ſelfs 
ouervloedich groeyet in bofchachtiahe bemden. 
Ende groepet oock vele opde re vã Duytſch⸗ 
landt ende Vranckerijck / waer Dat ouerlanck / 
eñ oock binnen onſen tijdt inder “afpotettplecabt 
inden Dyafatyrion ghedaen / fc wefen om tot by⸗ 


Herbariſten teghen ſeyden / onder de welcke 


Sn ee | AN SN Matthioluseenis : maer hy en ſeght niet wats B 
EN — As 


NLP men bp ghebrefe vanden Secacul wortel inde 
Op — A plc dennen. Lp hebben op zijn —* 
licke plaetſe gheleert datmen zeer welm 


De tweede foorte van Polygonatum, Salo⸗ 


was vanden Araben hoe wel datter veelionghe 


men in an van Dien de woꝛtels vande zee Paſtinake / de welcke crachtigher is dan de — E 


tieflick om eten /van goeder fubftancie maer een wepnich windich | tbloediſaedt ende den —— 


J Je 


wortel / oft Endel — jas É * groene Geinber / ghelijck be elite fubfkantie vande Se 


diaenfche N fche Bathadesoft Ges,de weicke wy onder de Suycker wortels se 9 


ben 
Ruellius macckter af onrechte Wilde Polygonatum van Plinius bla? 
boomachtich ghewas Polymonium, diwelcke hp met Dien naem — het Tatort 


Mijn-heere de isle heeft een ander — — e hy bp Weenen sharen 4J 


heeft die zeer fchoon ende zeer —— Det Dies Dat hp coꝛts De ſelue wigheuen ſal / en 
wp niet voorder Daer af fprefen 
Pafferina Herbariorum vnicaulis, Linariæ aut Luteolæ figure, 
Lini ſemine veſco. In hoochduptieh 
Meer 


hd 


Deſe plante foud § 
TE rn —— an Duptfchlande Dt ghevonden en 
de gheſchickte ende ende gheleerde Engheiſche —— Penneus de ſelue heeft she nt 


ne ho £ Galt EN N id 8 pari —— 4 Ë 
wordt van waer 


EE 
eESELE 
S2SSES : 
28558 
Æ— * 
33332 
35234 — 
— De ‚B. 
SEBS fris 
S So —— 
Ee 
‚REESE El ) 
e 5 Sé 4 e= AS 
SESecERE zp TANS 
SSSESES B3 DSE 
82 EEE EN —— 
Rs ko Se Ss é —7 8 ora’ > 
REE: SaR, Ea 
sesses ES EE 
8: bed Ee D E Î 
— J Ee 
355 3% 8 D= > 5 e EE. : 
Ô zzee d EG — 
ESES SEE! Een —— B 
KL ® es 3 KT bo AC SEN ee NN —W Te 
EERE: E8 5885 en \ Ker | 
EEE 28 EER zg AN Aer 
ES & a - — OI) —VX 
SEE EE sma — — PUG NES Mit eeN 
Ze8n: 7 ———— Ee — (© 
RTE Ss > 3 Sa En 8 *— — NEN —B W RS IC? \ 
15) Kes rd ne 5 As 3 SNN A BRBw& Gn 
„5 Es ES on d SENS KN AN IS ERN NE 
e ZEE Riina 4 bj ODE E 
RRRS: SEO — — — 
GOM — 


532 Beſchrijuinghe ban Phyllitis, ee E 


beeft wordt teghen 


Hemionitis fue Sterilis: 


de welcke 


Eene LE bes 
fe twee Die 

* 
ſchilt datſe 


renen getan⸗ 
Be rãt heeft / 
ebben wp 
tgeberghte 
ghebond 
* 
4 
# 
4 
ke, 
Ì 
Kk, 
F 


n —— —— 
ie in —*— zoeen verteert ghe ſaecke is dat ick lichtelick 


{ Ns NR 


mon aldus — ſchill De wilde ende tamme Cicorepe 
_ paerteghen oock niet 0 —9* de — * die —— alle ar gheuet. Want de ghene Die 
hier en d paer aende mueren ende vochte plaetſen vande weghen ende boſſchen ghelifvigher ende 
enn bie cryght l en ſpitſch zi flefimalder. 


Maerd de ghene die op ſommighe ſen tuſſen de ſp heb⸗ uemionius. 


— * 1E C 6 


ben coꝛ Peri er Pon —— — ad ee 
een palme l⸗ » zijn / ende fommighe onderhalue palme, Nochtans de lengde: vande bladers 


X 
J in ; Sel 
Ee Pa Es aai le * Lat 


boeten: geer hap zijnde, 
B hor Arnder loorte ban — — 
ſe Hertſ tonghe met zeer ghe⸗ 


bladers/ maer —— ís die de egbemepne Herif tonghe zeer shed. 
__“ Hemionitisaltera peregrina Clufij, heeft de bladers aen d onderſte breeder ende ghedobbels 
lert / met wigheſneden —* aenbandtils oft lappen op Gepben — fatſoen anders ende 


—— wiſpruyten en ghel 
Er acht ende werckinghe. 
_ Dief. ———— heeft eenen wranghen ſmaecke / ende daerom (ſeght Galenus) gheneeft Pyuics, 
—— Roodtmeliſoen. De bladers van Heriſ —— met wijn *8 
nop de 


4 & 7 ' € Ll 


Je Á Tb 
repens 


— —— ebierer van beueningfegeten. 
Milten. Gak n. Hemionitis heeft een —— 
fende cracht met — wacrom Dat D met ardea benonden de ghebreken vande Milke 
‚ef 


. 


buen In tatin Afplenium, Scolopédria, 
Ceterach Arab.Officinarú. In Boo —** Maen·cruvdt. In Latin/ Lunaria racemoſa. In 
—— ptſch / Monkraut. Fn Franchois / Lu- 


Ke li ende Miltz —* In Engeilch / Ce 
eerde In — ———— 


584 Beltheijuinahe ban Afplenium, ” 
Ee (Cea 


A (pl 


comen om de Mitte te pepe de welcke als Diofoeidesgerr woef ſeght / de bladers heeft di 

de Scolopendria ghetijd: —* dat t ſommighe lichte gheſellen wel hebben Dan hosten vd 
gheen Geterachen is / ende Dat D ghemiſt beef dt zijn 6 eyde 
foo wel bekent; datter niet vele op te sam en valt / iae dock ouer al inde weſt contrepe v 


landt / de welcke vol is van weed tonghe/ F isende Scol | ft Steen varen.» 
t ende wer 4 4) 
_Diofc. De bladers van —— in eaf — ende weertich dagben lanck daer af 
ert 3 ilte ende opent De verſtoptheydt * —* maer 
mert m — * 4 { 


gheſto 
de cruydti is * goedt teghen de — ende bꝛeeckt de ſteen inbe bare: 6e gbeneep: 


en ſeght Dat Dit eruydt alleen 
oft met de mice van eenen eis aen Drijf gebonden /belet den vrouwen te ontfangben 1 mact 


_ Galen, Steen-vaerenis wan fubtijfed ſt gheen Beet erupòt. N 
Maene gaapt 
De ion Ca EA RAC 4 * ada Ù ER 
naria oft Plam cruydt annen: J omdat de bladers: onder — ſtaen ghelck — 
en 
ghebeele g y dick ende ſtijfachtich. Sp 9 

iſcted de ef per: € ighe hz fi { d € bl DE, Dat or rs 9 —* 

—— — — EN fs à * hat { * t ẽſt IES en Nater ton⸗ 
pe aghelijck voorts comt: £ d if druyfwüſe bl pt 
Am bro fia oft Botrys Sheli fe oocf bien vande Nater-tonghen. / den —* dat van 
acnfien end acht van wonden te heyler gh partien die vel oft vers 
ide Er t ‘gbenefen, gh ij Ee rd Je * ke; ag: Je J Ld 1449 


Ep i 
te van bupten daer op  abelent. Die F groehet gheirne op done heyen ende sld bere — 


en. Up b bebbent oock ghevonden bouen * den —* erchte van Minden / ende ten laetſten ghe⸗ 
ed an Gꝛoenewits ende den Temſt gheleghen. 
“Nim- Ze de LECclafe beeft my deſe voorfeden —* een ander ghethoont die zeer dob⸗ 
bele v VEER TLD 
_ Bac n crundt vande Wijfe ban Arabien. 
Defe luttel Kern plante worde oock vanden Herbariſten Lunaria oft Maen cruydt ghes 


ryght gheen ſaedt / ende is voorts 


Jom h ſſende Mane ghelijck / de welcke ick nerghens ghevon⸗ 
den en hebbe dan inde dal Sauoyen, tuſſchen Mont- -Senyeù ©, Jan de Moꝛienne abelen af 
erupdt vande Wijſe van Arabi iderſch a ander er Maen crupoen, In Meere 
Succkel aldereerſt wiſp hlende apelijck / — ſoo groot als die vande T hlafpi hedera- 
ceum.De bloemen ende tfacdten hebbe ick noch niet ghefien: Waerom dat wy daer af niet en ſeg⸗ 
hk Mind wg € SJ & € 1 8 

ater tonghen. 
Deſeplamen wordt veelmeer ghevonden / vande welcke tſcherp puntken vande bloeme ſtaet ghe⸗ 


De tonghe van een ſlanghe / ende is oock daerom vanden ouders —— — Ophio- 
| gol oft Nater tonghe / ende van nn Herbariſten Lunaria oft —* 2 


t-crupdt ge⸗ 
houden. De wortel is zeer cleyn ende teer/ we de welck: ft comt / aen epe 
een Bep enbe ach bladt alleene groeyet / dien vanden — Sepel-crupdt ghelijck /dick⸗ 
¶¶Dit erupde heeft de ſelue ctacht 
oe EN een rica 
ee € bir 4 EE 
— geer begheirt vande U dimi de vꝛoulens die bat ouer hunlieden draegen 


ratam 


Tig COOPERTEST ANT SEVER 


ERE EN 


Door en de Lobel. 


u PT a \ 4 
A2— 


* 
oft fe En 
£ LS A; is — — ia Cordi, Lin — re 

— gen ne aan 

Engel rlnoecs dake fergents to 


SS 
SEN 


SSS 


— ES 

DASD 

EEE 
ee 


— 


F 


Pe 2 
4, 
Ö) A OS p 
9 — * Ve) 
Dn 


Sg 4 jij 


Tragium alserum Scolopen- 
rifolium. 


— 
— 
—* 
— 
ann 
— 
— 


— 


Wy hebben ouer veel iaeren zeer neerſtich 
verſocht aen den zeer goeden Herbariſt van 
Ferrar eres Anguillara / 


POT 
4 
ar 
Danen 


Ks 


dat bp zijn opie 
nie willen verclaeren vanden Lonchi- 
cis, Seobe, derde Dictamnus van Diofcori= 
des,ende vandefen Tragium, de welcke naer 
Dat hy ons veel ander Dinghen vriendelick ens 
de gheleerdelick te Fennen gaf, fo ſeyde hy oock 
bat 0 — — 8 d⸗ 
de niet verre vanden gheberghte van Piſa / 
—— bevek ghelijck de Scolapen- 


bd 
* RaT 1 Kafé, 


le Bosa 


belachtich ende cenichfins Die vande Nas 
puncels ghelijck. Ende gaf ons brieuen aen 


/ mogen groepen. Doe 
schamen ander) ger df 
— ——— — mer 


* 


986 Beſchrijuinghe ban Adianchum, J 
Doc: en hebbe ick van dien tijdt jl niemand — Rida Dil he ge ide —F 88 id E 
ú Je J =H 
cruydt ghebreeckt D É Bod nde ede — zi dann De — a acc : 
ror J & Pe s pet. ke * PA U £ ae en 4 en Jins 7 


he neee 
— Ju 8 
Engelfch/Lommon Mapden bear 


i $ 
wrouwen · har Ende Benus⸗ hapr. In Latin / Ad- 
ianthum ſiue Capillus Veneris verus, Calli itri⸗ * F 

chon Apulei. In Engeilch / Venus bapse, F Je — 

IS 2 Nd — 

8 — 

88 8 sle OS * 

b 3 ENC Svr — 

D=) er le S/S 4 

—* CAP» Or SAS ze 

Sb A 5 Sf * — 

— SES VE | 

NON MIIS AS E 

b OON FE 
* q * —J Ss ek 

LOOR 

2 NONNA OP SIS 5 
Sn ENEN AS DS 

SOS 9 a DAY; Ze Ne —— GA ie tu, 
ER 


ie 

Ne 

pp, of PN IA RX 
Gn — 


Bwj SN 
— 9 


Daer zijn vijf eleyne planten van — * de wel nut waren bier — — 


om de nende befchrijfiters, nder zeer berijpen? gebe 
wedn te ad —— Luich gijn bnn —— 
in ſiede van leeren, Ten eerſten foo en groep Adrianchum oft Grouwen h 
ſte van Lang prootfene —— donder — — 
— Seuene ghei ghe voodepd de fen / fontepnen ende Puts 
de Niſmes in Branc ck / Duyſſchlandt —— 


hase — zeer ſelden oft ten groey et nerghensJiae niet zeer in Italien dan alleene Op €£_—— 
nighe plaetſen /iac wp hebbent daer hide aline ſommighe putten vanden en ope À 
ſiedelen en van Rinoli in Plemont / maer wepnich, De wortel is van veel ſwerte hayꝛachtighe ſaſelm⸗ 
ghen/ — tſamen — ghevoegt / waer wi da pa) zeer veel dunne bieſachughe ſteel 
„mett ar baas draepfens Dan Dic vande Weder-doot/van — lid 


Die vanden Anijs oft Coliander / rel hij aen breedachtighe eromme hayrlens / DEL 

den ghelij ee⸗ 
om hun dunnicheydt nauwe ghefien ch word cke bladers teer zijns aen beyde f — 
ban allen / de welcke van Daer tot Lyons/ Bei Antwerpen ende ander vermacrde —— 
gBebrocht wordt / ende Diet vanden ecocht / om daer mede te bereden — Sp 
Eoop vanden Capillus Veneris oft Bꝛouwen —— * zak bupfen ende —— 
lieden dickwils deſen Syrop maecken tot Montpelliers van daer brenghen om t tue vers — 
— ende — ce hebben : oant het is wonder boe gee dat bere tegen de nel 


— —— nan 585 


iN avatokes akk Ba sss 


{ 4 
vander borſt / sten 1 ene | Ba ’ A 
1 8 6 PEA 1 1 c. EPs VE 


der fpecien/ fonder nat zi Ki n / Ka, 


dE emmers ghelwijfelt vande * die — 
dat we cen pont van defen sere — oncen * — * 
acht ende wert 

Dioſc. Adianthum oft — hayr in water ionen — ende ——— is ger oen 
den ghenen Die cort van aeſſem ende benaut op d borſt zijn; want het d 

fluymen rijpen ende loſſen. oGzonwwen pe propde | 
k —* den ſteen / ſt ſtop yck helpt de M iltſuchtighe ende de —* —— * 
enomen b de fl ft wochtichepdt vander maghe / ende is goedt 
leben de beten ende ſteken vande fenijnighe — Met wijn ingbenomen verwerkt oock de 


£ Edd dede hdd Je J J 
(Ak Koft af Ahel Ús 


ende —— dieren / ende 
mage [len is weder groeps pallë va anden n hap: 
gr Ga lenus, Groen gheſtoo d ft ab 

iem ls A puleius den eha op ge⸗ 

hk 5 Galenus vock ſeght. In water gbefoden ende t felue met looghe ende wijn ghe⸗ 

mengt gheneeſt de quade Draghende al vanden hoofde | ende doet Die fchellen vergaen/ 

E 5 — Daer mede gewaſſchen wordt. Ghemengt onder de ſpijſe vande hanen / ende quackels 

maeckt de —— vechten. Vrꝛouwen hayr wordt gheſaeyt ontrent de ſchaep ſtallen tot 
de vande hadi @Brouwen-hap: groep 

defonteyne, Galen,  Gzouwen-hapris in warme 


Te F Twe 


ke mac: he ende verkeert. 

‚ Weder-doot. 

Den Adiantl ſt ided der-doob/ de welcke inde A⸗ 
_petefen” Trichomanes ende bolvercuat ghenoemt wordt. Diep erupdt groene ouer al in —*— 


1 — & 


VEEEMEUE SIEVE No hdd et | húdd hid ht 
nde £ Ca Café * 6 Alcoa Bt à & peper, 


î tel is ghem⸗ eck l Zak Teef he VE, 
E Fous bep a b vante de becleedt met (ad f dien vanden Afragslus oft 


heki 1 7 bb) or ir 


orides. schte ende werckinged Adiatt ſ Vronden hoy 
3 ahli * opde — — wordt. n 
Wit en Swert Deouwen-hap? ban Plinius, 
WMWeeſt alle de Apoteke vã e—— eñ Pk bebe 
_ Benet alleẽ nu ter tijt; maer Zout od 
welcke ſy altijts wit en foor Adianchú genot hebbe. De wortel is cleyne / van éd aides whe) 

Ford wvoortf-brengtde e verl —— bieſachtige —————— die väde ° 


od blee ï yde yde by ger 
de eñ ſtand en Bare Pr) 8 44 cr we veel mi Ke oere. 
E ee ſyde w sn bless. kerde 


É ek gbeenins —ãA — zijn —5—— endemeer cer hoogbe. * ſwert 


groen wee cruydẽ heb⸗ 
—— * ehen de welcke van veel gheleerde mannen / ende oock van ho tot daghe⸗ 
À tende ghewoneucke drancken veel iaeren ghebruyckt zijn ghew eweeſt tot groot —D — 
ſchade vãde ficken. Dat nu dan leeren ſwijghen deſe — ———— ende de ghene die 

_Door dat ſy de crachten wan Defetwee cruyden niet en kennen / dat ſoorten van Dryoptetis oi 
_Wantf? tap heenen ch Berg oft beandenden — med 5 dat Dryopteris eet 
ander cruydtis velck wy op zijn plaetſe — verclaren EA ronfen Nonbdellet 
_ ſin leſſe hooren verclaren woo: een groote menichte van 
a ie ehelanfche 

à heweeſt/ doen hy de practijcke dede in D 
E dts dat fin ſtede van Boom-Baren oft Polypodium een goedde 
_ Gijn-drancten ghedaen hadden. Daerom mepnen wy door cen ſeler 


Eb vr Je 
Aven / — pn Kn dd Tee pr a achine: 


mtr An Poe IE kid 28 He aards 
„88 De U « unus 
1224 * NOPE ni: ar An Hari AA: u. 
* * manger elk df Pe ier, 
í > & nigrum Plinij. 
ü 43 (3 
* 
Rf 


PEN of Ree pr 


Steen 
— 


Gupte. An Tatin/ Saluia vira, ſiue ataria ten ie gheen Patonyehia 
iof. Adianthum album Theoph. Guillandino, Adianthum album Cord. 


R 


Ed bid ten seth ainsi ves enen 4 
le. An Gngelfcp/ Wall ue. * * — * 


* 


chimilla Rötella & Salfitola Cordi. In 
gelfep/barneneine. … — 


— 


Duibate. In Lathn / Rorida, fue Solis Ros E 
7D —— m magt niet be Drofió Ab 


ER GMS 


re 


KR 
ee 


Voor Matthijs de Lobel Ke 


Cracht ende wercking 
Defe Sunda en heeft dens ghelijcke niet teghen de * —— die op de Longher lige 
ghen/ ende gheneeſt de (weeringBen vande Longher ende Bet widro 
De ſelue geftooten met keg cozens van grof ſoudt / opent de * bor p opgheleydt woꝛdt 


Ui 4 ſnuurrctt CETIS VHD tege len daur v / uret Cn 
Deen RE, et — c —— * k. Te 


drye palmen hooghe / anders 


990 Beſchrijuinghe van Sundaw, 
atun / Rorida, ſiue Ros Solis maior. 


EPG 
fd 8 


— 


Baren Mannekẽ An Lat. Eilix mas. An Boechd. Wa — mennle. 
In diane gehe alle In Ftatiaenfeh/Fellche mafchio. 
An Dpaenfch/Helecho, sn Engelfch, Ferne the mate, 


47e 
Date Ste 
— Mi 
—BRBæ 
RB STD 


Ne 
— 


* 
rd 
— 


— 
— 
— 


de 
Zi 
RN, * 
HD 0 
nj 
VIRE 


J 


— 


Ser on 
ke oe a lie mand. tn osn ed. 


Ce + 


Door Matthijs de Lobel, 


wel datter 


Clepn Engelfth Zee Baren. 
Dien Ct An euren De rootfen oft — op 
vochte Brendan. plagen van án Cornuame daer de ezee acncomit miet verre — huyſe nen 
eere Muy is / 
iben bie ek Weder doodt oft Adianthum Plinij ghelijck / ynmien veel fijne ghelijsige done⸗ 
ker groene blinctende Bladet ak pft dope duymen groot / van ſnede plaetſe van groeven, ftandt 


| le Die vanden Baren Manneken gbelijc/ hebbende eeens ie fi cafe. brupne 


Abr Ed 


ot Varen / 


cleyn Engelfch XZ 
marina Anglic 


292 Beſchrijuinghe ban Gro 
In Latyn / O ee-baren, In Lattzn / Chame ilix 
a. 


raar. he NM) B | 6 u 
da,Filsx florida, Filix lacifolia Cordi. In Engeltcp/ 
t ferne. 


AN lj 
( J 
ADEN | 
—00 


) 
— 
9— 


Si 
Zl, 
=S Boom-baten. In Lathu / Polipodium, Filiculá, Hers 
EN ba Radiolí Apulei. An Boochouptich/Bannifaen. 
— In Franchois / Polipode. Fn Italiaenten rade 
NN Spaenich / Polypodio. In Engellch / Oke lerue. 
NSS — “ 
—24 PR 
— SIEA 
NS NN SA 
v 
— ON —— À ZEE NNNZENSD 
Ns SN NES ASS 
—— be 8 4 ANJ — — 
* ENE 41 B — 
—VJ S 
WIDE 
4 ASC 


SIM 
AS AN 
ZS 


—— 


—8 
9 0) 
—— 
NN NINE 
VDD NEED 


ss / * 
VER SANNE 


GN 
DN 
Dn OE 
ZDA) a 


7 
24 


ei ADS 
( J 1-77 


Î Wooꝛr Matthijs be Lobel; 0 ORS rp 
en Boom ve Ere Gré, de tweé Gracht- aeg ende hide — 


Stennen E gh 
J Rid Added * — pig KR à * af PEN | ze 


ſlachte / en per E/bycants ſpodaenich als zijn die vanden. wit 
* caue — here eenen cieynen vinab er) binn — ijn!) van finaecte een weynich tſa⸗ 


mentreckende ende ſoetachtich principalick def deſe die op 
her en gronde vindende dunner eñ 


edt:o 
5 der werde. Inſohelijcks oock crijghtſe wel in —— beken grooter bladers / nochtans en 
is die gheenſins onghelijck van — Joft ander ſpecie / ghelijck ſommighe te — daer 


Ci: Eracht ende werckinghe 
Doſc. De word van Boom Varen beeft een —— ende — ſmaec⸗ 
eals nder byten / maer met wijn is die min tſae⸗ 
dieet Defe wortel befodenn wi gn Binnejoft met biſch oft Becte oft Maelwe en ghe⸗ 
dronden/doet camerganck hebben. Meel van deſe drooghe wortel miet Meede inghenomen / 
iaaeght af de gele cholerike ende oock coude —— humeuren. Deſe —— geer 
_ goede gheleyt op verſtuyckte leden ende clouen die tuſſchen de vinghers 
__ Apul, Doom-varen gheſtooten nae dat zeer wel ſchoone ende reyn — ende net 
quille-azijn gheſoden tot datſe niet meer ouerſweilt en is werdrijft den hoofiſweere als thooft daer 
et gheftrefen wordt. De wortel van Boom · varen als de eran een mes gBefupuert is / 
reenighe af — — 


ſopgh 


doe iaeght af alle bie. | 


Goten baren grat Dryopieris, aut QuernaFilix, * — EE da ie Red 
Peeridion femina Co rdi. En NDE tf 


Dele — schenke ende he ne 
Eycke / in Gries Dryopteris, ende in Ne eerduriſch ck 
waren ghenoemt. Die Baret heeft De bladere Dien vans 
den Boomvarenabeheel ghelijck /oft dien vanden Gaz 
ren wijf ken nochtans veel minder (maer met been min⸗ 

want — ——— 6 e« 

Ecleyne bieſen van eenen voet hooghe / ſtaende heihck én 
pluymagie Eet give Grab op Sande te mtet cen 
PPD A Dobbetéfevan witte ſtipkens gheteeck ent / lancks d midd l 
— pn cblae DE wortel te lane: briyn/Baprachtich, 

gine veſelmgen behangẽ / eũ van veel cleyne worcrlke 
——— ende door cen —— biert vanden Boom varen zeer Ae —— 

wont datje veel dunney is. — — fame vande ongheteende Aporckers dat ſy de 
ghemenst gt hebben inde dranckan byden Mediciſns gheordonneert/ meynende vide et 


Da 
haelt is —— De woꝛel heeft ved ha. sedan 
onlieflick / met een weynich heete Droogte ant 
— va jdende solsdde en hoog — —2————— —X 


ntea sl 40902 * earn st) ard go 1 Ó 


Garvin -: 
Diofe de wortels — tot — ueticheydt wreckende 


* 


Er gite 3 


hi 4 


Sracht-Daren. 
SDefe plante ís om haer dryehoeckich faedt ende fpitfch Gruiecks Lonchitis ghenoemt / 
_ Maer tot nu toe beeft onbeten — ghehelmde / de belde witermaten veel mopte heeft aen⸗ 
gedaen endetherte vande goede Ferbariften Guinus Marantha, ende Anguillara ghequelt / 
fa oock Matchiolus felue dickwils ende langhe nae gbebergte van Jtauen ende 

gdheiaeght / fonder nochtans te vinden. Oezoen by onsen dae ee 


3 bot abt. —— reels gheſtobten iss ee toevallen, 
Amd; ——— deer optre — 
| rte cow enbedangfeteamfkonvaf oe) 

dep m mael 2 — hi M 


8* 


Ar Pan Yaa € * Kat MA ater “mA Nada a 


+ er ps hd We EEE EFT MEEUSE ® 5, hr hd Jnalindhd Lobel. 
„Grarbt-Baren. Inatijn / Lonchitis altera Diofc, Lonchitis Maranthe,Ceterach ramoſum Quoruns 
Stxuchiopteris Cordí,Afpleniú ſy lueſtre Tragi. dam, Pfeudo-Lonchiris afpera Math, viderue 
Fn Enseilch / Oplene wo:t. Pteridion maſculum Cordi. — J 


* 
ANNEE 
| DD 
RN Cl 


at 


lij” me 
DF —R 
vst Mi ed 


ht AS knn 
LN 38 Ko ol ND 
{ A, in vl Nh 

ll ie 5 A 


2 —3 
2 
LAS 
NAA 


dt ID sor f, 
a ek 


es 
LR) 


5 
GE 


— — 


— 
he 


— 

— —— 

en 
GP de 


F 1 en er . Ee 5 Ef N 4* * 3 
eme il SA art dortug shiji) 301 202% BELIEN ; gint 0 snid 
* — — AN Ban af Renet, — ss zeen 
aria Food Horte Nad int RI AE drm 0 RIEL EE Ì 


Fa dt} 


4 


arn GE nhar : 
à | afout ni et oog ede 
kel 1 0 


moten oralliuga A OirerbarisM eva mijne hCG Ap IONA HTS, hoo sel 
A——— anisdiâns san säpsot tara dort oudaf eci nnn 
ans an wink nne andadni san sApnol 20n7-AN * 
en tere CR omroatiee a orordoanrmdnd WIEIRDOG 
in aes eN 4 4 —— — 1 * — 
BAG 5 
— 


TWEEDE DEEL — 


lande beſcheiuinghe 
der Cruyden/ 


Ooo, 
MATITHIIS DE-L-OÓ BEL, 


Diſtels ende Cardons. Cardui & Acanacea. 
GE 


Takelken. 


ES me A. 84 Re Y, 4 EN, 1 


GF arhAns 


Y 
er) pd me Wer EERE) 


Witte wegh-Bitel. Fn Latijn / Acanthium, Spina 
alba ſyl. Fuchſij: an Onopordon Athenæi An- ere Diltel. In Latijn / Ac can+ 
guil In Boochvuptích / wei beni. thium Illyricum, ORE rdon altérum — 
Franchois/Chardon argentin riorum & Dodon 


Dode Matthis de Hebel. 
Breedijk. Def plante abelikkt eenichfins den Carduo b et / d — * 
wp voor Leucacantha h houden. | 


— ende wer mane · 

Diofc. D ( ſtbl d goet gh agben men den ghenen die vande cram⸗ 
pe ghequelt zijn / oft eenich lit pen of gheſpat beses fp hebben / als Galenus ſeght / 
gen verwarmende cracht, 

Acanthium lIllyricum 


Onſe (ker goede vꝛiendt —— erſtighe Apoteker V Valrant Donrez van Ryſſel / ſoo hy weder⸗ 
keerde wt Slauonie,heeft met hem tſaet van deſe Diſtel ghebrocht / ende binnen pons gheſayt / waer 


een ſeer hooghe Diſtel —— ende volwaſſen is : Debladers waren die van —— 
fel gheuick maer meerder· De ont ſtele vol — was twee * drie cubitus ooge td 
een man/op £ welde eenen grooten en gt í dere 


en4 Je et Li he 4 hd 
£ 9 n en £ * £ * * 8 ef 


t ha 


_onderde —— he — comen. 


tide ie Beerenklaw. Fn Aatin / — 


klaw. Ind Monſpellienſium: an Acan nthus{ylueftris Scolymo fimi- 
rpg — Boogman eran, an li 
Franchois / Branc —— Vrefina it Acanthus aculeatus? 


Nen sl 
Zl) (SS ZN 
9 


— 
ES 


—* 


Deſe —— die wi ——— van d — —— 
wvelbekent is en hebbeack neraͤhens dan gheſandt fien groepen / wighenomen inde Olyfhouen bode 
Been replies app ne Gullis poorter tuffchen de fonteine ende tbeeeſte/ 


fot welkers gBbebmapef alleene dit oock nu — houen gheſaydt wo 

— gertedaEn grootte. — 

Ees ent heeft De vane Diofcorides den witten witten wegh 
boor baapdit 


8 


ek 


4 _Belehuifuinghe ae hed dae Sardons 


ERE Et 


wronghen leden/ende —— van zenuen / de welcke 9— enn mea Lerſten doo: anr 
iedee fi ten Datter — pijne de 5 
—38 men is:W ſtuycten leden gh de u 
crompen belpen. a fn) 


de Cracht ende werckin inge. 
Diofc. De wortels van Beerenclaew gheſtooten Lijn goet gheleyt opde verwꝛenghen teven; 


CN Calas d 


\ 
Î 


EE Le Es Dr paf. we 
Po 4 * 1 36 Rn 9 * 


| gheborſten zijn / ende vers 
crompen eden bebben. Plin. ard. wortels en gn goet —* handen eñ voeten daer 
tfteir ſyn in is. Gal, De bladers van Beerenel aew hebben een —— teerende wacht. 


Branca Vri ina aculeata. Stekende Beerentlae 


Def fiet de D Diftel gro in < É hebbe gheereghen ——— 
me EE nn 8 * bidt it di ghelijck / dat wed * 
corter dan d ® ( ſtekende d “Diofc. — wortel is —— 
van crachten ghelijck. 

— en. Kúó J Latün/8* hy Y NL. Cy 8 dn: 

étos Theoph. In Goochdup tfch/Strobilbom. Fn Fra⸗ 5 
—— In Italiaenſch/Artichoca, ende Car- Al fte ff Artichocken tut Engel Cy 
cioffo. In Spaenſch / — De Cardos de comer. In nara maxima ex Anglia delatas 

Engelſch/ Artichoques⸗ — 


* — ——— 
„ap nnie en —— — * gheen bloemen en — 
de wilde Aruchocken of Cardons. De ſielen ende appels worden woben Deur oefende 
ee groepen beosbeep Dafa gufieenme es vens go hanann shehouden wos 


Door Matthijs be Lobel. 5 


Oock en zijn die ie * * Theophraftus Cactos noem ders dan Artich cken / waer af 
de beſchriſunghen / era ingh Ef (bekent zij 
Door welcke —— oeffeninghe heeftmen — drie co vierderley Aruchocken ver⸗ 
cregher jet ſchoone groote lanckworpighe / ende oock ronde 
befloten boll llen d je groen zijn oft rootachtich ——— badge 
h die vande — noch ionck zijnde ten worden ende ſaut/ ghe⸗ Cardon. 


Oe 


lijmen oock inden winter ect d onderſte fielen va vande fiene bladeren vande wl naer Daf 


menſt nit y Added 
Ale fra f°. da & Ag > Kk, r < 


5 heef dt verereghen een ke denn ende — foorte 

van Artichocken die pl b fi chthien of twintich duymen int ronde / ende ſo 

* eenen bol eenen — —— die ſiedt. De fchelfere oft elyſters vanden 

4 bot en zijn niet lanckworpich 
ij 
| 


wi ——— een pinnefen oft dooreten: inden. middel Def beeft my de voorgacnde 


e Crupdeliefdebbers is / ende ouer veel aren beeft aberweeft. ek “Arichoeten zijn hem ende 
E nefe Sacop Duym / wt Londen gheſond 


vac tend de werckin nghe. 
Diolc. * wortel van Aruchocken geſtoote / neemt ate den vaplen reucke onder d betse van 
| den ghehe p gheleit / als Galenus oocf ſeght. De ſelue in wijn gheſoden ende ghe⸗ 


af de — 5 vrine. Taupti ionct en malſch/ woordt 


hkdh dd hd 


J— den Af —— voor moes abelen. D 


$coly mos Theophr. Eryngium luteum Mong 
k Pe Ang ————— ed 


Wilde Artichocken. In — — Cha⸗Vesgeiij Clafi wr ae 
maleontha Monſpellienſium |} > gium Archigenis 


An Boerhduprfch/ 


VSooꝛ Matthijs de Lobel. 
Dioſcorides tone sij —* de gheſoden gheten. Eſap vande woriel cent 
Men: Pli zetsel ps: Marges Plinius. onde en ſegghen dat Leu- 
gan inius is/ ee C * 2 RE if mid ad bei 4 * 8 # | ghe⸗ 
wonden/ende dat mp m ondert (feabt hoor damen 

ac cen halue dragme met Oafft ingel 1 (kere goet is den ghenen bie b f 
er ab { de Ë * hat ed h 1 d 
— gh medecijnen vanden oogen, 
genegen die ind k 


Euerwoitel. In Latijn / Chameleon albus Diofor. Fn — Charleen Ne & niger) Carlina 
nf Aen iesling so Offici * ulga tis Herbáriorum, 
Engheis/Mylke Thiftel. Carlina Herbarioru Fuchíj n Boochduptſeh 1 Eber⸗ 
Walae Pliniana Anguil. —— 9 ——— 


eine ſtelen/e 
fonder ſtele Daer hadden defe fo ils wy de wertels van alle bêpde ende oock haerf 
6 e/, /ghew p ich 4 atij —— gheſten ende ghe⸗ 
tettert cort fien gh ſeyt / dat fp ghemer t hadden hok dat van cert — ghecomen is 


ke plaetſen / daer der 
wenden — ſtele / ende alen) miet temen de ſteſe —— 
ben dit nerſtich de 


(le fijden feer ſtekende 
comen fchoone bloemen / vier / vijf oft fes d biken — — 
— —* moorden vre Pythia „ard e wortele 


Dn’ DE — cruciata. 
und Aa 


e ghene Die ſonder 
ij fieke 


8 Beſchrijuinghe van Dittelg, 


Na beu, / * 
Ned —5 — —— 
UN REN Da # / Ik (fp Wd * — 


ST En 


—8 
—W NN 
—X 


A 
ZSNN 
SAML, 
GZ 
SE 


*606— 
B EN 


ij 


8 
a 
N 


8 
AN 


zl 
ra 
5 IAN" EEN 


den ca — peep Carf an ghedaente ende blader. — 
El rest seri Lan 


AME — Ld pcbbenabs —— 
Chamzleod ar ra hebben ghecont eabeuen/fcbfaecerme 
paren afne reen ———————— 


R 
eis 
Ee 


10 Beſcheijuinghe van Diltels / 


Ecyngia. 


Groote Cro- 
codylias ban 
Aëtius. 


J — — zit 


Aoomſehe diſtel / In Boochduptſeh / Nelſe he di An Latin Tt codylion Fuchfij 
& Cordí:Ec hiaa puüsfeu Carduu Pe Ered Gefneri: Sphetoce 5* — en geregi. 
4e Dodonzi! Chameleon verus Tagipegean. 


Roomſche biftels met blaeuw bloemen. 


heien ane d 


it an wt. De felue wordt ode den 
WMilſſuchtighen inghegheuen / den welcken Dat 
n 


merckelijck helpt &felse, ſeght Galenús mede 
zal. Saet et van Crocodylionis b hect ende wel 
eckende)t 


7 J 7 4 
€ De. 4 N bi AÂ 


kende ende —— dracht. Eb, beu 
Wanden ſtele als van tſaet als van eender F 
4 € p 
Wortel ie feer goet teahen de fluymen Die opde Se (ANR BEA 
boft ko deact ift min heet dan, dae * — SEE 
matr wel alſoo bitter. IT IE SE 


Bedeguard dr Araben. Aid SGriecx / rest In Latijn /Spina 


ba, Acant Een oſ. Guillan 

“De e Spina alba wordt in Arabifche ſprake 
—— gheheeten / nochtans d ou uerſet⸗ 
ters 


ue —— eckenen beter befent. ener 
welcke vã feer vele die verclaert zijn de waer⸗ 


— 
— 
has 
— 
—— 
— 
— 
en? 
en 
—* 
* 
— 
— 
— 
sa 
hed 
ES) 
pen 
— 
* 
— 
2 
— 
bac 
5 
Es 
Bn: 


2 en sp 


clacren. Suer fommighe voorteden iaeren 
wert ons tot Padua inden hof vanden ee 
toont van Melchior Gillarsdyn ; bie den 
—— beeft / ende ſeere gheſchickt is 
de kenniſſe vande planten / een Diſtel die 
ghehe: wit was / ende beneden. grpfer van 


der Dan die vande Carline — 


n 
12 VIlltis TEE SL 


S inaalba, Tſe ed i 8 laan í bis meiner ik ana Kak bias 1de 
P hal wanberditerte ese hd dine —*— Rogghe gelij, 
Lek hdd hd 


hem certijte van Padua idni. 
Cracht vande Spina alba an Diofc. 


& - 


GA sf zal aken 9 
lenus ——— de eens cht ß kend J— kvanm —28 
hoeſt bloet ſpouwen S Syd k ken / end 
iden /verfoet den —— is * 


nomen den n ionghen kinderen ae dat J al Galenus ſeght / ye: van ſubſtancie e ende verwar 


‚ende ooct ſlangh | 
fenijnich ghedierte ghebeten zijn hem ghedraghen / men fezbt 
dat de flangben ende — dieren wech jaeght. 

La At rabica,of ‘Suchaba bande — 
ST dS € * BE ef Kes den: 3 
Cf rides CS £ pees <. FA myn Parel 55 én % * EN Se 4 
menen PERRE * 2 4 EN * PJ kel c. NP 4 PA —— he ; 
Î | ) he hd hdd | 2 À WACOM 
Dat defe Spina Aral t d ($ f Bat t h 
et, 5. Pd — ri 1 c. £ ar Dd Pal ' re fn 8 En , hek 
é Nie AE AAC * a, À * A —— henen 
jet) DE DF Die verz 
fa L.C CEN CAT & Cs. Po Cà Pod 
pi —F Ha mad | pe be W as pf —— J — M 
ned Lj t 4 
/ de fig t wigheleyt word hy n verhaelt bne id fes ghen / twee capittels/ 
DEE add LL ri { > € 64 bres 
ct vot hun plaetſe ghet naer oft oe f file ilex afs hilofopben wel gebeurt! 
4 Li Je erts c dd A} 
d diſputen. Aengheſien Dan datſe beyde de ſelue crachten bebt foo ſchijnt daimen defen eer 
behoordeb ghen dand gaenden / te gh lactſe van Bedeguard / of DE 
ronde clor ft [pongic de w ilde Rooſe ſe di je van hg van diuerſchen coleure op een 
—2 vr c/t. 


Cr acht ende — ughe. 
De Spina Arabica van Diofc. is van natuere DE Spina alba shel: want ſy treckt meid eñ 
teghen tbloetſpouwen / ende —— vande maentſtonden ende ander fluxien / is 


ſeer. goet: Sy groenet op rouwe plaetſen Gal. Acantha Acgyptia (en ſommighe Spina Arae 
ij tfamen-trecFende ende oock 


d — — 
dꝛooghende crocht De wortel gheneeſt de ol de vrouwen / ende bot? atie ADA dinghen — 
de ba gheneeſt foo wet de als ** gheneſen alle dinghen cracht 
De tE henoemt/jende alle gheſwillen 


cColum 
in (imam: * (clue doet de kl) — ——— batt nmodehmati ende ſonder 
pijne tſamentre 


— Crupne 
— tc. pe {eo rides, {sd weeen 


Passel midd ï ale é 
£ me (Fel. Ô 6 6 6 NN 


— Scoly De ú ik ide bt datb gapen y 
en Zee-Echinus — ede —— — tere ale —— 


welcke b bollen/ 


IIIV 


fe vanden edelen ma (Saint Uber por partie — 
van — ende — —— heetent tons en dat dt bof bouen 4 


snel ie 


ok „CardrinsB Pr en NE fr oorkis de L —— nehavan Dioſc mé 
„Bp hebben cen *— — voren aheſproken vande Spina alba die inden bof van po 
ghenoemt om haer bladers Die witter dan bie vanden win jtten Euerworiei WIE 
—— * fe Alba —— mighene eo 
ſe igh Î fe 7 gh k b DD de beſcheij É 


Eitje 
kid Ke 


ba tf aA 


Á 9 ha Fratrum, Herbariorum. Carduus —S Ber 


Door Matthij de Lobel. oi 


vicpept wegh blieghends. 


— sempron 4 — s Tragí. 
Carta — — — 
Leocstantlid tan Diofc:? 


£ a 1 ata Baflo otd, nas 


fr (dat wten veruol van Diofcorides ſehryuen 
fien wort dat def gieten Dj —— 


* 


ä Belcheijuinghe ban Dittels / 


heeft / an⸗ 


EN 


Weranderin: 
she. 


Ì 
k 


Door Matthijg de Lobel, 


Sterre Diſtel. In Latin, Carduus ſtellatus, ſiue ſtellaria & 
Calcirrapa. —— ntha Cordo, perperam. An Myacan- 
thus Theophrafti?S piaa alba vera Rondelletij. An Theo- 
phr. Tribulus folio breien — Hoochduvtſch 
— * ende Radendiſtel. In Franchois / Chauſ- 

ſetrappe. In Engelſch / Htarre thiſtel. 


Carduus 


Spina Solftitialis, A 
J 222 


ban Plinius 


ì 


16 Belcheijuinghe ban Diltels/ 


” n ON TON £ 1 
Vilt baftaert Saffraen. ae Latijn / Attractilis. 
ee Clufij. „Tragacanthum —E—— Wild baſtard Saffron — In Engelſch 


E Nn 


{ Sc r 44 % Kars fart4 


ee 
J Kerk u 
fi { fs akefe hfaemen — wortel í i6 eenen vingher dic 


lus ende — D 
de van — draghend 


Je 4 
p sb fneden ende ſtekende. dn fieleis emee cuts hoon 
£ Po OR J as faff 
abe, ſtekende / b 4) bol, 31 | gh 
Pr PN —— * 
nico oft wil od Û Á, nob | 8 j ende fart. on — — 
& ADs ——— * — * 


Cracht ende werckinghe. 
Dioſc. De agen —* ſaedt met Peper gheſtooten ende met wijn ——— ſeer 
eid ficken vande Scorpienen, “Gal. Dit erupdt beeft een drooghenöee ende een wey⸗ 


Added hdd (4 


biede * 


| — Carouus bene Dictus. 
De plante die vanden gh edictus genoemt RE 
hef * EN ER = — 
ten ende hebryek wel befentis. F 
—— ghebꝛuy es bed 


de ſmee rende Pocfmeel 
groepet bouen int booghe gbet 


ASR 


—— gbelijc —— ende ander van ide colenren. wennen 4 


I— 


ien Crat —— 
> Cardo — Wie int 5 : Drijf bie ve pine ende mf | 
van Cardo benediëtus met — is 


in thooft. notſchale vanden dat crimpſel vans 
— — — ne 
— ken vande tek — —— is cen bergman medecijne voor —* len we cre goct 


* zl 


Li 
Te 

8 5 te 

per d 

u! . if 

P 


EN TR 3 5 
. id 1 
Edah ine En 
PETERR VRETEN 0 4 


— 


Í vorortecOeer Matthijs de Bobet: 


| ctus In Batij Gries * telt Saffraen. 

—— Be hdi A rduus — ES. teum; Garlina ——— * 

gu Boochvuptfe —E edict. —— /Char- __tiorFachfij * nBoochduptfch/Dapediftel, ende ð —* 
don beni * —— thiſtel. Baffi 


———— — aib 
—* lanai se —— fe, Kb — es. 
eEryí 


—— nj 80 dale — 
En derdt ts aj 59 cen Diſtel g € welcke Acarna 
Wister eben ficha ld mt wordt. De amie 4 
zijn die — Carline —— Saffrae aaf elek? niaer minder. Se flelets Dunné) ron 
Ende cen cubigus hooghe / d 5 — ſtet — bollekens d pfd 


omme nier ftefende doornn frerrevops belet, als dele to 6 middel pot oper gaen (op 
or —— aide maer veel minder —60 Eee VDD wondt van Ant 
mon nonnen ande D ourgoignons Reis Es ri le * 
— —— * — gh epeel rif goehe Hah pefs sneek 
iedlénde is wandê abeflachte der Diels nnen gef) roepen 
RER a el pali opp nde plâ — Be: sen 
Picnomos Crera Salonen(is Gal cie. , 


— Bant at 


ir — aen — 
EE — a hei 


‘8 Ale PN oled a & be nk or ame 


— 
Je ADV VIET WT STOER VET tr gg \ 


Ted A suite 444 


4 AE Ei wife Ch ape — 


er / — ende lanckworpighe haprachtighe bollekens voorts comende / d beelde ver 
——— ende veruliëg hen aBelijct jk vanden wilden baſtaert ea ps 
latende cleyn cafachtich facdt dien panden wifden bof S afftracn abetijf, Bp wat Is 
pat Deft moet ghemoedft zijn „on wetens wp riet, ten ware bpbe [ptcicr va feeen Cha- 
hbe rkeꝛen miet Dát Picnomion ts /mact midto —* met doorn — 
hebbende foo gheuen wy haer Dien nac 
— ferox 


behe 


Deion gi * ben deſe diſte wel mogen ne 
— * Ben HE) En 
aff lan € ou 
— Smoren jl mj. gar cena dd 
eck / von 
ig nt dij: da — hb blj ende — 
immense ed — RNL iede 


— nme 


— — BU gein 
Waler an 6 afin 

— ——— — cher 1 flefene Bodien 
ie 


F4 GED ; 
NS EE ot qa le 
Cra, 3 * ia 


EEE TN Te 


kl hen Khin. PS olien 


É 


amor 49 


Pheeaix. Leo, Carduus ferox. In Italiaenſch / Cardo fera. 


ne A 


20159 A8 ii} 
arte bin 


3 ind 


\ IS N — UID dres en 


NEN — — Ce 
A dN % 


A di 
A 


z 

PE 
PIL 

7— ZN 8 

— EVEN N 


—— — ded 


* Bul — 
— — 


ID 


* ab ef: 
vw * 4 4 —— Rik 
Vr — * ———— — nk AG nf A} bn 


— 
ISN (% Jl PPE / — 
* 8 F * — TSA ig: il bole 
— Al De * —2 7 — A: Kal —* — 
SPIR JD dj 


a 
2 
F den CA 
Mr, 
hale s 
TIN 
8 


— V———— enn Er na 

gtadr mägodsdgninl Ha 5 GAN en fic 3 DIK dnrgsoe 

td m meis | vaint mouw on f — 3 hes “hhh 
nd úlGEF „ei dq X TA 

— ep 3 gere den adam rie! — — p — 

— — ono k mnom sd vormd — — EE fu 


p 
— — 
Nr 


ER ús ars 


io Beſthrijnuinghe van Dillels / 


ezdeeeeedeeprde ſorrteseenen ebs hooghe. Deblbemen ijn die 
cruyt. Tſaedt is di den wilden hof Safftaen gheinet — VAAR 
Chamelcon Salamanticenfis is Chai 
D ſe pl mes he d Acat 
an Co PT Met Ma To * Ben PS { — gh f 8 * pd 
1 — 7 1 
f f voorts nd ontrent Dalamanca / ende wanden feet sieren Clufius beſchreuen. De 
hedeylt / g ende ge⸗ 
iijck met ſtyue veder⸗ gheblaert * — zijn anck/ me ede vol —— — — — 
fende ende viens beſette bollefens 
Tamme a — s Caerden In Latijn / Car. —* 
— —— fue npt, tiuus. Labru nen neris. —— AAN 
558 — itis Theoph. Guill. ? Galledra —— — 
Anguilt, Anaocyourife, Barten Billet ach RUP TE, 
erten. re pk sbots/Chardon à carder. Lp Wilde Caerden. dn Latyn / Labrum Veneris. za Ne 
ardo — 
ke 


Sp 


Gy 


— SE 


EE 


— — Nel 
\ \ 
Cat 


— 
8 
ANG 


* 


Baor Matthijs de Lobel. 

Viega Paftoris, veel Die vande flin nekend de Claueren shel, * 
— 9 groeyet in Engellant in dlant van Kant byde wegen,” 
ES ae ende voor — hten van Rhie ende Sandtwijck / 

ende vock in Brabant op veel plaecfen. De derde en⸗ 


je: sijn |crachtis onbefent: Maer d ander twee foozten 


Á De ende Cancrenfe 
— ———— 
Cracht ende werckinghe. 


Dioſe. De wortel van Caerden abefrooten ende 
KR _ in wijn ghefoden / cot datſe ghelijck een was oft ſalf⸗ 
ge Een is / gheneeſt die clonen ende fiſtels in ip 0 
nm ODE ent, Dit ſalf ken moet in een coper 
/ AD ie Men ſegh ond va Oee 
Drijwen. De wormfens — 
kens vande Caerden vindt / in een blaeſken aen 
bals oft aerm —— oft gbebangden, banen 
De vierde cortfe. Gal. De woꝛtel is dꝛooghend 
* tweeden graet / ende heet —* — ———— 
racht. 


— 
7 
4 


Md TE 
tE —9— ES ie 
— 5de — 

AP SW 

id Sh 


Wilden — affraen. In Latün / Cnicus —— — 

Carthamus. AE her raten bns Safran It wieemde Cnicus met blaw bloenten. Fn Latin / Caicus 
Franc aftard, & arroquets. In flore cæruleo, Cnicus alter Clutij. 

Spaenſch / Alazor & mans € papaga os. ——— 

Zaffrano watto Saluatico,& Saracenefco. A En ghelſch / 
Baſtart Batam. 


— Beſchrijuinghe van Diltels / 


Cracht ende werckinghe. 


de ſieckte /d je wi ſulcke Den oirſpronck hebben / als de Colike ende der ghelijcke ghebreken. dj” 
borft ende longh door d | cre ff Ê Wilt t hof- — 

beupektroermeerdertt dat mannclijc ſaedt / mac hetisq ſel / end genz 

Chi B ft De cracht vande pl Die melckachtich ſe hebben / maer niet ſoo ſterck: het vaeght 

f/bet de de bl h ghene eft de gheelſucht. Meen fal tot deſen fade nes 


men eenich confortatijf — — —— heete dinghen / als Car- 
Sal gem me Daer by ghevoeght / voorderen fijn werck ende benemen 
tletſel vande dermen. — chien dragmen van jk marck / met cen dꝛagme Cardamomum 


foo groot als Cicerer e em vijf De dra aghmen van dien ſullen 

5 £ —* geren/als 23 ks ale ANA Ks Ú w — 

ee 6 (AS —* 
van cen tot wee dragmen. 
nieus met blaeuw —— 

fe A 3 — sn f °° Cn aie KORAAN 
grep, Crictediersent. 15 fp beeft ſteelk de cubitus Booahe, (peu 
duym dicke, aende welcke € Habes groepen Die vanden wilden 


—— ghelijck / maer de bollekens die feubachtich zijn gheven bloemen van blaeuwe À 
emaeckt. &facbtis ooc minder dan vande en hof · Saffraen ende ee, — — 


ed rijcken 74 mar > id nſen Oet er Cows 
denberah Cluus ſchufft datſe van ſelfs groey Ed 
datfe haer bloemen gheeft i Nep ende Wedemaendt / maer Bier te land — 
Ooghſtmaendt. 
Dielen banden welt bergh. 
en, Pae j kre Cr ie —— GAS of Wolfs bergh o 2 de Suydt ſpde3 
ceren. & verwerde ws De ſtreckende / wt De welde veel en cerftont | 


Ì 

ſpruyten met * ende diepe — ga 5 e ſtele is glat ende dun / nauw bl 
— der eerden hanghende. De bloeme oft bolle, is meerder dan nae DEN opk ch van 
ders / befer met blaerachtighe zeer fdene — en purper · verwich / dien vander —— | 
{ — ghelijck den welcken oock de bladers / iae De — plante zeer oee is / maer veel ef — 
lijder den — p Zohebꝛuyck 


“én F * 


Aſtone 


; Door Matth ijs dE Lobel, — 23 
_ Aftone Italica 5 : Spina wieden — 


dk 
— wait bergh. In wi id —— montis Lupis 
Paduah d ls va in Aſtone geer lands 4 


ber — d je vã Met Diftet - 
ghebyck / mact meer tone. De ficle is — —* op. de 


cen ———e ſy rijpe zijn. — — 

Dien vanden wilden bof-Saffraen ghelijck. Deſe plante groeyet 
oock vele die: wijngaerden van Bane ende Dourgofe 
ch. 


f Wilde Diſtel ee —— In 333 ſpinoſiſſi⸗ 
Wilde Diftels. In Latijt/Cardaus vu tact mus viaruim ; mus vulgaris. Polyacantha Theophraftí,oft Aculco{aGaze 
‚_ Onopyxos Guillandino; Jh — is? — KGaellij. Carduus fylu. & Sco ves 


Ne 
EN 


— 
Ae 
5 


Pi 
ij, 


b if ft enn fe ſch uten var bitus end d Fb fb af waer er aen dat bladers 
Mt see Nt * rit Pd ‚ Cf ef * Es N E 
€ — J ld Maadh dad og ere En ge lijd Dn had “odd eden van rd 
ij Det ſch r r ſe 51 7 
—— de voorts alle ander dinghen zijn bekender / dan datſe b — 
unghe v enb cbben. In D b eld 
3 den mennjemengn ene, De mensen acne 
luckt / dens teghen de Spene / iſt datje yemant ouer 
gh Dé ſe PP) borghend t. Dit ich eeft mp De de hoogh gheboren Prince 
8 Rn Gn — 4 a FENE 
À —* — n gr hed 1 — Te 7 wilde 


24 Beſchrijuinghe van Diſtels / 
ilde feer Bekende Diner· 


1 Die gh A las Enfin ik Ta behe AT TE rides 9 J nde Po- 
Ar een We EE eN KE PR en A 
ſtekenden e bollefens zijn fi groot als een Oly (ue De ſiele is onderhaluen voet hooge: De bla 
ders zijn ſtekende die vanden wit ab Difel aheijet maer minder/énde fender wolle / van verz 
we bꝛuyn g D (is ſaſelachti bn Ende hoe wel dat deſe / midts De ouer⸗ 
heyt van haer ſtekend ten oft doornen noemt ma worden Aculcofag Pol acan- 
a Mij 
tha, feed daerom niet als die van T p ) ob 
ng DN 1 her $ 
hd EE ENE ï ae / — 


euenn / meemnena oft Enveloofe In var, ' 
ps Diftel, u Latijn) Eryngium —— mediterra= 


Cru 
Acanos Plinij? In Itauaenſch / Iringio. ——— ** Fn Boor bouptfch/Aaden Thiftel, In Engelfch/ 
Zea Golp. Wondert headed Thi ſtel. 


bei AS 
Ne; Win ij 
—* PN une WE 
—— 
re 


—— * GS 


À : 


Kaa LIS Ts 
—— Pr,” 


4 


en 
ne ii heh keek 


— 


| 


ke 


EE EEE A 


de 


Door Matthijs De Lobel. — 25 


Beſchrijuinghe tan Dittels, 
« Eryngium pumilum Clufj. 


fllam planum Mutoni, _ 


Ee 


Eryngium pu 


— — 


4 


5 


— — 

—— — — 

SN Zi * — — — 
> Ne 


— 


— 


F 
ANS AS 
— 


2 


en VIGNE 
4 U 


RR 
UE 


W 


— 


— 


BEA ie * 


keberge. 


Jo 


Alpinum ceruleum Geneuenfe , met de rouwe bollekens 


hed 


Matthiolus. 


mum van 


— 


vande Caerde/feer aerdich om fien. 


Voer Matthijs de Lobel. 


Joe wel 
ende 


ctos, ſine Melocard hi Ludie Occidentalis. Datis foo beel te fegghen 
als cen ſtekende Meloendiſtel van Weft- Indien. 


28 eſthꝛ ininghe ban Diſtels. 


wy die Echi „meer we het ghemerck Dan 4 
woonelijeen naem ahenvemnt;: Sp he „ob Wot Den ghe⸗ 


beeft 
bijckt ribben: miet vooꝛkens van een —— vande bede ende onderſte fi jer inde lengde. los 


Baer wiſteeckt/ gelijk —* Aruichocken een zijdachtighe wolle feere wel opghevolt / ende ‘facchten 
— — pluym · aluyn/ g gate Re) 
Eens erwe end pdf De er — 


fa joen d v J * ' | vjanrt 
hhadaddd 3 
Mtek 108 ma (Taft * De af pf 


werden be welcke gBefape in Engbellandeenis niet voorts ghecomen. De sterfte eend vans | 
de VOO orkens daer ſy meeſt wvotypulen hebben thien oft iwaelf romme boornachtighe ſtelkende —— 
n 


ba 

heele —R— ir Gaelsdat ghy die qualijck moeght inde hande nemen ſonder wtef 
fen. — is — ende dicke van coleure ende ded: ben 
Meloen: 


oef Saer pe eſchoꝛſſei p/gh 


E J J (4 ' (4 (4 Sa EE UE UE 
lv 5: at EN EN 4 Aa ) AG: Kat. PR Erle Pld 


gheten dat in water gheſoden wa — 
hadde, die onder cen diſtel bloeme tware/fbo ſcheyde een velen dat inde e middel deurliep / — 


et de 8 PEMRE EIECTE 
eur — As, EN / 1 —R— £ zi ja 


ſch ycans gh de. Maer door der 
5 Kasé EN £. A 8 CC se De chi * — ck 
—5 — ies vrienden die de plaat sn hadden —* fp groeyen / ſeyden dat wi inde duy⸗ 
en, Als d 9 Á ddelbaer — — oft een ſeer pe 


AA⸗⸗ sak 
PAP En Li’ F ' ' Je Wu 7 ' 1 EE wr 

ma CE B Cafsts: an es Ae Al 1 PS 
hdd Add hd | DA 4 (4 or ! 


Euphorbium. In Latin, rn. arbos Cerei eſſigie, Generosa en &upborbium, Fn ——— 
fine eruuianus Cereus vulgi, bij tenella planta 


* 


2 at an 


5 BO so 
EET OO EN DEN 


de Ei BAK ENE hin dad 


F 


J 


end ik ine eds’ Hehe 


—— edad” en ana 


henkk Amal her rin 5— 


EET EBERT NDE TER jn 


— DE Lobel, 29, 


maelsd À sel RE | Es « Laaft WEMA ef: 
* ad 


afie — | det * —* vb 
m stert A a Lafkaa6 risk Es & 4 & * 


REPENS ———— 


ner ide denn — —5* voe, —— ge⸗ 
— d ſteke — 

rd | Ë bn midde Bi —— pe — aen allen fijden abefeertb ebbende 
ne dat voorwaerts wiſteeckt dwelcke oock ve je De gheheele plante ze ceni⸗ 


ale an r gbeftelcenif 
en aud uer al foo Dice als eerien germ belijdt een tovtje oft lamt bet midt —— 
—— repen / groeny créer abel bond n du Nie final pe 3 —— 

binct vanden F Loncommer hebben, de welcie als lanck de Dicke bladers 
F-formich zijn Ich ende figu eg * —— ende vondt 
fouten va jb drent⸗ ende vol gomachtich ſap/ 
Dd —9— —— vande 
e welcfe(foo ons heef ick —————— heeft ) dien — — 


lante 
iej Sicht mar De welcfe fchoon roode vrucht gi plshen / t y 
side € zijn. 


Adhd 


Anteuphorbium, 


so — — 
Auteupborbium, CTakelken. 
Poterion ende fún onderſcheid 
He gacantha,bat ig 20 — oft t Bocx 
Ononis, bat is/ Pꝛangwortel oft Stalcru ij 
Natrix Plinij;bande iongher Gerba ii — 


ctetion oft NHourade. 


oe ae Nourada in Griecf gBencemes ende: 9 
-aucnture oock boh jk datie gheerne groepet;” 
als Diofcorides ſeght / op vochte plaetſen ende ma⸗ 
raſſchen / die dit —— ghewas van tacken 
ende blaeders zeere wel aBetijct bjde Tragcan- 
tha : wp hebben ſoodanich vele gheſien / alder eerft 
óp een parckſten inden hof van Yadua door toedoen. 
xanden zeer gheleerden Guillandin:Daernae ceft 
) ons tſelue gheſonden wt Suydt- gheweſte ed 
p mont ghenomem onſen geer goeden vrient ende ghe⸗ 
„eerden Apotefer van Marſeille Jaques Rinaudet. 


Beats — Lis W/ 
e pi 14 Rtl — et Alpe 


— Rs 
Ads 


RIE ——— —— 
ghen ende by orden in een ghedra yt / gheſck die 
— Nepa oft wilt Corat-erunt : Stel oock 

aen de ſtekende puntfens in gheen orden ghe⸗ 
peu agr dijn finder ende minder dan oi vande 


wijs 


J 5 l 7 en id aga 
Sim an net-wijs bloot inde blacders beuanghen. De 
aerfens ent zijn niet wit / maer bruyn / de welde 
Poterion oft BRE 5 ende Stiuida, baan ni et wi de ſie ckend 6 puntkens Tt act wt de 


minder dã Die vande — ghehjck de bla⸗ 
ders van Linfen oft Aſtragalus. Tſaedt is cleyne 
JL ende — dien vanden Sumach abel) 


maer mind — En, 
achtende were in 
iofc. De wortels van Porerion gheſtooten / 
goten de door ghehouwen zenuen / ende wonder) 
—— gheleyt. De ſelue in — oft wijn gheſo⸗ 
—* — / si —* goet teghen de * 
mas e zennen. Porerion heeft cen droo⸗ 
de —* ſonder — —5 daimen ſeght 
F Datfe de doorbouwen zenuen tſamẽ heyli / maer pun⸗ 
pal hebben de wortels Defe cracht: iae Dat meer 


wnd ee 


die eenich ghehedrande enen bobben. — 
‘Tra ac. 


anar 


8 
die den 
Dopꝛechte Tragacan Bocxbaert / die 
— tvãde — vande — 
ed ín Pꝛouencen / byde ve gedimd 


en / de welcke in bun tale 
be Renard ende ‚Ramebouc, de bi is te 
baertende boertact Fen. Eghewas is 


„HALE dichte, . he tu/ 


Sen hoop bp een gevoegd. ian 


* — oft Vocxvaert In Latijn / Tragacantha, hitci⸗ 


VEE AS 


Door goa js de ee 3t 


ragacantha altera ‚forté Poterion Cloſio. 
C. „chape beeft een ander plante Ben naem Poterion af 


zon rillós$& aruncos imitata. In Frauchois / Barde de — in alle haer Bepiën den anderen ſeer belge * 
* r De bladers ballen af inden winter / wie 5 bloem 


la Venta el peral waer dat fe — — eene Bogen ende onnut⸗ 
ten gront ouerbloedich groep 


Ne 


NN Ka 


jl Sif Ge EN | 
* 


Veen 
W — 


— 
on ad Ge 
* * 
en, J 


32 Beſchrijuinghe van Diltels / 


goet inghenomen teghen de pijne vande lendenen / ende quetſu she: nde blaſe vat ſcherpe ende 
EA dn — Re — Eed LAKS et 9 /ort 
een wepnich Aluyn. Gal, go h felue ende eenighe acht /endeeen bet — 
1 * { CE aft! ’ C J 
ter ſcherpheyt. Vooꝛwaer ſy ghelij aber Ek 


Acgipy ros Crateuz ‚A nguill.3n Boochduptſch / Ochſen⸗ 
baech / ſtalkraut / ende hauwechel. In Franchois / Areſte 
beeuf,Bugrandes ende Bugraues. Ju Walf: 


In Spaenſch / Derziene buen, ende Gartilhos. In Frar 
haenfch/Bonaga. Inde Apateken/ Aretta bouis. In Enz 
ghelfch/Camoche ende petiwpne. 


EN 


ETEN 


Cra FCO D/E 5 GE Á 
— R N 
$ —— iN 
9 


jeuckſel 


regen sate 


7 at 1 6 vre Lj bd st 


elf tn fa 


ad 


pe 


— * — 

* hes on En ended OENE ARE —— rin EA non 7 RS 

Inde Dunnen oft Zandebergben aen de Zee gheleghen vindtmen cen ander ——— ves 

| ik vahde voorgaende allecnſck bat eaheheel crupde ligghende / ende niet opgiehdee tis) 
Crat cht ende de wertki inghe. 


— 


LERS De * 
Fens Besch noel dens Dooïnen ende ſiekende puntfens, De wortel ie wi / de —*— verwarmt en⸗ 
de ſubtijl maeckt. De ſchoꝛſſen vande wortel van Stalcruyt met wijn inghenomen / doen cnwaler 
mafen boen dert fleen/ende eten vaf de harde canten vande quade ſweermghen/ bedie Galenús 
vers 
* F (anime. Sne wijn abefoden, ende angen, gleed de — Gale n. De wortel 
pan Stalerupt is verwarmende tot inden Derden graet / ENDE is ſeer nut / hebbende e eenighe afvae⸗ 
gende ende verdeplende cracht. 
Natrix 


coren ende aende 


voet 


Het tweede aheflachte Lan etelijche 
vruchten / te weten ban Clauers ende Kondtlaet. 


Altexum frugum genus,nempe Graminis Trifolij, 
& Leguminum. 


re | Beſchrijuinghe van Claueren / 


eer RE 


nd 
3304 
a: 
8 
êtes 3 
— | 


— 
AR 
ri 


nack dana Bains oat ot ah oa ns in 


Door Matthijs de Lobel. 35 
4 Latijn / Trifoliũ ae fe, In Hoochduptſch / 

Bee an franchois/T —* —— ——— . Cleyne ghele Clauer. In Jatijn / Zee luteum mini- 
* u — — enfch/Trifoglio. anger h / Clauer / Gerbe mum. In Boochduptſch.Sheel klee. 


vz el \ 
/ 04) WZ — | « 
SU A 
Â Ag 5 jd 1d Í 
A) id NZ | 
tg 07% BIZ 
\ | fe MN 
6 Wz | | 
WI PP A 
Ny) Í WE LJ \ 
ah — 9 | 1 wd 
| A, Ze (9, NN dj / 
N 
eer langhe inde maghe bedwonghen ware: Dwelck/ foo ick meyne / meer door leeringhe der na⸗ 
_ terenabefhiedan omde Tart Igpen husceifde hef 
* ks eſe Claueren groep Linde beemden ende de bl banan meeftendeel gheteeckent 
aomme vlecken. 
uerſche ſoorten van lawn — 

Walt. Neberlant * omrent B deſe Clauer zeer oueruloe 
dich me noch eens ſoo groote blaeders / gheſayt zijnd dt / de welck de beſte is om 
het gtoot Vee te meſten. Cracht ende abe Ô 

_ Claueren met bruyne vleckſkens worden nw cer tijdt ghelijck Dogen * zeer nuttelijck ghe⸗ 
gh nooghen aueren ver coelen ens” 
— ſubtijlhey de welck 

vanden tbupcf ende Colijcke / daer op — Elan mel witte — water gheſoden ende 
E + * le 74 Den witten vloet vande vrouwen door hun cracht van drooghen ende mid⸗ 


Clepne gheel Clauer. 
Desk dd de — van allen ende veel min fieuönden / de welcke hebben cley⸗ 
mede” eender bd h ti tighe ſt afde a zijn. De 
8 groeyet in bemd ct land andt / maer geer ve⸗ 
Spaenſche Clauer. Hirs RENE 19 
itame beef ype acten err Ë met Drie cleyne blaerkens die 
Min dan de voorgaende gbeferft 


Ì kontrent Antwerpen, 


E ——— loemen van coleure we — 
_ Purper, genie let enbe achtich/ —— — —— 
Her, Deſe Clauer groepet zeer vele inde bemden onge Salamansa. Hier te lande groeytſe inden 

4 fan ber Jan Dep erdilft. 


36 —— Clauer / 


A 
8 Ie \ 
EN —— 
— 3 


Groote —— Datijn / Trifolium Aſphaltæum ſiue B 
tumin —* Trifolium odoratum Plinij. Fu —— Indiaenſche Clauer. In datijn / Trifolium Americum. 
Treatle € 


7 


— 
<t —8W 
DN VE (5 
— AN nl / 
\ en EDS — 
A, 
VP € 


5 

DN 87 
J —46 
TN ze | 
—— A; J 
— 
PT NIJS ATS E 
A NN NE 
7 \, ZN \N SEN 5 
ANS 7 4 
07 7, 

— 


—— 
— 
EN 
Al 
sl Ĳ 


NE 
N 
ri 


p } ) 7 — | 

) ZG — 

— —— Afi —— 9 Meenianthes Diofcoridis ghenoemt worden k 
luttel elders gewonden drin geer bete cete lan lijck ontrent Montpelliers ende Marſeille: Jac 


bama epen fe —— Venegen / ten ware in ie ie 4 
—— in Nederlant ende Engellant int beghinfel vande — — | 


it is een opgroepende plante alue oft twee cubitus hooghe 
* wed en bm en —— kens oft ranctachtighe okt 
. Onder de wortel zijn d de bladers rondt / maer — 


tte elk on pere | IE dt de hi bit 


Cracht. 


bladers 


38 Belſthrijuinghe van Clauer / 
€ 5 In Batijn / oan Pliniana, Panis Cuculì 
EY — cluya Officinarum, Trifolium acetoſum. 
Oxr ytriphyllum alterum Seribonij, Herbariorum. duptſch / Saurerklee. In dd mes Padre 
Enghels / Wod four. 


chois / Pain de Cocu. In 


* — * A— 1 icul Oxys lutea Cluſij 


* 


Áo 


ik Rt and sax B 


ee NE 


EN — 


— el 
EE NE an 


3 N —— MED. ge ſtel D Ce eme is heel: Debladers 
wortel zijn die vanden Coecfoecr-broot niet ghelijd. In Peberlant groepje inde houen / end· 


voor Matthijs de Bobel. 39 


PJ & 4 — 


een iaerlijckſche plante die Kitab kr Bdicddd aint hdd AVEN ait dh knn 
pat rofachtich ende plat is groepende in lancfroorpiahe bunt ens) ſpꝛuytſe weder wt, Claus ſchꝛijft 
Dan Siuilien in htighe plaetſen van ſelfs groeyet. 1 


Ver s Rade (his rd 


ee Bocxboomen An Latijn, —— paludofum, Gt ne Ilo⸗ 

HIUDRIERRG dd Î “pyrön Diofc.? Trifölinm paluftre Cordi 8 Dodon. An 

Claueren met bier bladers. In Latijn / Quadrifolium Menianthe paluftris Theophr.? In Booghduptfch/2Bis 
um. 


phœum fuſcum horror 


berclee ende Aboonen. In Engheis Buckrbeanes 


* 

Lieh td IN 
ED — 
Jam a\S F 


en weten niet 


40 


2 


* 


— van Edeleuerttunt / 


Cracht. 


F 5 6E 


£ 


hd daje 
* 


an dit aun wordende Lam? 


C ' 
rum van Diofc.n 


Li 
sh 


Va 
ſche ende de ionghe Bladeren: eten gheeft. © jacbt van Hopyz 


vande bink 


— 


LA bed JE 7? J SHV END 
fp 


TC 
ee 
J 


, 


4 


* 


vr —* — * n. Gal. 


Edel leuertruyt —3— 


d 


ica,& Trinitas HetbariormEpimedien Ee Cordo, 


In energie. * — Lpuerwur 


Deſe plante groeyet zeere gheerne 
ende lommerachtighe Ben eee 


ED wan gedachte niet zeer enabelijc atie, wotgbenos d 

— me dat deſe Clauer niet ſuer en is. Diterupewariee — 

—* Ai ſommighe plactfen van Italien ende Lan⸗ 

doe / op berghen ende ín per gade 

: zes boffehen / principalijd op de, van 

urin aendẽ Pau ende plaetſen daer * ghe⸗ 
leghen. Int herte — winter, te weten int be 


AS 


eynd 
ten eerſten de — ficelfens / dien vande 
Violeiten oft Madelieuen abetijek van cen palme 
hooghe / bleeck blacuwe —— bloemkene / dien 
vande cleyne Gouwe van grootte niet ie 


Nb pi 
Ó af —* WEL ghinfel oft vock int e van lanuarius,, erijgh 
* 


* fnceuw sot tijden cer bat De bladers abegrocpt 


be Bte groepeninederwacrts | hangende, van 
ſnede verwe / ende bycans van grootte ue at 
dol. a 


de —— comen — bollefene /1 met groene ende — — die vonde — 


Purver toede Fn Latijn / Hepatica. Hepatica rubra, 


I (4 EN EA 


de fomrijts abe el wiebe 


Defe — — ij 


men / de welcke nochtans afs fp eerft open Eene — —— fi — jetijchmen fien 
Beranderin⸗ —— 


she. 


; acacia rn cont * het Coecboeerbroot teaben de oheſcheutheyi — 


VAER aft 


denn an Rye. Semtis zʒijn oock 
kens bft beeren hf ——— 3 oock bas: | 
werckin 


ende e. 
———— een wepnich ſamen fer eeferctede euer mar E 


| Door Matthijs de Label, pr 


Edel · leuertruyt met dobbel bloemen. An Latijn / Hepatica trifolia polyanthos. 


Die zeer gheleerde Alfonfus Pancius 
Medicijn vanden Hertoghe van Ferrare / 
beeft deſe voorleden iaeren aenden zeer verz 
maerden Fan Brancion, defe zeer aerdighe 
wilanſche plante met zeer dobbe n 
blaeuw bloemen gheſonden / anderſins was 
B ren de bladers ende wortel; den voorgaenden 


niet onghelijck. 


Ë 


water Veutt-crupt, 


Defe plante is van ghedaente ende placts 
fe van groepen (te weten in natte grachten 
oft daer water ingheſtaen heeft ) den water 
Hane · voet / Voꝛſſchen · bete oft Edel⸗ leuer⸗ 
cruyt niet onghelijck. D'opperfte bladers Die 
op dwater ſwemmen zijn rondt met eleyne 
botte tanden wat ghekerft: Donderſte zijn 
hayrachtich die vanden Venckel oft ghe⸗ 
meyne Camille ghelijck / groeyende aen erom⸗ 
meteere dwa 


EN WW —— 


ha: 
— 
5 
De 
bod 
ba 
= 
ker] 
he 
2 
= 
8 
* 
— 
2 
hard 
= 
4 
— 
2 


— 
— 


—— 


EEn 
NE 
Nes 


za 


luſtich blinckende / met cen ghele ecruyne inde 
middel / ghemaeckt van vijf blaerkens. Tſaet 
ie druyfachtich groeyende in rouwe bolle⸗ 
kens / dien vanden Hane · voeten ghelijck De 
wortel is cleyne ende ſaſelachtich. 


— 
SS 


SES 


—E 
— 
——— 


Water Leuer· crupt/ende witte water Boter ica facie. bolyaahemon * 
pal 


uſtte Dod.& Dilfij. An Engheis/ water Crowfoote /oꝛ white Erowfoore 


e Water Veyl. 


ied Ji —** € J 
14 pa Kt * ad *4 — as 


hen amai Jt , Ĳ r * € 
Van ondere cleyne veſelinghen ghelijck d Eynde· groen / oft water- Linſen / waer af dat een mede ſoorte 
fhijncte efen. Ten wordeneraberstoe ghebruyckt dat ick weet. Men vinder hier ende daer inde 
grachten in ſuſdanighe plaetfen als d Eynde · groen. in ‚5 

e f rgoens Doy. — 

Deſe forte van Claueren heeft in Gꝛiecken ende Statiert ghebrocht gheweeſt wt de bemden 
van Med dat ſy in Satijn Medica genoemt wort &bourgoens hop welek eert zeer goet 
_ Voetfelis voorde beeſten / ſonderlinghe voor De peerden/ ſoude oock w (moghen Medica ghenoemt 

: er Ee beten vl à € ‘ D tij sporden/ 


EPT TA * 


42 Beſtchrijuinghe ban Medica, 


Bourgoens hop. zui ijn /Fcenum Burgundiacum. In Me Trifolium Cochlearam Dodon, 
Î ne —— In franchoie/Foin de Bour- => ————— à ian ses 
goigae 


A 
„IV, 
IN 


— IS | — 


den / ende d en ghehoud arten foorte van bemde Clauers is / ENDE 


5J“J £ NE mdk * Pe 


de Melitote gheinck Deb nen zij ——— blaeuwen De bladers en zijn oock die 
vande sene in DN — 3— 
Lauterde banden uenla 

he kt datt * ——— 


Meaer gh ———— 
de teeck den onders beſchreuen beer, — foo ſullen oris 
ij ſtich de ionaher Herbariſtent dica ghenoe — 
EK et Ne 1 Paak dese Pi] € fo a van M ab dh Volck Lau ſerdo 
cende erser De an DIE mden 845 Beks vantg fi nt 
2 * Ld ed E 6 ⸗ 


Door Matthijs de Lobel, 


‚5 


aA PJ 


SS 


En 5 
CEN SS 2) € * 


— wordt. De wordt 
om tproffijts wille ghe ſaeyt / en⸗ 


leken: maer als die weder tſa⸗ 


we rouw / besig ſteken⸗ 
de. De bloemen zijn geel en⸗ 
op fo 


Medica marina. 


Deſe Bee Media den —— zeer * 
ljſck / ende va 


minder dan de voorga 
ende ſaedt. De langhe ſtele en pe 


had 


E met cen aa ik * — 
na apha ander Ze 


_beeldeuchts ende proffijts g 
bekent zijn / dan —— 


voet ——* — bea — * mee aan an — 
is at ons deſe oor tgheſichte en e⸗ 


Cracht ende werckinghe. 


—— 6e 
J jn) 6 ee 1 


bedr — —— m⸗ 
BRe 
t/ al ka 


F mighe pl f 
el cen — note / waer in — light / jk foo groot * Bremfacdt. 


Bekelwijfe oft Maenwijſe haeukens diaghende — ca 
a tr Latijn / Lunaria radiata Italorum.Medica lunara fac 
talcara. $ . 


JA za 
4 
4 nand 


2 


rrd 


de Medica , wordt ghemenaht ongeremde 
d tj 


ſmaecke / 


44 Belchrijuinghe ban Medica, 


6 PJ] e 4 


breken / die larseni wan doen hebber. Tgheheel 6 
nc die fchapen ende ander beeften houden. pe * 


blaeu 
Be bloeme bande Medica is ban berte driederhande * sn 
EMIA a C°. pa IE ae TE, fa 


— gheftooten. ende e geleyt op def nde Scorpioenen 


5 € 


Lende worden ‘gbetice de — Clauers oft Tea 
ſt Aderſlan 


noheno omen. 
‚Medica met Maenwijle hau aukens. Lunaria radiata Italo 
De Lunaria radiata van Italien en AE vanden anderen niet dan bate een nblaeſ ken oft 
haeuken beeft ghelijck een haiue Mane 


*4 
3 
* € 


Waer poothens · In Tati agopus,Pes Leporis. In Boochduptſch / Haſen fufs Bafenklee: In Li 
ied d Hete 14% d r ee * 


£ f 


* — * van — was die Lagopon 
ghenoemt / dat is te ſeggh evoet / om dat inde 


b 
achtige puncten van aren / De rouwichept ende cop 
feur hadden dien vanden Haſe · voet gelijck. ant 
2 Hippocrates ſchꝛijft afdus ín —* vande quade 
ATS feericheden / cort ende wel· Teruyt Lagopyros ghe⸗ 


7 ringhen · Bant het heeft ſchubbekens als ſy Drooge 
zijn / die vande Terwe ghelijck / oft als ander leſen / 
maer niet foo wel / den grufe ghelijck: tblat is cleyne / 

ghelijck een Olijfblat ende minder. Waetom lich⸗ 
telijck te mercken is / dat deſe plante die inde ackers 
onder teoren zeer vele groeyet / ende ouer gheheel 
Europe zeer wel bekent is / ende byde garſachtighe 

Clauers —8 moet zijn hae Lago- 


rik ali | 
EnuRdens CP M 


„abe 

£ À secr en de Beffen: eelde bande 
* ke gedaen ende Base) — 

—— ruynicheyt / ende den Haſevoet v 

ghelijck: De bladers bie vanden Olijf boor moetie, / maer minder ende Drie bye cen ) 

ende aen ran 

is cleyne dien gien Sei um afelijcf maer minder /ende van grootte dien vanden Fyencruyt 

niet onghelijk® 7 befer met terwachtighe fchubbefens/ oft vande groote Claueren. Dit cruydt is 

ſeer ulpe ís den vrouwen die vanden 

rooden vloet egbeguelgin: Daerom doet dat — hik Bolle feericheden ende fweeringhen als die 

woel gheſuyuert zijn / onghetwyfelt tvleeſch groepen de hae aeft ſiuyten ats Hippocrates —— 

is oock ſeer banaan teghen de ghefwillen vande ef chen / ende om de gheſcheurtheyt ce be 


ghen ende 
Cracht moe wercksingde. — 


Ea …f°. ej 6 


— vent 4 JJ | 
De cortfen heeft. De fetve wooden —S——— 


ghen de hee Gbefioilenwdane efen. Alle tſelue ſeght oock Galenus. 


men PER oe 


Dele twee Diner van Lagopus oft d 
Rdam per — —— welcke Deene de de (eb Het 


J Ken | JE ria A 


HEER J srt Li Piter & ° t aren 


groen raa is seer goet game op heete ghe⸗ 


por veel ⸗ — ale paf ane iac * ten ed d 


en Daft 
hayrighe are / ſchubbeke Beat ghelijck rouwe fachte 


—— 


„Boor Matthijs de hid 
ak un —* go : * onee: geenen 


—J Mo a 91 ci 
' es —9 
* 


ed Baj, foli) e hie — 


4e —— 
Dy 


10), 
gd Pd 


ne 


PESSE 
LS SS, — 8 
TTR 
> NEL E 


8 Nene van tweé — lanck / ende dicker dan die vande voergadnde rouwer van | sis 
Ee ende we —JJ De bloem —* rd kt tid Ff 


Rokk hals afk Are A Se, RE * ACN F 


bruijn ende bleeck. Wy — Big 
figiedeerin: poema ende — 


ander inghe. 
—— met de bladers vande groote Claners oft — Aſphaltæum hebben 
wp gheſi 
coleure, Def pt is Di gars ft groen coven ghelijck. Sn — 


AE La zopas sters felis pinnato 
J Def heeft een merckelijcke veranderinghe inde bladers / datſe inde heete en prc ín 
À —— haer blincken glatuchen ende ſeer aak ftrepen /plinmen van vo⸗ 
} ct jef ——— eop een 


SE * 
As kt. : PEET SE * ——— 


* We erase eme Tg 

he: | “Dee ander foore hebben wy obenoemt —— 

ſmalle bladers ende gheuonden lancks de canten vande we 

J ende velden vã Selleneufue bp Montpelliers / ende oock in De 

phine / ende nief verre van Pont SE fprit aende Rhoone /ende 

ier ende daer elders / de welcke veel ſmaider ende bladers 

Beeftsdrie bp een ſtaende / vã fatſoene tuſſchen de⸗ 

Lende Claueren / groene van, coleure. De 

iden j en Be dn mmi *— 

en de fielen groeven aernachtiahe bloe⸗ 

— e naeß —— ꝛeuen van. ghelijck ende meer⸗ 


ik — zijn + ende als Die inden Ooſt vers 
gaen / foo ———— apven ende doere aten, Die met hun 


bieſach⸗ 


46 Belchrijuinghe van Haſepootkens / 
bieſachtighe ſchubbẽkens ſteken /inde weleke dat rondt fact light Dien vanden deſamum ghelick. 


craczt. De partien van alle deſe Haſepootken / ſonderlinghe de aten/Drvoghen ende trecken ſamen Naer — 
* * I ur Bee * hebben. 


df £ x Be e 4 Ld 


am. Lotus faciuäsfiue Trifolium odòrarum alterum Dod. 


Lotus fylucftrisAoguill.& Marth Ah-Mel frugum Theo- 4 


phrafti? In Beschdugefch ‚Dieben gezeiten Kraut. 
Franchois/Trefleodoniferät. In Dpaenfch/Trebol Real, 


Lotus aſperiot fraticofa, Lotus Nâtbonenfisincana, 
An Engbelfch/ Garden Clauer / ende Sweete Trifopl. bw i 


AEN Aa —8 —R 


Sr SMS ED 
* 


— 


En 


> 
he oid 3 

— J EEA * 

ha sr BA Bena ie bed oade ik OO OP * 


Door Matthijs de Lobel. | 47. 


‚Diofc. 


48 lnoaneidtsssent van — 

maa zee ne daer bp voe 3 b en ju — — 
——— Lotus: — deweer dan fefer beſcheijuinghe: Dy lat achter 
—* tſaedt / dwelcke achter dencken gheeft Dat den 


maeckt is / oft tverhael ich) Den mach zeer veel planten fien die € op veel plaet⸗ 

pe a 6 * * enal 
of verfiert gheſcheeuen zijn abemeet. Evoor exempeld * M and ragora ‚Doret 
Tripo feb | ê elf de Boone, Enz 
de op bat wp niet voorder en gaen, * wp oock fi ghe zeerel gb d gen Notes 


— 
D { aduij s PZ 


dt / men beeft ons vele ende diekwils gheantwoori dinghen die weerdigher wapen daamen daer 
* —* lacchen dan de ſelue confenteren. Jae wy zijn daernae verwondert ghewe⸗e ſt dat oo É 
treffelijcke mannen ſommig he d 


(4 C 
KA ertoe aats 
17 ES 1 € iede 


Ee Dioſe hebeurt is wt fchrij Crateuas , en defen Theophraftus wtten fchzijuen 
van Ariftoteles, Die door beuei ende tof oft vanden 1 epi mie 1 wt tſegghen van vetje veel 


La otd He. 


hooren ſegghen / verclaeri waren. Jae ons oer wondert cer dat 
c 4 6e * —* Kalf b hen on gs 


visar 


_ Lotus Zsypral van Diofc. ende haer cracht. 8 
De bolle is zeer groot als vanden Heul À dien vanden Hirs * 
—* * * Egyp gh d taf. DeſeJ t helijck ee⸗ 

ieappel / 


de weleke rauw oft gheſoden gh maer geſoden heeft —— 


Ec 4 2 & J 6 


—* oid ey. 
aomfche Melilote. In Latijn / Melilotus Italica & Para- 
— M elil i dora, Meli- uina. Trifolium corniculatum alterum Dod. * cs 
Reoi Taboe / Welfcher dns In Italiaenſch / Meliloto, 
— seer ien Corona Regia, Engpelfch/úigpt meilet. 


— 


ks ——— 3 
VS) U 7) — — 
EENS — — — F — 
— an —— 2 9 
Ë S EN A 
F Ruf JÀ E 4 
‘ * ee OA 
—S 
R nh 
» 8 NUT? 


Cr 


—1 


Dooꝛ Matthijs de Lobel. 


gtaliaenfche 
Melilot. 


Sbemepne: Melilote. In Latin Melilotus Germanica. Mee ——— an Latijn / Melilotus rippen Trifolium 
7 8 all Trifolium odoratum Dod: In corniculat don. Melilotus Germanica Fuchſij. 
Szoſſe Dteenklee. In Enghelſch / Com⸗ 
mon eee 


n 
beogen Bas enne fc —— In rs) 
gis vra relies 


D) 
SEL 
SN 


so Beſchrijuinghe ban Melilote / 
Ghemenne Melilote. 


CA CA Ef Ec NWD a {Ceb pr 

—* — —— J J J Db, 7 

reucke/ maer gi l ſy beef! | rijf fens oft tacten die Drie cubitus and sijn 
Cek E 

7 TLS t bas 5 she ick, 8 — at ghekerft/ 

—— vec, zin. Opt ſt ande ſteelk fie gele b né s vele bp een /h â 

Dd nd ſe i ar SNet ⸗ * 

— geride ge * ER € Es hf Ce 8* (ek { des fl 1 si 2 *8 * * * 4 be ge * 

1 ie de — rr AAS a * — Elst L Pd ie & Rif — — 

Fe JJ zn * J rr se Li — * — J ee — * 44434 EENES 

gh treckinghe 


1 EN nd R. EN 


Hugo Mo organ groepet cen ander ſoorte die 
deſen —* speld is/ —— * niet se dan eenen cubitus en waſſet die oock in 


— € — — pe Te ey⸗ 
rn 14 te als J kn N * EN £ 44 
de deſe eD 1 t Jiet fe min 
hek —2 ' 7 F 
— Pe — Casa B Cast X —— pa „rd 
16 —— hd ſte / Adda t ſoo zeer UI 
RAE et — — — C& eG € 6 14 —— — rj bn a CVV tn 
se bd li Reit J IE 5 „NN 


C Je / Je ú Î 
den anderen miet veel toe en gheuen. 


ee 


—— 


Door Maithus de Lobel. * 
—— Arien, — Græcum. In Boochdupt fcb, — 
chfhomn. ois / Fencgrec oftFenegrey. Jm Wilt Penegriech. n vald: Fe CG — 
——— * Enghaſeh/ Fenugrern fenesri 3 EN: 


Zin 0 Pe \ 
9 be 4 WZ Dr 
Ws Aa SAN 99 


Ws (je 


' 
Ë 


zn ir —* 


si gh gt / zij (4 goet gh Ll k led Ow ater daer 
EBD Befoden sijn ghedroncken iacahe af alle vuplichehe di ——— 
ben le En ileo an Fenegrieck met Myrtus gheme 


C 


ghene di 
een hannes bock de lickteeckenen vande —— Gal, Fenegrieck is warm noe 


zeer * ende harier Ee spend ſy de ſelne verteerende. 
de Fene grieck vande en Debate 
e Wil Beneatiec vm dát her bladers 


wanden Scorpioides *8 * —A plante groepet ook gheerne in 


4 bk smf pl —— eas —— * * a af 
Whe; nier lane areever in Ktwonpe hét dabei gf é 

5 Cyrus. 

meae otús beeft d iden eyland hiſe 

datſe ind 646 44 * gh 4 gh vis. t 

$ Gwenda heem dat beisverde apen ende cleyne Bee / ont veel mel longhen te af 

B own’ Dat veel voetſels cracht ende facdt gh * — — — 


MPechten Cytilus heeft ons langhe twijfelachtich af (le ſaken zeer wel ouerleyt 
nere diuerſche planten bp een —— ien te wee tepden/ wp —— ten 


EN ki 2 pn —— ie ene: de let ceghe vuch zuichtbarighe ple me bp cen fles 
À iden — 5 / —* de plante —— — booghe/ 
— —* F Ee ij ν— —— 


al 


s: Beſchrijuinghe van Entitus) 


Cytiſus. Altera Cytilus ag 


— 8 

& Nii 
—VJ 

U 1 


in Daai u Lobel· Es 


53 
rn ban vena abi’ waer aen daf oock de bladers 


4 


1 — Á | 


Cytiſus Maranthe Matth. fchijnt te wefen de Cytilùs van 
© _Theoph. 7 


Cytifus Hlifpanus primus Glufij. 


dn 


jo de ghehee f d Feubnus hoog 5 
Kneu ding — ende le —* heden —— een batue wen Gocmen —* 


— 


vanden Drem ghelijck. De —— de vinghers ghewreuen rieck en. ghelijck de Heyde⸗ 
dk de hoar is die ſaedt ick, In Sederlane groene 
defe inde houen. De firuct oft h fi de zeer hard 6 T — alie 
Hen emee bee Bant grootte eend d 

wia aen e Cytilus —— van Clo 


Cloûus heeft behaluen de voorfepde noch vier verſcheyden ag en ‘van Cyeilssin En 
gheſien / de welcke hi den naecomers in fijn zeer gheleerde beſcheijuinghe vande ſeltſame — 
gens n ee Deerfiel —— vet bl laerkens Dien vanden Cytilus zeer ghelijck groeps 
Erwten m de tacff bloemfensd d —— 
ick are — een —— bbende . Ut een —— verwarrede ende wighe⸗ 
eg ortel groeyen fed zeer harde gheſtripte ende gracuwe vijf fens —— oft fes cubitus 


} ong Eire 44 

„Otman, Clofijs Hadrnt moet mins aen ì 
ooghe fachtish get e-wijfe bladers Die nimmermeer wtghe⸗ 
san — deert Debleemfens en zijn den voorgaenden niet ongelijck van vers 
we ki gout gheel. Berne def 8 nis Chufiusbejd eng manca! cnoe op auberplogden ons ben 
— uſius beſcheij — 
aftilien laneks de weghen/ en 5 D 


* 


Â 


54 Beſchrijuinghe * Cytiſus 


riten tervius Hilp,Glufij, In Spaenſch / Boga ende Bora 


Cytifus Hifpanus 2. Clufij. 


Spaenſche Cytiſus De derde ban Clofius. 
Dede dade Cyrifusbie boomachtidh ie / ende * — deſchreuen /hecft cleyne taclſ lens wan 


serre Ka 


N 4 
een groepen op cen co ſteelken / vande welcke —— meemael langher is dan dander iwee / 
aſchgraeuw ende grijs van verwe / met eenen £ enden. ſmaecke / Die De ton —— 3 
De tackſkens zijn bycans van onder tot bouen aen het 5 vande bladers met bloemen 

fen; dat met witte wolachticheyt 


cleet fs) ende zijn gout abeel, — van reucke/ den —— van fatfoen ghelijck maer min⸗ id 
3 


* 


Spaignen / puncipaliek in dant van Bas 


£ 


fence ende Granader waer daf ze 
ſpreyt worden vande ghene die Sybe wormen houder /eonnen de ſelue wormen als A ie die 


c 17 


—* Cytiſus Hiſpanus 4. Cluſij 
Be BEDE eis groeperen mans lengde hooghe / met — kachtighe ————— #4 
poucachaich —— — — ſchoꝛſſe becleet. —— anden 
ek oft Medica gbelij —— —— — 
es EES 4 htich bg — E—— cr — Fre 

* ze enserende 


* 4 ins Can Ce * 


—— amd dead bide — 
* gout gheel van⸗ leure: Ve plameblpe in — 


ſtadte 

Eracht ende Ber inghe, sot arseen sn an 
AR: De bladers van Cytitastuffchen de vinghers ghewrenen hebben ben reucke vander — 
— ende en finafe van Eiceren eren / de bladers — mal benk hi 
pe bladers in ghefoden IN 
omen be Deme 


gbevroncfen doet waier mafen. Dit erupe woedt van — — gheſaeyt 


Door Matthijg De Lobel. 55 


Gytis slipaans 4 Chat In Spaenfcó/E abon, Gytif facie Aly (Ton Fraticans quorundam; 


SN 8 


| om datde bien daer gheetne op vliegben. Gal. Reen hebben de cracht vanden water 
_ maer ghetinpert;ghelijcf ooef doen de — vande Maeluw 
3 cie Alyſſon — 
Deſe zeer luttel bekende ende niet * gheuonden aerdighe vꝛemde plante / en groeyet hier in 

Nederlant niet dar riſten „waer Dat ſy inden Somer ffact ende 

van shel bloemen minder Dan die vande Biotiereny de welde groepen aen veel —— 
gheſtrepte ſteelkens / dien vande Polemonium ghelijck. De bladers zijn die vanden 
_ tifusniet ongheluck / maer —— tocf en ſtijf van boeftelachtiahe hayrkens. de 
_ (elisbowtachtich ende hart, Tfaedi groeyet in blaeſkens. 

Ana 


nagytisminus ——— Laburnum. 


gh Anagyris heaberen and 
ghenoemt / om de walginghe Die ſy maeckt Sp ſchijnen zeez 
oo d d h (4 r palijck van an Pꝛo⸗ 


gyris die niet er Defe groepet zeer vele in 
ende hoeuels van! — — — 
volvan — vaſt by een ſtaende / die vanden Spaenſchen oft ſtekenden Srem 
fiber niet ong 
Pol emonium olie maelangher ere bleeck groen a iſt if gh h 
—— — shae, Dore — 
en C alega niet onabelijd. Defe plante 
mken / ende — ene — te maken / binnen 
van b ghelijck de Fularia, Laf anden A 
v Sijpel wy ſien — ave honan ons Sne 
maer luttel oft niet — 
raum van Plinius te, ghelijcker hattel aenghele ghen ts tſeiue te bewijſen/ ata 
nen fchijn van waerheyt: mact voral douerſeccinghen ende en ge en 


16 idea be ban Anagyris, 
Anagyris minus,foetens , vel. Laburoum, Anagyris 2, 
thioli,„an Hebenus 2. SFoeop h — s ſe —S Anag yris fœtida — Anagyris Dioſc. 
phra fi, Guillandino Faba inuerfa Cordi. Fn Yoorh: aenfch/Fa aua Lupina In Stalis 
buptfch/Baumbeonen. 


ON 
GEN — 


dl NN, 


vi 
JL op 


NK SS 4 

INE SN SN 

DA AN DN Nil 
A { ZN E 


nagyris minus foetens alcera. Andere — win Rinchet De 
Def ds vande voorgaende Anagyris groeyet hier in Nederlant tweederande * l 
——— — de baders. De ger hb heefte de dick ſe tacken i 
ſtendeel principatijck in chthaer / ghelijck inden bof van Yan Mouten. Nod 


eh OR …_ & Li 
Len vaart 


13 
TC 87 C 
€: FA EN * EN 


— Anagyris fœtida. 
Ehoivanden Pindtnden — dat —* is gheweeſt 5* eener art | 
gene; benoemt / tuſſchen av en Buniole ende Ballum stoan IDG 
| menten ride za hie van Amen is in ebelan, — „ee 
r ende rijftens Dien, 
vande bof pj 


bef van 

Boef boonen heli maergeheelaminder ende ict foo Dart van of oꝛſſe is oer 
An vanden DLT 

1 IE. — te 

van g 
wat purp 
Be adfmespngde 

ende wert gingen, Anagyris 
Jer 


— Diofc. — 
* Een vier 


kie 


oat —— Dé Lobel, 


sera Rea doa Í< 


—— p y act moeten foo — afst 
fingbe van —* — efen — Doet — bꝛaccken * pi Aa broche 
Galenus oost fegberwant hee beeft [ubcijte deelen, _ Gal: Anagyris is een boomachtich ghewas 
dat zeer ſtinckt / ende een de ende verwarm a Maer de bladers die noch groene 
dr kt * * KEE 5 hes * * * E iid d e gheſw eſwill en ſincken. Daer 

| p gb ik. Der —* cracht heeft oock de 


6 8 
ſchoꝛſſe vande woꝛtel. 


Kh 
7 
bi A, 
vj 
IS 
Dj A 
E 


Wp 
AN 


„Dogycnium Monfpellien Gum. 


3 Def ze ie Dorycniu m ere geweeſt / als cen fenijn met dwelcke de pijlen oft A ten 


plegh fen, afiche r doot tehebben, Di Dorycnium dat bier ghe⸗ 
k PAM E oek Cela lf 
* Ef € | F Ef — 

ielden / ln fi X ee h Pi) A DL.A Na Vefi icariae peregtinz ſaedt / 

offs CER : — ek Sihh der. Want vol bende d inie var onſen me 
sd Ns 1 1 5 c treat an porg op $ 
È ondell J it — dez Dd Vniuerſitent van —— heeft deſe 
plantes { — D rj : { t ghei eſt rou gencen 
——— et foo veel in Itauen / ende heeft ranckachtighe/ houtach abe ende zeer herde 


* | a 4 
Nt DSS 1 3 — le LEET 1 5 


—— de Eenden 


Ì (be 
_ fens die van onder tot bowen toe wt De Fnoopfens fprupten ende veel bladers hebben me 


t fpacien 
Ban een ſtaende / Die grijs zijn ende Dien vande Kute/Cha amzlea, ie —— ſo ſy wige⸗ 
zin ghelijck / maer veel minder. Op dopperſ e 


ens / die vanden Olijf b ft Eycke gelijck / nae de welck nobele op ſterre wyſe 


_&oonfens/witte witte / belachughe / ronde lanckworpighe blaefkens Die vander wilden Locus niet onghe⸗ 


hick / daer in dat ligghen vijf oft fes ſwertachtighe / dorre ſaden / dien vanden wilden Aracus oft wil⸗ 


fe 
den Lotus gddijd. De wortel is houtachtich/dunne ende lanck / ende groepet op dorre ſteenachtige 


gnaen ende aenden vain var Sanguedec, on — bycans als ghee⸗ 


hen Ana 


VBS Eracht 


58 Beltheüninghe van visie 


nadi —* —2 


Ee oen 


iseen ſlaepmakende pl —— — — —— 5— 


faber E afk CEN cfdet 
ete verwecken. 
Gal. — ie oan nare den peul ende Mandragora. gbelijesende * bouen in wa⸗ 
nf ahd pe 6 aber r Ue * — h inghe⸗ 
Î PMEN BEDEKT ER EEEN MOVEEVEES EE / VVE GLe 


— Monſpellienſium. 


/ ende Dat de bladers 


ge EEE TEE TN 


E 


Door Matthijs de — 


Ruta ſylu. montana. In 
— — 4 4 pn pe 


ted 


4. Ge A 
oet (alu e is Har 
uptſt — — end Franc is/Rue. Int ge. —— oa Gl 
Sia mre an Ataliaenfch/R.ura. te Enghels / cinarum —— ali —— — In Enghelſch / 
Aue. Wilde 


N 
J —— () 
GD ki 7 ZN 
NA A 9 DIE 1 
N iv’ 4 AN {7 zi 5 — 
eZ — — 69— 
DRS 07 


SE JN 
TR 
Ki 


8 R NN 
/ ‘ D 
IAN 
j A 8 
IRS , 5) ZA 


— 


WPT 
— 
AN 


IN 
N 


F 
7 ie) g 
N 
ID 
Á 


WS 

A 
AW 

SCHE), 

WAS 


5, 
14 


VAN 
A: 
lij 
HR 7 
jl 
— 
— 


Se 


laad 


4 AAN — 2 Je 5 ï ſchill * Pin 
ac h \ A den ab oel | tig val — penn €racht; 
maer principalijck vande cleynfte / wordt Daer zeer vele vand Modichns s ghebruyckt 
kf * * A J 1 4* 4. 
Jg inns RVI IES 
Clepne wilde Kupee, J— 
c. De bergh Kut d 2 ft , ruyte/ 
te eten £ El * tT Dey EN bl dl 


— ende maken blaren oft — Tinne iten je ghedroncken doet water 

de n / en de ſtopt pt den buy Blum san —— 
en dootiicte dd vvsr/ —* J 

gaen fi 9 d St Fijgh en voren ———— 
v an ſlanghen ende fenijnighe dieren. Ruyte 

— — den natueren ende dmannelnet ſaedt. M —— 


SE ch 


* F ã— 
St dd 6 Fo 4 e Leti E { í Pe Lr C 
rr J Bed € 7 J 
d S d de coude h —— arn 
huy ti vande 


60 Beſchrijuinghe ban wilde Kunte / 


Peganion Narbonenſi um, ſue R urn! 
‚Hue Kutula, 


TD FneEngpelfch / Smate witbe An. 


Al 
— 


Cl 
a 
5 


WW fpes, 4 EN 
Ser WAD 
NA U, GN — 55 
NZ lS N Jab —99— 
IN vie 8 ES rj 
SIEN (is MIES — — 
NNP SLS 
ZEN ei je VW * 
e— \/ 


Ode kbd incha ada Se ‘nn 


bladers 


Doo: Matthijs de Lobel 6 
Moly. De wilde Ruyte is de Wijn-rupte ghelijck/ zeer g —* ghenen di de val 
fende ſieckte ende Sciatica ghequelt zyn / fp —* d haerlied 
det de vrucht / ende Wijn-rupte / maer de wild deals bins 
berijd sijnde wondt verboden Peten. Gal. Nupte — de groueende taeye humeuren verdeylen 

| teiten / ende door DE —* aes ach water maten, — dat meer en, beeft ſubtijle dee⸗ 
_fenende —* de winden: Waer g 


[pis vanden af en die —* 
drooghen/ © fetuc ſeght oock Plinius, _Plin. Rupte met Okernoten ende — en ghen 
zeer g Mat dꝛooghe gee 


ol F. IIe RACE Nom * mie Kk facdt fel 
Pe 


* EN 


J Te € * — 
ay — Es jn 4 Ce 


D «“ 
Ne al 


vinde BRAK de vacht d doodet. fet de ghehe efen vande 
fener ende: die eren. Sap van ae —9 — — of met van eert vrouwe Die ghe⸗ 
ft oock tſo h ghei ghedaen, verdrijft de duyſterheyt eñ 
febemelinaben vanden ooghe bed 
4 oock met azyn ende olie var on stenen ende Daer op gheſtreken Sechus. Met olie 
Bels ab connen maken / als de blafe Daer mede gheſtooft 
wordt. _Plin. %ftdatde Nupte verwerkt tot water maken / als Hippocrates kafafoo ift wonder 
Dat fommighe de Plue ingheuen den kn Die hun water niet en connen ghehouden. Ruyte met 
azyn gheſtooten betert de Carbunckel. Sommighe legghen die gheſoden op de ſtijue borſten / ende 
mengben Die met was teghen dwibreken vande flegmaute humeure en. Wilde Ruyte met oude 
gh gheſch Tſaedt gheſtooten en⸗ 
_demet was ghemengt ghenceft d hebroken den Daer op gh — „De wortel van Ruyte verdetj⸗ 


J J 
07 PEN PN Er Ay 


daer op gheleyt. De Ruyte met azpn honen ende te riecken ghegheuen oft gee rai ohe⸗ 
houden / m. maeckt wacker de ghene die meteen ſwaeren ſaep — zijn. Sethu 
J Rd dd “ niet alleene — warmte, 


Wilde Kunte. 


4 A * ſaffra tc 


bes given ende — gt / (cherpet gpefichte ende neemt hea de ——— vanden 


maer Doo: cenigpe evabenfchap. 


7 Berg Mole, 


652 wieken Helm rupte / 
Harmala Syriaca, oft oöch is Be groote Sefamoides Dio 


Bat —— — jn / Ruta Canina. f ; 
iste feaa hen/€leine bitter € oncommers. — phulariâ' 3 ke md Krein 


Ln 


silk 
’ Ee A jb $ lee, 
ER 0 Lo, 
$ Al — 


ll, Demme 
Nii zt 8 vn. 
— zand, ’ 


| WIEN 
ce Ù 
A ) W 4 


—— met driecantighe haeukens 
Dei Bn eon profeſſeur der ——— —A— muide ander 


— 55 ghe hae dat de ſma⸗ 
e/cnd der ghedaente / vande gh verfchitde. WBaeromi (né atd Ytae E 
(cker 5 * ſe naeder twas dan 4 


de rtl 
Ki ws 


Gstadt 


Doo? Matthijs de Lobel. é3 


valſche abarber. In Latijn / Kuta pratẽ fis Herbar iorum. 


Phe llaadrium weſen? Ru ibarbaruni — van — 
idg ongheleerde / Thalictrum nigrum Cordi: Tha- Thalictrum Cordi tenuifoliüm, 
rum Dodonzi: In Enghels / Baſtard din 


f 
fi, 
5 
yes ah 
ND IN RN 


helijck ſchilt deſe maer ſommighe van Parijs ſeyden binnen 
* —* dat Phellandrium Dini was / om dat pac de eEppe gbi was dan de Ruyte / vande 
dent prefen ſy De ſelue tegen dE ſteen 
oft graucele iae werdt van ſommighe te vroegh opgheſtaen — Herbariſten Saxifragia ghe⸗ 
noemt / de welcke edi — meynen — te hebben; als * we — beſchnungen van 
cruyden van Plin 


Keartärar dst 


Ni 4 Je 
*4 af Ms 4 * Á, EN 5 9 1 


CTO [Ad bef he 
——— 4 BEN a fas 


natte ende stere bemde 

fins Dien vanden water — ahh marne ie din oë De wortel is — 

—— ghehijck die vanden Alclepias oft 
y De 


Swactwore.D Debl zi groen-geel, cley wortel wordt inde baz 
ie de ſe D in den eerſten all ſchilen in el mies jt wan bladers / anderfins iſt 
BAN nlsesfs pr EEN Pe 4 £, * 
Ld Lj } 
— loorten van Thahrum 
an B — —*— pe —* eer 1 * —— mn 
ble tbe leem. A0 Want op ſommighe plactfen fs Die veel meer n bladers ende 
wen :Defieeis purperachtch zanderfins zijn De tworel ende alle ander dingen ben voorfpden he 
re 9 kt of — í. £ Cf pe dist (3. 
lijck. So pe 09 ) r (he 3 92 
Daer zijn A Caf a je deſe le gheb € À Pe (ck daer mede bed ab 
belijdt hort Nieferupt. 
Galega 
al Pr Pe 4 QE SMER £ le — — De ſtelen en zijn twee 
cubitus hooghe / de bloemen heel wit oft witen purperen ſiende / nae d de welcke Dat volgen vonde lane 


9 — 6 8 Li Ld Lá — ij ale” 


64 Beſchrijuinghe van Galega, 


Galega. In Eugbelfch, Italian Fitche / of Goates Aue. 


worpighe haeukens met cleyn ſaedt. Dit cruyt 
groepet oueruloedich inde plepnen van Piemone 
neffens den Pau gheleghen ende bp Turin / ende 
oock op ander plaetſen. blijft ghenoech dat den 


— * Ar 

À HEUTE DEE UK gge⸗ 
* * — — He 

PO d p — Pi * pn 8 


11 F WEET nn en ne ve VET OVER SAE 
* L.C 


Vitſen dat be 
ter ghelijcket: Maer midts dat zeer crachtich is 
teghen alle fenijn / ghelijekmen ſeght dat de Ruyte 
i m wordet vanden ghemeynen man met 
den ſeluen naem ghenoemt / want dApotekers en⸗ 
De oock De Muylſtooters van Venegen / die om 
gheltte winnen Mater-flangben ouer al met hun 
voeren / ende foo haeſt als fp daer af gebeten zijn, 


en bebben ſy gheen ſekerder noch abereeder reme⸗ 


de / dan op de zeer vermacrde Theriafels. 
Cracht ende werckinghe. 


vi t: X LARA Ie 1 en 6 & EE 
de wort gh pesjeruatij ghe⸗ 
ſtooten gheleyt op den Carbunckel. De ſelue ghe⸗ 

Ld 4 1 vary hd td 4 hdd 


* Kak Ms Manas M B 


blaew bioemen / de welcke ons San Mouton ghes 
gheuen beeft. - 
Cafel, 


at « * P) ve hant Miert 


Clepne Moone. 

Wilde B Î 1 ft 

DBinerfchefoosten ban Phafcolus. 

Wilde Phafcolus. 

Smilax hortenfis Diofc. Noomſche boonkens. 
m. 


Dn TT} hrafkete” * 


Ld 


F 
*8 pi Nn — 


& mf A J * Ed 
Stock Erten { —— 
weide Erwten. 1 Ufnnvenn Han 
Pi 


LIa1s 1 3 PV: =d 


m cordatum, Cor Indum, 
Dioftorides? 4 

Eruilia fylueftris oft Ochrum. 

Lathy ris fiue Cicercula. platte Ertuten. 

Lathyris fylueftris, 4 


ark * 


Tamme 
Shetoecte Perren. 
Waildetweederfjande. 


Ornichopodium, Bogelboet. — si 
errum equinum „Ferro Cauallo Iralorum. 
pear leguminofa, Stella leguminofa. 


phaca, 


Eruum, Eruen. î 


C__ Beranderinghe. 
Wy hebben in onfen bof groepende een ſooꝛte 


ô 


Door Matthijs Dé Lobel, 65 


Borret triplex, Califfipout dꝛiederhande. 


11 JnlDey 
Sena, Benel aders. 
Lpi Etamnus albus Officinarum,an Tragium Diofcoridis? 
Ate 4 * Sn * x J. Ya x. 79 * 
— — € 


Boonen. In Latin / Faba maior Recentiorum. Bona, ſiue 

k Phafelus D iofc. Dodonzo. An Boochduptſch / Bonen, WDilde boonen. In Latin, Sylueftris Græcorum faba. An 
ES In franchois/Feues. In Spaenſt * Hauas. In Itali⸗ Enghelſch / Wilde Beanen. 

eenſch / Faua. In Enghelſch / Beanes 


NIE Vz „ NDE AD WZ 
9 


ES 
z — jj Wijn ll ZO 


vera enn 


RS Ds Ne 
VAR 
9 


Pes 


J— 
gi ds Se SEA Nl Va 


— Am Vn 
Un u ĳ 


ie A ED SS AN 


* — ee aa te 


Wyhebb hbekent Hat d tten Legumin tert oft dMedt me 
corderen van ghebruyck * dent shel —* ——ã 
de granen fpitfe ende — — / —* dat deſe — haeukens gheladen zijn: beyde den 
beeſten en ende menſchen zeer nutteiinck ck: De —— — ren 
5 D'ouders he 


% — Fabas densan) foo veel te fcagben als vruchibaer ende veel vruchten ep 
5 Naederhanth tBebben fp die ghelijck alle ander granen met hun befonder namen ghenoemt. 


ies Theovhtaftus. Diofcorid d Fi EN ſe bh if pt ido, 
ak x — * 4 E * * M Cr 7 € per 
& 6 ik bd ne nd Pen — 
ſe cleyne zijn/ worden vang vite byd rra enn 
wordt verclaert Dat de beſie vandt Jb er Roche 
<a [y leeren ons dat hundicber boone mindert ———— 
J — pe — e BAR ed, ' van 
an ni ee EEE EA 4 ir Beh Dieter P lende 
Qucht/grootte en terdan van nature/plante/compleye ende WEL —— — 
nen rechten ende meeſtendeel eenigen ſtele: Jae Diolcorides pater ej tbe 


66- Belehrijuinghe van Boonen: - 


is niet 


Faua menade, 


Wilde Boo⸗ 
nen band 
Griechen, 


abebenrt 


Maer de 


Soerchanhha de Aobe iic4 


Beſchrijumghe ban Boonen, 


inofa.Fabaco Belo 


68 


plante 


Phafelus, ende ís een ander 


DAN Phafolus. 


# af (/ D 
AS SE 


ES 


DE 


| Door Matthus de Aobel * 
ſel 16/1 hé LD an © * pd er ende: kd aer aerden zede 


E —— ende — mafen ‚in — dat wo mepnen Dat van nf in —*— ie 
heeft giebaden. En | 5 zo 
8 2 — Aoemtcheb boonkens. 


— 


erkent Wi gheleghen om verſekeren Dat deſe Roomſche Boonen belan 


worpich / rondt/ JJ 


LÁ 
ERR Peren De ss Ke ir 
A 


Phaflos vele — wel dat fi fi D den naem Phafelus, als: minder van vruchten van Pha- 


dan o— om de grootte. Sph hebben 1 defe Doonfens —— ende e Phafeolus gbenoemt/o om dat: de 


oe * groe 
den: Ld Add 
444449 


wed 1D 
bladers zijn Die vanden Bel hele / — aen pe langbe — re omo 
Di 


wa⸗ 
eee — ————— — ortenfis ghenoe — 
—J * ee 
Want de viend bie Boonkens zijn zeer —5 — len, mee — v ene 

ende gheſpickelt met lin kee Je } mn — ——— 
ende el zijn d — 5 — raggen Belijcf een puoos / foimtiits s5 — 
chucch / ſo 


mtijts heheel wart / ende meeſtendeel ghelijck cen nierfen cfatfonneert 
Ô Abac 
te dat ſy ouer * zere wel bekent zijn / ende worden i in cen ende * t cleyne * ke 


sijnde vele in potagie met De flupmen gheten / endez meer begheert dan de ahemeyne Boo 
waren te eten, 


Ù = Soomfche boonkens, „At Latijn/Phafeolus vulgaris, Tur- Boonen In Lati 
purgate 


ons gh pijſe en dochten / by auenture om dat wy die niet ghewoon⸗ en 


ĳn/ Phaſcoli noui orbis, Fabs 


phrafti Anguill.” Aa Logos Galeni? Fn Goorhuptfch/ 


_ fiolos. An Ftaliaenfcy/ Fagiuoli. In Enghele / ionep 
Beanes. 


8 
je 8 
Dn 
DD | 5 
(1/4 
— 
Le | 
Á ; NN (EE 
En Î F — 
| — 
ie: en Ne 
àl ; 
AD SRE MNI 
A N IN EN Cleine boankens ban America. Je Latijn, 
4 ; i à EN Phafeoli parui ex America delar 
— — ANS 
ie ZED) —— — 
Woonker 
e “ 7 
3 SN D Í ' 
& AN — 16 — 2 
— = 6 
| AT 
‚ d , 9 7 
PN 
if 
y 


Witte groote breede platte Beoren van America. £ di 


zo Beſchrijuinghe ban Boonen / 


— 


Adot Oꝛenge ghe⸗ 
Warbelve boonen. 


Wp Bebben vanden Schippers abecreahenzeer veel Boonen oft Phafeolos die wt America 
ende Afrike ghebrocht aren / de welcke fehijnen cen ghemenghde nature te hebben / maer die de 
Roomſche boonk d ant ſommigevan dien zijn cleyne / veel minder dan de Room⸗ 
ſche⸗Boonkens / bruyn· purper van verwe / endeſommighe oock bleeck wit: Sommighe zijn zeer 
breet ende wit / plat rondt / bycans eenen duymebreet / van ſmaecke ende fatfoen den Roomſchen 
Doonen ghelijck: Deſe en is niet ghepluckt van eenighen boom die Boonkens draegt / als ſom⸗ 
mighe mepnen/ ghelijck oock ſommighe vriendenwel Die De ſelue geplant hebben / eñ vruch 
ghchadt den Roomſchen· Boonkens niet zeer onghelijck. Sommighe andere zijn vonder zeer 
„Bas J —— ee al Meat TI | fonnN EN EN EN af 


tt 


kh F D/ bf há) / ARIE 
achtich ende plat/ende g ghemepne Turcks boonkens: vande welcke de 
pe — trie * 6e Gete 4 C tess Mtek var emdt Aofteenf Maer don h 


bender noch ander die zeer fetden gheſien zijn / de weicke ons eeft gheſehoneken de zeer doorfuchtie 
ghe edel vrouwe Catherine Killigree / Die ſy ſegghen dat met groote menichte aende duynen van 
pe pa * 3— —* £ Pe 4 én 4 * * ij ton ahkoNonekt 


dat eenich ſchiy daer foude ghebroken oft verd zijn: Nochtans worden Daer alle iaere nieuwe 

6 * * 1 { * — * { PEER DERDEN B EE zB 
oft Y ant (foo De GR zt perk te dart ee OM 
oft Weften windt (foo de gh y é ) wt America daer 
aengbecomen waren. 


Boovefecr harte Indiaenſche boonkens. 


71 


Door Mathijs de Lobel. 


Haeuwen ban Wzefilie Boonen. In Latin / Siliquæ Pha- 


feoli Brafiliani, 


Bieſilie Boonen, In Latijn / Phaſeolus Brafilianus. 


ZEN 
— 
Eeden 


1 


—* 


—— En 
— — — AN F 
ps) —— 2 EE & 


EN Nan B 
Er WES OREN 
5 ; \ 


GENK — Se ⸗ 


Hf — —— 


— 


ent CE bd 


72 Belrhrijuinghe van Boonen! 


S OSE OT | 4 & Boonen / oft D Dref nf n/ lp ens Clarine eñ alſoo 
De Caf Kk * 1 
—5 ſelden gh n/ als yemani mach efen hek: 


LL * 4 dy 


ep as Ak trefent 


€ 


' 

£ 
— kon lon * fic (of by 4 ê 
3 5 5 


nae hebbe ick die fen waſſen bien Dar inden Def van Caſtellaen ſaligher — 5*2 de 
heb⸗ 


* 


ben de bacuwen daerby ghevoegt / foobanigp: als ons beeft gheſchoncken de —— J— San 
Brancion / ende ghelijck wy die alder eerft ſaghen int contoor vanden ſeer g heleerden Seuerijn 
Cbirurgien van Paris. De ehaeuwei is drie Her lanck⸗ ſeer aerdich ende F * bꝛeedt / 


oft vijf gh ſchoꝛſachtich Rich euwen 
Cfr? C Pi Rn 1 J 6 Rats d 
vande ( sarols 


uiter hb kr r we 6 ' & —* l 


Phafcolus alter Braſilianus Cluſij. 


daer de 


de velden van 


ĳ — — Kobe 73 


* 


hen Ë ú 
1 de 


„Scampim Ee MED fl ae eid DAN Te: 
_navera quoruod Ocy mum Marci Varro onis. Aes hen hah df vn 
lia ti romen, —— — An Engpelfeb/ evi eres mane 
Boek whea 


— 


— htans iſt beyde e re ende ſlech ie, Op veel 
Plaetſen hebben de Wolfs milcken Re⸗ 

5 ander plactfen gheen, Ee Dafct h hebben: top: cen — Dat ſcherunck ghierichtick inflocte, 
E- cf In —— en willen de treckpeerden de groez 


* 
* 

⁊ 
* 
mn 


dn: Sente edna, oa 
di tf 9 — ——— nt dd *9 * kwey 
voedei beter d fis ft e De bieren worden roober ende ſoe⸗ 


kt Die met meel van Boeckwey ii worden. 
e Vnt 


Di 


— 2 —* Ë je J1 


BOE 1 5 hert ber Be shis kT a * TM maf fh 


—— —5— 
HNE pen bel babe ervan foor van Pad Ô Ê 


Bien Ô * 
ich; Gek faed De fiele is ons 


nen. 
Ditfacdeis altitts met naem ende ghebuunct S famui gheheeten / lck geſaeyt zijnd 


ſt Rott an ge⸗ 
eed ende ander — zijn ons witen fin. Wp en meynden oocf niet date 
t yemant (Onde zijn / Die ontkennen wde atdefe plante S Scfamum ware / waert Dat hp — 
ſeyde ſaedt —— m iſt da 


rts 
E kerde mannen fouden oocf wel [ch in hem begh ls de ghene die om h — 
antken / bp auenture dat woal was / ende ù lant ghewaſſe b 
vanden dela mum oordeel geg De niet beters beweſen en heeft. Want alle cjacdt van der 
de Eandien tot Venegen / Piſa/G Luca / ende Antwerpen 


* 1J * % 
EE „re u 7 En ad ed 


74 Belchrijuinghe van Lupinen / 


Vpchb vonen / Lupinen. In Latün / Satiuus Lupinus. In 
tiect / 6ipzzov Vonpor: Faba ſicuinea, à folio. In Vooch⸗ 


& 
—— —— In Franchoie, Lupins. In Spaeſch / Wild 


nttamocó:. In Fraliâerfch /Lapino. An Engbelfch/ re puipurco. 


Door Mathijs de Uebel. 


Shele Lipi 
nen. 


ESheie aupinen In Latijn, Lupinusflore luteos 


26 Belt hruinghe van Erwien / 


Masseur CC £ 2 PRN ear Tp S * te 
4 — * Cf. ick for * 
dee, 5: * * — * * { 
qe ſelue afvaeghende / ende cens Deels ſonder bijten verterende ende didoghende 
COD se OV NA PR Tk £ id < 4 C. 
Rige. 5 EDER DERMEE Di EEE sihh telende — af oere 
en „ € * —3 kas; 1 en 1 _ * * — 
* * y 9 * re C. 2 Pa At EA 4 GG 6 
De p t Jen, gh prec ride obet oppen en: 
Pr * — eaf er. * ps Cl En sl MK mate 


eyf vande complerie vanden pati ( ende van ì raes nemende ighen⸗ — 


ben dat de decoctie doet, alle tfelue doet mar been meel: De tupine heefte een Barbe ende eerie fis 


f | rende de nootſalelick nl —— / (dg emee * 
— eräc cht” KE, 

Dief. Dewit eLupine i is — dan de tamme — vente om vaag re gate toe 
* vervannmigdl ophet * 
tuck- — ———— waius An Pi⸗ Set $ nd hoar gert mac ts fi” AG 33 03 

ſum — hortoru um „fit — —* Pilum 

maius D agi. In Boog)” Bie Etoteid” aí HEE er) — rm Sus Eilukeo etend, > 

durtſch / late 3n fra anch Des pois. J In — — — 


en ueias. In — / Pio. In kg 
aſe 


gla 


IN 
en, SHA 
— — 
Sn OSZ 

\ 


Ss — 
Di ij; 
— * 


ERN 


in 


nn OEREN 


| Door Matthijs He Wobel. 


zeer lanck / dun d y ſſch Op g den D tende op 
de de hebt nfe J1. 1 24 GA a bf aa gi ri É. ; ch EN A ghedeylt in wee 

* ks kaf As hf, beeft EN ab * a ANN ft de welcke wit isjens 
de inde middel purper- —— De woꝛtel is cl yne / de welcke op ſommighe plaetf Dupd 


van ſelfs groeyet. 


* 
OY \ 
FS 2 — — am J 


S ND 
ave 


| 
| 
| 
E 
| 


ten ſy datmen wilt. 


ſum — — 
Bee S 5 pear ende De duyiſchlant worden de Erween afeuonden (bo wetalsde wide 
de groepende: a bevor — maer de wortel is 


sel € 
rg a rn pent gaende Goodaniahe Erven hee 


— en Gg ij fen van 


78 Beſchrijuinghe ban Erwten? 

ken wan een bladelken / vande felden planten voor fefer beſchreuen cen dinck Dat seer te verwon⸗ 
deren is/te weten / dat hy op de ſteenen aende Zeg gheleghen / met gheen aerde ouerdeckt zijnde / foo 
grooten ende wonderlijcken menichte van Erwten crupt ongheſaeyt ghewaſſen / inden lande van 
Suffock in Enghellant heeft gheuonden / tuſſchen Otfort ende Alburnum / ende Daer toe inden 


ë 


. 6 { * 
Herft vanden taere 1 ss 5. ſoo VELG, gh 2 Pi ſch pujſen. 
Pi America. In Latijn / Cocci Ameri- remde Criecken ban ouer Kee. Fn Latün / Piſum Corda. 
cum Piſum, an Orobi (pecies? tum. Cor Ladum. Halicacabum peregrinum Fuchfij, Veſi 
caria repens, Matthioli. Dorycnium Cordi, perperam, An 
Melanthij quædam (pecies,aur 


ne potius Ifopyrum,quam Mela 
‘Trifolium paluftre? An Enghelſch / Black winter Cherie, 


SWIS 


W — 
er K 
\N ( 
dn N | 


7 8 
— 
ij P NN 


\ 


is vande 


—— 
Winn” 
N Nr TE 


Doos Matthijs Bé Lobel. | 55 


die met wit aen een fijde gepleckt zijn de ghedaente vat wf ab hab lijck / waerom 

dat ghemeynlijck Cor Indum gh dt / ende ghemey betent. 
Pd ‘én * 6 14 CE Ms * 1 zee É r OO s fes s8 n is / 

eef! zel fia s eso > * en, 

dan more —* BE en end 


ek Platte Erwten. In Latijn, Lathyrislatiore folio. Clymenú 
E “Ochros (ue Eruila.Cicet Oroboides quorundam. In Enz Marthioli,Eruum fariuum Cordi, PilumGretoruin. In 
ghelſch / Wilde xeaſon. Enghelſch / Cicheling of bzede Peaſon. 


— Mia NET ô M , 
— (5 52— — 
— — ⸗ EI $ 
ES NS IS 
Á — 
— a EN 


TZ 


Û 


2 


Men Ser raden de on * bied ar 
7 * Ps 


PERL OE, 


Bn Ander platte Erwten met (malle bladeren. 5 
… „Oe bladers vanden anderen Lathy ris oock groepende op vochte plactjen van heete landen / zijn 
_ Sr final, garfachtich aderachtich/ ende ſpits / kn ghe⸗ 


Al an Y * pa 


80 | Beſchrijuinghe ban Erwten, 


. ⸗ * 
fj. In Aracus aut Cicera. In Italiaenſth / Mocho 


— * A: a jl H 7 
Engheiſeh / Wude Cicheling. 


ee 
—8 


—J 
SS 
/ 


Sinfen 
natuerlijck 


1* 
m 


haca. N — 
—— — — —— Ap! aca. ’ &3 E Rt oe Lnſe El gwen en⸗ 
Eren Ad Aha dr De blabers zijn die vanden. Erwten gbetijck / De ſtelen nde 
be derghenj OEE ARE EE gern OLE en BOE laenwier⸗ 


En hade an aal Aan he 


—J gaans, de Lobel. si 
derd naer een eee ohrid A Anda: 
$ tijn / Terræ glandes.Apios-F ragi Perperam Orni- 
An En⸗thoe galon & Apios Cordo. hens — Sarthnut ueaſe⸗ 
* ende is / Pſeudo⸗·A pios Germanorú, An Aſtragalus Bioſc.ꝰ 


VAD * 
— 
il iN 


82 Beſchrijuinghe ban Eerdnoten / 


niet den 


Boor Matthijgde Lobel. 8; 


El Culuaftre Herkhari 
ZI J 


— ende werckinghe. 
e deſe cruyden / worden begheert 
— mad on — te verwecken / dweicke 
— ck ſeght 


De roode Ciceren 


sat al Gekte. 4 verde tl en Nn EE 


Witte Cice⸗ 
renta 


84 sptnntnfmae ben wanen 
Ciceren. In Jatijn / Cicer ſatiuum, Arietinum Dio. 
Boorhduptſch / Zyſer weit Ër toep {te en Zpfern. In red 
—* s / Pois Cices, ende Cices de belier. In Spaenfc/Gra- 
uancos. In Italiaenſch / Ceci. An Enghels / Ciche. 


Cicer Orobæum Theophraſti, alleene in ſwerticheyt vans 
7 pen uen uen Cicercula Plin, Francif, Pen- 


—— — 
AS 
TESS En \, 
av EN 2 Î 
í — — Ne Ny 5 ‚\ | 
Si PN (Ne 
N V an |, d — 
£ 7 4 & 
ir ( AVE 
AA 5 
En ⸗ 9 VA 8 
— ZN 
A 9 O 
A — 


Gruen. 
obuswas biden ouders té en roodtachtighe verwe / dean fiet deitbe ref of 
0 att: — aaf chite bpcans Ri * venne ——— den Orob bus vande 
— ende — ed Apotcfen fnberinape van pien adt ſaedt / dan ite 
cufens noch eens foo clepnie ende platter zijn „ende miet op een plaetſe / maer op diuerſche rot DC de | 
—— vande fide tact fens lancks dopperſte ende — vande ſtele voorts comen⸗ 


— —— — Eh vand 4 
£ |P DA * 


Deen fijde cen wepnich ſe De E 

Been dec — — —— 
cans vallende tackſkens / nochtans zijn deſe e dan Die vande twee voorgaende / ende op 8 
tijcber van ſmake. Ondas oft quatiteyten vande planten effen op j 


—5 — — den — —— gBermerct datter wi foo veel planten ghee⸗ 
ick Def groep p fascachigfe place. rege 


| * abelent ende bewaert. 


| rde Ae —— de fproeten ende —— vanden aen 
ende ——— 


en. ahetim 
ban benden erve menfcben, —* gere ſelue meel met et azijn 
Eruen — zeer goet dert 


ieuckſel 
bgn Galen. Ne 


3 


| Menfche voor ſpijſe niecs — be — — 
eg * rent — B 
Ben ſuyuert. Witte Etuen zijn min medirinael / Dan bie geelachuch 


Dooꝛ weeer Dé Lobel. 


Eruen. In Latijn / Orobu⸗ teceptus Herbariorum-Mochu 


ende Yeruos. In Ftaliaenfch/ Mocho. In validen 
Eres, * Enghelſch / Bitter Wetche. 


— 


—9 


(200 


Le 


— 


IL 
DE 


N= 7/ 
Ì — 
A Wij 

4— 


— 
— 


en 
F id, 
ASS 


od 
Ze 


JN 

4 eN 
— LLS 
(op A a 


Ni A AES 
OAN EV NI 1 k (5 nf UR 
— SEN 
if ne NH RS 


Nes 


pa 
ijn 


0, 
Ĳ 


8 
2 
lin, 

NZ * 


Wilde Ciceren. In Latijn / Cicet ſylueſtre verius. 


8 
DA f fy Aln WA — 
—F * 
hee AN 


vacht ende wert kinghe. 
Eruen maken ———— in 5* te dickwils gheien doen ſy bloet ee oock metten 
| tamerganck afgaen. Gheſt Oſſen teten ghegeuen van Eruen 
Worden tot datſe ghenoech abedronckenh hebben/ d ———— —— 


JE 
Fo 4 * 


— 
DMMA 


hed 
As 


fe gbematen ende sene :ten larften wordet meet 


& 


ri 


— 


rt De 
loet pien ane met ‘crime 


beneemt 


5 
8258 


ortſgaen —— —— etende — — 
pert/ gf 


gheten oft gh —— 
Ê Met 


ghemengt / ſuyuert De quade fees 

* ouer tgheheel pisa 

t ſacht de —— vande toda 
at 


4 J or 
En 6 EN *1 1 Ke 4. Cx he * 


A 


eneeſt De beten v bee ob 
gt / helpt de knee 
afs 


hdd 1 
Maar «bo * In bf 


wilde Citeren 


telen / ende 
vg dert 
bloet, Eruen bes 


al 


\ 


85 Befeidninnbe ban wilde — 


Bras MXAMV AC é —— 
F € rl 4 rds * de p nde NJ itſerl lant / en heeft de ghedaente ende 
2 ghehoeckte Ciceren den wel at foo —— —— ſoo haeſt als 
* CMER VERVE ooen 
ercnla akefsicE mare Roof leaf X 
wanden — helijck / — abeb b ſtigh g ſpreyt breed er haer 
Se Kf por — AC 
anc —— — bef — tilde L LERT ooge 
* EN & Kak £, PL fl * —— 
ynich babe. De wortel —— alle iaere we⸗ 


derom wt, waeren: Dat pemant niet onder ved ab ide Cicerer \ van 
Diofcorides war Et 


MAiNe ds 


Er E (£ f i Anü 84 fn Tart 
Nl 4 


Qk Sn — RED! 
& 9 — 

ID Ws > 9 De wilde Sas van Diofcorides, de welefe met 

An 3 ) necervallende — op deerde was cruypende 
— —— Ie Al y 

St G40 8 * EDEN Pi Ec lr he ne 
CS ZE 5 N es DP ID 

ING ML Secu of ien / dan den Cic — *  afelije 


nde, e, De bloemen zijn oock bleeck geel die van⸗ 


9 DT VMS Eens van grootte gheheel gbetijcie/maer tfatfoen 
NN ERN EN De, _ Bebbende van Die vande Colutearende gheiijck die 
/ de 


Ne — vande ghehoeckte Ciceren vele bp een ftande rde 
AA welcke toi, ſwart eude vol leleyn ſacdis zn⸗ dien 
REN 
== plat en bindende make hebbende vande 
2 Roomſche boon 


SI 


id 
it mg Cea 


—— dan de Sinfer Lens in Satijn gie 
mt (als Plinius ſeght) om datfe de ghene dieſe 
can chtm — —* net — Deſe 


—— eukens ende 
„Stond be fact. — — berk vre ar cou 
Rudie Ns vande wilde Ciceren/ byca cant / 
eeſtendeel twee Lnſen in iaaben bie 


en cnde, De bladerfens 5 zijn. dopperſte bl c bladers 


IE Gt ED ou 
amer 27 


—— — 5* nop deerde “De derne Sinfe is | — 
heel ghelijck dan dat ſy alle dinghen cleinder heeft head woꝛ vanden Herbariſten inde houen 


aer in 
ds bruyn zijn / ende ſomtijts wit witen —* 


—— De Lobel. 8 
Dat ‚Lens. In Brier) vast —— — 

— en d í reet Vine. * Lat ia tens — 

— In — — zit talk sai 


— vuyle ſweerin 


ee ende —* ed iae tbreket de — eee Sinfen F 
kl verteeren ende doen en ſchey 


abefw wille n vanden * 
ende fundement / maer in zeer groote zkt — — ende br eng daer b: 
n ſchelle van Granaet appels oft drooghe Rooſen met honich / ende alſoo tſamen gheſoden/ 
rg * bhi 


als daer Zeewater — ——— wordt foo zijn die goet teab ilt vier / ende der ghelijcke 
ende ghebze In Zeewater ghefoden doen fcherden — melck inde vrou⸗ 

Borftenven De aha, Daf —— meld datter in is / opde boz fien ab elept, —*— fen 
„ Daerom droogt 


in gbefoden zijn, sad —— 
me oocf —0 par — worde als die om den buyckloop te pven gbefoden worden, 
ant fp drooghen de ij 

ende m 


de fluien Die inde Le B 2e Pi] e ps £ Te 


bupckloop ende —— De lende in fen/ gelij d bic de groote ach van 


J a) Ï U 8 — LAK te 
ckt ar € EN kf Pe P] EC. —— EMT 


der ch buc: oid adel de Bene die de dln * hee Daron — nict fender reden 
Lꝛerije tnd ls eten. Want tis cenen grouen en⸗ 


ooghen bloet te maf Ns dat deſe Sinfen alleentijcE 
— den die een egen saeco int lijf hebben: maer zeer eg 
— — * Frar def en g D dn dins: 

tacab Bloet/ maer zijn zeer goecteafsen 
ſteruen ende vaeghen af p 


Db iĳ In 


85 Beſchrijuinghe ban Vitlen / 
Ditfen. In Latijn / Vicia. In Suiecx / Buey. An Hooch⸗ Crock. Fn Zatĳn/Aracús,Araca & Cracea maior Vicia fla. 
duptſch / Wicken. In Franchois / Veſce. In Enghelſch / In Bodchduptſch / Wild wieken. In Franchois/ Vefce 


Fiche. Bar Tragus, ende inde Nederlantſche Apoteken lauuage, ende Crocque. In Engheiſeh / Wild Fiche. Of 
Orobus,maer qualijck. oock is d'oxiechte Aphaca ban Diofc. Dalefcampio? 


Ve | Dn 
Ie 43 
e Dn 7 3 
E. a gl | / 
Ha) RN 


Jee 


2 A 


ND pe 


en 


4 


if e) 
: (2 ln $ A Tk F 
a NE 


- 


Cleynen Crock. 


Ctepnen Crock. In Latijn / Arachus ſiue Cracca minima. 


Boor Matthijs de Lobel, — 


Axwurt. 


ch. De ſmake is bitter bycans 


des Lupinen 


9 id HE | HS SAND 
VAN U SRI 
Va 5 Dj Pis Jl Vid 
1) Ast RI AN nh \ zt DA ej / 
— CAMEE @ 
MV 7 am pn — * N 
heli SC — 
3 AK N G En D: * or 
E F EN * — * — — 
de 5) VAL | oprÂ Ve Ks 
d nl J TN & 3 A We 
A ares ANNE L 
ar PENS kf \ NW —— 
SEE, EU OND ZN ne 
ke 8 J — * 
Md EIZ UU 
OA \ Wi \ 
LNG WL in, 9— 
SANT 9 ESEN U 
Se = le ì 
je | 
U 
KE 
#) ee ZA 
—⸗ 
— Securidaca. 

CA 2, e 1 Kids — PDA 3 eG VE dn Len Perte « 
— it err_l.r-. * 43. er NB KJ PNA LAS RG * Pa 8 
Derde vruchten die ghemeyneliſck vande ſterck loopende befen bie witen he bergte van Turin val⸗ 
ander plv jp; —— Sep Ea Ea CA Eis zij * * Lnfen oft —— 
—— d d erf, de purper b Cire⸗ 

nietonabelij.D De hacufens De ſtel d heſt 


beef fens/ van grootte ende fatfoen Die vanden — ghelijck / maer op ik fijden platter, 
_€ndeaende canten fcherp abefatfonneert ghetick een bijlken De wortel is pluck · graenachtich ende 
ee elijck 


K 


te ghelujck / waer dDoore Dat d Apotefers — mogen abenoemt hebben. Sp ghe⸗ 
cker 


Benegen veel been de Meulo⸗ 


neen — 
14. à £ Af nn 


epurper bloemen / ende aen cleyn 


De is / dien vanden Galege oft Er ock gh 


ſamen gheuoegt / waer in met dobbei laghen sg light dwelcke — * 


— dan vande Secu ridaca. 


TE 
fx 6 pa DD 


* 


Del — 
epden fp dat 


m 9 
bef (en ware ged van —— 
de ſweeri 


ze 
— niet ſoo bit⸗ 


—— us — og! dweicke wy 


grooten Radijs / ende 
veen Oacrom 


ga Beſchrijuinghe van Vitlen / 


edylarum Hedyſarum alt Cl] i 
zr sram Glypeatum, Helenium Aegyptium 


B mmee rica a, 
* bd 
alterum Dodonzi. 


— zi 


„il, / 


av 

SIS — 10 
& —zV0 — 
SS AA A CD 
ND ld 


OD 
DDINS 


— 
— 
F — 
—— — 
ſ — Á 
9 f 
vj 


— 


UIEN eK BN, Or 
S UID — Wi Wig SS 


/ 


8 —* NN 


9 


2 


lj 


U, 
2 


4 


— 
—— js 


B, 
3 
4) 


3 
1% 


CD 
(/ 
GI 
Wij 

val) 


OR, 3 Ny 

—E WN Tse 4 
Aja Â 8 
Cr S KS Ó 

SN ms 
SE 

ú) 

' 


Re PEN NEE * aa BC IN ck nerghens gheen die om de bez ; á 
— Er Te e — — Sade rs 7 a Sannen Treuou / 
ſchrijuinghe te voldoen, ghenoech fp. Jae niet de ghene Die ick op De DOENES VAN AE Ee or Bins 
hd hedde Hod | rr df T — * J J Et tn —— — — 
ner ſach: Vooꝛwaer de wortel ontradet oock. Een an | ſeng — —— 
fen hof van Hugo Morgan / de welcke zeer wel verdraghen mach De coude locht ende gront van N” 


fen lande, anderfins en ift De voorgaende niet onabelijk / dan dat De bloemen op tgheel trecken ig 
dat my wel ghedenckt. — 
Cracht ende werckinghe. ee ese 
Dioſc. Hedy make ende ghedzoncken zeer goet voor de maghe 9 
dach inde preſeruauen teghen fenijn. Diet honich gemengtende ghelijck — * 
onder ghe /beneemt alle hope van ontfanghen. Gal. — 
rum is bitter ende fcherpachtich Waerom dat ghedroncken de maghe aenghenaem is / en 
verfroptheden vanden inghewant . Tſelue doen oock De ionghe bladers ende ſpꝛuyilens vande 
gheheele plante. 


— 


* 


Ta 
Hedvfarum alterum clypeatum. à — 
Rudek * nn te a an ype * ft Cf, ver is dan tvoorſey⸗ 


— — — cen fpecie van dien ghenoemt hebben· Maer 
de / dwelcke De fommighe Helenium Ægyptium ofteen ſp sah blabers ende bud ende  fielfens 


ander hebbent zeer wel Hedyfarum gheheẽeten. Want theeft 

Ba C 22 Mes feekts 6. * * CX 3 J 
vande 3 — ch Em bat fens volgen met Drie) DIEF J 
Na ter a a EE Ec on Dn nn dated Ki Brem ahelijsE/maer mins 

— ———— vs Vermin Apoteer van: Antwerpen al — 
A B EES 6 (3 achois Pennin Apotefer van E 


tr omde Lufitanicus Cluſij. | Ô 
ft vanden onders noch vande ior ger Derbariennopbefdrenen ade, 
befhrijvingbe Den naccomers achter, 


Ln VN PN | pj 5 
2* Teek. ee 4 J 
—224 28 (erf * VN al 1] ES faureende 
eN en hele Abe DO A hd hd 

1 8 


st 


lios, ſoo beelte ſegghen alsclepne Ciceren. 


È 


®oo: Matthijs de Lobel, 


r 


r 
* ; 
Garauanci 


ar 
gl 


RSS 


— 


SE 


ZS 


92 Beſchrijuinghe ban Vitlen / 


Andere Aſtragaloides. In Latijn / Aſtragaloides altera Her- Aſtragaloides vanden Berbariften: Fn Latin / Affragalos 
ariorum. fortẽ Marthioli, vel iam demum Polygala ciufdem. 


N IN | SN — 
NRN | 5 NIAZ ON 
2 MN /_NYS 


as Ln IN 
Pm É ZN 
Gl A 0 — * ⸗ NN 
p 4 | 
—9* NN H / / Pe kh ó 
EN! ĳ Bg 
SS ZN) 
XS / — ZIN NN SS 
YZ 4 N N * 
ZN vz Has 99 Jl 
alN — — — 
— — —* 


in Alepo van Sprien ghehadt / Daer nac hebben 
wy Die binrien Mechelen: gheſien ten huyſe van 
SBrancion in acrde potten groepen van Sraliaens 
facdt gbewonnen, Ik 
— Glaux vulgaris. 


E 
- 
* 


GEN 4 F 3 3? 


* 9 7 


Ae EE, 


——— 
bites 


RETE J % 
HSP ) EIER Gen EED EEK 


ogsl, N 


: 
REEN Den acten ce 14 de 


on Matthijs de Lobel, 93 
Char vulgaris. Foenugrecum gi: Polygalon Cordí. 7 
Ne vern iza Gefneri fy ln. * * ie fmake banden Glaux Diofcoridis Clufij, — 


Kle 
RE) 
1 


ee 2 


ie es ANNEN 
re: 


ÁN 5 \ 
Mi 


— 
fi 


Glaux: Diofcoridis 


Velchrijuinghe van bk voet / 


aon ſtele à Kien oat zi aaf “a mtealffdel 4 —— —— pin 
€ WE <I ven oft Cine 
ze deg, dh) oh | 


— ge bleecken ſtele gro l 
euoe cat van veel cleyne huyſ fens ab —— die met ſchubachtighe blaef Fens ende 
oil ij he — 2 — ett beſet di waer in tfacdt light. De gheheele plante is fuftich-om fien. 


Caput Gallinaceum Belga 


An Ovobrychis — ——— vera Dalekanpij Odon Dol. In —— 
Medick betchelin 


weeſt waren / de welcke wy nochtans alle tſamen 
wederleyt hebben / om een plante oft twee die der 
befchzijnins ghe van Diofcorides , hoe wel da iſe 
ſober ende met luttel teeckenen i —5* alder⸗ 
naeſt te comen. De bekentſte van defen Galega » 
ghenoemt J die acnde canten oare wateren ende 


VA Á 
Dy ZIN AN 
— —V NS 

J Zl vo 


niet qualijdk Daer voren gbehouden worden / ten 
ware datde bladers veel meerder wart dien vans 
de Sinfen ghelijc /ende de fielen —— welcke 


en 


lef 


4 —0— 


—* 
as akekerfs 5 EN 
ce 6 Ĳ 


ze — 
* 1 EN * 2 \ 
t el) dat 


WI 


£ Sas ppers tegen 


9 
— hy derghelijcke ghelijckeniſſen inde Cappers tegen 
den san ende meer ander toe lacte / Mar 
Er daer en fen te wijle dat hy ende wp pet beters 
onderſoecken / mach hy nw deſe te befchrijven heb⸗ 
—* we ge die —— —— is / ae 
—— naerder 


—— — 
Ct best sel / ant 


£. 
Z t 

* fo « Fo 4 1E 
J 
*x 


ff sl 4 I 


Sf oghe —4 
grat erde cen — Langhe —* — 
bleeck bloemkens met wit gemeng e welcke Door de bitte droo⸗ 


C. 
— vere died: * à 


— bee se ins dien vanden Tribulus dte abel: De gheleerde man Peeter 
Co 


udenber. mp aldereerft tſaedt ghegheuen /ende fepde my Dat op de dijcken ende duynen 
van Sollant: en Seeland van felfs groep, Gp hebbend Dit cruyt waſſen cnde ghehadt inde — * 


Mouy 


et ee 


ten vande velden. 


Enk Hanke Eat har ie de eren eed a 


“Door Matthijs de Kobe. — 
ed 2 ogben wact- In Latin) Ord:thopodium — Dioſe. Cleyn Boghel Hoet, In Latin / Perpulllum Ornithopó= 
pan, gi Enghelſch / Birdes Foote, dium. — err nd 
db EDEN 
SS \ sgh 
PAR 
cn 29 he 
4) (A cleynder achte Fens) — be: Da 
— hj 


— dic vande voorgaende / op der aerden gheſpꝛreyt / de 
af welcke nergens — op ſuſda⸗ 


Ver— l 
* 


Scotpioides leguminoſa. es 


eenen te zatijn eran er ze taan 


4 hid Oa aas 


Á 
/ 
Ct É 


_ Hers van sn die Dat int — —— en Sferro — ſegghen weder 
Sn hoef perd diegreciëh zin weeft om te verſoecken foo’ 
adggn il eet achtae 


ze 
ot are — Ja 


96 etchrijninghe es Deer: per 


FDK à 24 1 


ten / als de Somer x meiſoo 
Beet enis. De — —— aerdich deſe —* vanden — ende Scor- 
pioidesleguminofa ende Bogel-voet/den welcken dat anderfins van witte aerdighe blaerlens 
—— De — eli oock Eclepne en gee / de he eukens 
achtich/b ſij de keruen / elcken zl abelijkene 
heyt ſchier ſe in ſaedt li boef-pfer oft cen halue Mane 
—— — dat — Lunaria — De fmacfe is plucFgraenachtichy 


Deef ſckx pꝛruyt / g y — REE hen 
„ef * * { * ter a ND Lels#k 6 es Uh 
Door feer Babel winteren vergact. é 
Veranderinghe. 
aa fa CE OM S ts NVB afte Con ri Ono (* Pi C.R. ak 
7 J * * fl * Bed ben Ad * bitter VA Là 1 KE Ld hel 
minder / die de coude f ab > / ende is n finaecte ende van natuere den 
Hadufarnm akefsirErats Tad Genk 
d hdd r 


_ Scorpioides | legumiiofa. 
van — inde —— groeyet. De wordt is ke —J wt de welcke twee 9 es 
derbalue palme — tn * eynde 
ſtaen Int —* vande felue groepen cromme baatte met feer cromme puncten/ ronder ende 
Ounner schi 0 SEU nig bi — ghecromde ſteertkens vande ——— 
hun dw —— emkens zijn clein ende geel / dien vanden anderen Sos 
— 8 blaerkens zijn ral be vanden Vogel voet oft Tribulus ar minder, 


cke terftont 
Defipenn ober ſtaende. 


‚ 3% —— Arturo Cortufi. Tribulus terrefttis. An Dpaenfch/Abroics. 


1 t Nd Bibl 


SSA NN 


NERD. 
7} 
* 


—30040006 


eet 


xr 


GSR 
6 * 


ger 


Door Matthijs de Lobel. 97 
leguminofà ghelijck/ de k plana niet onghelijck / het cleyn ſwert fact groeyet 


ch) zijn / ſtaende op n ſieiken n ſterre· wijs bp, een De ghedaente van 


GA B. 4, £ 
hdd | 
£ 


E ä cen * makende 


— 4«“ —— Li 4 * 
* ED; ais Ko of, Res 
@ 


—— 


rt ende ſierre 5 is/ die op Derde loopt/ moghen aber 
bebt ; vertellen ; Defe plante wort ſeer abepzefen van tot 


Tribulus ghe⸗ 
Tribulus 


_ Cratit ende werckinghe. 
__Diofc, Tribul { oan b leyt / ghenceſt 
3 De beten vande Nater flangben. De ſelue met wijn —— is zeer oo — ende ziek 
maer dwater daert in gheſoden heeft / doodet de vloeyen daert geſtroeyt is. Gal, — van⸗ 
Je den n Tribulus sis aerdich ende cont / de welde de pat ie, te bouen gact, De — midts 


C/ ſu Fe B ' 


Afvagali perfimilis palmaria puſilla planta, Een plantken han ee palme groot ben 
Aftragalus fect ghe ze k. 


n wy 1 op ſommigh € bergſ kens van Pros 
dich om fien is : : want heeft een voorts cruppende/ h outachtis 
ghe / verwarde ende ſchoerſachtighe wortel; wt De welcke dichte 
ſpruyten / veel herde / maer corte ſteelkens miet ouer — 
neder — n dat groeyen cleyne bladerkens die 
vande Lnſen / Aſtragalus, oft eer den — 
dien ſy ai spel ſchint ſtijfach 
richeyt. Deb emkens zijn geel oft wit / Dien vanden Bogel- 


EE 


Ld € 


Pleon Herniariz, — 


CA af sf * 


den: want Rn is zeer — ——— cen zeer cleyn cruydeken / plat op id en Tal 


Beſchrijuinghe ban Soethaut/ | k 


half inder actden verdroncken / met zeer gheknoopte tact fensy 
waer aeft foitachtigbe bladerfens ende cleyn ſaeyken groeyet Dien — 
vande Herniaria gheheel ghehjck / de ghebecle plante is grijssende — 
draeght zeer cleyne moſachtighe bloemkens ¶ De wortel is veef 


* 
£ 


z da hi ) % a 4 SIE 
EA AS of EN —— 


Dn 2 — j en hô Í ab p ë fen. De 
ſmaeke is zeer dꝛooghe ende een weynich heet. Inde zeer groote 
pleyne van Crau de Salon in Prouence/ halfweahen Arles ende 
‚Salon byder herberghen S. Merten ghenoemt, groeyet dere 
… Plan 


Erachtende werekinghe. — 
Deſe plante beeft de felue cracht vande Cuhabacha HIndie 
aenſche plante / die Cortulus ghefonden beeft / De welke ſeght 
datſe ghelijck de Sene bladers laxeert. 


Soet · hout ende Caliſſihout. In Latijn / Clycyrrhiza echi- 


nata Dioſc. In Hooghduptſeh / Suſzholtz / Suſzwortel. 


In franchors/ Ragalice ende Raiglice, In Zpaensch/ Shemein Caliſſih ‚An Lathn / Olycyrrhizs filiquofa: In 
Regalitia ende Regaliza. In Ftaliaenfeh/Regolitia. In Franch liſſ In Engbels/ Common 
5 Aptojes. 


Enghelfch/Lproses. 


, 9 
W 
\\ 
8 


— Vd, 

— (AE 
NANA 
— ——— 


8 


Lan U 
— 


5 


Door Matthijs de Zabel. 


„ Colutea Scorpioides. 


Beſchrijuinghe van Colutea Scorpioides, 


Coronilla fine Colutea minima Polygala Valentina ptima 
Clufij, In Spaenſch / Coronilla —— 4 { 


SNr W 
PO IR SV 
R MEN, 
De — mr 


GAN | 
hal \ 
—*2 4 


9 | 
he 


RRRS, 
S 


IPs 


— 


Sen — — 


— 


6 


24 4 


PA Be 
Ant % 


SE! 
PA 
MP 
OND 
HAN 


— 


HD 


N 


NSS \ 
— 


9 
AN 


KAN 
N 


4 


cleyne Ruyte niet onghelijck / anderſins is ſy den 


anderen gheheel ghetijdt . De ſtele is een ſpanne 
Booabe. In Mederlant groente inde bowen: 
SNaer ontrent Salamanca; Granaden / Mur⸗ 
fien ende Valence groeytſe van ſelfs lands DE 
weghen / als ons C. Cluſius bewijſt. 


Anthyllis Leguminofa, 


De plante die vande Nederlandiſche Herba⸗ 


riſten den eerften Anthyllis ghenoemt wordt / van 

ghelijckeniſſe weghen / fchijnt cen foorte vande 
graenen te wefen/ want fp beeft van bla⸗ 

ders ende ſtelen de ghedaente vande Inſe / LGE 


lanck. Deſe plante groeyet ouer 
vande velden ontrent Parijs 

Duytſlant / Enghellant ende 
lant inde duynen. Sea 


hbk stk ned bene oe ot deden Gak 


„in B 
Zeelant ende Dl — 


VDoor Matthijs de Lobel. zet 


ke 
\ 
4 
3 
8 


Kif ‘-Aomhaertfche Ainfe ft ritme & Ol Tat 
sig Bene. An Latin / Sena. Rea bie Theophrafti, In sPranchois/Bagenaudier, 


IES 
KNN CS 
ENDE NS 
ENT lid 0 EE 
Ger — iS 


— 5 
ON 1 (Ed 
ND en 
—— 


id 
—E 


Nan 
| 


—— 
F 
TA Bd — 
SS Bn NS NS 
er —5 
* 
DV 
— 
J 


* 
—* 
Vai 
edi 
KS 
ED 
zer, 


GS 
Ch Ad 


fj 
UP, 


INS 


EN 


Tee 
SS 

Ng 

— 


—E 
— 


Ne 


ed 


er SNS 
⸗ —— 
rd 
— 
LJ 


A77) 4 
V— — —8 


J 
9— 
1 
Dt, 
ISS” 


Ars 
meren 


) 


Secer lace tot grostongherief ende achterdeel vande ſiecken ís de Sene den Grꝛiecken belent 
worden / vande welcke ende h d | 
TDA UE pe 4 


KEN 4 C ah etva erk, 


as en iſſer geen cauyt 
„De welde een S 
Suet hout oft Colu- 
—— Pouten op Diverse plactfen in⸗ 
den Herft ghepluckt / nochtans en wordet woorden Mep niet gheſaeyt midts dat gheen coude verz 
Dragben en mach: Waerom dat oock inde houen vande Nooꝛderſche landen qualick drie maenden 


fA 
Zer —* aaf Li 
E Eru EL * * 


amerganck makende meer ghebruyckt / noch f Sen⸗ 
Met cruyt is / ende cleyne / van ghedaente de — —— Securidaca; 
dek len OI me ter Ct” 6* en) e 4 VA 15 


_ teaakelí 
Le 


o J te ro —* dd | 
haluen dat de Drooaiften Die licuer wt De coopfteden van Ooſten / ende plaetfen daert wel groeyt 
ontbieden / ende oock meer achten dan deſe oft d Italiaenſche Gene, De Droogiften hebben twee⸗ 
derhande ſoorten van Senchladers, p diuerſchẽ pl Sene ab de beſte end 


we 
— —— *8 (als f —* 


meeſt ghepꝛeſ purgeren / zijn de fijne oft cley v pigher ende ſcherper zijn / 
die vande ghemeyne groote Myrtus ghelijck: Dander zijn ronder ende corter / de welcke voor de 
h & & En 28] £ * ia. CA Schill ADE ghelij 


BEATS Ars KL SK 
4 


5 5 2 Je ! ed * En es bd 2e 
ote ende depne My reus, foo dat De beſte bladers zi / er zijn van⸗ 
de wilde Scene. Melue bef k ee ſe S De ſt gheuen dat deene 
* eyden wilt is foo maken ſy veel mencie van geyten oft ſchapen keutels / die dickwils onder de 
ol 1e CZ Ll 6 € a (Tnafft ds sie Af lader of EN 9 « 4 ruste 
ae petd eben, Ge che ir din el an 
dens — fb coope ft Det ze je ee gelang abt ren de Rami: 
TN 4 ede CUL dor Ek en * E * 
_ban Art Te lee, a ab ie anika sr ds, J edna 
‚Bee Nofin-feentensnmaer paer, De Bloemen sin bleef — 
De fielen zijn Dun Dien vanden Melilote ghetjck „eenen voet oft vnderhaif hooghe. * 
— — Pinte, Lei ï we a Lr Adf * 


Si ve 


ter Beſchrijuinghe van Sene / 


Baukens LI 
Senz, Follicula 
Senz. 


— 


Door Matthijs de Lobel. 103 
Cafelken. ke! 
Spartium,Genifta fcoparia vulgi,Bjent. | 
Geniftella — lutea Plinijcherbierit. 
Rapum Geaitte, Biem · rape. 


Dpaeuſchen Mier. 


Spartion fruticoſum — aculeislanatis, 

\ Geniftella aculeata. Stekende 

—— {pinofum malus, Gafpelvosen. 
Acatia ſecunda. 

Acatia ALgyptia. 

Fraxinella,f 


…Ân 


1 Pl: 


\ Dalfchen Diptamum. 
Biem / met de 5 —— Aaihn / Seniſta Scopa * 
Genifta Sparthum iſta Plinij cum Hippofpart 
Rapo Geniſtæ. J n gereed / Sinſt ende Pfrim uckerbꝛem. em. In Latif) Vulgi — infectoria. An Lu⸗ 
me Sn franchoie/Gencft. In Spaenſch / Scobas. an tea Plinij ? Perperam ferula i In Boorhoup as 


— ———— 


Poꝛtuseis /Piorno. * vende —— enne yolue 
mi / met Biobome 


SSN / 
W — 


| 
ef) * E 
IGS, 


PEREN" 


gheweeſt ende nut / ghelijck alſt no ter tijt 
ved 


aas { Ee 2* ay Pp 4 en leghen 
ademen bergachtige ende coude e gronden enn beer techn 
rijſkens / ſomtijts meer dan e lengde hooghe / — 
Bin, waer aen by tuſſchen —— ——— den Hypericon — 
— dien vanden Erten ges 
_ficEjmae De welcke cromme h aeukens volshen / die in W de Hoy jpe worden / vol 
_ fwartblinctende ſaedt Dien vande Linſen ghelijck⸗ De Dat wy dickwils een decoctie van £ 
_ Oncen ghemaectt ende inghegheuen bebben, dief der groote pijne dede ouergheuen / foo wel als 
_ den ꝛem van Diofcorides. M ſch ghepluck ghemeyne volck van Auer⸗ 
heen 5 te voor falact miet aleen fonder etjel maer tin oock eer lief 
: Jij bf 


Brem Laps 
pers, 


Cracht. 


Belehrtjuinghe van Bꝛem⸗ 


lijck van ſ í ) onergbenen / oft walghinghe oft beroerte te maken, Jae dat meer is / 


** a. * £ 


oft Din gn men meynt datfe: nictalleene herte cracht ghe euen ende apperijt tmafe en/ 
maer oock de verſtoptheden openen / ende den ſteen bꝛ efen, Dacron zijn — ende bedrie⸗ 


(ie DEN ⏑⏑— jen ouc meynende dat 
efen D ſoude zijn Spartium de ì Diofct rid, 5 Hede ei Elleborus 
—— ack fate ghy anders doen ouergheuen / 


dan ghelijck men doet met de — d: maben, ats Habis ijghen oft olie: oock en ſullen de ge⸗ 
ne diet ghedroncken n hebben niet met groote pijne / dan gemackelct ouergeuen ende braecken. 


heg ern ende door in — ende ſubtijlmakende 
— ee Achker⸗bꝛ em. 


ghefffeerem * ee 
bighe ende big- _abele bloemen / waer — * ouerůloedich groevet den vlas —— Lm 
meer Dan ontrent Turin / in Piemont / ende Weſt Enghellant De peten oft rijf kens sijn — 
eenen voet oft onderhalf hooghe/⸗ ende —5 — by een groepende, Debladers zijn die vanden wilden 
Blas ghelij gheel/maer Die vander B on getijcker: De haeuwe ende tfaedt zijn 
dersende De gheheele plante heeft itteren ſi en Wolle-verwers í8 ſy in mer van 


crachte foo wel als van —— gact de Drem — ie — 


pe. 
Aende wortels vanden Dem ende Acker-brem — een gewas datmen Drem-rape noemt, 
fi fatſoen / waſſ ſtele ende en nte — —— ik Orobanche niet onghe⸗ 


ns vand 
hid hdd hò | Je 4 1e det 


ff aenh an⸗ 


* JJ J 
EC Bn OC * Rarexi. * 41* 


ecnoliesdie zeer er eet is en den Bn. ph hebben oe — ted inde Diep 
in 3 


laendren / V Ang /opp 4 rootſten n Dem groey⸗ 

én FAA Ra of fa * be, 4 6 Sas 
Ot / —— RE ! sheds ahd heee. ar en ends DEDDEE * 
udyet —* /vart⸗ Aeynen 8 CH 


Sp — — In ———— —— ideũ, * 
Anderen Ackerbrem In —— —— — bonenfe & Hifpanicum. Fn Porugeis / Gielt. In 
Kella tinctoria Cl uſij. In Murcien / Sco ———* bꝛoome. 


Pd — NEN Ee ll VE A ie 
—— PND | 


en ardin Cel enk 


Voor Matthijs He Lobel, tóf 


weede Beem met witte bloemen. 
De e Spaignaers — wan wel rieckende Brem van Damas met witte — de welcke 
C.Clufius nae de voor beſchreuen * die befchreuen. Daer is eenen anderen Brem den voorz 


gaenden — bin meer de hoogher dan een man lanck is , De mftens heuet 

dan de —— ——— buygelijcker. De bloeme is oock wat meerder ende 

gie. Def reien aeſtens zijn die vande voorgaende niet ongelijk maer maer minder) 
in oocf minder — ight. V Ban deſen B DEES i je MRE Ve 


pen 


Schoba. 


Gal. AEgin, & 
Sethus. 


106 Beſcheijuinghe van Spartiam Hip. 
Spartiam Hifp.alterum fore luteo , Clufij Spartum Mono=" nr z.flore albo ih An Spaenfch /Rerama, ende 
fpermum Hiſp.Mutoni. a,oft Hinie 


Dele plante groepet alleene inden 


Dooꝛr — de Lobel, 107 
„Cleon gheuedert Biem. Inl atijn/Genittella montana. G 5 
__— niftaangulofa — Genifta ſagittalis nuperorum. ng G ltera Hifpanica, Chamægeniſt 


bate actiam Tra N es — 8 Pp egti. 


108 


— ban ſtekende Brem / 


—— gent. In Latijn / Geniſtella aculeata. Forte Vlex 


PS end A aks? bores aa ft 3 
‚Bek RE) — 
tulis. An Walencois/Erizo, 


Aes KJ) 3 
: EAN NB oe 
De (CES dn At 9 (len 


A 
KR EN 

ASN ES 
irl AR 


* 


EN 


Thome 110 
UN) 
B 
—M In 
AED —W 9 
YSNA 
Wy 8 N EN \, 
9 8 —* — WE ; I 
— 
SLAAN BEEN 
AD DE FN DNS Sy 7 
* SS NP A KAN vk 
5 Nm OP 5 \/, 
4 


Zer 
& A 


SL 


WIZ 


Li 


cufens oenen 


haeu 
—— —* — dat plante in rin oft Languedoc niet en is / ende Wo ordt 
ouen 


teghen de —* —— daer de Peene 


rt toe dient. * 


Gafpeldoiett. 


Deſe plance is den Bꝛem am gheen ghelijck / maer zeer touw / ende met zeer veel berde ficfende 
Doomen traillewijs beſet / € 


ende beeft houtachtighe gheſtreepte rijſ kens van Rn die alli 
cans de bladers bedecken. Waerom da: 


tijt groene 
ommighe vande ghe⸗ 


zijn / met —— dat ſy bycans 
leerſte Herbariſten de ſelue voor Nepa oft 8 


Scorpio ghehouden h —— daer teghen hie, 


wande felue verwe ende make die elck befonder gou geel wikijcken / miet alleene den gheheelen foe 


Lane / op ſteenachti 


pe heyden. In Pꝛouence ende Languedoe groeytſe byeans alfoo feae maer onrent None 


————— De 


de 
liers 
datſe den Brem luttel ghelijcket / de bladers hebbende 
lathus was / ende gauen haer meeſtendeel dien naem J 
lijck cen coorde bloemen 


vande Linfen. Sy meynden daer Dat Aff 
hoe weldat fp fonder reucke was / endes 


me 


2 I 


Genifta — 
Deſe Nepa moetmen ge tgene De 


qualije eenen 


ende twee in or den malcand 


ee 


ede gheheele plante. 


PR Lin * 


fe 


arti 


genen voet hooghe ende heeft did boe — 


—— is ende row van wo 
— 


«Den eunes Op dopperſte vande — ———— ſaet — 
ticheyt / gheborgen * onder de doorn 

aente en is Dien vanden voorgaenden niet onghelijck. Ciefiús beeft — ‘plant wigheſieken 

re dede te den weeh van Cordua. 


an —— dwelcke grys 
peewee 


— VOEREN ERE V/ 


Plinij. In aoe — — Ginſt. In —— 


Door Matthijs de Lobel. ë 109 


_Afpalathus fecunda Monfpell. Anguillare & Cluio. An Genifta-fpartium fpinofum alterum. Scorpigsfecundas 
Scorpio Theophraſti? In Engheiſc h / Bꝛike zome, Cluſij. 


PA 
NET 


7 nf ADE 4 NM 
BEL A 
\ JNC 
— % JE , 
Ne 


5d 
Es 


J 


Psi 


BE ere maor od vor aange: Acatiaalpeta Dialoordis, 
8 ge mech Acaria beeft ons cod de orga nde Doorne Acaria,bp de welcke Diofcorides, 
Bek aDelijket, Debladers zijn die vande Nuyce oft Cyrilus gelijck die bp een gbevoealt: De 
_ Banes Dien vande ickende Dzemoftghemepnen Califhou heij /op Been yde bot ende op 
_ Bander ſyde fcherpyefatfoen van cen ſcheg hebbente agih aber broden 


—— A AMS d J. & 


io 


Spina Acatiæ Diofc, Acanthus Theoph,Anguill. Spina Ara- 
ica AEginetz. 
Y JIL NA 
/ Si je F 
XN Dn — —* 
SEN ES, VS As 
Et — 
ES 9 J 
GBE ID ZN ne 
AD Pz) 
A Se 
PEES 
—— — 


g 
Eend 
Ur NE 
— — 
zi — MEL 
ZENNE 
1 ka 5 


/ 
1 


—— 


8 


IS 


IE. 
8 


) NNS 
— 
Ed 
—B 


— AR: 


SNN 


h, 
% 


Acatia ältera-Diofc. 


Acatia altera Diofc, 


khaki keken Mi iid on A tr Zer abn eid ed Ad rt 


Re € 


Door Matthijs de Lobel. ut 


Gomme ban Arabie. 
De Gomme van defe d gheh a Arabie / waer afde beſte is die ghelick 
1d fame ghetrocfen He akelifcf 

wormkens tſamen · ghetrocken/ ghelij g ztich ie, f ) bout / daer nae 
— Po 4 CEE * 4 s ENa (iS Pod asf KAfen 
Ah * Ee f. Ga sli ik ne ee, it a Maa. Ti * 6 — de Ed 4 

—— LD huyt “ Te * 2 7 * 
teen pupften wibreken. Gal, 


De plante). vrucht ende fap. van Acaria is fe B * * goa ik sn n foo fcherp no 
waſſchen t op eenighe ghe⸗ 
d geringe ** / nochtans fonder 


& JE HE Fe 


ijjtende en en is /| 
cf. EN (, & * Cat ( 


ond Sl Î Je 
" 4 F Ksstos 4& 4 *, 


ghe mebieijne ís / met —— mam ſubſtantie daer mede ghemengt. Vooꝛwaer iſchijnt 
wel dat niet en is eenvoudich / ma 
die int waſſchen afgheſondertn werden. Dan dat fi y — tot inden derden graet ende ver⸗ 


Acaiia altera Diofcoridis. 


Ee * mas En 4 A s Aka 


bꝛwcl inde —— vande ooghen. 


VDalſchen Diptamum. Fu La chn / kraxinella Cordia fit — Diofcoridis? 
Diétamnus albus Otfcinarum. Tragium Guillandin 


Nn 3 3 ED bag sf ze es d # 
WZ Jz 
Ru AVS AAS) mb — ee Die ghelefen hebbert 
Yan” A de deſchununghe van defe plante / de plaetſe Daer 
* groeyet / ende De crachten die vanden Candiot⸗ 
9 DN \ NES Di 
9 EN NG 9 if À cij 
——— —30 ch — pien we der Gegen fichacm 
W ENS A ZIN le drijue uen / 
NN pen emepnden baten Den fel witen Dip. 
X er, 


de ionaber Herbariſten — Bleie ak hebs 
ben werclaert dat den Tra edaente 
vanden Lentiſcus by 5 beſchreuen 
met deſe plante gheheel —— fb beeft 
weel fielen van onderhalue ende (wee cubitus hoor 
ghe / met tackſ Eens ende blabers br vande Len- 
— en t / oft Eſſche ghelijck waerom 
erbariſten Fraxitiella ghenoemt 


fi 

jd palme oft langher beſettende / ecnichſins die 

den Affodillen ghelijckende / maer his pur⸗ 
—— ende wt Bet middel v 

Fen ſommighe hanaBende draepkais: De woriels 

zijn wit ende vele, vaft in malcander hanghende 

dicke en Er, —— 

de 


daer teghen fe alleen 
gimme ad een 


Deranderin: 
ghe. 


Beſchriiuinabel valſchen Diptamum 


a _ goet 


112 


md As aff iss (V An Niort Avanta nd a — ek a 


der / Dat is voorwaer eer te werftaen vande gheheele Fraxinella, „dan: van haer bladers die ed 
zijn / ende Daerom gelijckt Die Plinius * wel byben Terebinchus. % De Meeters en nbebben niet 
te vergheefs de wortels van de fen teghen fen Apoteen 


nut zijn ende van buyten opgheleyt dok met nacirecken butpe gbeuen / maer van binnen n afenoe 


| als daghelich vande Mupyſſtoolers inde Éinderen werfocht ende beuonden wordt / die daer s mede 


OOMEN USED ENEE VERVE VVDD, 
n hekken « 2 Fa Nd 


MR d ten heeft: men ſeyt dat door tverplanten ghe⸗ 
ſchie t/ t/ anderſins zijn pr malcanderen —— —* ck, 
ckinghe ban Tragium ban Diofc. 
Saedt / bladers ende gomme van * Tragium trecken wt doornen ende fplincers / ende alte anz 
ennen — shi / daer op gheleyt. De ſelue ghedroncken / gheneſen de 
wen/te we inghenomen 3 Den ſeght dat de wide gepten die mee 
de | zij e bladers / vechten 
decracht/ ‚want deſe planter is van ſubtijle deelen; 


Late verhalinghe ban Boomen, 


Struycken / Haeghachtich ende 
Kyjſachtich ahewas 


nae den 


Ze BE a er tv Amen SL 6 


2 


Doo? Matthijs de Lobel. nm 


Cafel. 


ſMaſtickboom. 
groot / met bꝛeede bladers. 
Terebinthboom. · epne/met biaders van Maſtickboom. 
ſonior 
Goriariorum 
Rhus Plinij. Smacke oft Sumach. 


Plinij alteram-, Cotinos 
…, Theophr.ende Coccigria. 


Piftachia, biftacen. J ghemepne. 
Glans ——— lafminum. gheel ende blaew. 

\ Lilac. Balfamum,Carpoballamum, 
Pimpernoten. ú ARA: di 
Siliqua oft Carobe. omeftica. î 
Cc aflie —3 oft Caſſie. Sqsbas Sylueftris, } Alpina. 
Noteboom. &fcheboom: Nux peregrina Indica, 

| Zizipha candida Monfp.perperam Venetorum. 


{ Sycomorus,oft oock is Alaradarachi A uicennæ? 
Vaccinia rubea & nigra,an Idæa radixꝰ Crakebeſien. 
Vaccinia paluſtria, Beenbeſien. 

Gagel vande buprfchen/ Fn Enghelſch / Gold. 
Ciſtus omnis. m4 33 


de 


rene ë 


Maſtiekboom Fu Latifn/Lentifcus Dioft. In Boochduptſch / Maſticxbaum. Au Franchois / Lentiſc. 
AIn Languedockſche taele / Reſtincle. In Sꝓaenſch / Mata. In Italiaeuſcl eatiſco. Fn Engheiſch / 
ictree. 


— 


— 


N | 
SNS 


* 


114 Beſchrijuinghe ban Maltickboom / 


xplobalſamũ 
vander apo⸗ 
teken. 


Cracht. 


Liquamẽtum. 


Boot Mátthijg de Lobel, nj 


Opgechte Termentijn-boomt. In Latijn / Terebinthus cum 
5 hois / Terebi n S ch/C 


gore. In Francho aeitfch/Cornica- -Grôbten Termentün · boom met blabers ban Piftachen. In 
bra. In Italiaenſch / Terebinto, Ju Enghele;/Tergentine _ Lätin /Terebinchus maior, Piftachig folio, In Itau⸗ 
tree. * aenſch / Terebinto. 


Bladerken vanden cleynen Termentijn boom ghelückende 
d Maſtick bladt. 


KEE 


eN 
— Al 
— A \ 


d 
SW 


Blieghen dff 
muggben die 
wt De Hoomd 
oft blaefken 
ſpiupten. 


de AEN 


116 Belſchrijuinghe ban Terebinthboom / 
tighe/ met cen glacfachtiabes verwe oft — ende die den reucke heeft vanden Terchinth⸗ 
m is dalderb Maſtickboom/ 
ende — * witten Denneboomt: 9 Dennek 
de vande Pijnappels. Atte keld erk hebben cen verwarmende vande) * y maken weeck / J D doen 
ſcheyden / ende ſuyueren. De 


l tE hd 5 EDC 
T 6 * Si 2 ſt 


we 1 — 4 1 
kend d ve dongh ln mb — me 


LE aff Cel 56 EN 


benaehs At EE Ova'N , 5 


verre 


| PGE PZ MENE VEEN VN BIV VOEREN PEMEEPNEO VEE DEEEDENE 


de vermorwen. — jn alleen — goett cah be pine inbe —— daer 
Ss TK AN rÉ fe pq £ k 

— enn ‚Gal. * 6 ie £ P3 Hars Ak ; É Za 

ben. De arie hebben oock eenighe vochtichept mact zijn — inden tweeden; 


ꝛe int ſy is ſoo heet / dat de ghene 
dieſe etet / Lerſtom haer warmte gheware wordt, Daerom doet fì y obd water malen / ende de is den 
Miltſuchtighen zeer nut, 


Sumach oft Smacke. Fn Latún/Rhus obfoniorum & Co- 
riatiorum. mn TE 


Sumaru * Diin 
pellienfin m; 


De vof geberen Beef beft olnte® wate. Sefa 


wats 

beſien die p van Rate merten bes bite df ——— ans —* 
— es ghebruyckt d Dat dock Rhus Coriariarum 

* —— Da De — if — konrechte del / — 

achtighe Par onware — — proe Oh le 
En enn hi oan Dores Delnb 


— 


Door Matthijs de Lobel. 17 


* — ON ANS) 
en ne G —— ⁊ * C£ tft keen — 5. 
IDLIIVVN3MM 2 g ht Ars J of fits 8 

pi 4* c. YA 6 { | UT —— ERS an Diof.- 
hdd hdd 5 he 1 at (rd a 6 hd 
ſch BIEN 
Rhus Plinij, Myrif oi Momen, 

Van Plini jd h ghenoemt eijn /d 

ERG ef Lt £ E. 4* 6 la Te En EE * Ps 
Ee NE GN TALEN cete 
ghelij ſen / ende die meeſt abe: — woꝛdt ouer al 

guedoe / ſonderlingh d Montpelliers / groeyet zeer ende canten vande 
te Lanus,f bb de tacſ — wan etende 
Palme geprtusroft Suiube. Lfapten groepet in geh ughe huyſ kens / ghelij 


den Cali maer het is — 
acht ende werckinghe. 
Diofc. Rasbeek heeft cen zeer pꝛofitelijcke ſchorſſe: De bladers 
f de Aca — Dwaier Daer de bladers 


U et —* 
— Ml Lac Kh f EN PP 3 


Me at 30 2 JE (4 
den — fa —* leef vande naghets d pete iet ven 


E cium toe ghebeuyckt wordt. Laet boet oock de felue wercken ende wort gheſtroyet op be foon 
vande eghene die den buyckloop oft roodtmeliſpen h hebben. Tſelue ſaedt shel: op alle — ghe⸗ 
hemae 


ewaert die van alle 
perbicingpe. Die benich ghemenat neemt wech de rouwicheyt vande tonghe / ende Js den 
witten vloet vande vrouwen. abef gheneeft de Op p gheleyt. 
Owacer —— — — ieden ſtijf / ende is crachtigh me ſelue. 
gheeft een go tanden beteken wort /om den ern te verdryuen. 

Gal. Sumach is drooghe inden derden, ende vercoelende inden tweeden graet / ende e Doet alle de 

voorbe werden. sar ht ed A 


Cotini sij in Gꝛiecks te Faafenhairachdabe 
J vlockſkens o oft tanfEens foodanich) — de hel⸗ 
etten oft hanecoppen gheſien worden / ende om 
—— —— — foodanighe bloemfens eft / foo 
iſt alſoo oock genoemt gheweeſt: Dwelcke op dop⸗ 
* perſte vande roykens / die vijf cubitus ende meer 
9 fide aecrolt ft racgt) Die ghetijd 
q vn WO cans wigheſpreyt / van —— ghecrolde 
Sl 3 De el) ED NZ hayꝛkens re minder dan vande nſen / 
SN ZN 0 SS =d rofachtich (wert: De firupek ende tacpe vopkens 
ONE 14 7 — zijn bꝛuyn. De bladers zijn rondt / dicke ende ſtijf / 
ke GAY eN — die vanden Cappers ghelijck / van verwe ende 
Die IS reucke die pe Daden oft Lerebinth-boom 
niet onghelijck. Snden lande van Orenge / vier 
mijlen ignon / ſoomẽ nae Air gaet groeyet 
boomken zeer oue getij Wp hebben tſelue 
oock ghefien ontrent Beron es 
— Waa door wo te meer di / Dat 
— Matthiolus van ſoo aerdighen welck 
E 7 3 ghebruyckt ende vercocht wort / om Daer 


us Beſchrijuinghe ban Fiſtiken boom / 
Fiftiken-baom met de bꝛuchten ende haomen. Au Latijn / P 
An Ftaliaenfch/Piftachi 


—— GP 
LKC 


iftacia cum corniculis. Therebinthus Indica TE 
‚ Jun Engbele, Piftaches ende Fiftikes. — —* 


vj 
2 
—* 
— 8 
——— 
ld — 


— 


Bf. 
ERE a 


7 
NNS 
5 AE Cd) 


BSN 


—— 


ET \| 


eN JD 
— PA, 
—— 9 
— ODO) VE 
EON PAS, | 
Net, Ö 
ins 
7, — 
4 
4 
>, GOE 


IN 
Te STN he, 
EAN: 
Dm ES 
— —9 
AS 7 F 
ZA 


, jaN ( 9 
F — lij 
ed dsl - 


ad ) 
JC EE 
— — — v/ , 3 


Ki 


RW SEN 
NN 


( 
J 
W 


BR IN SN N 
JñJ 


—X 
X 


AN 


S U 

Cracht ende werckinghe. 

— naghe / Maer met wijn ingbenomen / oft gheten zijn ſy 

geer goet teghen De beten vande flangben. Gal, De vruchten vande Piftacia zijn eenichfins van 

ſubtylder ſubſtantie —— ende wat reucke. Sy openen de verſtoptheyt vande 
Lid Je Se nr CHEF. ‚ Ee, 


{ J 
Slans vnguentatia, Cathartĩca ſiliquata. 


kanten he 


— 


ee ee 


ied ikan 


dike 


Rn TEN A, 


ki 


Boor Matthijdde Lobel. — ais 


 steerkent/maêr gheheel leerachtich / ghebuychſ ſchorſachtich / laf van ſi 
men ireckende ende drꝛooghe / Deſe wert gheſchoncken eerſt mijnen meeſter R 
Lilac. 


| | ondellet / daer naer 
mny / ſoodanich als wy bier de figuere gheuen. 
El iet * ilac 3 


comende. 


„Syringa cerulea Luſitanica Lilac Matthioli. Syringa Italica. 
oe 
% NAD Js 
(2 


(AZ a 

5 WES 

—— — BESS 
— — 
En 


* 
* 


J 


AN A 
Se \ 


— 3 


— 
mt) 
— 


* 7 — AN J 

h res oid de N * — 
B ana en nen ſtaen zeer vele bp een / Die eenen zeer lieflijcken reucke gheuen: de bladers 
Es en Pop ghelijck ſkens groeyende dien vanden Sumach niet onghe⸗ 


120 Setthrüjuingbe ban Pimpernoten / 
lijck. De wortel gheeft veel feb vt s lengde oft meer hoeghe Deſe er nv ter 


Ri 


Syring ga Iealicas 


% Le a fan 1 Pen: VOOK <1 { 


Def plande beef den n:d — witenden wel 


rr Oꝛenge oft 4 —— ————4 


van n oochenami zeer wel botent. 


— 1 mac Madd 4 | wurn 


“Pimpematei. In Adn lodendrum Pini In oe wduviſth pine zn Francheis, 
Baguenaudes à patrenoftres, In wim: Piftachio ſaluatico. 


in iallen is —— ſchint om he in. geer laf 


bien vande Brionie oft witde- Wijngaert geihck / 
taphylodendrum Plinij te weſen / die nochtans 
hale datde bladers heeft — Acet. id 
grochtt oocf vele in Switſerlant niet verre v 
Baſel / ats een boom; op (eaf wekl offie 
achtighe plaetfen / lancks de riuieren ende Gapnen/ 
ghelijck de Vuer / wien dat hp van gheſtalte ghe⸗ 
tijk is / oft emmers den. Terebinth ‚maer De bla⸗ 
ders zijn aerdich fijn / ghekerft ende bouen ſpits. 


da — ef El Ee She — ⸗ A Td) 4 
—* alen hj K sbr ve nipt t po , ———— 
hk F 
Geel Bt 2 Jans | broot. 
Deſen boort wordt byd & fs vee fragen aleen comme —— 
de haeuwe fs langer Da ger/platende er — eenen hoorne / de welke Pli- 
nius ſeght dat zeer foete on en/en js, Deſe * zeer w den ghenen die ontrent Men 
—— U, 
Daerom moeten entons Beeren ouerfetten Suc.1s. van 


de ghene die Zeſtam — vanden — je, 
Sone / ſelue lante en heeft gheen cleyne ghelijckeniſſe met de 
— 7 BE 7e eh ghefien hebben inde 
nvan Nederlant. Lfacdt en is Sbladt is beupnder ende ron⸗ 
Dee/tblabt van Corinosiet zeer ongbclijk. 4 
a 


Ban deſen zeer nutten ende pꝛofhtelicken boor moeten wy danck weten die van Egppten oft 
En ear welcke dat fp den naem ip — ten ge dat hy comen ware van 
(eerachtich te —— 


gig en de Car 
— wel rieckende / ende de 


TEE 


3 Dooꝛ Matthijs de Lobel. izi 


ZON \ pg var pere praat. Aräbuen ‚Cate Gmilis 
7 * u Neerd * 
Bijns got. n Tati / Ceratia (lt ua. Carobe à Chal: In pes 

ĳ ee tg on an Je Ô In Franchois/ Callie, 

—— anchois / pre Pt In Dpaenfch/ Algarron mas, 9* page ch / 
Sil De Gazóbs, n Enghelſt ek n Enghel 
danae, ilique en 4 nab ſch —— Calff Role 


Nn 


> 


sj 


—9—— 
ID 
lp 


STN Ne 
AK ) 
— — 
BR 


— —— * pn Ë é O4 
— 9 = 
SS ' — 
=S 
Op 5) 


8 — — 
Re nn: 1/07 * 


>= 
S 


San 
Ke 


— 

S 

— 

SS 

S 

F 

SEP 

EE 
4 


SSS 
ES 


— 


il % — 


vele/ van ſe & État * * —— 


fes oft f f js / ende food righe ale sereen ende geer ** F 
* ee , 3 JR * 1 * ende omigo/ de zeer 
jes Herbariſt de — an vant Hoppe · ville Norman, : 
vacht end — inghe. 
Ee ar adat afst. 16 
de oft ionck * | zouswen ſonder perijkel oft letſel mach inghe⸗ 
nomen gworden / om door camerganc 7 te * de —— cholerike ende waterachtighe 
meure cn, h Meſue. Calſia fi- 
inden eerſten gract — ca nd el De cholerife ende 
vock ———— in witer han / ende is geer goet —* de —5* die wt ſulcke hu⸗ 
meuren oor ſpronck hebben: wa 
bloets ende cholera bꝛeket. afie doet ſcheyden de heete gheſwillen vande (ongher / booft ende Fes 
_derende verſoet die partien fonder eenich bijten. —* verſlaet den —— met fap van 
E F eoft Cicoꝛeye / oft Naſcaye / d hok | — ——— —— * Laſſie ingher 
de — hitte vand d En uE aldaer igroer vand ſt cet 
Caſſie m d ſch lle ende fi ipen / Die van b bli ende 
drs CE Re - tghed CVE an one iſt 
dat di she dro kn Beich ts, foo fatmen. oe Gark nerd 
den aBain er 2E “a 
Av 5 ap tas 1 6 € *8 Ee AR 4 ARTE 5. — —— — Iſt dat 
* & LÂ nd 9 add dà ne we 8 ar 1 1 — wy 


Molle. 


122 Boren ban. Motie Clufi ij, 


* willen bringhen tot tot | — 
n. Maer midis dat de ge traegfelijc De met ſterck fur ach wat feber, nia 
pe * us o oft 5) —— 


—235 bie —3 nag ge. Maer de cCaffie purgeert eden — kene 


ob ene flijck ende onſorghelijck / Dat alle man Gp ionck 


—* 6 Pf Fol * 


ft oudt, e ſwangher vꝛo ſelue ſonder eenicl B perijfelmoghen innemen. 


Molle Clufij. 


Dep heeft goet ghedacht / dat icf bier foude las 
ten volgen het Dolle vanden zeer vernaren Hers 
barift Clufius beſchreuen / om ons pere dee ens 


ANA, 


r-af de 

Heere Bꝛancion mp — tfacdt. ende (oo € 
zen ende mede ghedeylt. Wy fullen orgie 
woorden by akg Cluf, Dies de reucke 
vande Venckel doet mp ghedincken ens boom⸗ 


uen ende — —— — cete Die 
noch teerfens waren) hadden den tronck kn —* 


De bladers ſtonden vederwijs / die vander riche 
ghelijck/ maer veel minder doncker. groen / ghe⸗ 


VEE 
wl END € Í É. PP 
Lid Jr t La 


gee Ed 1, 
vt gh nachtich⸗ hd 


(A Deet 7 
F Ks kf PN Gs ahofta 


8 —* KA 
— — Li 6 


van 535 bern die cen — (famen- (ree 
kende cracht te hebben. De vrucht daer wt (da t 


als een peper-coren Left oltachtich/ met een roode⸗ 
chtich velleken becl de druyft ij bp éen hanghende / gelijck men Bier by de figuere mach ſien / 


je ick d dleuen liet fent Wat bloemen dat fp erijghen en weet ick niet, maer 
— Auteurs willen feaahen Dd dat fp cleyne, zijn / ende Die vanden Wijngaert gel, efen 
oueruloedi 


Dalen / hdd ab vel hij 


—— die vande Indien gheſchreuen hebben maer principatck Ciecça 
— — int ʒiꝛ hek van Deerfe eel vander Chronycke aldus gheeft. Lands deſe 
ghehe men fien fommigbe g e ende oock cleyne ne boomen / die — — 
foo zeer * epreſen / dat metten water daer ſy in gBefoden beeft de pijne ende tfioillen vande beenen 
Benomen wort daer mede gheſtooft zijnde. * — worden zeer nutte tantſtoker rog 


maeckt. 
fod oft wijn /oft ſeerg ftas oft bonich, ——— 
den J * Ber tab hi / da ſy ed ab pl ' € 1 2* 1 Road 
Sommigbe feaa ED Baer in de blad no 5 gj Feber de pot 
— — de of ſp kh bben / ended. eh die vitis g frals icf enk 
ane. a 
— beeft frayeren dan ſeke ß 
datſe Jaſmin ghenoemt is / foo weet te eagen als ecn ged 
— ard entel digd jee un jet pit bloemen in pe nti ä 
7 — * en 2* 8 al J 


Dn PEES TD 


Doo? Matthijs de Lobel. 123 


Gelfeminum vulgatius Tafminum; Get Karmin. In Latijn / Iaſmiĩnum loteuim, 


z h N 8 — 
— — AN 
Mi / ———— 


— 


— ZZAN 
NAD BS 


EDEN 
\ $ 
A SSS Û \ 


124 Beſchrijuinghe ban gele Jaſmin 


worden de 


die den 


Xylobalſamũ. 


Tantſtokers 
van Maltic⸗ 
boom. 


Carpoballſa· 
mum. 


varden 


Traen ban T 
Terebinthus. 


excellente 


ET EEC 


Door Matthijs de Lobel. | ij 


Xylobalamás 


Carpobalſæ · 
mum: 


beten van 


Bouen de verwermende crachten die de 
— — 


126 Beſchrijuinghe van Sorbenboom / 
Balſam heeft / verdrijftſe oock tghen dat de 


de* Pon heeraukk aur 
ſubtijlheyt der Deelen / met welcke d Bet heichd Ron) aBelijct ls Beà je 
ben:meer widryuende Dan verteerende. ata’ geta abe date oocf de freeride 


nighe b itter heyt is waer met 
Sheneeũ de —— Mies dat het Pedi is ende van fubtijle bee vibe oock 


Beel falue ban ——— De ſalue van rooſen ſchijnt hier ih Ke te zijn teghen reden / 
—— Aat De J her Aur —— 


n van de + maer * alue van roo 
} ghemaectt: S i es ken 
„1 ple * 


ende olie helijck heeft Dioſe fen y ded 
* —*— ende * medieine was, Dier ti Eend gheen abebiftilleerde olien 
Alchemi emiſt ſchte ghediſtilleerde Dalf dot iycker — genant 
ar 8 b⸗ 
iere der deelen. —— 
Verteert alle rauwe pane Dat is / de — verteert de rauwe humeuren van 
ſweeren ende —— 
— pi Keri Kl GA. Et PE 5 * 
t end, d oper d De De: oi ab t d ſtoptheden / verteerende rijpmaeckende nde — 
5 — * wort in de — * venijn ghedaen / als zeer 
crachtich weſende teg ſch t van bet fenijn / ende maeckt 
de Balſem — — 
Ere de ſelue cra 


droogte behoeuen. 


—S In Latijn / Sorbus domeftica, Oftria fortèᷣ 


chten. Wanth ou 
ooftwonden.] Want het droogt —— de wonden des —— die zeer — 5* 


Sorbas lueftis Alpina, Fraxiaus babula Dodona, el 
vas, F n gen Sh ende le, an rp 


J le 
RON 3 Ie el 
— Sif — — 9 — WS 

— 


a 


shoig/ / Cormier la lauuage. 


9 


db inten: 
en h 


ij — —* 
— 9— 14 Zl > ch ld 
an Tie d 4 5 dNNS * 
ERIN 


-e 
A 
am 


5 


e 
CG 
5 


va 


— 
SS 


4 
— 
8 


— NE 

8———— 

S SS * 
un 


2 


tee Pda aen 5 


ote oft Okernote-boom. In Latijn/Nux Tuglans. In 
remde: In meren reen — Pein upefeh/ — varieer unt. In fran 
Eſchenbaum. Fn Franchois / F In Spaenſch / —_ chois/Noix ende Noyer: In S —— In Ita⸗ 

ae ane Fu Italiaenſch / Fraſſino. an ene laenſch / Noci. In Eng! —J———— 


—S k ï ſaedt ind Apotefe Lin 


CWS a ben Ga * IEC ASC € 
| dat iste f Desh ohe / om datd “Doghet-onghenghelj ie 
Bijt is fen ende bitter, — 
Cracht ende Zetnahe 


— aal p vw nù bl h / met wijn ahedroncken / oft — 
oft gh ſtre ke — brik al Cs Gaf * Aſſchen van Eſſch en ſchoꝛſ⸗ 
fen obebzane met water gbemenat — — zee ende ——— ſcheurftheyt / 
daer op fs en. —— ende ſaeghemeel van geen ghedroncken⸗ bars feght 
dat doodieli dis. Se weet datter Deil 


Bers | Di ene 


ahkeneken Ak zalt sh 


„128 Beſcheijuinghe van Notenboom / 


nen viant. S Det moghen zijn om datſe den onuergiften lichacm die qualiee —— 
ſoude gh h bben? V deſe Boom is den ——— aen 9 
— ne inde fee ſy groeyen / leuen ende ſteruen. Din Gi is abefen 
gbeweeft/als vanden Geneuer-Bout ghefept werdt Dat Door cen ſet jn (acten Joude 
— EE tin gheſoden hentai Aſſchen 
v n woriel doeckſken gheknoopt / ende nat ghemaeckt / opent se 
daer erop ghe iept/ € EN {Kva 
daer op te asen — daer de ſchorſſe/ —— ende bladers in gheſoden hebben, — 
Beren De Doof hey td Aad: fanaben, —7 nde Ef 


LL 
* AA BAN Ar Kes * — 


af weyachtighe vochticheden / ende verweet de: nature om 
— “Matthiolus verhaelt dat het febupmachtich fap Dat vergadert wordt van t groen 


ne gd gel yt / met alſo celf pe vanCiclan / WBijn- — — 
abe soepnich balie Ht * it e pe Per aact : € * 4 —X * bj 

de eel Behr pees F Zen at ijs *4 „Af ffe ba hp dooi 
in beyde zijn ooꝛer 


ſaedt van Eſſchen ghenoemt vanden —e— Lingua auis, wordt gbebrupekt in Diafaty- 
rion om dat luft gheeft tot < B Tis poef goet ghedroncken met wijn on water ende graucel wi 
—— 


Note boo 
De Noteboom woꝛdt vele gheuonden ende is den finden zeer wel bekent / hy beeft geer groote 
— bladers / die vanden ft Eſſ erder 
te Santorie niet onaBelijc / wiens noten op eenen dach in defer manieren soit abe 
boot worden: men ſnijt af met een mes de spp ſchellen ende ſchelpen vande noten / eer Die 


2, ok 1 J LC ef * r D t fp nie iet ſw ert en fou —* 
aden / in ſch aer water gheleyt worden ende acr mede gheſoden cot dat ſy — 
J Al beek > hv Art LVMI BE MET 
kens in (prop Dat van claer ſuycker af ktend gheſoden is waer dat ſy dan in aun worden 
Drie oft wier daghen / om dat fp iſuycker ſouden indrincken. Ende om datiet fupefer wederom raa 
ON TER ne DET ONDE EE 3 — 
Eracht ende werckinghe. 


—* et mut) cholerijcfe humenren genererender 
‚de —— mafende. Gp zijn oocf ſeer qr cede 


sterf ab p y als en oocf feabt. Noten met upc ende 
vygen gete hd er d de S d — pn — enen J 7 
Pie De gheſchickte Apotek Eletuarium van Noten voor —7 
ú * te en de peſte N ve £ yab p Pad 
ders — Soul drie vierendeel loots:Defe dinghen ſtoot tf met wijn. Sponzen ved 
— pe PA — ghemen trg n goet ghelents 
rn 2 dst | D zat 7 € 5, nt 
ke —— — * * — Fa 6 (a à n / ſout ende honi 
zijn feer goet ghelept op beten van bulle honden ende menſth en. Spaen —2 
7 tas Be MEE ne — 
ng La —* ne (ak steel ee sb wee th daectt 
Li hd | — * * — — a nsaitndie 
— Je Lai * Ca no (C achimctel/ 
ain lg De ſelue/ maer van. — VD 
teghenh fetwevallen vanden hayꝛe / Alopecia ghenoemt. Bande — — 
ſt. O eg ger —* | hd”, er zijn. 
tet Loocf ghemenat zijn ſoo trecken fp de ftercfhept ot. Noten gbefieoten verdrijen —— 
Boa A lich — gh { vt EN Dt en olie ghemaecki/ demen h 
lies —— van — stegen oan Ofeme vanen 
Akasa o Mols Ni kk Ad ME Cor 


—* 
heid d | had bi (RAA idaadhd hed dddddt +AA | 1 hed 
nies 


ENE 


Indiaenſche noten. In Latijn / NLux peregrina Indica. 


WiWeſt Indien worde een vrucht ghebrocht bied de Okernote foo * sd is / dat wp gen 


anaf. var / 
keda meynden, JEE 
ONJ C * * EE * 1 fimaf 
ich etelijck was; ve note binnen witachtich/ ende de 
nde € fanic bbend fender eni gie De fh d gent * Dees tse 


4 


dicin D.Launzus sberonden 


30 Ar af aWa asterd: se Ai ad WP nd 
eN 


pe bd ee 


Agsode ende ſwerte —— In Latün Yaeciaa nigta 


bas 

Zizipha candida dend va um, perperam — rijs peritioribus. * —— inarofn Germani. Myt 

Venetorum ——— zedarz th Auiccane, An Poss _ thusmontana, Vuav iin n Franchois / Au⸗ 
tugeis / Arbol parady{o zelle ende Airelle, an Frats —— ende Vigna 


Bell U Ortſo. In Engheis / Wortelberr 


N= tE A 
je RE PED 
NGE A 0 
ZNA) 


Z 

* Z 

E Z 

4 
— 


—— 


2* ra er. 4 RN Br L haf én PEEP. At, 
ERN * { ij 4 — Talebeſien⸗ * AR pi — 
daente SEARS BH hdd | € ! J oft CDE 0 Ï versn —— 
maer ronder. De —* hen ——— meer opa oft Gamen. —— 
heat — De wortel is euen h houtacht er cruppende met ſaſcunge 
— — 
— * EPA moed bee é à NT — 
oBennen van 5 heol f datfe (oedich groeyen voortſ brin⸗ 


—* emt eenbefien —— — daer — werpen ghebroe 
* 7 Be en: de — gheboꝛen / de welcke de roode jol 


£ ie 


1 J 
Ld Jt et ds! pes) 1Ë var 
PRN J — 8 De blade 


del B — Dero roode been zijn — met tipfens afeplec,s met eenen fwa ende 
tſamen treckenden [mate 


Veenbeſien. In Latijn/ Paluſtria Vaccinia. 


Oxycoccon Cor- 
di. Potexion Daleſcampij. Rhus (yl.Plinij-Dilfio:Acinaria 


Daar Matthijs de Lobei. J 


Marriſ h whostes. 


—— 


fch/ „Gagel vande Buptfchen. An Latijn / Eleagnos Cordi,Myt. 
tus Brabantica quibufdem. Anglorum Sold. 


— 
— 


Oes 
——— 
ne 


9 

J — 
* \ Wife, 
25 9 
Vr 
— — 

— Oe 

Ln EE 


SS 


SN 


Ciftus, 


132 — — ban Ciſtus 
— manneken Hypociſtis. In U 
— Ciftus mas s primus ae Slof, ** eld Citus tmanneken met ſmalle bladers * LZathn / 
Efe angaftifelius, Ciltus fecundus Claver temag 


=, Ty Af Kd Se 
\ AN 45) SA \ 
DA 


in Nederlant meer dan — tine pe * ſoo byden edelen Heere Jan van 


—* 


se hed ' —* 


Ciſtus manneken met ſmalle bladers. 
‚Citus ‘mannen ende de uweede foorte van Clufius;is een mede-foorte vande voorgaende / we 


groept waren. 


us manneken ende derde foozte ban Cluſius. 
——— beef Clutius noch twee foort ten gheſtelt / waer af — wel alſoo veel ſchue⸗ 


& ) Se kAddadd 


Griectende zijn / (ef teccken alleene dat dem onder dander forten van Ciftus wiſteeckt. 
p gh van Conimbrꝛe / ende oock ontwent den Zeecant / 


LOT df 


see de —* Claus befchrijft. 

C ftus revers vierde loorte van Clues. 
—— ſch hooghe / met ronde 
ongeſneden blader —— gherimpelt er zij D bf zijn dier an Pander foor 


dee wel — is, 


44 — idd r ps, et 


Ciftus manneken plat ter eerden ligghende. 
geuenden wordt / ende alleene van⸗ 
gheuonden op eenen ſauel⸗ 


€ 3 ' Ld 
Mate * Oppen je 4 4 Pf er EE Nt 


—— Eea ortugael byden cloofter van — mijlen 
inter 


ſonderuͤnghe 
—— waer dat hy tſaedt Beef gheyluckt ide maendt van Nouember / ende met hem 
Na & En Sa ne dansk ik ‚gende welcke 


| — et ee NE 
dbeaune⸗ 


* wd 
/ * 
ber ANNE 
be SN 


Te A ú 


co annet cht Ae iP NT mA) 


” 


Door Mathijs at Lobel. 5 


Ciftus mantteken plat ter eerden ligghende. Ciſtus masfupi, — VEL 
pus ſinuatis & fimbriaus folijs;Ciftus mas quintus Clulijs vei PAIR Syatuſch/ RXata epa. 


— 


AE B 


(7 
AAD 


Ne 
— — 


be | * F 
| SED 
GRA DIS ies 
— % G 3 | 
—— INT ZE) 
ARN NAD DEN / 
EN ENZ —J 
4 Dai ORNE 3— —— 
— —— X 
— — 
DD * | S 


EN 


Halimus. 


wordt: nae 


4 Beſchrijuinghe van Citus, 
Eiftus twifken, met be bladers ban, Vee-WPorcelepne. An erde tees 
Cha Ciftus femina folio Porrulace matinæ aut Halmij Ciftus folio Halmij ſecundus Ciufij. been 


NI 


NT AS R IK, È d | / 
AN 7 nn — \ N he — — 9 


8 AN 
) J 


A | ev 
al, —— 8 

STN 

* 


werde Ciſtus met De bladers van Halitmus- 


$ n ———— nd 
_ D'ander Cif is langBer dart D'eerfte, beeft ſtij 
£ € as am? Po 4 As fas 1 £ c KR ED Sate h Cie 'N EN) 


* ende meer aheribe opden rugohe nochtans kee grijs ende dorre / oocf fiierachtich ai 
men treckende van ſmake. Van defen en hebbe ict noch bloeme noch ſaedt gheſien. Beyde de 
foozten groepen vele in Poꝛtugael op fanbtachtighe plaetfen ontrent de Zee ‘aheleghen vnder de 
Heyde, pipet ene eſien en hebbe, 

È ik — n Lau * 
Ciftusmee de bladers van d zeer vijf? 
— —— die * mal ende graeuwe bladers — — 


—— —* 
{ * Morres BED Ae IE Tee 


he ommen worden — cort alle de std die ick 
rſach / hielt ick woor Sancnder , kdie met on achtede — 
ickd de bl die ick d l ſach (eid Ad jnd de ſelue —— ern 

b Be r ier mij 


ELLE Af | Balen É * 


ſen vande ———— — 

__ Citus met pe blader van oane 

Ciſtus met de bl amc 
(epne end 5 ide bladers groepen die grif kranen 

ch minder, end b ab ste van — cheyt ende fout 

tſamen treckend /De bloeme is wi loedich ar — bie —— 

van —— zijn / met cen —— biete inde middel : Mae de welcke cleyne bollekens 

ee aſchgraeu ſaeyken light / dien — 


dhl 


884 Er 
a, anr: 


land he bid Ad / 


Citus met bladers van Lauender. 
In Latin Ciſtus folio Lauendulæ 
Clufij & Valerandi. ; 


„Citus met bladers bande Marioleyne / 


aria 
„ende fchönt te weſen Helianchon van 
Sauove ende Dolfine met witte bloe⸗ 
men. In Latün / Ciſtus folio Sampſuci. 


Ciftus met witte bloemen / ſei⸗ 
Be ſoorte van Ciſtus met 


Der: 
Fn Latijn C 


— 


ioranæ defluxis floribus, 


5) 


DIA « 


Ó Yo 


— 


AN) 


AN 
ZA 
) 


536 Beſchrijuinghe ban tleyne Ciftas, 


Citus met be bladers us. In Latijn / Ciftusfolio T Cluſus Sit 4 


Thymi Cluj. —— * — ij. Citus quintus Affatij „Sel 
Benfum. Erica Chtyſan nebemis —* ij„Se — Meal. 


® Ì 
2 Wei «+ —* 
arcade Mi de hai iden sad 


Rek ri Antal Den hik min Oe B et len 


maer minder/ende fonder bruyn roode vlecfen. 
ſaet en hebbe ick — wel gaede gheſlaeghen. 
ol Ciftus hebbe ic alleene — int wuerſte 

an Grenaden / aende ſijde van Caſtillien ende 
— a goctde fette op ander - 

voorfende Ebens fors 
sja) cl abeuocaps te * * naenolghen? 
de foorten / 
fmaecte daer mede ouer een cont 
Deere ——— ** Ciftus 
ban 


AN — eerſte is cen clepn plantken / met dunne hout⸗ 
achtighe tackſkens / plat * deerde gheſpꝛeyt / ende 
bladers dien vanden Heyden en Hyſope * 


groepen op D'opperfievan? 

de lacken / ende hebben vijf if bladerPens inde mids 

del oock draeykens ghelijck die vanden Heyden 

Sd zijn fomuijts — — eck. 
ſaedt is c 


vanc 5 
A) wan bloemen ende ſaedt / maer DE — ge⸗ 
ag) vanden Ciftus metten 
3 Beel dunne ende ſmal / die v 2 


Er 


Î 
1 


u Boot Darthijs. de Lobel. 
Sf APEN POOT EUN pn 
sop ers ghelick / grijs ende van ſmake ke tſamen ———— mas 
eaf hatte ſen büde fx ascites R eed — 
7 id 4 ry idd 
Bepben Plop. An datijn / Helianthemon. Panax Chyroniun 


de je ey, — * ej Go 


WD Y 17 Nn 
AND =S 


2 


en D 
\ yv OS S N 


_ oor eert fed Bad * cleyne Ciſtus moei ghehouden ** de plante die van ſommighe 
rd 


%oor Helianthemon Pl — woordt / van ander voor Panax Chironium metb 
dien vande ——— reckende 
Bn Ee „on ra —9 de —* op de Sexen groepen, ende de bladers van Ppfope zt Dep 
y geel is/ ct 
* fabel Due tbe baren Sora aurea benoemt wordt. Confolida 


Jaerlijc 
vote iſſer cen ander, panden * — van deſen / dat ick gheuon den hebbe acnbe canten 
ijng 
min arn recht zi et 


Lid MEEL GD / 


— * ——— ——— — ie 
Hyſope / met eenen € Eend en ſi ke. De is bleeck fte tachtick weken mos 
— — — ige bolekens bie 
grooter zijn Dan — LDI, En lien heetent Turrmera — Tuemern lee 
Pan Granaden Yerua del quad: Hyſop Fis 3 del que 
— El Weede Ciftus annuus, nl 
Die poor faa Var: ob KanA * eenen. | — wije 
Sier Ae n Ciltusteh nis / ende is Hr eenen Poet h — 
BEE en | Dm ſteell ens 


138 Belrhrijuinghe van tweede Ciftus annuus, 


Jaerlückſehe cleyne leeghe Cittus mer vlan i 3 
woilghe. an hera, Gülbesammaus lie Selis eren — clexue — — van Ledum. Ju Batu) Ciftus annuus 


ij nt epden ban Citus Ledum. 

Ledon waer aen meeftendeel de ed inden fande van Languedoc bp — 
peet — ſmalle bladers / cleyn ende oncffen/brupnder dan Die ——— 
blo emen zijn wit / die vanden Ciftus ghelick maer minder. — — Bilſen 

— — driecantighe en 


} ” zt atrauerd 
£ Kaffa Fa , EJ) es 


Door Matthijs dé Lobel. 19 
ee Bände onderfchepden Ban Ciftus Ledum. 


Es ein í 1 4 u 5 Hyp en 3 * ij 11 1 ar 7 Hyp ta Tad q 3 Pal AV od 
k CA ed AE 
ni NN A KN 


Jd 
4 
— 


4* 
X — 


Zed, 


E Citus Ledon met bladers ban Myrthus. In Lattzn / 
iſtus Ledon Ruſci,aut Myrthifolium. 


de dn OREN A 


ee A 


7 ende Florencen — — es id * — en — Rm üú lijck 


142 Beſchrijuinghe ban CluGus, 


Es x ZU ** * — 
* EA 10 dt sle zn dn oe iid de tf | iypofp * Ds 
banch ghelujck ) nengherhan ſchey den CiſtusJ edon, die zeer vele 
SOlbv w ver, as afke 

—— ARE — Î un 

unghe wy volghen ſullen / ghe Es A € , ne ER dk 6 ſchri⸗ 

oak * ghen befchrenen 
den. Dacrom moghen de dief hebbers vande auyd en ſouden moghen beſchreuen woꝛ⸗ 
* — — — 


0 


— 
VN 9 
LN AN IM AD 
7 NN 9 —4 SUA — * 
SNN, PSS 
—— 


— * Ak enn 
hik zint ii om kek ek ip ht RAAR Dd ca 


Door Matthijs de Lobel. 4: 


ak nntian tt 


"ef DT adt Faa Pr 1 O1. 


Cweed n. J ij tin / Ciftus Ledon populnea baud alter , cultu * 


ee diuerfus. 


Ie — 
AT en S 


ea UG AL, IN | P] 5 * 9 * Pr — 4 


—* 


anderf rated — * den anderen niet on⸗ 

J —I “Bede def lj groepen — —— Sierro Morena ghenoemt / daer ouer moe⸗ 
Uſbonen Sp worden oock gheuon —— ſommighe bergſ⸗ 

traag Granaden gheleghen. D’ eerſte ſpecie wordt vanden ingheſeten aldaer Xara Xar 

ende Xaron ghenoemt: van die van Gianaden Kara- eftepa, met den on naer; bat. de —* 

— laren Cts wifEen noemen gbefeten Xaguarga ghebeeten. 

E Derde Ledon. 


— — Ti ELC 


E maer de felue 
E sons chde meer ander — in Vederlant van tſaedt sma dat ‘wt — metten 


F vanf J pn hed VRD] | 
5 Ma Cf Pe EN St 8 4 Pp 


€ 
van groo 
Die van Deerfte ende tweede — coster dan van eeniabe van 


k ae kben igh 
ed eenichfins tuytwijs van fatfoene / de welcke € met d e ionghe tacten met een — ende 


€, J 


— — blo — ist it / di den Ledon 
* Ciftus Led Deanlier his es ste 
B ———— derickenh f d el 
4 gen Beneden van dom Gallicum ,„ maer Beebe 
ee ooghe / iae dickwils meer. — inie ded 
à E ep Vierde Ledon —— 


De vierd g chſame / haeighe ende witachtighe 
acken / die meer d bitus lanck zijn, d mengen 


Hi 
Ji 


Xaron. 
„ Xaguarga. 


142 Beſchrijuinghe Baniiij.Clufij. 


Ledon iiij. Clafij In Spaenfch/Ardiuejd, Ledon vij. Clufij. 


ik D Ei 


AAN 
in NEZ 
\ As 
\ 2 F 
8 » 
3 U 


SE Nen 
— 


ASS 
SS 


— … 
— — 

———— —— 
En 


— 


a, 
Gan. 
—ãæi 


ſoorten van — zeer nae —* den bladers van Ciſtus wide maer ſmalder / tonw ende 

ſwerter met een taeye vertichent befprept / tente, n 

De bollcfens zijn cleine / met — —— in foet fcb —— oaf: 
van allen. — Deſe foorte en hebbe i 

ade S. Marcin del Caftafial —** „waer dat vanden inwoonders Ardiuc) 6 —— wodt 


—* 
* E as k sakelsieks 


_Quie en mal monte va,y mas no o puede, Alomenos rvi 1 COC. ‚2e iste ſegghen⸗ 


Soo pluci· De⸗ 
ſe pl BF eer — de af ſe yt t l t 

reel Ledon — mies doren voor bringhende veel tacten / aſchgraen van 
zen Laden anr isd. trajet Pe 
en et mice y dopperſt ——— 
enn A nen g ge 

Viij. Ledon. J a —— 

— (ft voorg ken ſtaen wijd 
bladers zijn dunner / de welcke bouen doncker. groen zijn ende onder wi an fatfocne d bie vanden 
—— he tache se —— in.De bloemen — 
de eef fo kf an suf. R proe ideeen 


È 
—— graeuwen fiende. Deſe Ledon marijn g 


heuonden op de ers ban Hal ard 
nenten Tagus bouen Lif bone / —— de bladers van B 


* bd 


Ix.Le- 


hd kb nb ict 


— 
ze 


B ast eol 
dU, 


Ledon, Iz, 
e£ ODIS 


8 


A: 


Dn” X 
— 


F 


dl en 


Ed 


Ix. Ledon 


Us Beſchrijuinghe ban Tedon, 
derd s Tw pes — bladers kan Aoofmarin, In Latin, 
ps archiold — 


Kd 
meet afsher bf In vueghen dat de Lad n tend 
—— —— TAR Es n EN De, à 8 A eeeh Aa adt ——— teck 
op de berg Doc en PROCTER Ci Dd 
ru Om (Ro es s 13 4 *8 (ÈE le JR …J 
gaeren/ Dan de Calohiers / dwelcke zijn De Grieefche DMronie acre gBeheete — 
lignus sf argens ed Arad PB beren bep CG | 


werdt Le Ledon met — van Woofmari Ln 
—— — Ledon alfoo a e felden gh ef tact chti⸗ 


— 


trocken zijn. De bladers zijn faded dan bie vander —— miet cen buſſchen loopende ribbes | 


Effens vaſt zijn / van verwe de wortel vans — 


wi d € he id Le 


de Mee terde lieflhcken / gheduerenden f die van Auerreone m manneke 
niet onghetjck / ende eenen fpecerijachtigen famen-trecEenden fmafe dien: Sitroen ghelijck. 
perfie ende middel vande tackſkens g * bloemkens in buf Pens langher dan bie van⸗ 
den CiſtuslJ edon, ent LI. > 1D PERU ï — eyen is 
— Siel. Dit Ledum wordt ín B gheb ruyckt teghen de ſchieters 
ende motten / waer dat als ed rie —— ich groepet. 
met bladers ban 


en boom 

D wtterſte tackſkens —— vei soa in iden enn. bende fat atfoen Die 

panden Ciltus ghelijck. De bladers zijn oock gherimpeit ende lanckworpich / die vande e meer 

Stam rie onse maer (nt eppaafevande tacÊffens groepen 

ej te ien vanden Platanus ghelijck. * Aaen wp wt Indien obeneghen. 
Cracht vanden 


Diele DeCift Bs wai st * — — 
ik * PN ii 


Door Matthijs He Lobel, | kj 


dattet 


Cracht ban Ciftus Ledon. 
Í ende doende felue wercken Die de Ci⸗ 


in ede TE HALTE tT Bd EE rk AD 


14é | Belchruinghe van Myrus, 


tvan foo geer ſubth droogh ſoud ghen / ende tſamen met 
deh gh gader god de natuerlijcte — die thayr voetſel 
—— ende Heet foud h Want foo en ſullen ſy niet alteene Dwevallen vans 


Den hapꝛe beletsen;macr oock cactmafen. 


Takelken. 


4 Ye afs me t * 44 


Myrtus maior met witte befien 
Clepne Myrtus —* Dae biuerfche faorten, 
Buxus oft Dalm 
Lycium five PpzacndiaNarbenen. 
Granaet-appel boomt 
— „oft keel er —— 
lere or Oleaftri 
Nl minor — F Narbonenfium, 
Lebia arbor, oft is Macalcb Arabum? 


(Waurgefpene ban die ban Montypelliers. 
Olüfboom. 


— * 


® 
Wilge met J Wzeebladers. 
Amerina. 
Clepne cruypende Wilge, 
Perfieboom. 
Noten — 
Arb * 


—— 


EEE 
4 


ne Lauwerboom tweederbande. 
* Tinus tweederhande. 


5 


enen. 
—* nen. 
oncire, Adami poma. 
imen, 
aneel· blat. 
inamomum, 
8 acer Grecorium 


— Yr Ar £ Mi 
— Laurus Tinus 
—— eſe groeret nden zeer excellenten — vaa aid 
Damen vanden her energie Beren van Vroplandt. 
tweede heeft de bladers wat minder / b —— ende fpitsloopende. saf 


2 De 
Sommen 3 Bederde Beef larie 
me tans ghelück. —— 40: 
ah 


Doo? atb De. ads: 147 
eo mat peep zeer —— 


4. De vnemde My. * 
totia Venerique ſacra 3 ghensemt in Dpaenfch A h M ) 
bd 9 1 vei — 
* om den — 
Le > ' d el sr My n z ì - % 
WS ie CL Ke B fn AR Puft Cluſius twee 
EL AKA Je JT, ASA ENA ett CE eg 
— van Myrtus met breede bladers. 


Ze Bætica gran Clufij. / 
Myrtus — van — 
en vande tacken in 


én Ef sh 


an grootte die vanden — —* ghelijck/ fraenderefewijs op beyde 
welcke tacten Dickachtich zijn zende abe om —* daer afte vlech⸗ 


haet en bleeck groen, 

ten: — te pear waer door datfe ſelden bleet 
au Yatĳn/Myr- De meme Myrosvaa Pi nius. Ji matin 
Plnij elf foliorum vesfibus, 


tus Laurea maxima, 


haal 
* 


SNN er 
SCN) N72 
NIN was”: 
8 SW SS 
Af 


EN 
ES —— 
NNS Ie —— 


EN % 

AN: — (ijs zi, 
EN Sen NAG 

— NA sp — — 


Myrehis Bieicá laila dornetseá, oft Yaurea fecunda Cluj 
EEA a 2 pe £ EENS Bi * — — vete Ls 
RA Sit tied , ze 8 J Aes 
B hie Hino ârcn a — — — 
4 nt *— gate — * 
ii 8, De gh rleyne * ——— behumenber 
—— zen — —— die ——— 
10. Bander Myrus van Barbarien met heel reken van biad 
ori minr, — —— — bladers / dicht bp zen — 
gemept Miyoeus —5— 
ee 


han M 
van groote dien Vanden 


Gracht, 


148 Beſchrijuinghe van Myrtus, 


Wifbefpecie vangrsote Myrtus. An Aatin / Myrti maioris Myrtus Bætica larifolia domeſti ft1 
quinta (pecies. Au DpaenfchrArayhan Morio. 


— 
ES 
ASIN 
A) NEN 


SS 


ESS 
> 


F 
4 


— 
ER 55 
EES GS 


Ze 


IN 


—— — 
— 
CU 

Pl ) 

U 
lj 


7 

5 2 
ZS — RB V — 
5906 


— 


* 
— 
\ 


iN P N 

7 AN 
ANN 

q UR J —9 
IN a, IE 4 


—* 


—8* 
js 


Úr 


Don Matthijs de Lobel. Hg 


rs À hit — rees petit commun. In Ftaliaenfeh/ Ix.Myrtus smet ſmalle bladetkens. In Larijn / Myrtus nona 
Enghelſch / littel Mypittre. anguſtifolia. 


| | ) 5 
8 d Sj el 
EN — ARS VE 
3 SP ANN 
5 5 HR EN 
tl, "AVS 
P 
— A AV ES 
st de 
ARAS 
se 
X 8 
lekens / omi loop / ende ander heete puyiſtken —— De bladers van Myrtus ghedroogt 
ende ze n Banden ende voeten / ende tſweeten 
ende merten vande lieffchenende —— oft — ve ——— ſy 
* ea € 1E Ze WL VET De groene — sem van 
dien metd lenende falf kens ghemengt/ gheneſ dthey an tesamen 
3 — anden ende voeten. Efa pvan Myrrus wordt wt de Brabers bieb va ouden wijn oft 
reghen · water daer by ghegoten / dwelck verſch moet ghebeuyckt zijn: zer akg veeg 
E fet ghehe ——— ſijn crachten. Myrti idanu ‚m ís eenen a as die oneffen / ab 
À puckelt Zet — end, KM ft cabes 
ijden b ndt / den ſtruy den My gts eñ dit ——— Myr- 
nde tfamen- trecfer __Myrridanum gheftooten met ſueren oftswranabe win vordt wech she 
ſtelt / end ri is gh € gb in 3 high 
A NT PI * * 4 PP 4* 
—— Sal. — van contrarie ſubſtantien gemaa nochtans 
ids € J J Lj 1 — 
ern fen ge 0e nan 
— 
F J— ai h Geiecx Pj gh bef afde 
feat Pyxia — De van Pyxia werden oock P werf 
abe rei ads — — ende —— len 
bana Defen „Defen Doom groeyet oock op « mek 5 
ertgbeleghen, ende heeft zeer weelfijue if Eens met eere gbebla 
* 4 Rek 17 st 17 d er + 7 Sn tij er * 


150 —— van Palmboom / 
Palmboom. In Suriecx /rikos. In Latij In Hoochduptſch / Buxb i 
In Italiaenſch / Boſſo. In ——— beke mes — ein 


; is geet vaſt ende geel van verwen. De beſien met 


— * 


WZ — 

AN teeckent / anderſins die vanden Myrt 
AR — rf yrtus niet of 
Cracht ende werckinghe. 


_ De rijſkens/thout ende De bladers in water 


HA 
ED RS Á 


ZN en * ghcdroncfen doen fioeeten, ck tweet dat cen 


eene AE J pe De hd jer evans 
vande pocken gheneſen is gheweeſt: hoe wel dat 
tied 


hee veracht wordt. De bladers ende hout 
in looae gheſoden — hayr / als thooft 
daer m —— hen w 

Lyci 


Nen en plach pefe — wi me te —— 
ende wordt daerom Lycium ghenoemt / maer zeer 
luttel weten hedenf-Daegs wat dat is, Niet te min 


ne dat ons tabebaupct ende de ‘mepninggen gl abes 


Pr] 


—F Die voor ſulcks houden, Op veel plact (fen 
rouencen ís cen boomen d — Olijf⸗ 
— ghelijck / ſoo groot als den ——— met ie 
bladers vanden Dlijf boom / maer covier / fijuer. 
onder ende minder : de ſtruyck ende bladers zijn 


hebben Dicker ſtijue ende zeer herde Doomen, De 
befien zijn Die vãde groote Phylerea gelijck/ maer 


ronder dan Olijuen / m Ek dtachtich rich fap, ab 
welek fap bitter ende zeer ontieflijc is / end alft ſteken is foo brand n ghecraeck: wi ohe⸗ 
daen fijnde iff roodt. Diner al iſt dat dit boomk id d u 

y ſtelij kſegghent dat ware, ca Dit dar ict wel 
feaaben/Daanen 4 der bate foud en / dan bitenft: 
ende: Datmen tſelue —* beter ende b ſoud hen in ſt ede ycium ghe ug 
Fen Dan de vuylicheyt vande olie, Want teef een werteerende cracht bb tſamen trecken. 
Iſt dat gheen — en is / foo ſalt voorwaer ecn ſpecie zijn. vanden wilden Sif boom / wiens 


vwuplichept van van olie, Die Datderbefte is / inde plaetſe van Lycium is. Bant hoe die min vete ende 
—— is / boe ee 8 e —* 9 ge 


— beaam jeroen bewijſt. 


— en DE Lobel, it 
— eghend de de fweerin * me als flops 
pende / in buyckloop / rodtmeliſoen ende — vloet abe vrouwen, 


* 44 


b De eerſte foute van Gb In 
Latijn / Rhamnus prima en hen en Rhamnus 
niger Theophrafti, apud Clufum, In Spaenfch / Spin 
negro. 


Lycium Hifpanicum, 


k — 
& 1.. tf. fo E 24 


oft Phyllirea met * 

3 sie niet zeer onabelijct/ nochtans met veel — blader⸗ ende —— tackſ kens Se Ee 

E Waren ende voeden zeer nerftich in Mederlant de Heeren San D 

van Xijen, Dwiter ſte rijffens — ſtekende doornen. * bladers zijn bevende Tiye 
In 


E d hebk he [VOTE 
a * 


4 4 


Jt ie Derde Khamn : - 
boomen met groene —— van crachte ——— die —* groen blijven / ende 
E ba vanden Xhabarb rber 


Ë ——— a vn d * Lycium , datontanctsin 
E aad hd 


* — —* (Aat 
AEC eed 1 6. Ef 
(à 


appe 
5 laten ens abeerne duncfen dat Defen boom in rien Rhoa — 


— ende oocf om tghebruyck foo wel inde £ het leer te bes 
daer in dat vre Renren Sparen — — 
je ’ * * en —— 

t cone ebro Gi, ctoord aerom oock in Latijn alam Punicum. 
3 EE oe effe in 


des Cor 


* es, €” pe den 


ate Psalter alen bi ata aL aante Adha r 
€ ® 


4 


152 


Sianaet appel. In Latijn / Malum Punicum. An Booch⸗ 

vuptfch/ Granatapfel, In Franchois / Pommes de Gra= ì 
Mygraines, In Dpaenfch/Granada. In Ita⸗ Bloemen ban wilde Granaet-baom.Balautium. 

liaenſch / Melagrano ende Pomo Granato, An Enghelſch / * 

Pom Sianat tre. ’ 


2 
nd 
2 
— 
— 
5 


EE WS 9 


KR N MA ET BEND 


eh BEE 


be dine die ksa! taats rl a ET enden — 


iv) 


®Doot —* de Lobel. 153 
vochtighe ghebret en vand De ſelue in een plae⸗ 
daer op gheleyt. —9 ſeght datde ghene die drie 
vande cleynſie bloemen vande tamme — in neemt / Dat hy binnen eenen iaere geen feepe oo⸗ 
ste en fal hebben. Sſap wordt Daer wi gheperſt ghelijd wt de Hy pocittis, „Malicorium dat (6 — 
de ſchell 


Cut * Ll hd ' 
£. * * 2 es £ 


de cracht⸗ oet de fel oeme. De wortel in water gbefoden ende ghedrone⸗ 


* — Balaùftium. 
én {a (it 


add 1 ! 4 rar EE 


— Ge erp Ee BEES eek degen, crwighe 

—* vate ve llen sid, ble — gheen 

— r uttel e fy Î deg sig Je Tel ve eere Violeinen / Steen. Bioti 
ren / dobbel Chriſtus 


te weſen / dat de —— waer af wy de bloemen hebben doot * — wát Genes 


gheh t ghemes storen vrueht en draghe en / 
Pomen my heefid ftin-d ſchiet zeer ſaden S⸗ an⸗ 
— ten Die pe gheſien —— al * wenden * enckele bloemen De 
wilde die ghemeynljck waſt i in die haghen van, Languedoc heeft cleyne appelfens zeer b bidet énde 


Dof granaet 


hahen verfchillen vande goede ſuere Dof: —— * wel dickwils niet minder in zijn gan Perſtherde⸗ 


bept vã 5, 


ags gwote n. De fuer ſerhaghen of oe net appelen 
f want f fb vb i6 van epningbe. 


4 iin en CG 
én hl Dioftori 


een iel —— fuerygbemengt mei een fide Been. <efapt wordt daer tot abepeet 


anden Hypociftis ende bloe men vande tamme Granact-appels. De Balauftia zijn wel 

ne alinde Apotefen van vana Nederlant ende Enghellant / door de zeer fchoone/ 
geer dobbel / ende roode bloemen 
' Medcaupemonrponde/ende Aontwighen. Ju Latijn / Liguſtrum. In Hooduptſch / Beinholtzlin ende Mundtholts. 

In Franchois e. In Waiſch / Pucellage d'homme. Fn Spa ——— ende Hallena. In Fealiaenfeh? 

Conaftrelle —5 pe Guiftrico Cambroflene, In Enghelſch / Pepuct 
Dit boomfen fchijne om zijn fchoone troffen 
ve hf. 
VUun emen / 
te weſen / want nt Cypanoi is te ‘fegabeni ic bloe 
Dwelcfe Virgilies — ſchijnt te willen — a 
Daer hp ſcheijft: Alba Ligu * cadũt. Dit boo 


SV ken is no ter tijt in all beete ende coude banden, 
LD ende beeft bladers nn * — boom ghe⸗ 
SSI lijck / maer bruynder fachter / ende dient 
SD zeer wel om haghen Et inde houen ende 


A 
45 
EA 


rondtſom de parcken inde eruyt houen / Diemen 

ſcheeren mach. De bloeme zijn wie wel rieckende 

ende —— ghelijck ſpenſel van druyuen / 
e 


A 
9— 


4 


— 


de hoeuels van Enghellant die niet zeer dorre en 
zijn in Septembre / druyf Eens volghen dien vans 
benLepeifeus oft Daftietboomoft vanden berg- 


van Auicenna bloedich waterjoft cer bloet-roode 
vrine doen maken / Dwelcke ſommighe paden. 


é > 
kende Nochtanode ſtectfkens die onder den naem 
van Alkanette wt Afriben herwaerts ghe 
en / die zijn 
(als Auicenna wi Diofcorides ſchijnt te willen 
ſegg ben) 


154 Behe ban Phil pres, 
ſegghen) her ros. Iſt dat ſijt zijn, 
een ander plante. 


J ⸗ hdd ſt Liguftrum,oft van 


Diofc, 


Tweede Pay- 
Terca VAN 
Thsoph. 


‚_Philyrea van Languedoc. In Latin / Philyrea Narbo= Philyrea ban Zangueboc met fmatleblanesen. — 
nenſis. — : Philyrea anguftifolia., 


4 3, Aj do 
— — 


De eleyne Philyrea groeyet loedigher opde fet ſeyde plaetſen / ende op DEN 


ien AP 4 4. Pe A 6 \ £fs Nt A A * 1 Ed PN 


We 6 te on Ghehe * ee dend Sd Re ein de ghe⸗ 


_ Door Matthijs de Lobel, — 
De gh Heheel plant hans n gheli Hi reien 


& rijpe zijnde in ſghelijex vock 
fuctachtich sia cen meid bee — maer stef refe sij als zijn De tamme ende 


wide Olijue g gene ſelne 
plante die hy — 
Phy! Kd lloprouinciæ verior Macaleb Serapioni Macaleb Geſperi & Matthioli: 


— 


ZN 


AAG — as ed WV, 
8 — 
{ERS 5 


k rn 
AIS — 
DN Nd N 

4 7 


9 di) zh, 


RI 
— 9 — ns 


Deerſte ende * an vooꝛſeyt / is deſe figure die nae dent grocpenberf boort gherontet⸗ 
feytis Tote ghelijck. 
ende 


8* ho bbr hindte Ald 
4 EEEN) 


) af — ĩ hen y — d —— 
ghel — k beh De wit / nae De welcke veel befien bp Ter binchus ger 
lijd neerder / ende doncker groen / van ſmake fuetachtich, fi ende 
foodaniak ls hen f-Dacas inder XM cf Er N M feh Boorwaer 
⸗ 5 A * *⸗* ⸗ — rn GERE — n NT 
—— * Gn * 24 1 pe ol * eef 8 —* — Lj ei 

Eracht ende wer ed aghe. 
Dii De De bladers vande Phylerca sijn famen-tveekende, ende tot tſelue * —* boer wilden 
ers zijn fons 


derlughẽ⸗ goet gheknoin teghen de —— des ed in water ace den mont 
8 — —— gbewoflchen. 
| rouwen 


— PE 
—— beyde eland vlg aad ſaet ghe⸗ 
— ——— ed 

sea dee —2 
neri 8 Matthioli. 


en als ——— gheconterſeyt gheeft, heeft San omen gren 


156 Beſcheijuinghe van Alaternus Han Claus) 
er spalk dwelcke hem de zeer gheleerde Apoteker van Paris Pieter * ——— pj 


Ee r 
K Pi 


| Ads 


Cluſius maeckt mencie vari een ander Maca⸗ 

leb / die daey af maeckt een F agara van Auicenna 
met deſe woorden. Fagara is een vrucht ſoo groot 
als een Cicere / met cer. Dunne beum graeuwe 
ſchorſſe / onder de welcke een dunne ſchelle is / daer 
een redelijcke vaſte keeſt in light / met cen dun ende 
ſwert velleken becleet: De gheheele vrucht is ſoo 
van grootte / als van ghedaente eñ verwe den Cu- 
— Indi, dat d Ilalianen heeten Coccole di 
uante,foo — metten eerſten aen⸗ 
de bedroghen worden) ende: daer vooren moghen nemen an deſen heeft Aui- 

fien zee dt foud gh ſe Fagara wat ijk: Een graen aBelijd be Ci⸗ 


—* en ri — Es én £L 
n abelijd de cehe- 
honde id fe ah 6 in bol hb pe bes —— — onee ee Hij 
deeg ende wordt van he : Bp flellet inden derden graet / he rooafer ende 
ae hdd ad OL ak Add 
—* ope Tweede Alaternus Han Clufius. An Latun / Secutida Alater. 


nus humilior lato folio Cluj: 


WE 

Bourgefpine ban bie ban Montpelliers. An Latin 
Apharca Theophr. ? Alaternus Plinij Clufio & Boch. Uk 8 ZS 
Spina Ceruinaquorundam, In Poꝛtugeis /Caſca. 5 DL NSS 


LL 
Ie: 


(As 9 
\ 
in 


2 


— SE 
J 
— 
AN 
\ 


() 


7 
—* 


GN 
\ 
\ 


— * 
— 


—7— 
— 
4 — 
— 
— Is 
— 
SEN 


es 
—9 os 
HEA ene 
bi, Gn 


almen boſſchen van Frontignaen in Lin wen Deus | 
— aten nrg laders zijn Dier vand — 
Steyn-patme in L ———— an faber eneen E 
— — De bloemkens zijn mo 
gheljck anden MafticFboorm apelijd ronder de bladers ſtaende. DE befifens zins 
——— ynnus, twee tſamen ſtaende / — bft van en ue zen 


* 
bak 


— 


Doop rige de Lobel, 17 
ghewaſſen De ſchueten end ig de ghedaente dien vanden Steen palmen 
ghelick. De blad — 


44 


Alateranus fecun * 


om. Fn Latijn / Olea ſatiua. In hoochdu aptſch/ 
laan ie aum. In Spaenſch / Azeytuna 
endeo ———— In Engheifch, 


Wilde Olifboom. In Latijn / Olea — —— Gue 
Oleafter. In Italiaenſch / Oliuo ſaluatico 


STAN la) As 


ES 


Def Gon in Bikes EN / heeft bien nacm nae die van GriecPen ende Athenen. 
Want Minerua heeft deſe lan nden cerſt Hellas ghenoemt / ende metten Olijf boom Grieten rijc⸗ 
Î Felje beabif ende gheſtoffeert. Sanguedoc/ 
die wel onne ſtaen / gro epen zeer inſihe /dite ende altijks groene ſtaende boſſchen / van Olijf⸗ 
boomen de welcke oe ——— an Montpelliers / tweederhãde zeer excellente vetticheyt 
Td weten, Olie —— ma band — dwelcke zeer om verwon⸗ — 
deren ende nochtans wy alreede int ca 
_ pittel vande gheen Dele, ol feb vande onrijpe Dlijneí de rij 
E 3 Dp den wech van Frontignaen groepen zeer eye else eben zo0ot gr Die elders foo 
E Ybeuonden en woorden. Bande cracht van Amurca welek de vuylicheyt is van Olie /ſullen 
when tac vermanen : want de 
Ek ‘ende hoe afoote crachten Dat die heeft om geer * ſiecklen te —5 — mans ende 
| BRT coeriae ſ gaa den omnmighe crachten 


ĳ 
geben Dtijf-boomen die wp opt esweten hebben int wilde van irene Rien 
te vande tamme ne in — — — gheheel laet — * 


oee ende malfi jn 


J ín dander: Want de Olijf boom 
— bonmachaaep ſteenachughe alpen bj wortel met — — 


a „fT Ya t daal Nh AA lei Aa 
158 Det —v9 ——— ne 
TEE pr Ge te Er * * & a ôva p 
ghegheuen en wordt: oft datde binder lijd 9 achti gh ſch ei die OND Den tronck 
* Tie * ne dd A * * hefkiel ee Ee 
adil basen d Wen a teh evn BRA * 
plaetſe gheg zijnde / meer tſamen 
bladei (minder dan d de Philyrea, maer onder gracu. — 
44 PN * 
— * 4 RE * md * —— u * —5 


in ſijne 


Diofc. 


de wilde Wonseen ghelijck. Die heere de 6: * Jan — dit — Antwerpen 
bof. 


de 


ih akkina nd 


Dont Matthijs de Lobel. Á ij⸗ 


Mie: Maine oft tie metende vogh t de uͤckteeckenen ende vl den oogBen/d 
opsbefiecen De ſelue inghenomen doet water maken / ende verie de maeniſtonden vande 
—* geſcheeuen · [jp iaegh fded heen / ende — ende wite zeenchey. | 
Ge 5 — GT —— li ijf boo 
„Amvrea Diofc. 
A de vuylich de wigh jue / De welcke in een coperen wát t sbefodenso tot 
Cat Niek ata Kkanich 7 sen tfamen ME sek) ótA afs AES * * 
Ls honich / een tſamen treckende cracht heeft er le de wercken vanden 
ie hd r Î Ie EE A Jet hed 7 
garen * vander. D * dt oock ghed dicij den ooghen / ende 
e de gang gen —— ſt u k h die « D A, DE hoe ſy beter is. Is vock 
ERK CSN 2 ij hek ——ã bis a Er bbr * din 
* fb gheg den. De 
ſelue — * waler daer —* ende Chamzleon ín gefoden hebben / g pe de ſchurf 
De de hen de pij fleerfij artife dae 
ad ed peer di AE |, > ES pn * * * J end —* £ 5 L J — * 
— ———— Fr 1 Ss ee JIE 7 vvv 


gheſto 
——— waer neder Rn! 


en @rifvoom. sin et en fylaeftris Septentriotia. WBigeböom. In Latijn/Salix eee — 


um. Eleagnos Matthioli. Sizipha Cappadociæ Bellonij. Wephenb orm gIn Franchou n opaenſch / alce 
Si ziphacandida Tesi hind erp Viticis. At ende Salguero. In Ftali denk, ende Salcio. In Enz 
Fte liaenfch/Zein ghelſch / Willow of Dallow tre ende Wirhp. 


Secſen ooit grbhe hnnaſe ? 
3 erfde — uficbomfienDeb bloemen zijn (wit ende moſch⸗ 
re edje knoopykens zeer liefliſck van reucke  nefjens d wiſpruyten vande bladers 
vooꝛts comende. ten ed die van Alara Pacrachi gbelijdE / ‚De 
À ml lanen Coninckrijck eyet def ke 


TETE KCIER ter id — — * 
— 8 A ij — wWilge⸗ 


agengrië 
PERL 


äR 


Beſcheüninghe van —— 
Wilghe boom. 
De WBilae-beom groeyet gheerne op all B hti ſe 
ie Salix ijken / om dat —*X zeer hoeſt voorts groepet, De bladers zijn bꝛeeder dan die le 
Dlijf-boomy op d te f groen. In n ſtede van bloemen geeft⸗ 


7 
* 4 1 * 
8 


160 


4 € 4 , 
J F EN EN Pd ve 
A, 


* (s H Ck * 13 * Eee Pi £ Ca 
——— ſeght, h pf ghe plactfen afgbenemen / ende ghe⸗ 


) 
ſaeyt zijnde foo groeyet. 
Vaater- Wilghe. JAeder wilghe met malle bladers. Salix humilis repens 
anguftifolia, 


5 4 — 
\ 


fen twi cerne te Bebie beed blader Beef roeperalemets geerme op place bie nict eo lec 
beten belenen datſe laggher bladeren beeft / ende datſe groeyt 
âû— —* 

4 salichueiisredensg > ho — 
i i ISR GA ne Leta VWS as hooft PJ 1 Pae £ arg 
an en f ze — ded B ee — PETE 


—— mand maer de baders dijn — dan die 
van roode 


— BR 

d * ho en — oe aber Arn Len onderhalue 
VEE me nedere / opder eer: 

ve TN „palsme b wen clepne abri sanne dan die vanden 

84 — b arn van. mofachtighe draykens / —— 


_ Sanoperkions ende Wiganvende is zeer aes 


foemen zijn 
een hapzichept wechvlieghene D ———— 
— 


4 


Door Matthijs de Lobel, 161 


ZEER PIPE Eike 


Eleagrion Theophrafti Vitex. 
j eet * peren Genf: dû * In 
Spaenſch / Gattiglio * an n Italiaenfsh/ Agno cafto, Vitex latiore ferrato folio, 
In Eughelſch / Chaſtetr zen 


d 
J 


— — 


* ——— de ige — alſoo a 4 — Caſtus Wenoem / vm bat: zeke 
ge ? eenige coude Schijnen en ende verdrijuen alle oneuyſſche luften ende be 
—* groepet ge dd * Valen Sande ende a sans wel dat beter ende * 


vande Supinen oft —— 
dien en vande nietvaabdidep — — — 


162 Beſchrijuinghe ban Wilghe / 


Selijtk oock 
Caliander 
ſaedt. 


Door Matthijs de Lobel. 16 


Perſeboom In Latjn/Pe tica Malus. an —— s / Peſ⸗ Amandewoom ergs rar In Hoochduptſch / 
__che —— — Ji — In Amandelbaum In Franchois Amandier. In Spaenſch / 
Spaenſch / Pe In Ita aliaenſch / Perliche: Fn En⸗ — 5 Itzuaenſch Mandole. In Enghelſch/ Al⸗ 
— * zie mondt 


De aime gonzende bent Bie bekent / ende vain 
* gaerden ban Eúrope. Debladers heeft ho dien vande Bghe oft Dorf 
—— r be bloeme is bievanden Amand⸗ vruchten bier ce lande 
— —— eenen — reucke ende ſmaecke die oock 


164 


Aaf elaase 


P 
— 


ar 


inde mager, 
voor de 


” 
js ST 


— 


Ae 


seri dt on te ld ada 


——— 


oor Matthijs de Lobel, …- 165 


Mates 


pete Muſthatemende Macis vanden Braben/of foullie. In Tatir/Nur Multata,fuc Myriltica, ue Nux odorata & 
…_ Aromati Arab 
M =d 


romatica: Macis Arabum & Officinarum. In Hoochduptſch Muſtat nueſz. In Franchois / Nois Muſcade ende 
& fueillede Macis. Ju & ſch / N de efpecieseft Noezes Moſcades. In Ftaliaenfch/; Noei Mofcade. 


— 
—6 
— 
—WBRERX6 


drf 4 U rn 


166 Beſchrijuinghe! 


beerbaum. Fu Franchois / Laurier. In Spaenfch/L 

Arbutus, ſiue vnedo, Epimelis perperam Galeno. In frans In Italiaenſch/ Lauro. Fn Poitugeis / Laureito Fn Ens 
chois / Arboux. ghelfch/Laurel ende baptree. Be vaucht is ghenocmt inn 
ber 


Zanwerboom/ An Latijn/ Laurus. In Booduptfsh/ Loze 
€ aurel, 


AD Ed 


Loorbeeren. In Spaenſch / Vayas. 


— 
CNG 
NL 


* 


ER Orie Ran dach. din afne hd 


ber ndi bene a nen 


Sooꝛ Matthijs de Lobel. 165 


1 vary rv 3 ſy openen 
en vande leuer. Dop 


ir Medkit all and bo med de 


Laurus Tyanus cerulea bacca: oneuk tegia Íralorums Tyanus Lufitanica Clufij. 


: 
E 
Ï 
Î 
ä 


—E 


— Ei) — 
ET NE 
ed NE 
) 
De Laurus Ty jus is van aenfien 6 —— de voorſeyd enne je —— 
* * —A* * ie fe jat efe d aegt coon 
—* ien by een ſtaende / den ſaden vanden ft beft hele rmace 
bruyn weten claer blaewen ſtende. De —— Deſe Ean zeer * dlant van 
rgh Ceto / ontrent de boo⸗ 
Fr ne r — 

men die de ſchaerlaccken gre1 bꝛengh iferas gh t de ien — 
fi zeer g — daer nae met groote hoopen co⸗ 


een olie gheperſt / welcke beſien de fi 
men ghevloghen. 


168 Beſchrijuinghe ban Citroenboom, 


Citroenboom. In Latijn / Medica malus:Malum Perficum 
fortè Theoph. Malum Affyriacum Plinij. Malum Heſpe- 
ricum a & Cl ſe la Arh ze — 


—* tis nde ad chduptſel Limoenboom. In Jatijn / Limones, In Eranchois/ 
*— jn d Ît fc In Limons. {un &ngbelfch/Limontre. 


8 Oe , n — 
OO OLDE 
Re X 
DD 
—— 
— SN 


eed * 
mh 


ARA 
permit 
ODE AN 

4 if 1 Winst ? ) 


AN 


Á) 
Ze 
fn di 9 


DD VS 
4 ij IN D TAN 
Ae | 


) 
— 
Zn 
4) 
— ijf 
/, 
jh 
— 


9 
) 
ij 


0) 
— 


8 
(A 
—59 
— 


— 
Wia DAS 
A —9 * ZI 


KAD 
0 


80 
29 9— 


SAN 


4 p 
ERS 


4 
E) 
d 


re er en ele. 


4 tn 2* 


nmerantʒen / gn orden Orenge ende Orenger. An Pomum Aſyrium. An Francpote/Poneytes. 
Spaenſth / Naranzas. Fn Enghe iſch/ engere 


een ND 
hes — 


PN EE TET en 


TEN 

ij N 
wk U 

A (/ 


at — if 


en ri ns 


J 
* 
B 


ſ 


Ak af Aant! 


4 Ean $ Pd 4 ma Alea y 


170 


Caneel. In Hattin / Caſſia. In Boachduptſch / Kemmet 
Aoerlim. In —— manen 
} Canela. 


An Spaenfch/ 
An Italiaenſch / 


—* 


2 


ek haine VELSEN 


Venne Daalt 
€ 


Wafelact, ana tin / Xx 
Dioſc. 


EEEN She 
EEN 


NS 


—8B 
SS 


de 
AN 


* 


ok 
N 


ten den Coral niet onghelijdte weten eerd t ſchoone ghemaeckt is / eñ blinckt voorts datſe zeer ſmal 
* a ac. POR r£ Ps lint AL) Pd — en na 
—— T— —— —8B EENES SN bef en t datter is tuffchen dens 
— — — 44 A 1 rj PS lr ‘akholfteen 
Cinamomum ende Ca n 


lia. Mygh Di ! Je nt Dl me 
hebbe inden winckel van Willem Dries Apoteker tot Antwerpen / die in deſe dinghen zeer vernaren 
is / Cancele di d bten Ci iae vee ſeyden dat een tackſken was 


veel ſeyden da 


van den 


opzechten Cinamomum, hebbende een waft houtfen Dat ticht om breken was, meteen 
Cinam becleet / die oocË met een bz laders, 


uhn velleken ouertrocken was. De b 


her dd À he % : 5 J —5 43 hdd 
* 4 14 *2 —— .hefa 534 
Ce 8-6 ° 1 AR Ad 


— — 


Xylocaffia 


Door Matthijs de Lobel. Pi 
Cortex Xylocalliz faciesan fit Dioft, &-Plinij Maer? 
Se aaf mn — —* ien wii oock is de 


an Diofcorides ende Plinius? endet is in Neder⸗ 
duptſch —— ghenoemt 


Bzupnverwich Caneel. 
e 


Maa dat op mieer beelen h hi fchrijft n de Caneele Die dunne van pijpkens 
he CS: — RN nd td ht Dact 


de vooꝛſeyde ſchoꝛſſe bie oock niet te verachten en ‘is, van 


É ade PVP nf CMA HT 


vacht ban Cinnamomum. GE 
“of: EN onamomum Biancie ckt facht be welck d k 


gh iten met Myꝛre abewepckt, vermedt de —— vanz 


Ns À 3 Ke — ng * 43 


—etende hees 
gt 3 BROERTJE deee 
Men Kb Faas dd Bas Ck AS 5 bl e 


eyt Dunne, 

De ſelue mei —9— 4 verdrijft — aan ende hen * wander et bi — aenfichts/ 
daer op gheſtreken: Is oock zeer goet teghen den hoeft / catarr hen / ghebꝛeken vande meren / water 
bn de coude piſſe Pleegt ovckin ſaluen ghebrupekt te worden : Ende metten corto 
—— alle —— geer goet ghebꝛuyckt. Gal, Cinnamomum is van zeer ſubtij⸗ 
fe ſub — en witerſten heet / maer wektot inden derden graet. Gheen vande din⸗ 
in ghelijck —— Jen drooghen be zeere als de — —— om 

de beogen van haer fubftantse : 

Eracht bart Canel, 


c. CG ausol Ras á PJ) * 


ende ſacht · ſamen trecEende aac dient oock in medicijnen —* vanden —— * 
de vermeurwende aluen. 
| Manet beni) aBemengt. — de toc — De ſelue met wijn inghe⸗ 
nomen / verw eckt de emae entftonden van fp ab ab ten ende is zeer 
4 goetteghen all h — * J OP * Kaf 
ken vande meren. Den —— eere goet inde bladers gheferen oft dact oe rood 
Ì ——— — pspenndgnanbe emo oeder 5 es ue in dobbel ———— medicij⸗ 
A 8 mio 
De ſelue ies mal anr veel — zeer goet 1. Canéel 8 vrooahende ende verwers 
Mende eenichfins tot inden derden en graet / ende ís oo van — ſubtijſe —— van —— 
ſcherp ghenoech ende ded 2 —— — —— treckende/ deſe 
en verdepkevende ble bean iste 


eten remie —— —— — 
— — bei de vuylf 


— 
gta tanga nnee nr. mm: 5 OGM Á 
DN ern 245 544 * Tt 5e hd Cortex y call”. m ———— * 
Be —— ſſey be * 5 
—288 * Pp ij derſte 


widget id did MR ———99 
| 


72 Sefdhzijuingbe van Bakelaer / 

ED * A kJ laa, PA 21 

derſte vanden ſtaeck van ch boomten ghenomer n binnen den voorgaenden van 
—4 * HDE ST rk off ppt ———— 4 5 —— 
lijmichehis hebbende m — — bemengt. Naer ghemercte dat die : Diofe F 

emengt. ie van ioſcor 
— Galenus tfamen- ** ende vebar menden is / pe ſchijnt deſe de ſchoꝛſſe vanden * 
Tatelken. 
— jeu — 
Cubeben —— 
Giof 


an had 
rieckende * his en: 
* —— us oft Lignum Aloë 


* 

Bdellium. 

Wieroock. 

Claeren Wieroock. 

Etiar 

Swert eũ wit Peper. In ag Piper vi WH: — et ne bladeren. An / 
—— —— ffer. In Ar ien noir & um fuo folio * ‚In en — —— 

In Spaenſch / — In At⸗liaenſt ch / Pepe. — — — — gi irofties, In Opaenfch/ Clauellos 

—* 224 —— —— os di eſpecia. An Itauatnſcy Garofoli ende Ga- 


— ar nac 
hie iik irene ẽ 


— — — 


— 


— — vin ra 


RR at ete eend 


— 
— 


— 


— — 


waardt 


EEEESSGEEE 


me 


Door Matthijs de Lobel, 193 


att ende werckinghe. 


ann. 


ooghen diehen om tabefichte te verz 
paden / jende voot inde Thcriakels ende — * medicijnen Die — fenijn ghemaeckt 


n. Lanck Y * — 


Dioſc. Sweny perh ft , 8 se Ee WLME erjene 
d Ee dins fe wit Ht noch 


| bft 
nacr Bet ferpe treckt beeft min crachts dan de * de aat Ed * tſwaerſte nemen dat 


— ende luttel gherimpelt is / verſch ende niet cafachtich. Daer wordt oock onder tſwert Peper 
g dat niet gheuoedt en is — d welcke poel ende rn f aide garbel van * e⸗ 

Ee —— Alle de ſoorten van Peper verwermen / ende zijn zeer ende 
droog * LL EN £. dp B 


doet Ee ende neemt wech de — vanden — Is zeer goet — 
oft van bupten ghebꝛ uyckt — ende beuen vande cox ſen. Tgheneeſt de beten vane 
h t 


hdd flangben/ C J —* * — —2 mhd 7 ⸗ | òkrA l me van 
— aeda p gheflapen beeft Peper ghedroncken oft meteen 
ſyrop gheleckt / is goe d Met honich ghemengt / 


goet —— de Squinande daer op gede. „et — Saumerbladers ‘ingenomen, verz 
drijft de winden ende pijne vanden buyck. htighe h 
witen hoofde / ende ſuyuert die herſſenen. In fe f j d 


wel werteeren/ tbewaert de —— ende doet be pijnen, sels nemen. Peper met vt bape 


Er —— Ke reken Aad ie 4 
«af 5 4 Kof (Àx 6 PN Kai E Kskkh 
€ 


vander But D 


Want de 
4 EN 


4 Ie eet je ' Je hdd 


1 9— 
5 E 48 Ec fi xv sE 
v 


divi inafiet d ſtreken ingBenomen. Met fes van —— ge⸗ 
ten / ſuyuert de pat hek ende — Duie van Peper ie goet geſtreken op den rugge-gract/ 
teghen de coude ende benen vande vierde core. 5 alkimiſten gheuen een druppel⸗ van ghediſtil⸗ 


Cabcbe Officin, noneft — Cubeben — gheen Carpe cum, 
ek heophraftus, nae d opinie 
van t Guillandinus. De plante Daer de Cubeben op er 
dt beſe bo chtich ghewa⸗ van Veyl met bladers — 


Et J Ze 


— 28 


dan d Myrtus, lder dan die vand ——— De beſien hanghen elck be 
Enka arte elfen 5 h weſen datfe zij Peper / ghemerckt dat 
wijt gherimpelt ende del ien. 
ear ende — 
Cubeben verwermen ende drooghen den oft beghinſel vanden der: 
den graet / ende zijn zeer goet — hi coude fi ieckten ) die we coude ——— 
ooꝛſpꝛonck hebben. Metten zou — 


&, in, F 


BS dd à | —* 
' 


6: — naghel. 
De Gooffels nagheis en hebben gheenen Griecken datt die * ancien hebben — 
oen De gbene bie wi dwiterſt € —— * borging 


— — lid CA 5 * PN as Amanillara 


Dr iij hebben 


Î VEEN SHVV EEV 2) c 8 har 


EE 
Pro Cofto) 


Piper. 


174 oden ban wire naghel 


CA 2 14 wei * — Erg én nd én ne ider wa⸗ 
ren: O Gꝛoffels nosghel Inde piep —— Ant 
— —— de ann / fietmen d dfEens 
gheco And 8 y f roonfens peabelijsf 

8 * *3 re DT Bm eee , 5 vvv 


ent / ende n. 
Se noffels gomme. Gummi — llorum 


„De Gomme van Dien, bie wg malen. goeden 

… veufe heeft / pan verwe ende. fatſoen den, Ammo⸗ 

„niacum ghelijck / h Beks ick in soir conoor: van 

abh gana — 
ne — ckin inghe 

Groffd-naabele zijn zeer goet voor lener / en 

5 fonen maghe ende berte : ſy helpen de ſpijſe vers 

teeren ende maken ſubtijl met een tfamen-trectinz 

Ké : le | on 53 wonderlijck de Herſſe⸗ 

inwendighe leden. Bande Groffelna⸗ 

gels wordt een olie gheifiael/s ijck win dj ont ende ber gbelijcke Die onghelijck 


* an ois van inni cen v J % ARS En | Apolelers SMEER SEE EMIS 


crachtiaber is eend 
de maeckt deſe olie geer conftich ende ner Fufie ofé 


elijck d 
kinghe als de zeer genten ende teen: ertractien — worden, Da olie aldus gbemasct 


zijnde is aenghenaem g 
Afpalathus ban arsenaal ide AfpalathnsRofeus, 


pela en hef otd zee Bett gem ma erf toe niet foo geer van noode 
gheweeſt: Maer doo: neerſtighe vande ionghe Herbariſten oft —— 
aeeeptatie foorgen van hout / vande welcke ele den naem van Afpalark 


RE EEN kein hedde an ce 


BE * 
IE Wiek 


ei oe whe 


4 


ie — adi in ‘viens  bups dat wy doen ter tijt cen F 


ad rte elf dert od Kd Sm len ma vd 


Dor Matthis de Lobel. 
weer dich is Deerſte hebbe en wy ygh eſien binnen V ern ande ZEEF 
excellente Apotefers Srancifto Calceolario ende Andries elle, Die met raedt vande college 
ende Doctooren van Verone de felue ín bun excellente © beriafels ghemengt hadden. Eſtuck 
dat Ar dicke e/ vaſt en 


draykens / ghewichtieh / van verwe bert Dát lin 
ck maer gelder, mek eener geer jr veucte / die langhe by blijft. Wp lieten ons 
De ſi 


make en is niet foo hi biter/ noch 


Afphalathust lana Afklci.1 Rha 


fen aifs aeron 
Bouts 


ori. 


4 


er — — 
9 — 
OVC ier ACN * 4 * Pr ver 


ie — al — il 
de welcke roodt was / var verwe van Ibenhont / ende fo ricckende dat de abeheele ca camer oft 
fate volwas vanden zeer goeden t reucke. Vanden — B, acre ick noch, een ſtuckfken dat my voor 


geſch pocke Woleran Donrerbievander voor 
Afpalathus Rofeds) —8* — 


— foorte ís van oden wit / ende heeft binnen dab) rinſel oft weerkens / * 
is den witten ende geelen Sandalhout zeere ghelijck. heeft den ſoeten reucke ende ſma 
vande witte Rooſe / ſonder dat den ghenen diet proeft cenabe — — toont / ten eh 
te een zeer cleyne —* qualijck int ſmaken ghemerckt mach woꝛ Deſe foorte heeft ons 
alder eerſt ghegheuen onſe zeer goede wrient ende Apoteker — tot Soden rende gaf my 
Defen naem te Fennen. “nberfiie s foude ickt as pik hebben voor een foorte van wilde Oe 
— Rhodes oft Sandalhout. Dit voorleden iaer 1560. hebbe ick cen ſchoon Hoek ken 

t abefien inde Banden: Banden gheleerden / —* ende nerſtighen Apot ⸗ 
2 van — zijn ſchoꝛ oefe eaen hadde) welcke was zeer ghero mpelt — 33 ende 
ghedaent ghelij ſonder reucke: Eu ſſchen de Rimpels was een weynich gomme 


—— creghen badde. 


Lri £ Galfer. 6 3 jn TAz. 


reſehten: ende beware noch 


3 Jer} 1 7 , 19e We —— R 


Ext, 
be hd F ' (4 
£. es Clio. rine ì dn dar Caf RE fial EEC Ì AF 
1 


Agallochus oft Lignum Alocs. 


176 Beſchrijuinghe ban Lacke, 


Agallochus oft Ligaum Aloës. Aacke, Arabum Lacca & Offic.an Cancamon Diafef 


art siet WE) 


nt is / wert binnen Antwerpen cen tweede * gebracht / 
pie ick alder eeft daer ch, Jende voor cen —— * ghegheuen wert vanden zeer g —** 


Li jn J v Je 
4 ——— Bl alle AE 4 


dat ick h n eenen bl n / ende is —— — 
kens / van verwe dien vande — Li igoum m aloës vande winckels —— oock van 
cke Ee niet onghelijck / maer lieft welck gheknout zijnde tay 
=> as d ooſch ende goet. om beefen/ maer niet foo 
—5— Boorvarr Dit Lignum aloës is Bet deugde van reucke ende ſmaecke Dat ief opt 
ghefien h 
Eracht ende werckinghe. 
Dioſc. Lignum A loësw r abefod de den monde D d ghe 
ſp rerkenden aeſſem eanghen. Lignum — ak oft 
fe ichaem gheſt juet tſi nde wordt oocf inde plaetſe van wierdock — om 


te beroocken —— rme loots inghenomen / is goet teghen de vochtighe sbs 
bep maghe / ende HORSE, bitte, De ſelue met pe ten 
— * Eee — 
Lacke, Arabum Lacca & Offic,an Cancamon Diofc.? 
aem is van Arabien / eenichfins den Arbutus oft 
Primmboom —— vande welcke dat de un Eens ende tackſkens ſouden weſen / die ſy mei dE 
ghemeyne Sacte becleet zijnde, inde winckels te ship ebben / de welcke fonder eenighe redenente 


PACK fl C° £ 


né wordt. € et Cancamum van 

aide — van opinie Door ad Monranus dat 

Ben sh zijn: Om —5 — —— Cancamon geer wel riecktsens 

de de — en — euck: Maer gheen van beydenen is waerachtich. Want Dioſcorides 

en ſegt niet Dat zeer —— alleene dat ge reucf he — voorwaer me de Lacke heeft 

Î € HE p gb Ê cf Diofcorides die ghebzup 

ſegtn Kk As, ab "4 9— EN bi) * ſe En pet beeft geer er w 

gie, de dinghen die d den Cancamon gheen ebben. — 
pps telde je 


rbactder vande —— 
alſem / Laſerpitium Cyrenai- 
Vooꝛis wordt de de Cancamon van 
ander 


* 


adr ic hordern vak atc: Sat a ndi a 


A 


rand idl — 


Doo} aats be Lobel, 5 177 

factfen gheb want het is cen e nen boom van Arabien / 

ende de Benzoin en is van — boom / ende al anders van * van groeyen / gedaente ende 
crachten Mw aliſt dat eenen zeer ſtercken reuck heeft / ende oock de Myerre zeer ghelijck is / ſoo dat 
dickwils d cen voor ð ander er ghefien. woedt ( alſoo ſeght Montanus daer door en is terflent fut És 
—— — a Beh band ed zn, | GEM maer w wel 


es bfin 8 t IR B kof EET 13 —— 


——— 


— Bdellium ‚Thus limpidum, Albun anime, endet meer ander 


en is daerom gheen Cancamum van Diofcorides, Dt De. Chermesis / — cen pes vj 

— — niemant dan de gheleerde ſegghen. Want d 

ghe ——— gbelijck alle ander « 
el 


Cf (EEL * 
7 


Dief: Ve Verse v. — H * ag zen 
oft opent nie hee —5— ÉD fefer. Want dat de ionghe Auteurs hut verſoeck 
— bringben,i fel ende fott tenſchap nt fp en gheuent nietin . 


Ei A * 4 Ci a 


LA 4 á 
nn Ce hara \7 3 3 00 
iSd , 
* 
J 


J a 
4J * £ €, ER 


top zeer twijfelachtich waren/wat 
wy in * grooten gheſchil fouden ordeelen / foo —* ons voor — dat wy ſouden gaen tot dien 
ercelle om aduijs en ende aaf maer wy vonden „ons bedroogben : want by en 

nam bet twijfel * wech / maer hy hoop 
Vooꝛts foo wien dat deſe een Araben af to 
—5 — dd beeft F — alle de —— daer toe dat Diofcorides —* vie goet 
8 Myꝛ⸗ 


ns goet —— — 

— werck; HER 

end De —**— wordenn met Lacke Stprar ande Wyꝛre gepast baeten gaf 
deel loo ien 

bat de pe, adt Locke met honch water ingbenomer is. goet eon Di 


— — 
terſtent wegh —— vanden o nevahen: maer met wijn nat ghemaecttyabenceft 
de dn vanden ghefichte, Lacke en 6 niet te arg om te gebruycken teghen den tands 
ende teer vochtich tandtvleeſch. 
, rida aen zÖnen block — Buchten ban Cociophori, 


178 Beſchrijuinghe ban Bdelliars, 


- , 
TAM de det Frasse 


— hid J 


£ 
Ardelá 
< Dd Pé Madd 


ï 
‚foo m maecft 


€ vr JE 
fen fi de Hi ium, „Scyrax „Cancamon, Benzo, Alb, 


deſe⸗ zeer groote abelijctenigje, } dat wo oft gh ſcke at 

in ndet rwyꝛre noch oock vaas Bdellium, ac 

nae Dien datter tuffehen bewden foo zond beliefs is / dat fp niet foo zeer van ghedaente en e 

Schijnen te verfchilien afs van accidenten ſoo ſeten wyn met redenen oft het Bdellium beho 
—5 te worden. W gh nidts 

1/ ende bi jn/ dat zeere wel mek de crachten vande 

sopre acededeert/ foo mepnen wy oock met groote redenen dat oock een fpecie van — Int 


CC ak * RAM 1 — En el⸗ 
kk danich hout gheuonden hebben Die « van vaſter — 
€ ee dp ee nde je t aen war: acnde 
elcke zeer ve hang tbuyt binnen 3 il ale andere 
ngb $ Dio s. Maer — 
diſpu torst, Maitre Want ick hebbe gez 
hickten — Willem Dueſch tot Antwerpen / gele, — 
ende oock groene Myꝛre: sed daitet — woordt Chloron , gheiijck bak — eniſſe 


gh dat ye⸗ 
jes ij EC * haakte ( Ere a Ap! Sh a afstel 

J 5 1 ez! | didddd öſ s hd Add de Adhd Ad! J 
EN * — 1 — —— € ’ 7 ghehe 


Bdetliam. 


k, 
; G 
en 
« 
% 
* 
4 
J 
. 


hdd 


4 \' 4 * l 


Bdellium 


weſen. 


€ | ende werckinghe vande Myrre. 

…_ Diofc. — comt / de Spina arne 
ghelijck / rot Be welcke gheq onder 

ende ander traen ——— ſiruyck vanden bot — 


nighe gheheeten taête gene — 


noemt Gabirea, die de groeyet op 


en goeden 
Ke ‘alens isde — Die — pg 


de daer ſ groepetsbef fe is bunckende / groenasdi ende bijtende. ebs 4 


Door Matthijs de Lobel. 199 


—— 
Om Ad 5. stef & pre Kats Ef of * Nr 

- Re J € €r7 IE kde eed Bree 

in Karin C Kk 6 Cass FA afou 6 — sk. 

4d a Bi J hd, / 2 J 

Es 1 * * 4* £ FE & 8 ete — TSP Po 3 pe « Tr 4 Je 

v 
— mgr — tf £ CE *8 
4 


— ô Î 2 
u— *2146 tar 


zeer cel Stprar- boomen groepen / die doen ter 
ſt potekers ers ende ſti 


oockden Edet tot Montpelliers ghecoont hebben: want wp hadden De ouerlanck gbefien bin 
_ Ben Benegien inden hof vande sPinrebroeders, Den tronct is ghelijck hout vanden Bercken⸗ 
boom oft Oucboom. bladers zijn minder dan van eenighe van Die twee / ende niet foo ſtijf ale 
die vanden Queboom / ende op Daurechte min grijs. De bloeme is wit-van groette maer niet van 
reucke die vanden Araengeboom jeg De )e befien zijn redelijck vele den ran orn anas 
dn ſchorſſ op 3 — 


189 


Beſchrijuinghe ban Styrax, 


Quebosm. In Grietx / Kotbnaume, In Latijn / Cotonia & 


s*sryrax. In Spaenſch / Eſtoraque. Fn Italiaenſch / Cidonia mala. In Boochduptfeh/ Buitten ende Witten 
Storace. 


D 


Û — esb vs 
Wid Ws 


baum. In Pranchois/Coingz In paenfch/Membrillos 
Zn Ftaliaenfch;Mele cotognc. In Engelfrh/@uinte tree. 


— 


E 


—8— 
— 


9— 


An) € 
KEE J —7 * 
—— — 
EN ( / 9 
— 
LS 


4 ll, 
Lb —— 
VDD 
Gy OP — 
ee) Vai 
Vat VEN 


— Ee id 
— — 


nes, 


ee 
ie y 
Ey = 


< — 
(JEST DN . 
“/ : SS 7D 
* X 
(7 —W ES 


— —— 
— 86 
EAA 
Eis 4 
J 


—* 


Door Matthijs de Lobel, — 181 


Mhus: Mieroock. 
EP > Ne * — 
— 


⸗ Claeren — 
Banden n elacren doorluchtighen Wieroock / die benCeder-h lijck is / ende d 


eyt met 
Befioverbee hef vanden n Emmer oft Carabe / hebben wy op ai rd oee 
dwelck met de teeckenen Die Diofcorides ſcheijft niet qualijck en aecoꝛdeert / in dien ghy de teeckenen 

ende afebrupc w cl ouerfegt : want alft —— wordt, foo gheuet eenen zeer lieflijcken reucke / en⸗ 
de gheeft cen ſeler remedie in wonden ende € gheſwill⸗ daer latende ee⸗ 
— tigbefamen. wreckinghe / om —— —2— gheuen. Het is —— —— 
e was y M Medicijn Launay ſtucken gaf van deſen Wieroock / 
_endeoedvrycht nde bladers vand bp ww vloyet „ Niet· te min bp en verſekerde mp 
die van * ED bij 6 ghelijct was — ghe ren —3 ſe ſe i 
id ——— de noch 


182 Beſchrijuinghe ban wieraock, 


domp van: 


_ …_ Manna ban Wiers 8 
_ Diofe. Debefte Manna van wieroock — ——— be mie Fine beef 
—— Shugo eea niet al wi foo crachtich. Daer zijnder 


£ 4 
Lid | —— 
pn hdd 6 € vS, * Want int int bꝛanden 
ver rsr, vor id op gloeyende 


haf ed 


— 
— * 


bloeme / oft gheſtooten gevan 
gheuet 


EE 


185 


Dooi Matthijs De Lobel. 


* Ea EEL a — Eee a — 
in nh re Ede dM in 


184 Beſchrijuinghe ban Scarlaeken greyn / 


Bult. In Latĳin/Aquifolium,Gue — Rhuſcus — 
— greyne. Latijn / Coccus infectoria, ſeu Iex ueſtris Aquifolium Plinij. Paliurus De Lac . Jul , 
Coc ns an Aquifoli B oph.? Coccos Baphicos. In iſt her 
Fran /Grained'efcarlate. In — ble In Fran nchois/ Hous. In Spaenſch / Aꝛebo. In rau⸗ 
In — —— ten tois/V ermillor aenftb/Aquifolio. Fn Engheiſch / Hoip. 


rv 
D Ne 
AN , — € 


masie Neo Roks Ateotrt bit At of At * * Lat & 


oft voi witten wij n/ op dattet roodt van nieten verandere in wormfens oft depne wijn. — vne⸗ 
gien! e ende * ſchellen gheheel ydel blijven: ende —— — in een roodt puluer ghebracht/ 
waer by abenrech ‚oft Vermiculofum ghehee⸗ 


gen wert / ende oock zeere claer /dat niet en is —— * —— vanden llex, die voꝛ 
en geme⸗ 


2 | ber J Ne LEED dan Die vanden 
AAttt / st Es af EN DE | * 9. EN 
Li 


f. 
Î rr id N 
Aij j > Falke Gt de fraters ae chtich AM Die vans N 
€ 


nen $ 
Inde acre gh C ẽ —* 9 9 J — (a € 
Di St Pi) Gs (Caf. Calis. Sa PD mt Bea fi Ces Pen 1 
2 
den Dlijf boom Steenx oft Eycke ghelijck: Op de welck bebt 
Vit 


ber Dam voor be op di actfen van — jk hé stal 


diver fche pl 
boffchen dy Bafel — gheen ander fchijnt te weſen dan 


de Eycken 
vrouwen / als —— ʒſeght / meiten monde e pluctten ende Coccum noemden/ by auenture / an 
der waerhent ghelijck is; 
ter noch bekender Scarlafen-Grepne en is dan bie van Languchdoc ende Spaas ende dat de 
fe fais allá A abe efs da wordt die van: Mat 
thiolus —— ende cen ander begheert / wien geen van bepden wel bekent ú zijn 


erckinghe 
Bk. Defe grepne heefteen dielmakende cracht / de welcke met azijn ghemengt (oft: als Gale: 
nus vs ſe met temidden oet abelen 
is gheen llex noch Crateogon,noch oock Paliurus van Afriken 


Defend pe 
dean ende Brancferjd maer nerghens inde heete landen dan op p conde — de / 


Lt Os 


J 
— 


hand Matthijs de Lobel. 185 


ſelden oft zeer qualij Afriken / ghemerckt oock dac haer 
sage che van — is, Het is vock ſeker dat geen ſecie en is van  Steenpatme fp en draegt 


VEELEN 


E: * L Ï hide 
EN: 44 * Se Keats 4 4 jn APN £ * 
den [en 4D Í ) DI) € vande 
| C — 


J 
ngen es ARS zot nl is * CC 6 ee ETA 


GEZ 
* 


4 Je € U J Ad > | he ld Aad a 
7 * Pe ef * — en ee 


gprs & Debefiei di de witte Pas 


esoftEor — ——— na flick wan maecke De ſchoeſſe iss 5 
— * (jm ce maten. y ind ſe Hulſt die rf GoBsas — 
„Grace ende weegje 

ab gheſc — bier op oskdnen of * 


kf 


ser: 
ES 


A. En 


metander dingen gement 
Ilex media . 
—— vande twee voorge is on boom nie zeer —* / datmen die zeer ie ee 
moghen Cerf ſchey 
Geefelimet haer ſicende fchelpe/ is lancttorpigher fa fen draegt? 


nerghens gheen greyne / niet ſelfs ter plaetſen daer hy o * —— 


&/ € hdd 


alie groene bladers. 


Breenpaluen. In Latijn / Ilex arbotr. In Hoochduptſch / — vlgs cum fuis excremenris — is, * 
Steinpalmen In AFranchois/Yeule, Eoule ende Cheſne is / C & fes excremens (pong iens. In 
ved * — ———— In —— Elici ende bi — he —— Fn Itauaenſeb / Quercia. 

In Engheiſch / Ouetree. 


je Mumin 


—E yd Dn 
h — 7 


EN 


ù AAD 


CA 2* — ke pe mid vaas dé ParAid 


meesten, — ofer —— nara 3 id 


—— is bp Monipelners/ wa leng eenn 


soer on Vi 


hd 


136 Befchrijuinghe ban Steenpalmen / 


ende fchodne zijn ghelijck een Eycke / maer met langbe gaen bien v vanden Arbutus gbelijc / de 
« PDT :J Ms. * rd 6 * Ae 
* — — per bna ‚nde et zh its doncker — Ro hf Eensjen — 


de bej —* — blue * daer oock leger van * / van —— wider etide ben 


acht ende Werchin ghe. | 
Dioſc. De Eeckels vande — gaen in gachten die vander Onde te boen. De 


8 fik-oonde mossel pan Gitae gefoden tot Dac hp ſachte gheplettert oft her lmoꝛ 
rte an Ste Ae e ard er 
A klan fs Ao C X 1 —V 1 * 
daer mede — 6 lle de n Steenpalme/ ooten/ zin 
* r heek | Kidd 
Ks Gaara ' 4* Pe 4 * * * * —— 7* 
Fr gh — presse vv Ï 9 TIiMVMIIIb- 
ſch. An Latijn) Nen ft Bed 2 band ke. J ijn / Bed 2 
— vulgaris cum — &mafkofuos effigie Exeremegtum (pongiofum & mufcofum, 
an 


AOS 
, — Dj GS 


* bj 
IR 


HS. 
zi — 


Ge, 
al he INE) 


BAD 
— 


—— —— 
EE 


WD 
zb 
bs 


(À RS D 
Gij) — 5 


sl 
3 


— 
Gi ENE —8 
— REED es 


— —— enof: — ten waer af dat come h if vont —* 
fn — eteecken Hoo soc ofer eEeckels draghet 
De fonderlin enboom / den we 

beware — as — — —* boom met be meerder ende Dieper —— ga 
ders / meer dan eenich fchrij er foo w heete Fen, Van 

welcken menigherande weworꝛpſe a 


l⸗ 
zuchten; Moſch ende ander ni /Bebben wy no ane everclaert mie > 
* * — and ann Bande Zee-Epcle ſullen wy ſpꝛeken nep 
stel Bedeguar oft — magie hebbe ick bupten Koome —9— Eycken. po © See 
pluckt ende — — * — ik (mer ged pie dat witer ycke 
ck de Ledon wtſpꝛruyt / dwe zeer purgeert € « Rs: 
te Cracht ende werehinghe bande Epthe nde Eechel, 
« Diofce Alle fegren van Eycke boomen hebben ven tſamen —— cracht / rende 
oane — ‚bk — principale sore ende Boutlight ac oock oeliefen dat * 


Dooꝛ Mätthijg-de- Lobel, 187 


baka rn Se ed 


eEecktl. Cors Plinij ma · 


iore glande, Eerris friet de tieyne Eeckei Cerris Plin.minore glande. 


— 


Se 4 


Bd es et ttr Erde ed ft id 


Hg isa 
Ee: 2) SN 
Pe 


WT t 
(l 


9 3 
7 


— 
—7 


PLD 


ed OE nt aren ea RE cd Hide Pe dend ke nde Bila Kane ee 


E HN 


À 8 
8 


— 


B 


— 
El 


| | Nn ZL 
wlj 


NS 
SANI SN 


SINGS 
NNM 


EN 
W 


Nn 
ON 


UT 

SN 
EEN 1 
Sk 


* 


— ——— 


AAN 
8* 

B 
Ci 


eer) 
— —— 
Lj sale 
LAH. * 
—K 
NN, 
SOENS 
SERIE 
nn 
REN 


ANN 


—* 


— 7 


gj 


J 


worden. — zeer een boomen gheſien maer en mi pond 


moch en zijn oock hedenf-Daegs niet zeer. bekent: maer 
> % Eeckels rouwe ſtekende ſchalen hebben, {met zeer bs — 


eenen Egei vof emihers foo one als de — vanden — 
el beeft. Delefihaleis zeer Dice 
ke / aende — deken id 

de ghemepne : maer De enn 
Died Epcte baders obli bs —— Bachrein 
q ij 


2301 


Caris 


— 


u 


— 


138 hrijui 


zeer 


Leeghe Syckeboom. In Latijn / Quercus pumilis fruticis 


fpecie,fronde Hicis molliore. Robut quinta Clufij. 


\} 


N NZ 
N —— 


Cerris 


heden nahe 


56 


Groote Salnoten. Fn Latijn/ Galla maior, Kazic, Robur (e= 


cunda Clufij Fn Hoochduptſch / Salloepffel / Exchoefft 
An Franchois /Galles. In Ftaliaenfch/Galla eũ Bughala. 


M/ 
— —— 


We 


— 
—800 
IN 


fe De vijfde Robur van Cluius, die ſoo 


een Gecfel groepende in een effen ſchaelken. Defe groepet vel 
achtighe plaetſen. | 


— Galnote. Seene is ghenoemt Omphacitis ‚oft 
ddie — A'anneris ef⸗ 


Hier dient wo bp gheuoegt de leeghe Eyckeboom / oft de oi rb 
dat hy felden meer dan cenen voet hooghe wordt. De vruchtis bikter van fat vghelijch 


Diofc. Gal ie D 
fc. Galnotei h 
Afas 1 9 


— 
—— *7 


1 —— 


enaar Ras A NEA 


fen ende gegaet. Den moet n 
ben een zeer tfamen-Grecfende vacht. 


bie be pachuichfieis. Depbe Dee Galen bebe 
3 Cracht 


Door Matthijs de Lobel, 189 
Cracht ende werckinghe. 
Diofc. Galnoten gheſtooten benemen dwaſſen van oueruloedich vleeſch / ende zijn goet tot 
vochticheyt ende gheſwil vanden tandtvleeſch / ende ſwillingh d delen ende Feles def? 
ghelijckr oock tot pupften vanden mondt. De keerne vande ( j 
Fillet de pijne vanden tanden. Galnoten op colen ghebrant foo lang 
de met wijn oft azijn ghebluſt oft ſuere pekel / ſtoppen alle bloetloop. 


DE 
(ar be —— F 


d 


oss 
J 


281 gd 
6 7 


2 — 


Sy fielpen den loet vande 


DMMIMX— ht dd | ) r kk Î | Ï (pin ge 
ſoden zijn. In azijn oft water gheweyckt / maken chape | Met wijn oft water ghebꝛoken zn 

hedroncken / oft buyt kt / tegh dtmeliſt de buyckloop. Men mach 
ge nd 0 J barste 7 — 7 —2 1 * 144 (A 
die oock in ſpijſe ghebꝛuycken. — 

Groote Gallen. 
GA be à eef: La OSC fi Eyck Cluſius, na ad b 

ſt hanghen. Debla 
— a re Î hd 53* 


——— altera, Robutanguſtifolia Clufij 3. 


dmt idem variant Kd 


—— 


A6 ri OR Ci kl a% éé én 11 


1 ner Ld 4 tdi f, 
* Et e, € Ke dee PDT 


terechte fijde wit. Deboon de cleyne Gallen fondery diemen inde wine 
kels heet ronde heen —* edge ende meer gherimpelt. 

Mh arnndig vente ckboom met e eren. — ——— 
Een yegheliſck ſal moghen wi elcke vande voorſeyde terſtont oock Fennen deſen Coꝛckboom oft 
Hex Suberiferazertde wordt omt Haer fchorfferdie altijts op dwater ſwemt ende miet onder en BAE 
Ipús in Gꝛieckr ghenoemt:welcke ſchoꝛſſe afghedaen zijnde) foo is hy den, Hex oft Steinpalme ghe⸗ 


Ì Beel ghelijck: Maer de bladers ende Eeckels beeft hy ronder / langer endé ghetandt. Den cronckis 
__ meteen dobbeiſhorſſe beeleevseen binnenſte die altijks Daer aen vaſ blijfvende dandet 
$ ‘then Dicke die ſplet de zeer d t afgl in allen landen 


denoen om iade pantoffels oft ſchoenente 
eer van noode. Defen boom groeyet vele 
ende and gheleghen pl 


Kaar, rp) 
1 


gcbruyeten / ende is coc 
in Pre f N —— 


omm — 
meer ander dinghen 
— Tholon /Hyeres / 


* 


Subet 


199 Beſchrijuinghe * —— 


Toꝛckboom met breede bladeren. Suber latifo 


Suber Anguftifolia, 

Maer aenden voet van tge⸗ 
berghte Apennin, ende epde 
boſchachtighe hoeuels vanden 
lande va Ancone groeyet ouer⸗ 
vloedich cen ſoorte van Coꝛck⸗ 
boom / met ſmalder / langer / en⸗ 
De min abeferfde bladers / den 
Sieinpame niet onghelijck / 
voortſbringhende Ecckels die 
in ſtekende ende van buyten 
kouwe ſchaelkens groepen. 

Phellodrys, 

Phellodrys ís foo veel te 
ſegghen als cen Cozcf-erche, 
Defint boom fchijnt vã T heo- 
amd ape genoemt te we⸗ 
ſen / om dat bp van ghedaente 
ende — eenighen Ilex ge⸗ 
lijck is / maer bet bout ie fachter 

ende flapper dan: vanden Ilex, 
nochtans zijn De bladers ghe⸗ 
kerft ghelijck die vande Caſta⸗ 
nieboom ende niet vande Eye⸗ 
fe. Voorts aengaende De reſte 
heeftfe de ghedaente vande 
Steinpatme nochtans minder 
dan de — ge bs 
dan de Stei n. 
vruchten en zin B en Geef 


maer bic vab pane shetje — ende lanckwoꝛrpigher 
Sal lficôrtex Robur Koure. 
an defen aheflachte n d en houden den boom bie van Theophraftus 
Salficortex Robur ghene Dd dydienv t tj ghemeynen volcke Ro 
als de ghene dik cenen zeer ) Ó ft / die int brand aſſchens achterlact/ ende 
ſoodanighen 


en als ick oock van vra —— oft block doen bereyden hebbe. 


GT ALLÉ « Ks 


DEycke die in B anckerij jet Gallen voor guis tweederhäde: De meeſt beken Femindee 


e 

inde corter tacten ende bladers. Ban deſen Kine ad te verſchillen de Fagus vant 

_ ‘Theophraftus, alſoo ghenoemt om dat de t etelijcË is / ende naeft d Eeckel woor de ſoetſte abe 

—— mede ons eerſte Vaders den ober verdreuen / de welcke hedenſ daegs in Italiaens 
(one ende Farguo „ende in Franchois Hatgui ghenoemt zijn. © hout van defen boom is herter 


(foomen ſeght) dan ghemeyn —— _ Daer de ghemepne — boor heeft een ander 
Swaerboor baie int Ova Theophraf afenoemt te wefens houcenie zoe sove 
— de beste — oft Etre se — zonde — 
— —— arend 


835 


icke 8 
—— wordt Diof. D Deſe wordt ab Î 


k ' 
EUR 


Boot Matthijs de Lobel, SEN 

en beout: In Zatúrt/Fagus: In Boochduptfeh)Buche Caftanieboom. In Lathyn / Caltanea) JM Beochbupefen, 
um. In Frauchois / Fau. “ein Spaenſch / Haſa. Fn Ita⸗ Keſten. In Franchois / Chaſtaignes, Marons ende Cha- 

ear, ai Zn Postugeie/Faya. In Engelſch / Bech kies In Ftaliaenfch/Caftagnc. In Engbelfcp chen: } 


quaemſt om broot daer afte backen. De baders 


vande Steenpalme / bic vanden Vuecken oft 
ed 


p 

froncelt. Daer is cen grooter foorte van deſe 

vruchte die wt tgheberchte van Prouence / eñ Sans 
uedoc —— oi hk t Spons ende van — 


keld, | Marons de 
ende sbefeeen Maronsde Lyon — 
racht —— cki aghe. 

Diofc, Caſtanien zijn tſamen ireckende / 

doen — ftw werden. vande ——— 


De keerne vande —5 — is goet geten den ghez 
nen Die Ephemerum ghedroncken hebben, Gal, 

Caftanien zij ae, frecfende ende droogende 
ghelijck ander Eeckels ende werm ende drooghe 
inden eerſten graet. Spint’ ercellentfte onder 
alle de E — * zijn alleene de ghene 
die * wilde vruchten * lichaeme redelijck 
voetſel gheuen. Sp gaen traghelijck doore / ende 
worden faci —— ck die raew 

ijn / ende maken winden. 


a 
ghemengt: Debt bladers ſtaen als — —— —2 


* 


192 Beſchrijuinghe van Vlier; 


mede deilde. 
zijn / ende bloet ſpouwen. — En 
| | Gafelken. IN 1 


— EREN 


— 


Door Matthijs de Lobel. 193 
iter. zel Latin / Sambucus. In Boorpourefen/ olter ende 5 
Hotver. An AFrächois/Sutyer ef Sufeau, In Laalfe b/Suyn. Witte Dlier/ Sambucus frutualbo, 


ſch /Saugo, mn Te 


it al el 


rte gn Engtelfch; Elder tree. 


Ee EN, 


14 
(ĳ 


NANA 


* ri Mi 3 { 3* 


J 
B if 
À 
* ee 
Sh 
2 
leute J 0) 
FINS 3 
Om dat defen boom aheerne ontrent de wateren ende grachten groepet Daer luttel Sonnen 
comt / ſoo fchijnt dat hy in Gꝛiecx Actæa genoemt is. De Vlierboom is eenen — bekent / 
… fijn bladers zijn Dien vander Eſſch gelijcEn bf n bg 
De witte bloemen — in onbe croot fens/d de Draba gelij der cf 
der / nae d g diein O ſt lick de bi eid 
Rans aaadaae d aen des En {. E. * — 
we deuyue / als fp afghepluckt we nde Door een — woꝛden gan ende ſaucen — 
MN BBROIEN ED, r Ld 9 4 J es ZAENt 
_ meel Dicke gh kt zijnde / greettich ſuypen / dwelcke daer AD is. In Vrancke/ aaner- mort 
ryijck wordt vande bl De fap vande befien zeer glenn ende rooden azijn berept. — 
witte e Dlier 
14 — aad oak Kad 
| / anderſins den 
nne vegae niet onghelijck. 
ergh Vlier ucus montana racem 
Def Sambueus oft Blier groeyet zeer Hugin pes in an voorgaen⸗ 
— —— van gedaan geer —5 oock gelijck verwich van ſchoꝛſſe ende hout / maer cleyne van 
ä ho cke ende b blad 7 Li Lf we ’ 


vii — groen 


on ſchoon ——— ende en van een druyue brads Dele zijn in — 

niet onlieflijck n ghelijck vock den in/d 

— de wijf kens als Die vol zijn oftionaben draeghen. Defe plante is cout van complerie/ racbt, 
ende en / iae verweckt de ſlaep ſieckte principalick dooz het eten vande beſien: ende in Dien 

men daer afte *3 etet / zijn — Deſen boom groeyet vele in (bofch van Dol * 


— 
iepe wtgelneden — 
De Wiee ita inde fn moan elan de —* meen Bebbchoer anders 


* ed * Jia, € ; Je Xr Judas 


éracht. 


194 | Beſthrjuinghe ban Fudas-ooren/ 


WBerch-Difer. Sambucus Monrana racemoſa. 


_ Judas ooren. Autieulæ Iudæ. 


Fab ine iik A tafka 


ui v id Add 


oft —— aenwas / Dat on n fijn — crachtens wel weadicht ís bekent te oef / dweick vans 


J 

* 144 ut in 

Es — en Assek on Ne eee —— —* EN EN fafanf — 4 
(4 (4 * Je E 

(Sif « «& * — * * fase abe 


da: nie 
ER sf Ais sCE IN 


© gijn Dien vanden Blier zeer ghelijdk;maer gheen ſins velie. De wortel is crom- (opene ende pe 


* 
1 * EN Pee À 
Z 


pe De 
ak afknarafe ANN c ghet EAR IG Jerk Se zein ek old — Zheſoden 
— 7 — 


vet oft leer. ede 
gee (Kants TA: 5 c — Ec * 


lick zijn / daimen in ibeghinſet. vande 4 dente / ten | kte dat De wortel ende 


PAT ALE Cas A 


E ri ate CAA ASA 


hdd ded hd | 


Daer defe plante ergact alle iaer Blier blijft er, ende wo — 
dan die vanden Hadi. Defe — crijgt —— cubitus hooghe / 
ende is vuylder van reucke met een fende purgerende cracht. De croonkens / b emmen ende bef 


— ——— gheſprey /de elk —— —— 


Eracht ende — ghe ban ban 
Diofc. Beyde deſe planten hebben ghelijcke cracht ende shet 1te weten een dꝛooghende 
cracht / ende dwater aften der maghen hinderlijck als Egineta ende Plinsus cf 
gien. De bladers van Me oft Hadijck ghekjck moes gheſoden aeghen af de tape wat 
soc De | 


liddd 1 —* 


be Add hadi 


| colerijfe hum 
3 Bekenden De wortels in sijn apefoden / ende Sh ma genie 


Dost nsparis de Lobel, 155 

Hadijck. In Latún/Ebulus: ese jam In 

Vlier iep befneben bl | 5 eere In Spaensch/Yezgos. In Itauaefch / 
folijs laciniatis. Ebulo. —— — urt. 


— 


nn Wi W 
—7 Gn (A \\ m5 


= —S — 
DE Re eng 


E dwater laden / ð welck — € cken / an 
— ſel l d h d d d ſt 
ſy de { t watt — daer — in 
ss cht doen de ſelue && fap vande bez 
— pen — daer mede sede Woe groche — bladers — ende * 
eyt: daer⸗ 
Benin bies goet abelen clue a alfoo gez 
Wet Beplenn de diepe oft bolle * * qe feiue met bocken oft Dien ruet — 
goet gheleyt op tfleirſijn / als Plinius oocf ſeght. Deſe planten zijn de dermen moeyelijck / ghe⸗ 
biet so AD sorisorent. Gal. Beyde defe planten hebben een Droogbende ende tſamen heylende 
BE omc verre aie ‘Pin. per planten verfet de vergacderinghen vans 
ig 


4 
aas Ee 


fi ght / inghegoten. De befikens 

peel loots ſwaer ingh d ter maf ——— fie geſtoo⸗ 

ten roock vanden Hadijck / vers 

ES: —— fentjnigbe Dieren, Demalie —* — geſtooten / en⸗ 
ebreken Der mannelijckheyt daer 


al — met wijn ghemae — abe EON 
Maer dater Daer deſe ſchoeſſe in abefoden heeft is ngbelt 


Abppelboomen / Appels. 
| lanck fijn verſcheyden foosten / oft van 
re dat zeer lanck « werf foude weſen / alfoo en ſoudt ooct luttel oft niet 
_ vele te paffe co ocyet ende wel befent 
boogaerden — ende ne zeer wel verdragende bs bed nbs id de 
Notes 


* 


— ——— 271— — 6 


196 


Beſchrijuinghe van Appelboom / 
ene Sn —— Dioſc. In Hoochduptſch / 
pffel. In Franchois / omme. FnSpaenfch/Mangana Peerboom. In Latijn / Pyra Diofc, In Hoocrhduptſch / & 
— —— In Ita In — In Spaenſch / —— ee 
peltree. aenfch/Pere, In Enghelſch / Peartre. 


liaenſch / Pomi. An Engheiſch / 


jpu * 
— — —8— RIN È 5 
—— a pna — NA EN — 2 — 
dS PD 97 vj 
— AI pr — 
De Domes — v J. 
in RWO * 
EU U) KN N \ 9 A) | 7S KA 
in WA f — —3 EES let 
2 —9*— AN NS 7 
—— 


1 Jin 


—— 
* 


ANN 
B 


RIEN 
W 


IER 
NN 


—F 
B 
an 
8 — 
NEN 
SNN RENS 


van 
—B 
—B 


inde edel Confectie van 


TEEN 


Dooꝛ Matthijs de Kobel. 197 


* 4 Messe ua ntfs vAn BaN det let AoA AA ss Blelrm ark 4 
Basse. Perm py Rs zh, * 8 * ra Ke Ed F dan dbedd 
LA id dd ' ' 

— —— 
— — én * 
Res Be ied vS ak ot 
feng parighe gheio n die te fien inde houen ende — —— op 


en inde — gheweſien / als —— No: mandie ende — waer dat: de 


raden, Ai willeno fwijgben wp bic pp, plaetje van wijn 
wel Peerboomen als Veeren / midts dat wp hier alleene de fondertinaft planten ende —*— 
— hebben te beſcheijuen. 


ende 


Tamme Miſpelen· boom. 


* 
—— —* 
—2 


—— 


re, 
F 


—— 
—— 
TT 


zien 
ze 


4 


198 Belcheijuinghe ban nme 


GA … AS. Af. il — 
Rn We * ghe je J l ban bladers, 
Sorten n oft wilde —5 van in grootte / acte ende f fatſoen ghelijck ghenomen d fet eneen 3 
Regum imitata cotonas — EE: 
— ende werckinghe. 

Dioſc. Miſpelen gheten ſt je gh aengh afk sar acus ſpijſe pijſe. 
Gal N d PEN ſe w gh de ſamen —— 
* gheuonden 

Aria Theophrafti,effigie Alni, 
hed 


Eleine leeghe IMAifgelbaom.Chamiemefpilam. 


Door Matthijs de Lobel 


8 
198 
ri P] à PVA aff. * Eart —— 8 — — * 
DEET LIP 9 
* * 4 * —— hidde ed 
i eer w⸗er eek ** —— 
4 —* 8 7 6 (8 hAl Ohâdhdd tſamen — 


_Papembout. In Latijn Euonymos Theophrafti. Car 
‘Theophr. Tragì. In Goochvup El Denen ike Clepne &ffche. In A 

‚ gfran — ende Balboeede preftre. Fu Ftatiaëfch, li 
Fulano. Fn Enghelfch/Spindeltre. 


atin / Viurna vulgi Gallorum & Ruel⸗ 
an Viburnum Virgilij; In Ge ot chduptſch / Klepner 
lk baums Tragi. die instantane 


SN id 5) GN Dr 
El) 


(U 


AA 


IDP 


DN 
—F— — Ex 
ES) 1 À 
9— lis 
—— Zl 47 
nge —— — A 1 
y AS OON 
* F ge — — 4 
— 8 7 * 
— EN 2 A) 
—— HAN 
Tik 0) BOA 
LK —— — 5— 
— — iN RN A 
(3 —— Vd Ga 
AG 


(> 
S — 
Ys 

— EN, 


SAI 


@ nl 


PEP rn * 8 41 fat, dad isde RE EPT * 


LEM, € hed 7 lJ € oe 
PIII A oft —— De € Ee AAB 


5* plaetſkens liggen. Ban bupten ift van verwen roodtachtich — De bladers/tacFen ende 
dinghen zijn dien vander Gꝛanaetboom ghelijck: maer de rijſkens zijn bleeck. geel / ende 
—* dan ijk 


Dom abeheelen boon heeft — did reucke / ende is den gee-beer 
de 8 bloemen sijn geelachtich * eb 


F 
EN Cek — Eh 


‚. fat biertjes. di — ——— Bid — el 
Bat 76 * Viurna bande Eranchoen * 


lan raden ol HS 


Set af na hide 


zoo Beſchrijuinghe ban Cornoilleboom / 


Cornoiueb oom. In Latin / Cornus. In Boochduptfeh7 


elle Logne. An Latün /C femina , Thelyerania 


a fanevuinca 


* atie van Cragus Bartricgel, Jun Franchois/ 
uage. 


1Dnetiaum / Turberba ꝓm / Anerum 


In franchois /Cornie er, ende Corniole … Fu 
—— ylueſtre e ende Cornizoles. än It tas 
BEC uier (auua 


Fin) ZIN Di 


* — 


GD 
WL) 
Ó) 
—8 
Fn 
\ 
9 


—B 
AN 
R 


NIN hed 
ON. 


8 


STEN 
—5 


RRR 


KN 
— 
RAS 
Re) 
—J 
t 
it 


GT et ES A & é, 
5 c 
6 J d —2 

ghewas. Deſe af wſchachtige bl het d ete De vochten 

6 ERE BEL Ee Kee Mi re kde ze KeS 
jn ich / roodt ghelijck cke / end fe e, Defen boom is in 

5) pich DER) cructe / eno hdd | Ka Add had 

Fn GS £ £ Ma EA EA MTS PE ANJ & *8 J— 

J hd dh A ade ah 1 va J oft 
ata 4 ä EA —— re Pe a Ei c Pi £ GiB Kanedes 
— a - Te ' ; d 
GA € ee EE een AA tof 8 gele vechten 
REN 


— U: de ende wertkinghe. | 
_Diofc. Comoilen zijn lansfworpich ghe ope jc liften De weke eerſt mrs ee 
an 


rg vre 
——— Cornonien voozden ghelijd olijuen indepe ie 


— 

Gal. Del bladers ende botfens vanden —— wranghe van —— ee, — 
groot⸗ toecheylen —— EEL berde lichamen 

, den ende facchefte iichaemen ijn Die mes bunder ans wecken diese 


—— MEE ab d 5. ar f Turnad CAP 
——— zen — — njh kear us * as * — 
De wilde T Ick ijf ab ' t DE wlnlaid een ke hatha ſte bep), 

— * vaak 

zacgt/ want zim vznchten nimm 


fe Dl 


fmaccte. De bloemen zijn wit Dien vanden —— opd 
—— maan Vine # 


— vt 
« 


HE 
grocpende 


— 


8 


* 


ven vijfFens mc bug J 
ga ſanguinca. 


An 


* 


Door Matthijs He Lobel, dot 
Criecken oft Kerſen. — — In ——— 
irſen. In Franchois, Ceriſe Spaenſche Criecken. Cereſa Hiſp. 


In Fraltaen{sb/Cirela. An — 


De Crieckeboom is meer dan bekent / maer geer van maleanderen ned de welcke in 


— Deb dan di * Y — Kuͤeckelaer 


is ronder van bladers dan de Duve op Deli rij Je groot als eenen nn 
rbi ſoete vruchten voor a etn 


rijpen — ent ri ie * if 
ee és stod met veel Crietken aen eenen (ele. 


Def ets ER ende 
veel Criëcten aen een ffeelBen bracgt De bloemen zijn oocË wit ende foodanich als ons beefegetoogst 
onhe goeden vꝛient Walerant/ bic h b 28 ghebꝛoch —— 

Chamzcerafus rijden 

pe —— ſegghen cleyne leeghe C jood luttel gheuonden / ten ware in⸗ 

bergte Alpes, ——— am cenen eubitus / oft voet groevende / van bl — 


6. 4m … bbelachtich zijn 


— — — onder twee witachtighe gaet 
Binnen zijn vijf oft fes witte blinckende fieentens foo * als 


k aramide Bed opgela, Tweemael gh eeft hy rijpe — anghe — * 
| ag walmende 


te — kf 41 Zl Y, Ce AE 


hd Add d AS BEERS ar AA 


bt Eu, 
pediculo plura, Crieckboom fonder bladeren / vꝛoech blopende, 


SE ë X * 
B RN GQ EN id — 


S 
DZ 2 
NS N f er SER 
— —9 — jaN J 7 T 
u ANN VA 7 


7 
De 
— SE 
3 SE A 
NE 
; — 


VE 5 
OLEN 
AA J 
ES zl 


EAN 


| A4 
S SSS 
— B) PD 
END CL Af (7 
— 
4 JV 


SR 10E 
/ 5 / 
64 


S— SS Ns G 
A on 

An —R —— 

dla, PA ij, — 

LID 

ON 


hj 5 


Î 
EE A TT nn ENT 


EPT EEN 


Pe) 


Dodt Matthijs de Lobel, 


** 

Se 
J 
pd 

— 
8 


204 Belſchrijuinghe van Vogelkerlen / 9 


Ceraſus anium racemoſa. In Enghelſch / Cluſter Cherries. Chamæceraſus. 


Nl T& AS de — 


EN 


Se EV 


5e nl 


(4 5 


pe 
4 


DE 


— — nf Jatijn / Alnus nigra,Frangula. In Goochdr ſch / F 
eußbaum. Oft voc Pp 5 t 


— OENE EEE ECE PEEN 


9 d 
/ = 
LE) EB 
EN (ZA nd 
. <= — 3 — 
EME W/E 

\ s W 

— 

GED 


Ze 


8* 
Ni / 


* 
— 
* 
— 


ie N 
RD Leh 
* W — 
7 z 
vr dd 


on 
' 
J 
— 


ais Ri — 


REA A el de onja 


Door Matthijs de Lobel. 205 


Siehendoren. In Latin, / Prunus ſylueſtris. In Booche 
wuptſch / Slehendorn In Franchois / Prunier fauluage. In 


Irauaenſch / Pruni aluariei: In Engbeiſch / Siautree. 


N 


3 45 ek 0} 8 
A EZ Uit 
Wine 


N — 
WE 
X / 


— * 
— 
DAW 
A AR 
— 


0— 


F 


SEN — | 


—* 


Viupmboom. Fn Latijn / Prunus domeſtica. An Booch⸗ 
du 


b 
ptſch / Pflaumenbaum. In Frãchois / Prunier, Prune. 
In Spaenſch / Cirnelo ende Andrino. Be vaucht / Cir-⸗ 
nelas ende Andrinas. In Itauaenſch / Prune ſuſino. Be 
vucht / Suſino. An Engheiſch / Plumtree. 


eN 
EN 
lj 
RD 
ne 


206 Beſchrijuinghe Lan Abꝛitocs / 


Amandel xruymen oft Daepprupmern. 


rijke humeuren: daerom Zijn die oock gheſont in 
tortfen ende andere pen die wt colerijfe humeu⸗ 
ten DE oorſpronck hebben. Der magen zijn Die hin⸗ 
derlijck ende gheuen * voetfels. Maer omdat 
die traghelijc ick areren / ſoo woꝛden Daer bp ghe⸗ 
Daen/ fonderlinge by infuſie Tamar Indi, ‚Callie, 
Maand ende gheconfijte Violetten. he Vanden 


vlerhe cen Electuariũ die to De voorfeyde dins 
ghen gheſont zijn. Dievan Armenien dooꝛbooꝛ⸗ 
den metten cleyn boorden tronck vanden Pruym⸗ 
boom op twee oft drie — /ontrente cen lime 


— 4 
5 


W 


nee die ſy dan wel met luytemẽt ſtoppen waer door 

dat De Pruymen dã ſtercker laveren. Men geeftſe 

în ſuycker da ij Bun fap tot je Kai toc. 
woa cs groote ende 


— 
ul 


M= 


uc 

M en is oock ahcenfins zheoo⸗ 
loft door — vanden tijde ende plaetſe int 
langhe te ſpreken vande byeans ontallijckt fooren 


de foodaniahe veuchten/ die inde houcn endet boo⸗ 
ges meer dan — befent zijn, gemerckt 


VES) ri 
af 2 pe — 1 — pt 
Hir UID SATU LN 8 „| 


CL [NAA Ket soor weet 


boomen / Die bj ghemepn- ber van nbegbins 


iN t ghedaente oft fpecie w vercreaben hb hebben / ahes 
ck als auenture ijn Pe ct en nen Abꝛicocs ghenoemt/ Die van ghedaente 
ei * ai ie "abd F zucht de Per fe Diofc. Abvieoes zijnde 


hdd VIMVV BOVAG L MANNE 
£ *4 


y Pahhmen. 


ander 


rain ded Rag bt he Gala a ad ci 


NE tn KE 


Door Matthijs 


Bioege Perſen ende Abꝛicos. In Latijn/Armeniaca malus. 
In boochduptſch / S. Ihans Pferſich. An Franchois / 
“ Abticos,Amarelle. In Spaertfch/Aluarcoques, ende Als 
echigas. In Itatiaenfch/Bacoche,Armeriache ende Al- 
bricochi. In Cataloens/Albercocs. In Engelfch/ Dy 
ge. 
139 


tock tr: 
AD 
——— Rn! A 


eat 


—— A Ö 


— 
1 4 Le u — 


S 
—F 


— 
* 


ik 
* 
UI) RN 


de Lobel, 


Ve 
IN 
SS CT AN 
EN ANN 
BEN ANS 


« Eg — 

5 AN IE — 
5) Ns: SW — 
i: — —— 


GS SN 
A, ZN 


sé 


208 Beſchrijuinghe ban Abricos/ 


vande 
af mencie 


Palioros ende Rham 3 

Amabefiendatde se pen van ale beyde / ende — Pe | 

befcheedt te balen is / foo mep ſeggen we „Ee 
—— —* ge van Dioſcorides ſee is de Lekanne van Martie 

’ ; ſtruyck ee roo ae hpi 8 nabi — — 58 tint he 


mc Bee brij zeer fret ben fieen af ende grau en — enbeft — 
de feer aheleerde Ariguillara, niet ſonder ved gromt benam EE 


nb mt dad 


Boot Matthijs he Zobel i 255 


Iniuben In mien Arbus. Zidypha' Grecót 


Crá= 


n Gaochouptfch/ Hauftbeerlin ef : Paliurus. 
——— an raut — In Spaensth 
_Ag ofeifo. In Linguagots/Guindoulier 


* IN 5 
RS ee ub, Zn 
El di k PLD 
— € EN ED 


: NN Oes NÀ 
Me Wa 8 


* IN Ze 
— en x F 2 
—V — 
a — 
ZS DA 
CN AMEND: EDI, 
LG * 


— ——— yin Aften ende lar den oue e shet gaen mt erin ambten 
n ape ualjcht zijn. Soo veel als tfacdt 
aengact dit heeft drie — — Theophráltaste habben es den dif —— et 


fuligineus /als Eer ghelefen wordt / glat int han delen niet weeck/ waſſende in e reedt blaeſ⸗ 


ace on Aat ſelue ſchijnt te oefen. ik Meeſter 


BRE fe 


ate ae tf Sahara * A idd 


ere, * CO A 


Se Paliurus altera earn oft sock De wilde * ube 
De Palins daer Theophraſtus af vermaent int 4. boeck ende capittel / iſt Dat pemant die wel 


—— ——— be” SSuiube is vant de vrucht ie vondt ende 
A, EN aBelent zijnd ELC ta ALE EE — 2* F Là 


Wel gjelme © BEE AO Aden 15e ck foo wel niet / als 


F ap ie Cracht ende werckinghe van Paliurus ban —— 
c. voomken P. > hef 


Neus gheuonden wordt. Paliurus ;facdt heeft foo —— dat 
ne boe b 

aheneeft Daer op abelent zijnde, „Debladers ende woꝛe hebben een ſmen 
—— cracht de welcke in water cr gheſod 
mafen: ; ende is oock zeer goet teghen fertijn ende ae 3 geſtoo⸗ 
/ * alenus)die 

tiet geer en ſpannen ende zeer heet zijn. Jaak PE 
Berne as 


£ 
Ld 
La Ca a£. 


Noeh — ſommighe nd 


7 


IE 2 


y groeyet vol f met bladers dien vande Olijf⸗ 
| „Sf 


.. ⸗ 
2 10 Beſchrijuinghe van Schnt belien / 


VSchrt.befien In Latĳn/ Rhamnus prim i sdi 
' u us Dioſc. credi- 
tus: Oleafter Germanicus Cordi, à * 
Ander bzemde Paliurus. An Latijn / Daliurus alter peregrinus, 


Se 


NN 

DN r AD 

SDE 

‚ N == ADN 

k WA NS AN el 

VNS A: 

N —— 
F ANNEN Kea 
* NIK rat pl 
ERNA 

RE gi el HS 4, Sf s 
b ⸗ AS 
NSR 
BAI ar 
5 Wz & 
— 
DLT 
ene 
boom gbetijemaer minder · nde Roertebefien met brie greynlen⸗ bien vanden Smilax glide 
welcke vol g ſaps zijn / bequaem d r De zeer groot / ghelijck die vanden Sauce⸗ 
m Berb d ch / heetachtich van ſmaec⸗ 


boo g Met at ey — dÉ pi 
ke / waer af wp bier bet conterfentfel gheuen: De welcke niet verre van Montpelliers vele groeyet / 
en de fontepne oft voꝛſpꝛonck vande riuiere van Lanus /lancks den water-Fant ende 


aenden wech. 


vi dd stie leden aen alnd de a aatelte knn aen 


— hie ien 


ede mn ot bl 


Door Matthijs de Lobel, ur 


Kpenbeften. In Tatijn / Spina infecto- 


ria. Cerui Spina Cordí. Rhamnus 
Catharticus Recentiorú. In Hooch⸗ 
dustſch / Meghedombeer eñ Crentz⸗ 
beer. In Walſch / Nertpruym ende 
Bourg efpine. In Engelfch/Abepns- Pp) 
berries / Buke thome. 


Lili 2 DS fl 


, DS AIR 
DN SEREN 
û TN SIEN) NES AVN 
— Ni —— S= 
Se —— — 


* 


— 


Tweede Rhamrus ban Diole van die bart Montpeers 
Rhamnus ſecundus Dioſc. Monſpellienſium. 


Perdrijven. Gal, Rhamnus droogt ende vers 


graet / ende DE rcoelt volco⸗ 
melijck inden eerſten oft tot in tbeginſel vanden 
tweeden: Daerom gheneeſt hy dwilt vier ende 
woorts-f De feericf deſe gebrek 


moeimen de ionge bladerfens ghebrugcken 


Pyracantha:enbe ſchijnt te wefen Rhamnnstertius Dioſc. 


212 zetje! van Khpubetiew 


De Rhynbeſie boom is van boom &heliicker Dan DATE ve 
* (en E. alleene vat eff ij A P Akelstrk se —— 
hy alleene van ſtekende en weynich ghelijck te peen purgerende 
p oꝛd meeſterse ouer veel faeren binnen Pas 
rijs ende — Sone ghebruy Ec hebben, d Matlhiolus be crachten 
n / als ycken niet om de g apt —J fien ma 
BAE b 1 * — — —* Es € Rn, MAAS vo Á PE | AG dien 5 ge 
Reeft à Hert (ereen ch. ſe ed trecken: Soc doet datde Ff 1 niets 
ne orden, 6 Do d me der fl — ſ d ere * lers beſtroyen de 9— 
—F * ih Det zat F bald J * F * BE Ns * *1 TN 7 rm | hid Madd dw 
1752 a Den beed & Te r ' Je £4 3 vi! 


vanden 


Ban auceb — Laun Berberis, —— ende Spinafan- J zee 

cta ban ſom yacantha Dioſc.Fuc ait In il DT 

duptſt — ech bm aiffelebeer- In 3 * 

fra : —* erin ende Elpine viactte, In En⸗ _Aprabolanen van bif fasten. Myrobolaniquinque. 
gpelgr fase rberis Ì 


Door Matthijs de Label, _ zij 

Nyrobolani Emblieæ. 
Sauceboom groeyet in coude oft bergachtighe 
plaetſen / ende is een boomachtich ghewas / ghe⸗ 

Beel doorenachtich / met zeer herde tacten van vijſj 
cubitus hooghe / aende welcke zeer veel ſtijue 


6 


aal B GA n 6 aA 


fen Buga ghbenoemt werdt. 


— 4 —52 Yr 


ende 


Bugia. 


Kebufi. 


Bellerici. 


Catrinù. 


Emblici, 


Mefue. 


214 — van Saucrboom / 
in dwater gheleyt ond 
ſteenen. Van walen eenen Boe elst van Dien voorde — bie Bir: zijn. ie 
peren » zeer ſterck de roite ouervloedicheden ——— maken rg 5 
weecke ende ſlappe partien „ende dringhen die in cen met groote — inghe. Therte / de 
— de leuer ende reſte vanden buyck maken ſy ſterck: wae at ſy den perſoone * 
maken / ende de verwe vander huyt / den reucke des monte ende * hek ſweet beteren ende goe 
mafen : ſy ak erhouden dlichaem langhe ionck ende ieugdich : . zijn goet teghen tbeuen ber 
der berte, en de fpene: De € maghe —5*— ſy wan colerijcke humenren ende nemen. wech van⸗ 
de ſelue De derde cortſe ende alle ander die wi colerijcke humeuren ſpruylen / ende oock de hitte 
wander magbe / principalijd de gele: want defk iaeghen af meer Dan allé Die ander en kli 


ue in v er⸗ 
muys / ft mpd oft venckel ſap gheweyckl ſuyueren dooghen daer mede abewwseu J ende er 
ahetemperthen Xi De e fe egen deme bepa olene fender 
ber —5 pen vanden ooghen ende oo eep zijn: maer add 
nst/ghenen at dꝛooghende loopende fweeren, “De sopabelanm Kcbuli ge⸗ 
TE J —4 Die 17 *7 les nekt ' 
mn fp cloerkrende fcherpen tgheſichte me | principack gheconfne zijns 
de / dienen Die teghe ſuch gweerighe coꝛrtſe De patij Myꝛabolanen purge 
ken de melancolijcke humeuren ende verbrande colera / d zij Leap 
1 Pm ac PI EN * East PJ PPF 
Ô NHeyt / vierde cortſe / ende gh ſpruyten / / ende aber 
wen der huyt een claere leuendighe verwe, Saer midts Dat alle de voorfepde Myꝛabolanen ters 
Pod Po 4 s ni 6 : (-.C 
front verftoppingbe verwecken / in cen lich ai € gee ton —— is / ende dat ſy lichtelijck 
fronſſ abe aenhangen / et cen ighe —— 
E Cat Md 4 v R EN pa B Ms CAE 4 
— lr dd — — — ———— Eet Vl AE Sedir ie sod ap n / ma er an 
der perfoonen | gh dingen d d k nfuſi 
Geyſecom / oft me Aſſem Ag, icus, Rhabarbe oft Spica Nardi SA —— 
* del Lind | jad ſe oft Violetten / oft S fa tab fe h ft 
Cie t * d ls / oft X An KE b & h d le oft C cjoft Man „oft Ta 
mar r-Indi ab medicine — 


jy ganck / foo dat fp haeſt d ꝛ de derme t flibberen(atift dat 
noch en maecken 


—— den puluer vande gel * bol a —— 

ams TI …l 1 * g — 4 8 fi fi —F agen 
D ſtopt haeſter ende ſtercker / dan dwtgheperſte infuſi aapt a gn De 
felue ende floppen ftercf Boos 
annet dat cleinder ende fi ſub btijlder is /hoe dat igh — 
infuſie ermmeet. De — — min deo 
Een meer de vordeticke paruen. Contrarie doen die ongdeonfj zijn. 

| _ Banden Em 

Myꝛabolanen Embli weynich / e hen inden eer eene 
ten oocf de maghe vand 6 abe humeure „ende aken tredkende verſtercken ſ de elua/ 


doppínahe: fp mafen oock appetijt fy doen tbzaecken oph den / ende beietten igh erommel vander 
maghen / fp verme in t Pod fb! Pr on ff *8 hi ( én dend 8 —ñ⸗ 


— Ee É 4 A loof sf, F m 
& Des) / OL Ven 
sees ONE cn — ee Pa bate Ad ; Ah pen 
tf JJ 7 rd 17 
É * Pr) —— nl Cactf. * 6 an Zi, S ran A 
/ ende twee ht 2 
Li (a Ee 14 v Le vr 
De HS es alt Es ; £ pn Lj EE or Se * Ma 
EL DEE * — IME Att! Tigers. N Ee ende 
8 Je — Ll 9 Ae F - 
6 ens * — EE: —— — Callta 
—— l le / Licnum Aloës,Card a 
j LL ’ 4 fe) ki] 2 en 
ende der ghelijcke. 
Banden Bellericis. 


— € Myꝛabolanen — — verſtercken Sp gijn cont inden Bn 3 * 


Set id 


* âme bl ves Fi (Kn * 


Rnd 


h 4 
——— ’ TET ger opt tp ee 3 hikt 


Door — de Lobel. 


215 
ap ; Tamas ph fruêtus & ſemina. Vucht 
Tamar, Indi. Tam zn Indi, ina, Vꝛuchten ende fact vanden 


et CMP cn pen | 


ijt ) v ter tijdt min bekent — die ſy 
— lt eſeggen ls dadels / ni 6 fi Ban ven „4 


die gh en ſegohen niecbatomchteng inr — 
den Dayenboom ghelijck i ie/maer den. harer — — ele derne Bbetef oft 
—* gelijck die vander Eſſche / maer foo groot afs en onderdeel nochtans en te De vrucht 
gheenſins van fatſoene van een Daye/ die de ſchoꝛ ſſe * tvleeſch met —* oft — zenuachti⸗ 
ghen DEET, waer in due of n: de ſmaee⸗ 
fe vande vꝛuchte ſuerder dan eenigh Pꝛuy De groene oft verſche ſaden vande Tamar- 
andere an de welcke groepen in di — h die vol cleyne aderfenstoopen / den 
huyſe van Willem Drift lghe — * win * en zn 
— vruchten van Dapbeomfens oft der gie rd vele ghemeynt hebben / die en hebben 
geſien Dele ſelue h hebben —— en voorſeyden Willem D —* —— inde 
p fabebracht/Die door de coude varden Winter 
gheſtomen 3 ‘stin .E af Di gheu 5 rab wrs gert op beyde fijden i in — 
gh Á s de ſtele gheltjck / die vanden Water-varen —— 
der Sonne rh ende men —— 
Cracht ende werckinghe. 

Tamar-Indi zijn zeer gheſe gh humeuren hebben: santi 


ar Kata { ief ale ad al ok 


T ï * 
— rn + £ 


eghinfelwanden derden graet. Mefue. Tamar- Indi li zijn mg niet 
medicijne / Die cout ende drooghe i g de ſcherpheyt ver 
meuren / ſy purgeert de colerijke vochticheyt rende bedwingt de hitte ende furie des ſelfs ende aan 


216 Beſchrijuinghe ban Tamar Indi, 


sep mt * Ware re Tt K rif die * * fed 2 deh hebben Lende oock de Geel⸗ 
t ft 
dat die der cou maghen niet en uden Dineren foo wordt dat belet met ander dinghen die de 
maghe ſterck met Spica nardi —— / ſap van Alſſem/V Venckel Joffermancke/ 
pt, te, —— met Wey van fe 
ke — ep pad erste vepcEtin fes nael foo veel vande v —* 
Waan * ek waor Aoun octet iden a —— 

pris 8 vld Se De ENA 8 
daen tot Dat ceren d d udra sprinapalijet alſmen de vierighe ice ralen 
fe ſſchen S ntij d Erf met de ſelue gh fer 
dal douten Eederhom ende Spodium op dat [ip te ftercfer fouden wercoet — — 
der obr doem mohegheuen als die brandende hicte crachtigh ghebluſcht zij 
CGuanaban Guanabani medulla & ſemina. 

forte Clufio. —— ende fak banden My heeft bi er â © el ab cd och nâ eſt de Kamat- 


inden te ſtellen / om de ghelijcfe crachten ende abe 
bruyck de Guanabanus, die vanden zeer * 
n 


Li 1 J Li 
— Kaa * — 


— 


werboom —* Simoenen abelijck, ende ger vie 
facden ghelijc een je — t / met 
dwitachtich / bꝛooſch en —— van 
ſmaecke den — — ick dickwils 
gerete hebbe / ten bui vanden zeer — 
Apotefer ende boꝛgher van Ancwerpen Willem 
Zus in wiens bof * di geſaeyt hebbende ink 
jaer 15 59. iſt wtgenomen met groene lanckwoꝛ⸗ 


De belchrijninghe ban CluGus 
Wt Ouiedo. 


/ met 


„Door Matthijs de Lobel, À az 

coꝛtſen ghebꝛuycken om Den dooft te verſlaen / want theeft een lieflijcke ſuericheyt. Dit won ghe⸗ 

ꝛdogt is zeer moꝛſelachtieh / in vueghen dat tuſſchen De vingher en / foo tleyne als terwe 

bloeme wordt / welck nochtans altijts de ſuerheyt behout. Lancks dit vleeſch ligghet ſſaedeh hier ende 

daer gheſpꝛeyt van fatſoene ghelijck Nieren / oft de vrucht vanden —2 mijns * she 
lijck / noch ien IG AAD, * —* 


9 
J * r —9 SAENE VEGUIEG 
Rts —— PD | METS 2 rk A — Che s4 
Li 
J. 


IE —X 97 
—* ij 4 £ Pa) Sd | 


Ld SVR NI AAI VE 


A 
dien vand J 
6 
hd 


Erin defen in Dien vane n 
Cluſius ouergheſedt — 


Fructus Higueroapud Cluſium. Ahouay Theueti apud Cluſium. 


„WEA 


<40 


Ki 

} bn ee —96 
Bl ij HEE Bee 5, he ee 
B gaa 


im an 


KA de ſad fed ghelijde whe wotdewele 
—— twee tonen van cottoen — — oock (wee andere van eeni⸗ 
Bie bokdtachdabe vrucht * eens —— fe zijn gh vibe of 


teken van cottoen/ghelijck cen 
ten als wy Doen conterfeyten Dele —* de Canibales te —— in hun danſin⸗ 
ebruycken: want ten is iet om ſeg⸗ 
—* — 5 siehe dat defe fe vouchten gheuen aak malcander — an de laet 
mericá Ahoua ay ’ 


de r * 
Foead 8 


—— Caſtamie de bebbende van een * A, De kat van nn vruchti is cen 
geer dootlijek fenijn / dwe pleegt in te gh 


5 ra Fa L fa 
id 


1 * * 


mata gifs. De 5 lenfe gheenſins med je oznchte 
rh oden 5 


ERD Pd — oe Ae pin TEA en/ de weicfe 
ij — ——— als onfe bellen doen. De boom fehuei is —* groot als — 
met bladers van drie 5 De ſchoꝛſſe is 
wit van houte: De afabefn eden tacten gheuen een melckachtich fap. — 
is / ſoo gheeft bp eenen zeer ſtinckenden reucke / waerom dat hy nerghens toc nut en 18 / ís / ize miet om 
pier daer * temafen, De heere San vander Duft heeſt my —— Ahouêy van 


Die van fanghenh — Dek 


od dant TIA 24e ae die lb hed 


218 Beſchrijuinghe ban Lotusarbor, 
she Francheifen Alyfer. In 


— ———— In — — ro ende Pere Guaiacum Patauinum,Vera Lotus Theophrafti 
laro. An Linguagots/Micocoulier. F 


il) 
9 


y —9 — bi, ES 

/ VAD ES 
6 40 LS) 
8 


Oeſe boom Lotus bie zeer hooghe ende groot waſſet / goenet met grooter menichte inden ari 

van —— dat hy hoogher gre pet dan den hoogſten boom die d ycke oft 
; jt van Montpelliers op een plaetſe B gbenoemt. De baders 
* 02 NA Ae £ Ec CQ *. 1 LC at: 

Lig — * ns Ü Oe EV er fe je Er) 
—— ndtende f der D ) Per Myrrus bef ie, bieint mere te woeten/ 
inde © Ier L g ij de ind H ſt ij 4 j d fwert } ad \ú 1 
ghen. B n k di d J ub gh l ende is EEN ormcht lieflijk. om —— die 

E * BE £ 1 * 13 la Rest £, seÊ r wael 
br Eteaben bet Koodemelife be Ditis de zeer a Diöondés. 


Kl dd —* hdd 9— 


Tracht ende —— 
Diolſc. CN b 4 :4 


De be⸗ ſtopp pz maer dwater daer de bis gen 
at in gheſoden hebben / ghedroncken fe met rn je gh is zeer —— 
I & 


maden fopt den buy ckloop. 
Guaiacum Parauinum F — Lotos van Theopht. Pockhout van Padua 


J Pl Jet u Ï EIL LA 


ler af - Je — * ER ard ach ots 

— — at rr * oor Oera hl Ag 
dert is gheweeft — Lotusvan T p — EEE seed 
ders van — * A pT — ARS N pee zen len zijnde 


bzuprwende zeer geer ſuet ghed zijnde) gheuen daer af gheeuwaheriffe : Xn vucghen dat bef bo * 
de Lotus is van Theophrá tuscnde Plinius. Maer foo Matthiolus Die niet en weet fe onderk 


sia 
J he} ughen eſer 
at Bat keien Pe, : — ſt / en is voo 
den. Wan de ghene die ho ſeght b onf per ghe⸗ orbis 0 AD 


anders Bet B on ak —u e PS dn NV amie ar 
— gheen / al — 4 we 7 É 7 es fe hem 


DD ie 


wite vin in md ken 


Door Matthijs de Lobel. 


21 

SReüſe rekuße— as * 5 Kaft — * 
hef Jk 44 ———— he Db dd | La | 
Af * Kak { Pp Bale. A Par — PR 4 re « Antie 
ie 5) PN pt id ' eN ——— —8 ff ile AN ge⸗ 
hin 9D Medicijn van mls Shen * Rof (po en 
WBaterant Doneer met menichte de fel in beid n niet wijdt van * aheplneth hebben AL 
Dus foo zijnder (wee foorten die gheheel befen tzijn, Deene van Diofcorides „Ende d ander van Pli- 
nius ende — want wy ebben De ſch ſſe die wy 
ſchorſſ b — oock de vrucht was. 
Guaiacum Indicum, _ Por — 

Bae PT * edn adhd, id 
Nieuwe werelt met zeer g uchte cm clepn ghelt v id is den Barbiers 
ende Quacſaluers b la ab fters niet Fennen ch ———— bie door 


* 6 Ck ER 5 jn 


AS € bed ' fed, ol 
1 


à — PED MNM MVV ED DV EED / MMIV S hedde bi of —A 
Je ONE 4 — F ft 


wanden Arb lijcErmaer minder ijf * kende: De ſtru kheeft een witachtig koop 
—— de vauchten en weten ons de — niet befcheedetijct te verclaeren 1 dan dat die ronde 
ende niet zeer —* en zijn. De * nſch 


fa als: fan — © ereellenefe hout is het zeer Foe 
vet is : Wiens zeer groote deut h is 
— ijn. 
je ki — ende —— 
fijn bitcerh — * £ { Ser Esa * Erk Ke 6: 5 EL 4 


cen/ende betert de —— vander 


Tad — Palme — — — atbor. 


Bande —— vande —— vlote die inden 


TTN 
EN 5 sf —U— / 


* —34 kl dat Siob hier — deſ 
ien. sijn tacten van eener gtooten boom / 


bladers dien vanden Citroen boem ghelick * 


maer coster ende vol aderfens. Int op opperfte van 
defe tacten groeyen bleeke lederachtighe bak 
kens / gheheel rondt ende gheheel plat / bycans foo 
groot als een Franſche Croone / die inde middel 
fact van ghedaente ende verwe De Sinfe ghelijck 
hebben / maer platter ende —— ſmaecke. 


Palum Santum * —— Au Spaenſch / 


{ @ Pa A A Date 


— — een ander ſperie i dan 


É Pochem oe wel mah * — verclaert wordt/te weten niet groot / ghelck de Eſſche / 

3 iede an ſchorſſe. De blader zijn dien vara Bench gbc mars 

* bedmaat —— — ſoo groot als een Okemoee / de welcke celdient om 
maecken. 


— In Griecr/EBse, In La —— Febenumseijle Aloës ——— 
In Franchois / Ebene noir. — ch / Ebano. 


“AM BC Eire 
— rel Laad Panl 4 


SR Z⸗Avotek. 


wv err he. “vd (id ti - zt 4 zeer 


220 Beſchrijuinghe ban Gbenhout / 


ger h berde ende seer ſwaere blockſ kens oft —— die inde winckels gheſien wo? jn / Ende int 
de v t / ghelijck als 8 wilen 


ee gaen, eiticheyt Die meiten ghel 
NA ££ 4 16, TE — Is 


den rucke van Pockhoui ende de — worden tot gear san Dacrt Pocfhour toe dient. 
alle ene in Indien goeyet (ats de 


Vooꝛts op d F 
vC sk GSE 6 6 * 


Delete nict allecne * — —* Taprobanas nt inb. Dea ghele ghen / maer dat — * 
ín Weſt · Indien / dat zeer verre van daer is gheleghen / int wilde groeyet 
Crat ht ende werckinghe. 


Dioſc. Vooꝛ tbeſte Ebenh h hj pd tſwerte / dwelcke ſonder 
De > EN NN jw ebkeir afc e pa EA Ae EN Kk 
fte ed * er I —2 1 
fa Ò di h d b 7 C D ſ k d van fi ſmaecke crop gloepende colen shu 
geuet li kes jcEen reucke / ſonder quellingh —— — — 
ponen ì * 66e h 4* * p tſt gh ⸗⸗ Den (volt 
dwelck ſt de die geelachtich zijn onder uſſchen beeft — ende 
—* peel ſvlecken maer * fooxe is — Dp — 2**— plaetſen wordt Sef efam oft 
[Dat de le voo 


Ks € * vooſ⸗ 
in roode berd heſaecht worden di ſcherpheyt en hebben / noch reucke 

en — 5— als die ghebrant wor den. — Ebenhout neemt —* de —— vanden ooghen / 
al noch beter helpen / iſt dat pemant 

een u wetfteenten daer raf ghemaeckt hebbende / teint me — medicijnen ghebruyckt. ais zeer 
í í nroft ſaeghmeel in wijn oan Chio eenen 

h kt zijnde / tot oogh alu see worden. — de —* 


ghewꝛeuen hebt d Doen voorts de reſte als vore 
—* water voor wijn, € sede wort in cenen menen eerden pot. den cbrant / * dat nk * 
ſt goet keg) 


Dd 
mack on\e Se 
4 


4 «et elonarg 


en de 


ddie hdd lll 4 


Je Tre 
& *4 Ge ref Lc ff. GE = € * Jr 


Beide Caland Se 
Linden. In — wid eb. an * 1/Tilia femin oph. 
ú Tu —— Fn Latijn / Tilia mas. In ehehe 
en. In Italiaenſch / Tilia ma{chio 


Fn Hoochduptſch / Linden In Ar —— hg 
Fn Spaeuſch / Teja. In Italiaenſch / Tilia ende Teio 


Zn 
UD 


dl 


y, 
— S — 


if 


Ó 


— 
iS 
SA 

* 


| pin 


if A if 


—W 
B 


SNN 


NN 
W 
R 


4 


nin bm St ai rl hade od Bike Kohn nl 


nlet Ier an dl iten de hide 
n * 


EEN IT on 


ELAN 


el ned) ster el 


a vn ln edn A ed 


… 


keta Ee te ad Ee ad 


vegen did ied vil didi sd 


Boor Matthijs de Aobel. — aat 


Sandd dan in Valier fi | land ï spre ven l 2D ue fb did Inden mee 
EE en rar —4J— Seres nde! t d hd , geleyt D [6E EN hon 

D * gh f FE / dien vanden Lotus ghetij. De 
gacien zijn volbladers. Linde manncfen o oft V benoe 
mi bladers de voorgacnde ghelijck / el wel —*— dan onderfchest tuffchen is. Debladers s zijn 


anden Oltjue nict onghelijck ende rouw oft gherimpelt. Defe draegt hloemkens / ende gheen 
bien ghetitk divi fen doet / maer (aen ende de daa in blaeſ kens / ghelijck de Carpinus doet. 
nde w e. 


cht 
De Febo vande Linde — ende op wonden shel puabeneef die, Debladers in water 
ghefoden doen de gheſwillen ſcheyden ende ve ergaen. De voc chucheyt die wi den marc lo oan pe 


hos 
opgheſneden boom, ba Î — ed e gheſtreken w 
nhicleert man Senh hf of Ke A Bent ah 
—— Coc ix Lit — gh d —— ae ld de vallende fiet boor jn 
Ad de, (4 5 ghe DATE LE voorde 
gou. Au Griet zlertel. Fn n / Vlmus. 


In 
oop men, Neten eff Minds 
baft. In Afranchois/Omeau. Fu Spaenfch/Olmo, In 

Ataliaenfch/Olmo, In Enghelſeh / Elmtree. 


9 = 
je js 

5 —* a 

— 


— 


— 


zi Betcijninabe ban. Olmboom / 
(men Die ſtooft m Daer de bladers / ſchorſſe / oft wortel in gheſoden hebben Dee tice 
ie di id b l ſt ce en — —— eerſt wiſpruyten / malen de huydt ende het deniehé 


Eens / Die den muaaben abel jef zijn. „De ionaBe maiſche bladerken⸗ gheſoden / worden ghact 
r. A 


moes voor toe ite bet de — — ——— laders veel goede bote 


if ſy ct lev tijmachtich eñ verſacht ghetſck witten 
In Weſt gamer — een ander foorte vant Dlmboom met bꝛecder bladeren dande 
voorgaend⸗ V—— dad 
—— ——— indat bout be 
É ' —F {RC kenbaum. In Franchois / Bouleau ende Bouiller. In Jia⸗ 
Betulus. Sn Baalf ch / Catne. Ju ——— uiaenſch / Betula, Bettola ende Bidollo In ——— 


9 ) GJ 
NZ Zi 
î © Ë — SG 7 
> Ty 0 
— ZE — —— | 
NS 3 p 
Dei al el willen ſegghen dat defe de Carpinus van Theophraftus is / — 
dat een abel en Olmen: want de bladerfens zijn Dien vanden Olmen gbelijd / maer 
tfacbt is * ch bidt ef als de bi⸗ zijn inde Hopper bloemen. Thoui is herder 
— Bertken boom. 
ke dert kinderen wel bet ent / midts dat de roeden daer af ghemaeckt worden. De 
bladers — varden — Dueckenboom niet ern aen rechte / dunne⸗ 
buychſame tackſ Cattefens zijn dien Apr a 
gbl. Swakrd daw den bꝛandenden En wkn 18 go gh 
— xtſch/Erlenbaum. Im franchois/Aulne. … 1 
— — * 


119060— 6 


ken / ende — —— om Daer mede te verwen. Sy sijn n wel beni door de bladers die ders 
bladers v gele en sijn. Waer de ſchoꝛſſe wordt meeſt ghebruyckt/ DE 
weleens is, 


el * Cracht 


93 


til it TA edna 


eu Betis be Lobel: 


213 
VHaſelaer Zn Lattin /Cory lus perfimilis Álno. Corylus ite 


„weete Sr 


Amelanchier. In Li A 1465, 0 k is Aly ſtris. In Boochdu uptſch / Haſemußbanm. bre ais 
fier banden — A, In “Engenich/ Darek shpfe wer 
— ARES * 


KO, $ 
GJ 
1 


& We dag 
> is VN le 


tj 1) DEN 
Ze eN 
4 — 


AS S Iek 


A € 9 7 
/ GOL 
ln us EE, 
5 SUE * — pil 
4) U 7 SA hij, 

4, 


dS 
(AA 
À 


—99 
Et HD N 
Pf 9 ib 9 9 
—* Bi ij — * 


— CTracht ende werckinghe. 
_Mâcth. De — díe we den tronck vander Elſe loopt als bp met een boo: doorboort i is / 


ende claer, act mede —— De felue gheneeſt de ſweeringhen Des mondts / als de 


IG 


u: _Amelanchict. 

EK — 6 hebergte van Prouence oft deſe plante 
en — daer. sche kein geer veel rechte effen, glatte/ ende berde if fons een Klene (sere 
hebben ze) 


* 


Zed — Myrtus beſien / met ee 


4 


en/ fo 
ten — — die van — veel gheten worden / Amclanches 


chtich. Dit boomken —— ere: 
lanck / 


ee ghetackle ze Fens / Dic eter maten Gr de Bert zijn / van vier oft vijf cubitus 


vande welcke — Ees hemae aeckt worden / om mede — De rouwe plactfen by de hodn 


Mo offiers en den 
en Haſelaer is van — ende bladers de — — ghenoech Siel Sbertiitel 
enboom meer dan vanden El⸗ 


— 


eft hy zijn h —— Cattelens / De welcke dien vanden Verckend 
helijck fijn. De Haſeln zi Piſtachen van grootte ghelijck / 
— fent, De wilde Haſel * der dand de welcke lanck⸗ 
wo? —— 1D odef de rd * cf veel langh 
ſloe ers dan de wilde. · Haſe lnoten zt h — kzin all herd 

Haſelnoten zijn de maghe — de ſelue gheſtooten erder met Meede gez 
bonden gene ren! ben boe eſt. G Pepers get 

in aiarrhen 


⸗ — 
„ke E — 


224 


de — 


Beſchrijuinghe van Abeelboom/ 


Elfen. Kanteu, Al 
id 


Deſe figue: 
8 


F 
— 
WEZE a 
— NES 0) 
—ñ— Ee 


— 


Mili 


Abeelbom. A 
Pappelbau 


In Dpaenfch/ Almano blanco. 


Ws 
it —2 
GAS 


n Sier. Aconh. ijn / Popul | 
m.Wepfz Uiberbaum/Wepfz Popel werven. 


Wilde Gafclaer. 


SF fj 
SN — 
es 


el p} — 


Lenes 
* 


— 
en 
En 


- 


3E 


zi ’ 9, ì — 
— 
——— 


* 


D— 


MU 
4, 7 
— 


— — 


2* Ah 
8 — 
st, 
15 TA 

PORR De Cf 
— AE —53 
—* * 

Sf IN: 7 


folia. An Woocht 65 Ti 
Kn Vaalfch/Obeau, Aubel oft Obel. 
Fn Enghelfch/ White Popler. 


ef 
De, 


An Italiaenſch / Popelo bianco. 


Abeelboom met 4. SR 
gleinder bla⸗ 9 
deren. 


br gai NN 

Hi) 

AV A 

ad —— 
DRA 

CSN 

1 


ml 


Door sParthijsi De Lobel. 225 


ratarrhen vande Cot affchen gh t raf 


men hct tuallen vanden hayre / ende Doet het om sl weder groepen. — ſeg⸗ 
gohen dat de ten vande —— afie ab gt / DE graeu Hoe 


PME 14 


—* 


gaa. * radar” * ende Pobei weiden. Fn Gatelâeroft genoom, In Suiecx / Kagnis. An Latin 

Srranchore)Peuplier. In —— berte, In ils s1íbyca, Libyca Plinij. Crategub Theophr.qu ee 

* or gien negro, In Engelfëh/AMake Popier vhs * Beyers In —* — ———— 
Engheiſeh /Aſpe. 


R AAN 


W 
SNN 


AN 


NN 


NN 


NS 


—IBR 


De — van ——— n gheerne 
de ſtaende als loopende wateren / maer de —— J de welcke ronder —— bla⸗ 
feline b fië í ſi ij by * F — Den 
kaam Ke fe { A me bla ‚die st EN * ſil —* CT EN fyoef-blas 
— bꝛe biaders doet, 8 Abeelboom met groote breede dladers is in 
eeft Dlaender 4 pe € dt bd el de bi tdi p 
meſten. —* — J 
n Katelaer oft Nielpenboom. 
De Ratelaer is we beyde de nge vk perte 
bi abend made adr o otter gn maer zee 
J Tee C/ IS 4 (a 
Eracht ende werckin —— 
Dio Abeelboom once met wijn ingBenomen/ is zeet 


vanden tghewichte van 
em Men feabedac be fee me be iere vam eenen Drupleir 


eed 


226 —— van Hielnenboom / 

ghenomen / doet van kinde miſvallen / ghelijck in i 

wiet Abeele is zeer goet lacuw inbe ovzen ghedrupt waden de pijne ende 3 vanden 
oor € vonde botten vanden Abeelboom met honich ghemengt / abenefen de fchemeringhe 
ek doabe ‚Daer op gheſtreken. Den ‘windt — dat de vanden Abeelboom 
ende vanden Popelierboom⸗ in —*— kens gh gheſneden 
tijden va b 


/ 


al ab Popetier- -bladers met azijn abe fioos 
ten zijn zeer g teg) de pijne den Fleirſijn / daer op gheleyt. De Popelierboom gheeft een 


g kende ſaluen geb — vanden — ge — 
9 * £é 54 4* rt Ee B. 

n d ed. ne En af vloyet / h RAA AG wordt / dei Eleârum verandert, / — 
——— gee AE maan g ft 145. fl í € Ess * * 
gout geel. zi le óf — * ghedroncken ſi de fl d de den buyckl 


* he) hadde 4 nd bd 


Arbor Iudæ ban bie van Montpelliers. Arbor Iudæ Monf- 
„Belie ienfium. An — Bece ì Siliqua fylueftris 
Glufij. Acatia Marthio 


Popelier ban America. Populus noui orbis, 


Go, 


PAV, —* 


‘| 
M al 40 
vd KEN — 


EM bir dl teld 
is den Gercis van-T h. h { (Sten ot ad ii Abd 
fers asten naden van Derone ende hant 
hs ponten Pe 
te min h hef ſoude de fen ſij nn landtf fin Cruy | fwes 
—— —— anderfins 1 e zeer ghemeyne plant Conft —— 
brengt ende niet zeer te paſſe come ſake neemt / om Daer af te ſpreken / oft de ſelue wi 
ie eed rek deſent font aenfien ende maeckt hem be⸗ 
kent. Hy draegt veel bloemen dichte bp een groeyende / de welcke voot De bladers voorts comen / LAN 
ie tijdens de welcke in Doftmaent rijpe h n volghen dien vanden 
En lcke platte h buyten bu Le 


Ae: —— iik Rotsel aa ao vaa 


Riot ot nnee eine Zat hdi ek athradkchen. 


Door Matthijs de Lobel. 225 


Mo erbeſien. boom. In ermee — Jh daz 


be h tte Moerbeſien⸗ boort. In Vätijn/ 55 candida. 
ora ht Mors kr — Moto. oi — en Franchois / Meurier blancq. 
te 


— 


NN 
ANN 


EEN 


ON 


—— eene im ee gheiempetde locht/ſbodanich olb te Die vanda 
Be van Verone Padua ende Auignon in PD 
Spde-wormen De ghemepne riante 
d ck/ m 


hes J 
fijn bt Fi) É € Ss hf 
* st} 
2 — a * ee. € * 4 * * gekerft. CN gta CO 
k 4 LAA vr 
—* ———— EMA, * — En 
hed t Kd hed A hadde id * Lil Ad 


van veel greynkens by 
ite oerbeli boom. 
De witte M 5 * deſom gheſchaert / dien 


beſien zijn witachtich ſlap / end hief ———— 


De Sycomorus die in Syrien ende rte 


* hebben ſommige te vergheefs a willen ſeg⸗ 
sb he, dat in stake 


* 


de on 


de — 2 — 
5 En ſchaeph 
s daer 


ae ghetuyght / de welde fepde dat 
verder was / ende Dat hy ghewoone 
e ontrent gelegen plaetfen de Spees 


lucken. Doet zijnder niet iuttel * 


elue / Da — —5 


aegs / di 
— welcke ſommighe reyſende Mon icken/ 
Die — dan wy waren / onſen vd 


oloi 


erone ende 

den — — hebben — el hy den — 
— veel gbelijcker was dan dert Bighe⸗ 
boom. De bladers zijn Dies wanen n Apocynopöft 


vruchten zeer goet om kennen / de welcke aenden 
tronc oft onderſte tacken byde ſijde tacken vaſt 
— is — ende ghedaente half 


e Moerbeſie / eñ ſoo —* 


de Vijghe 
als een eleyne ik —— gheen fa 


fc De Spco- 


morus wordt oock en janse Sc caminos, dat 
is te ſegghen / Moerbefie boom ghenoemi / wiens 
vrucht: oocf Sycome orus — wordto om "ha 


VRJ £ 


* 


ich fap Debladers zij bie vanden Noe 


; 
/ niet tacnde 


cen ghelijck 
ict —— welde said ll dan die 
oock nl ct rijpe en. an als 


6 sein ariane E 
_beXho S 


“Boor Matthijs de Lobel. zis 


vWeghebaam. An Guecx. Euxä. In Latijn/Ficus. Hit Godeh: 7 2 
… Buptfch/ Fepghenbaum. Fu Franchois, Figuier, Fn Clepne Ppgheboom/oft Naenken. Chaineficus, fiue Hus 


e 


5 
_ Hpaenfch/Higucra. An Ftaliáenfch/Fico. In Eugbelfch/ / milisFicuss Ficus Paumilio, 
_ figgetres. . 


Reine 


RP Eh 
js * UN IC: 3 
—— 


en mk teh ame behe wkn ond dk MiSS 
— — * ⸗ de 


daſtam bier van Spalgnen / Itallen ende Pro⸗ 


9. Ld — 
5 Mauͤ⸗ß k⸗b mie inne Sente enhe in den 
draghen De KkfaA rte Badde | pj CL a dE ‚Te ad RK a, 4 
welcte rouw ende gracuachtich bi vendredi partners n en 


chtich Zij | ftSpondytion Setje 
evmuchtis veel fucter vol ende verſch / dan Drooge zijnde ghelijek die ouer af gheten wordt / ende 
geelachich wit oft bruyn blaeu. De Vijgheboom naenken en let niet vanden voorgaen⸗ 
in ‚ De Caprificus is dE Naenken gelijck / groeyende aen oude muven ende aen 


À —— alin Languedoe. De vruchte wordt ſeiden rijpe ende is depne ghelijek alle andere 
34 de — 


Beſchrijuinghe van 


ſchenen 


met 


als vande 


_ MBSA keodp Oe Ad A hed 
pan B 


eit de ei PAT a ei oe tse vl fn a CRE iede 


Dao, Matthije be Lobel. 231 
CA AEON Dg u & w * Û —* 4 f ijk Wip ab ef 


opde verſche wonden ghelepcworden. Dele (ooghe verſch gheſiget wort met eenen cros waters 


* (4 alen “a 3 
5 €, E fas. 


ft abe cbzofen beeft. eng looghe alleen eenen croes in⸗ 
gia! is zeer goet teghen den ph ende Koodt-melifven. De felue met ofpe ghemengt / is 
een teaben de * — * ezenuen ende crampen / daer ep geſtreken / midts bate Doet ſwee⸗ 
De ſelue wordt oock g € teghen de beten 


ee verg — * oft: Blame. Alte deſe dinghen doen oock alle ander looghen / maer 
ꝛincipalijck Di 


e van eycken affchens ghemaeckt is: maer ak boeghen zijn tſamen · treckende. 
ce. Vngheboom 
„Gal, De Vogheboo ſubtijle deelen / dwel cke bewijſt foo wet 


en € | * 4* * Et 


ene emee mac oct Blaerfens /ende doen — de monden vande vaten, 
ende nemen de ſy mogh engae — ee 
in Satijn Caprificus gh fijn fap is tot lle binghen — vanden 

plexi — d an ſoo Mbt deelen / datſe h Bart — —* 


—— Vnghen. 
Gal. De drooghe Vygh lijck ind fi 

fel wanden tweeden tant ſy bebben 9* eenig he ſubtijlheyt van ſubſtantie. Door he twee beper 
€ 1 & Jet Die te erfton ne, Na € 
alleene daer op gheleyt zijnde, foo bebt fp ſoodanighe cracht. Dock dwater daer fin gheſoden 
b Niet-te-min alſi der ei van noode beeft ſoo 
moet daer Terwe meel by ghedaen worden : maer heeftmen noch frercker van doen / men neemt 
Gherſte meel. Tbꝛoot van deſen ſtaet inde middel-mate. Maer deſe dinghen dienen eyghentlije⸗ 
Compoſ n gheneſen: Niet —— — 

ch zijn deſe dingh de medicijnen tegh Sciatic oft fe lef ce weren. No moets 

monde ld — ——— 

cke zijn / moghen mee ſt ve anche Maer tghene datter ghemaeckt wordt 

n ghedaen⸗ 


van — Die langhe ín water gheſoden worden, is den honich gelijck; niet alleene va 
te / maer oock van cracht. — de — — gBeten/zijn om bun vochticheyt — gan 
C {de g ene a verſſche/ als de — 


43 RAI. ‚A * Ane: 


de wilde (de Bp ghenh h ach lijck oock doen jpe —— 


— at. ij 8 5 


— Vygheboom. 
Platanus. 


CA mt PDN ss POS De Moꝛea / d —— — it sk Rs dendts 


weſpreyt/ datmend daer mede vande Sonne befehermee ende ouerdecke wordt. *— wordt oock op 


kt 4 4 As Je 4 ei 7 
tot Florence Pei MANE de * —— £ 


— 


deſer tacken ende — pe hebben inde maent van —— doen de rouwe bollen oft 
ans rijpe waren / De welcke hanghen clef aen ſteelkens deene — dan dander en⸗ 
de ———— land of ghelijc als fommiahe aaien 


RKekk c 6 da Mie nan Nen Arbutus, 


Bassin: Anak tl €, in een von nf h D 7 
fachtighe p be $ 


J 
—* — Ca af sd «fe Kie EL 


jee daego Antwerpen inde — vande crundt lief·h hebbers De bladers zijn —— van⸗ 
— ed ze Erleboom ab elijck per gh | 


ze eracht ende rte 
_ Dezeermalfthe ende iongh r —— 
rooie gbefodensende den mondt Daer mede — ——— den landiſweere — 3 
ten met wijn —— a zeer goet Den ghenen die van fenijnighe flanghen ghebeten ae 


De ſelue met meer ahem eneſen de verbrantheyt. De Fapacetvanne abc mid 
cen is den oog hen beoor serai. Gal. Plaranusis van vochter couder ſubſtan⸗ 
tie cen weynich n 


— A 


—— Bo opde 


232 eft — gan — 


Platanus. Sn Franchois / Dlane. In J 


4 EA 8 


op de eerſt aencomende heete 
—— De ſchoꝛſſe ende 
vechten hebben een meerder 
drooabende cracht / (oo dat de 
fchorfle in azijn gheſoden / tegen 
den tandtfiveer gebruyckt wordt / 
maer de vruchten met ſmeer ge⸗ 
— de verbrantheyt. 
en vind Ee — 
vande verbrande ſcho ffe « 
droogende er ſuyuerende pd 
dicament maecken / om met was 
ter de quade —— te ghe⸗ 
neſen / oft om alleene te legghen 
op oude € dd —— nde ga⸗ 
ten. M m wachten 
voor het ſtof paf * de bladers 
— * ſidt / ze in dient 


: 
J 


aeſſem binnen ghe⸗ 
bat — lettet Der Felen 
de ſelue zeer Drooge ende heeſch 
mafende / in vueghen Dat dert 
voys hindert / ghelijck dat oock 
doet tgbefichte ende ghehoor / in 
S Dien dat inde oozen oft ooghen 
ſtuyft. | 


Luntenhout. 


8 RS € Ae. —— 6 * F Rr Tot L * Ba id ar aai Binda 
dor AANG ij WE —X CG , 
Fennen om de ſcherph de bladers : ende is van bladers ben Platanus foo getij bat Cars 
es Ceb LC Cc * ig 1 ee sh tf mé Ge % 
eed 


— hebben; dat die van ſelfs ſouden by Dyfoort abegropet hebben „ende Gebben ie: die 
gbbetoont /mepnende: dat deſen boom de Platan nus was: Want de bladers zijn rondiſom ab 

ende gheſneden i orminalis,ma maer ondieper, she is cent 
foozte int gheb De heete landen Die fmatder bladers Beeft / ende niet al wt ſoo rondt / 


ander oo DE o 
re) RE 2 


ghelijEmen ie mach fen bp bi ca en Dac er bpden ghjemepmen Acer oft tuytenbonc gheen 
* Pi re En * Pa 4* LC 
an Biefbouis oft: Bi joouters/daer in op beyden ee een * opt / De bloemen zijn worde 

hann peet rg elijck. Vanden erin) zijn n noch twee ander ſooꝛ⸗ 

nen — Veylgheluck / ende d g den niet jcErmaer minder ende oock dep 
_ €rievoom acufens.Defe groepetr ſteyle b d oe en Detweede ſooꝛte orde 

it — elden — — An nguik 
lara meynt / boe wel zij gheſch 


de vrucht minder. hout is binnen geel, 
Sorbus Torminalis j 
Sorbes6 6 maer vele ín grant 
vanda inden —— —— — er endefcernt die vanden Aria oft Me- 
— 


Kn hd Lá 


hdd Lá Ald Ld 


De witte F voren F eeft blad Darrin — 
bievande — en zij ber ——— 


pe PIK A EN PR} PA a 7 ror —— —— — 
* Cracht 


te his Sd * dd | 


— — 
ie din 


Dooꝛ Matthijs de- Lobel. 
ans he hark maior Cordi, „Clinotrochon Anguille. an Kiemen laar, AB Italigen th) 
ie d'Óca geiſch/ Maple with the or cafe. E 


Cracht ende — 


ole De vanden Ha⸗ 
DR gheten oft rien 
floppen den bupcfloop / ende dert 
vloet vande vꝛouwen De wortel 
treckt wt (plinters ende doornen / 
als Die Dact op ghelept wordt. Men 
ſegt Dat De wortel den vꝛouwẽ boet 
miſval van Einde hebben; ats den 
buyck Driemael daer mede pꝛope⸗ 
—— 
ſtreken wordt, Shoes! in Enghel⸗ 
—5 Rt — die in 
maent ende” inde winter op, 
ſommighe bloeyet / anders 
fins enis die deſen niet onghelijck. 
Gal. Witte Haghedoren ghelijck 


den Peerboom/ aſoo heeft hy dock 
derghelijcke crachten: iae dat meer 
is / de vruchten ſelue zijn gelijck dien 
vanden wilden Peerboom / geheel 
iel > wan ſmaecke. Witte Ha⸗ 
ghedoꝛen ís van ſubtijlder ſubſtan⸗ 
tien ende Eert weynich verdeylende: 
ee de vrucht van deſen boom 
nis vari gedaente Den wilde Peez 
— mniet gelijck / maer cer Dien van⸗ 
den Myrtus, ende heeft dock keer⸗ 


maer oock ghedroncken. 
Miſpel Atonia. 


jers stole vg —— er of baders! maer breeder. De — is roodt „maer 
— — J * fm nee ee nd 9 
e ſteenkens zij jers gh 
* Ê / moon of waterblier 
— Deh ef Den naen | p vend ende —— grtn Ome 


sof. 


4 — ACN fd & 


(4 J 
vS 


ſtille vloyend groeyet / end 
fant, Vranckerijck / Enabellant dijn ab 
— vande Blier De acten fens zijn dun, 5 ende 


| Koemans dich vanden — Thlafp pi niet PP ns chde breeder dan die vander, 
: in — — c. pl £ CEN pe Eft Pa pe 


ii af. 
if 


——— 


elderſche Kooſe. 
nk ooſe⸗ boom ís l uit aber om vege min gheuonden inde heete landen / de 
Fe vande Derbariften inde houen van Nederlandt onderhouden worde. oen s van bladers/ 


ĳ —* Roof. 
be es — — Biyoniæ folio. Amomum Græcorum & Pa 
Alterum apud Plinium Punica folio. 


CAAr anc aat T| — as DL; PJ CB s NAtNen Á ende 


VM 


ne at Ee EA Cat: 


JJ JE ’ 


234 Beſchrijuinghe van Swelckeuhout / 
Luptenhout. In Latijn / Acer. In Boochduptſeh / Maßz⸗ Rr Pe 
polder. In Franchois / Etrable madre, In Engheiſch / Sorbustorminalis Plinij, Crataegus Theophe Anguin. 
J — 
7 * Pdf AN S — 


ap 
dread 7 7 
£4 


— 


BD, DN: 


— 
DIK 
* 


mek 
, J 


4 
NNS AN (ZD 
— F Ni KO — * 
NS Ii ALI / 
| Jl 7— 6 Se — 
F bil — GEN A 7 
END 4 


4, 
hos 


TS 4 
NNS 
— Well 2 
—2 F 6 
nn ZN: 


9 
ti 
8 
(VAR 
À — AN Nef * 


AND 
ge | 


B 
DN 
IN, 
ze 


IA 


B 
8 Us p/s 
2 * — 
| ANNO hl SD 
\ / — GND S 
4 — „/ ; js 0 Z 2 PAS 4 
— — Mb. € RN 
— 3 aah NNP 14, 
A — zl / — 
— — 05 <7 /PÀ 
k F —— 4, 
zj) à 3 dq 
EZ 
En 4 NE 40 La Ct T 
Rome aéuleata Cordi. Spina appendix P in; Gefero. % Me pilus Aronia M liers / P In Atat 


Ai Mep 4 
Franchois / Aubelpine: An Spaenfch/ Elpino de maluclas. “tiaenfch/Azaroli. 
Pp. 


Fu Enghelfch/Bandthomtre ende Ma 
80 


— — 
—— Vijf 


— 
ERS: 
Ll 


u 
— 


Voor Matthijd be Lobel, 35 


* Nyconapoyius mas & femina Cord. 8 
Sk 
Sweickenhont. In Latin / RER 
Aquatica. In Enghelſch / —— J WZ 
is Èlner/@ple/ of en as 
Dwarffe Planctres. —— ——— 
DAS 


Mrne 


J 
\ 
$ 


236 Arte A, SETI 7 âa 4 Ar cf 4, Ribes, 


— —2— 
—— In atijn / Ribes Arahum. In Booe eh iſch or vene 
5de ahan ns tréubelende Tren bun / vſt 5. — — 5 Uelbefien. In Latún/Rit ig bf — 
iſeilles iſelles doute _ Gefneri. 


mer. An Enghelſch / Kibes ende redde goofeheries. 


Ó 


IN AMD 
2 
* De — 
— AE $ 


Nd 


u din e SS 

Ki) — O 

Ni, \ SE 
4 td F 


— 


Ed id TT 


rr eet Redi added 


* 


Door Matthue de Lobel 
Portugeſen / die Dat we Indien brenghen,/Pi t: Maer tſel 
niet meer hier te ef ghebroche / om n dattet simone pepe te pi pu bir gbefden ende 
wordt inde Nederlanden Ste — illara 
zijn dien vanden —— ghelijct. 


237 


Basje van Wierica, Rofa Hiericonteas 


E V le door d fel fe b phi fi —* 45 * in ö b bb e Rooſe pati Hieics oook Adana 
gheh h —* ſek guide ba onfefer waren vande 
bladers / d Ê be bijden Docter Treuiſaen: Want fp en 
groeyet niet alie va van ha ee aa veel ben druyfwijs bp cen gheuoecht / de wekte 
feb —5 zijn maer minder dan die vanden den trapllewijs oft ne (wijs binnen inde 


) f bengel he / gheitſck die vande 
Banie d ij pan vier bladerk neen pa eite / in lanckwoꝛpighe 


1 
PPT Kk & * 


Cols 
a“ 


238 Beſchrijuinghe ban Cardamomum, 
Cardamomtum minimum. en. In Zatĳn/Mil leguetta.Grana paradifi, In Franchoio/ 
eine de Paradis & Millegu uette. 


Se ap d 


Cardamomum medium. 


EE 


Mi ten ter Ee Ne Zer ORE 


a ct 


door Matthijs de Lobel, 


Lanck Peper van Monardus: Piper longum Monardi, 


Inde zeer ——— ourthe van C. Cluſius, woꝛdt met defe woorden van Ma= 


Len ‚een * n Lanck Peper beſchreuen. Sn tahebeel gheweſte daer Nara, 
eh ende Cartha — * en 
EAN 6 van anc ee er / dat veel heter ende —— tghene. Dat wt t Doft- 
Dd —— comt/ ende beeft: oock eenen lieflijckeren reucke/ d Axis it Capficum : Jae dat 
EN me gheacht | fij jckheyt / dan tſwert Pez 
NN pet. kworpighe vruch h vande —— van een coorde⸗ 
ae eenen — ſanck / ghemaeckt — * van veel grepnEens ns Die rondtſom 
hek een lancfworpich ſteelken / in — a: nahe bp een gheuoegt zijn, ghelijck tſaedt vande 
— Bebi welcke afghedaen / een blinckende ſteelken gheuonden wordt. Verſch zijnde F 


es 


er meter Sonne — rijpe ende fwert. Dit lanck P eper is werm (ot inden 
—* oek 
À Btekelbefien ende Kraefbefien. In Latifn/Vuacrifpa, Vitis precia Plin. Arguillarz. Sn os achdupeſeh ue 


ende Crutzbeer In Franchois / Groilelier. In Spaenſeh / Vua crefpasoft Eſpina. In Itauaenfch / Vua (pina. an 
Enghelſch / Sooſeberrve. 


—* 
9— 
Wes 


TELE 
—— — 
gees 


De 
Wij) 
— 


LN 1 


— 


ESS S D 
S RN \ 
\ — En / >, 
—ã * 
A er ht, 8 
—F Onnie fe” 2 N é 
8 ee NS Ö — 
* 2 — — 
2 Ee * 
Sn 


240 SBelthrijuinghe van Stekelbelien / 

ad { 4 hb #74 

anck deſe foorte van Peper te coope gheuon 

veel tfaemen ghelijck — op een freelfen abeuoecht draeghende veel — hai 
— ſchorſachtighe / lederachtighe ende buyckachtighe hacufens / wee duymen lancf ; (graen is 

anckworpich rondt; minder dan Die de Pxonia, aͤck befonder befloten/bebbende den fimaccfe 
* vanden Peper oft Cardamomum g 

ze St chelbefien ende Groefbefien. _ 
inde ve placife o var — / ende wordt Dacrem vandert Serbariften ín Satijn Vaa crifpas obe⸗ 
noemt. De bladers zijn van fatfoen dien vanden bie, oft: Aelbeſien ghelijck / be tackſ⸗ 


1 heeft. 


Eens jin gheheel grijs ende val fcherpe fieferide boomnefens ———— 
Efe ce) fans doortuchtich zi c beich, „maer rijpe zjn bie —5 
Dil Eracht ende werckinghe. 


Sickelbeſien vercoelen ende ſtoppen cen wepnich, Sy benemen de groote gie vanden mabe 


—— ſtelpen den buyckloop ende alle bloetganck. De iongbe bladerfens als die verf wis 
fpeuwten, gheten / doen water maecken / ende iaeghen tgraueel af. De eſen hebben de ſelue 
cracht vanden Berberis, Omphacium ende Aelbeſien. 


„ Mgptebbom. Fn ——— —* Suiecx / pooy. In Uoochduptſch / Noſebaum. In Feauchoia/Rofier In Spaenſch/ 
ee, enfch/Rofa. In Enghelſch / Koſe tree. 
—— Aooſe / oft — ooſe. In Latún/ —— 
Damafcena. In hoochdu — Fn Fran 
thois/ Roles de Foogenoon Roles incar Fluweel Rooſe. Rofa Holofericea, 


eo 
— — 


—* 


ad At maa arnwelter 


De Rooſe 8 * Y fre ande mt nivea £.0 chte € uf B Ere 
* Ceat EN erdighe onir 
be ghene die Daer ict alleene den Kende ——— 
deren ende dickwils gmeemacl/ femtijts oock Driemact 


bloemen —F De ghemeyne Koofe is wan verwe duederhande want pis —— 


he arke ok 


dede es 
einde Bee) 


7 Soor Matthijs de Wobel, 241 


Sanders. 


5 


— en Cancel Kooſe. mn A LE z 

prꝛinei hene Di er te lande Caneel — etn de —— 

van — oeyen ſelfs i hellant / die bij⸗ 
beneden oen zijn 


enn — 
Deſe en verſchilt niet dan van Zen want fp noch eens foo ne is / ende de witte — 


bycans ghelijck / naer 
J Dobbe Mulcus Koole. 
Dese ggn boot — haer wilde —— tet te — — inde 
5 gb ct 3 — hase 
ouer al in Italien gh D principalijck tot De Dele vero —— 
—* cer ganck ende ooef flouhey hrg damen SAL 
B Ge cel Kooler 
Goo onde G Akofo oof die d * g g 4 hon asde — 
— fien hebben in Vranckerick groepen; die d n Álgier 5 — 
ea: ben top derahelijcte ve gbellant ſi pens di 
ghegriff bas tſt reve ende ni —— 
ook —— — hase * 
Dioſc. De Roo — opt / maer meeſt de ghedroogde. 
Koofe bladers geperſt n nac Dat De witte — oen met —— — 


J ⸗ 


242 Beſchrijuinghe ban Kooſen / 
Shemeyne enckel Muſcus Rooſe. Rofa Moſcata fore Ander grooter enckel Muſcus Rooſen. Roſæ Mok 
fimplici, —* maior ſpecies. 


pe id 


Y «Al 
IEN N 


EA hd — — 5 E NN, 7 
AND SY AZEN \ FAN 
— 9 — — UN En 1) N 3 — 
EN 9 J J 
— 1514 
ANDER \/ À 0 MZ 
dM ZEN VANS 
jers AAA 
mite « aten he } 8 AS lente 
FEES Caneel 


…… — — 

Door Matthijs de Lobel. 243 
Wilde Koofe. In Latijn / Canina Roſa odorata & fylueftris 
Rofa. Cynosbaton, Rubus canina. In Boochduptſch / 
Wilder Roſen ende Beckrofen. In franchois/Rofesfau- 

4 aenſch / Roſa faluage. In Italiaenſch / Rouo 
eanino,Rofe ſaluatice & canine. Fn Engheiſch / Biebuf⸗ 

the of Geptre/of Biere tres 


Eanneel Rooſe. Roſe de Canelle. 


If) 


Em 


— — 
— * SSS 8 
7 — F SARS 
MA ) Vi SG 


Ad d 

4 d Nb ILA SN 

1 ð TNS AE id 
== AN TUe 


Ps, — 


IS 
AN 


fl) —0 


—89 — 
ar 
) 
4 


fj 
—— ed 
A ' ZA EA 
— 


— 


244 Belchrijuinghe van Antenhhont⸗ 
Ï arootte e gh lijck / die binnen vol rich tzijn / 
— wy finders: fijnde dickwil⸗ aften. — 
Cra acht a — 


GN { E, ( EN Ns 
De har he * gb 4 bt ke vof — ANNEE ed 
ende hayeie ytich gewas da | r groepet — —— — 


* RN ES * EN CG J — en water m 
— ſtoppen alle bloettoop. 
Rofa ſyl. odorata. Eglentie 


Daer is oock een ander foorte meen bien vanden Myrtús — 
—— eme ende frapbept de Muſcus Rooſe —— — onghelijck. De 
deg d org ghelujck maer de ——— beef veel 
— — 
Dobbel Eglentier.Roſa fyl.odorata, fore multiplici. Dupn · Aooſen.Roſa ſylueſtris pomifera. 


— 


É 
IE, 
Ess 
VD 
JF 
IE 
4 Le, 
— 
ADN 
if 
/ 
Zi 
% En 
ce, ee £ C4 B ME ot htt lt Bl CA Pr ud * ſchillet in teuc⸗ 
at rar ep teren apen DR: — an 
Ì Enghe lance boas) niet verrev 
6 - * ae Rs Cas * D 
Ver DJ SAREL 2 * 2 nick, ï 
— Bede: ar EE betr tes } iS 
er DEE OL OO Cf guar. Pr Ha Pi Za € IS zliet 
—— X6— — see el jet TE war CRO ARo enolEs RA NE 94 
rich / Lt Madd +, he 4 — * Se en She siet ke * 
noemt wordt. 3 — 


* — 
{be Rooſen en is de feeldickt raped in ‚Engine grenen 


traneden Esten meel. D eyet leech / miet: —— — 


de Meſpilus Aronia van grootte niet ongbelijct / maer —— in verwe wwodeachach ende 
— ⸗ e bloeme is de wilde Rooſe ghelijck. 


EEN 


Door Matthijs de Lobel, 245 


Siaenien. nie bus: Officinis,Morus baffus, In 
RN Ci Bꝛaemen. In 4francho pig/Ronce. In Id: hduotſt 
— afga.Cargamoras. Ju Italiaenſch / Rouo. dt “bock Binnebracmen. in tn en Framborfier. Ju 
end of black berrpe bufche/ of J gelſ 
ke ende gid Dberrp. 


—* 
ri 7 
B 


Ú err 


* 


€ 


4 — 


—3 


——— 
Ek 


— 


EK D 

* — 

* — — 7 

| 8 enten ijn Den Noofelaers van ghedaente alſoo ghetijck als van achten ende zijn ouer af 

: { hof, PEN eN —— vo s hide ad zin vermenich⸗ 

Be — defe © 8 * 27 — 1 * * 

— v Ee ad Te , A — A 2 — Ef d ⸗* 

she aan meet im Deden zijn vouw ende ghekerft roepende drie (fam 

ä — zijn den Eertbeſien niet onghelijck / e t ghebruy 

om Diamorum te maecken — —— die vanden Ealentier geit De tweede ſoorte 

* eight man beent die oer à alin jet; 

achti en vel isd heheel ghelijet dan date — 
and dereerden cruypende / ende be ved ende a es nis 1 fapachtigBer rijpe vꝛuch⸗ be — 
—— 

Eracst ende werckinghe. ahem zi 


PN We 


— 


——— 


ERE Ms 


pn 3 Plat tiat Kat ‚ 
246 25 H 


Dioſc. Hinnebeſien of e De ſelue oorſeyde Bꝛaemen. Maer 
£ pa ⁊ * s la af. albe kk E. 
* * (4 nf En, V A ' de —* — Ef — 
ghen / ende wilt vier: ſteruen ergaen. — felue bloemen worden met water 
6 WC 


Dan geel diuerfchje ooren gan Oene 


Pr 


NL G — — * Lt * (clef Ke — Nad he 
fe dander kennen / want ſy verſchillen in lengd * eert bladers van Tamarifchs 
boom, Geneuerhout / oft <OCFERDOON ENDE: e welcke ſoorten van Heyde groeps 
4 * * GIETEN daad hdd Ens 
ghellant ende Med fand uedoe/Stalien ende Spaianen. 
—— met — ban Bral 
As akousctaiter 6 1 RR * 
ouculoedich / Dat Die alle man moet bekent zijn. De of ghemeynſte ie Die weemacls fiaers bloet met 
‘toodtachtighe bloemen Dien vanden Tam guedoc ghelijck: welcken deſe Heyde zeer 
* ET AJ ine COEL 1 XMNM 
2 we ’ 1. dk Te LE Â AAdhddahhated tibet tet * 
ende Frauecele. 
Cieyne Hepde— 


AE Le 5 


sho saf clouds fAsnNAe 7 met zeer. veel hous 
—— — fens / niet veel meer dan drie — boogde / waer aen —* bloemfens groepers 
89 holle tonnekens ghefatſonneert / bycan 


5) bout ahetijct Lan — zeer 

loedich Buiſto / aen bergaf f Bꝛandon Hey Aben hof vanden edelen mans 

ende heere Jan van Lmoges alias Roingnes / tot Sonen / / grocpet deſe Heyde met ——— bloemen. 
Clu uſius. 

De cleyne Heyde die veel meer gheuond top ſauelachtig Blaen⸗ 

dren arme Braband al ween Öpereene { Y SD aaenden niet zeer dnghe⸗ 

lijck / want van ſteelkens der ghelijck dat deſe corter ende 


zijn.De — zijn *— lijfuerwicht roodt ende (famen — cen ghenoegt die acn hets weg 


Ve BEENS Ca) 


—— vaſt zen. een flaen, — F 


eG 1 


24 bp / Katt ak zefls nrr fl / 


ERE. 7 De zoon Cluânserde van Marcha 


— ed 


| Boor Matthijs de Lobel. io 


Cleyn Bepbe. In Latijns Erica pumila calyculato Vnedonis Erica Tuniperifolia altera, Erica 8; Clufij 
fore: Erica 6.Clufij. An Enghelſch / Dona Heath. ej rica 8;Clufij. In JPortuigets, 


hentepne Wer d TI ieu ün / Eri 5 — 
has | hois / B gn & fch/Quci fet PRL en; 


Erica baccifera Marthiolì, 


* * AB SE dont. 


— 


7 


Wit Italien is my gh 
de Dat de n was die in ank groeide maer mp was gheſeyt a er ne 


bs 


243 


Beſchrijuinghe ban Erica; 


Eriea baccifera. Erica 7.Clufij. Sn ortugeis/Cam ar — chen maat balktebipeiman, Frie maior Aore albo 


ANNAE 
Ee ENE 
ON 
NI ) 


van Matthiolus: Deſe is de voorgaende geer ghelij el houtachtich 

dien vanden cleynen Myrtus niet o — met — ed Berdtachtiahe blaerfens vans 
den Thymus. Het coleur ds — ien / De welcke Matthiolus ſeght bruyn te weſen / en mocht ick 
— nderken 


ote hende met witte bloemen 

Deſe Heyde groeyet in el en ende op veel hoeuels van van in Valene inden lande 
wan Montpeltiers/ende aenden vo rolf 

waer dat ad meeſtendeel een mans pien lanck groepet. Clofius beeft defe gheuonden De voer 

ortugael / tuſſchen Li Fboene eg de zeer vermaerde Vniuerſi iteyt vand dien rijde / Co⸗ 

— welcke herde bruynroo 

Ki — De bloemkens wacren 55 wit; trofivijs groepende aen dopperſte vande fielen. 

r 


— 
Innde ſelue fn ——— ien —— van deſe land vande ſeſde grooter 
nodffans me leider ——— e roode bloem 
rens O6 — daer nae ——— Bloemen. 
2. Sn bol van Grammontsende oock opde ſelue p den, groepet een ander foorte wan Heyde / 
met grootachaiahe — bladers / vier Die ander rondtom de ſtelen ſtaende / 
lancks welcke ſteelkens oock en groeyen die tlr — zijn cer ſy open —336 dacr naer 
bleeck roodt. Opde ſelue 8 ) 
act tools ader ata 
de met groene | tenten 

3 In tſelue boſch van Gꝛammont vock op de dpa ende meer rand —2 facs 
groehet een foorte van Heyde Die wee cubitus ende meer hooghe g aende tackſkens 
groeyen cleine groenachtighe bern 

4. Erica, * Claf ĳ 


20} Edet ie Sa eik kP a ea aisfassrte Rans 
4 Cluusvoegfienoche : 


(2 err MITE Ld {VEEG EADV 


Kee Ees 


— 


— 


Erica 


249 


— Ee AV P — Dj 
—— —— —— ZN VIN 
NA OAN ARV AN Dear 4 
S NN 9 RE NS Del be) 5 
NN DN id, IS 4 Á Ks CS AD: Fe) 


Ee ZA 


— 


0 SA 7 
eu 
VNL 


Qz NE 
VINES IA 


Lobel, 


Door Matthijs de 


Erica maior floribus herbaccis purpurantibus ; 


3. Cluſij. 


mien. 


2. Gꝛoote Gepde met eerft groene / daer hae roodachtige vroe: 


purantibus.Erica z: Clufij, 


lag 


2 
Be 


Wi \Nl Nn 
SY VAS AN ES SA 
INN SVA. SR) 7 (1 7d MI lS p 
jr NS (JN — 4 X 
Sn ES 7 F 
zi, Q —98 668 


bloeit 
herba- 


fcoparia flofculis 
„Clufij. 


Erica 
is. Erica 4 


cels, 


Beffen eyde miet groene 


kens. 


Ar af Y. 34 8 J. 4 PI * Ya * 4 


25e 
—— — bd ind e nl Od nand 

% zat h £ gaaf staf. ECE * * ————73 AM—A r — 
—* * — d 5 mr ps: * 1 * ° Ape dr Ale —* ps wél 
groepen, 3 ! y beſet zijn / met cen ſeker oꝛdeninghe 
groeyende. De bloemen zij ich) meerder dan d d le ende dichte b 

* * EE 1 7 J (XE PT: 5 * ee — JE” Cc 4 ie 

* $ Za Jc 1 bb Vb” alde” deg a * hid cd | Î 

Waemde Heyde ban Biancion. Erica peregrina Brancioni Erica Alexandrina Italorum, Sanamunda 3.Clufij. 


Ws 
AN rd 

IV 
W WEN # jr 
* iN, 117 
— ps 

14 


R 


———— 
? 
8) 


OR om atman afke nefe Docrkiisde É de / ſo is daer noch ander foor di beed MET 
gheſien wordi de welcke de Heere gel Brancionin a ads — bo se —* he 
———— ghebrocht 4 om dat A ee 

Kanten, — lers d in Eiguere abelen — 
—— Vermiculatum. ; —— fe wordt 


lndhd hk 


—— eere San Verdilft / met groete —— 
cotta poten Spden De Bs 


Diofe. &. Debbie De vim oan. Heyde — De bloe⸗ 
men foo wel ———8 beten vande ſlanghen daer op gheleyt. De * 
van Heyd bene matin enteren cracht / maer — — — 
bladers — Trag.- Water vande bloemen van Heyde ghediſtilleert / ende ged 
det den woort Degene biede sien hebben onderin als daer hitte ende dorft bp 


Tſelue verſoet end ande a da rbe — —— * ft lams 
cijns feaap ten De gene Dik vanden fleuſyn SEINE CSE voile 
micheyt heb bben/met de bloemen vande H eyde ſtoof Pee en tin hid 


PEN ETF A 


*8 
LVS— 1 


tII/VMLKLMIN — 1 Tee 
EL £ LT dn det * * * 


RE — — 


Erica peten Tralorum. 


en en van Jan fisfen ons. pe maf vooreen oee E 


Door Matthijs De Lobel. ait 
Heyde van Alerandrie/die nochtans principalijck aenden 


4, 
— 


EK re * Pf Ce Gn Tag 
En hd 3 A * * —— 4 * * J 
Zeecant van Y S henoech groeyet / Wy hebben deſe beſchreuen ende ver⸗ 
Stk NAE Els — POPE HOED, ; DET — — ACHT 
vierde vet 6 ree de ee * a — IT 
DELER 3 É Hij Î } 350 
Sanamunda prima Glufij. Sanamunda altera Cluj: : 
Annie 21 —D ts, 13 (ELEN 
Meg Eset vonni 
NN 
—— 
te —6 * 
—B — WN TRES " 
SNES ZZAN ZANS 
> TENEN ger N * 
— 6 TSE Mi Af WS 7 
— Je AN MES 
VIV PUSH — * US AK 
AOR DAN A J Dane 
NVA 99 kg — * 
NZE TN VASE 
hs 6 


—— 
We 


JA 


EE 
TE 
NS 

—F 

As 


‚Les 
— 


* 


Ln 


NTA NSR 


Ô 
— 
* 


4 


— 
Ed 
\ SS Me 
iÀ 
NN 
(N24 
4 


— 


NE 
NNT 


Ene 

— — 
— 
DNI ESSE 


F 
EA 


* 
— 
Ay 
— 
4 jj 
„a 


AN 
Kl 


msi OD rt 
dl 
IN | NE Le 
SS 
Si 
ZI 
— 


— 


À AT) 
ANS — 
Ned 


the ln Ge Abina rna na Rt 


LP oe ak 


Büshalage, 


22 Belchrꝛijuinghe van Tamariſcen / 


de ghelijck. —— van deſe en hebbe ick 
oock niet gheſien / maer h —* de ſelue bloepende abel op htiaben gronde 
acnde Zeecant van Andolouſie — — Eſte epon b Grꝛanaden gelegen, 


€ î , 
drs ds Kaf, Pi ghe⸗ 
— UN eN 


ps na dirk abenomen met water daer Ere— 

abef N purg £ zeer ſierck van onder. — — — vanden ghe⸗ 
meynen man Burhalaga af 8: Ser Zell 
te maecken. 


7 (4 
mert set Aho Rak 


& 


Tamariſten. In Latin/Tamarifeus. In Gueecx / Mopixn. In Franchois / Tawaris. In Se /Tamery 
An Atatiaenfch/Tamariglo. In Enghelſch / Tamariſtq. 


Janguedocſche. 
Tamaris. 


vuriſch Tarmacs De meeſt ghemeyne is van ghedaente 
deerſte Heyde gheheel aBetijek/principatije? 
A, op natte gronden ende aenden Zeetant van 


io vande, Ee wact dat bp ſos 


ES / — worden vlek de Keern vane 
EN t Die ander De welcke w 

mdk — abefiel hebben / groepet van 
felfe in Duytſchlant aenden Rhijnſtroom / 
maer veel minder ende leegher / ende en 
wordt abeenen boom / iae dat meer is/ ſterft 
ghemeynlijck inde winter inde houen van 
Enahellant. Deſe heeft wolachtighe bloes 
men/ Die int vergacn wegh ſtuyuen metten 
ſaede / meerder oft van grootte ende ghe⸗ 


lijd maer — Die van Sane 


Ve nr 
5 — af In * 


boom ghelijck / ende — — ef 
ke ils volghen / die wy fomtijts inde 


5 4 
DE De 4 9 IL 2 sry PIET —5 


tort 


Deen eſchickte Apoteker AD B klot Antwerpe — —— Tamarifcus 
— groeyen eren niet verre vande Cadelle van Benegien / tuſſchen — 


Cracht ende werchinghe. 


Diofc. T iſchb gh ) 8 tdat hy aende traegh ge * aid Adan 

de wateren groeyet / vruchten draahend AE nde Sp 

— die tammer is / bie voorts den wilden. in alles gai: Def draegt 

ict ficd Gans nde medici Be told —— oaker ende 
— e van 

B © iſchb i aden ghenen die bloet ſpou⸗ 


loedighe — vrouwen. — dd 


ende beten vande — 
— De ſchoꝛſſe woꝛdt oock tot — ghebreken ghebeekt De bladers — 


manen manna ct wijn ghedroncken / verdrijven de herdicheyt t vande 

Milte / ende is oock zeer goet teghe 
de vloet hebben als daer in fitten ende baden, Tſelue water he ende doodet Die neten en⸗ 
p zijnd — van Tama⸗ 


EG Agee CET ER blt TEER ——— { ni Rn fate Ga 


\ 
1 1 —* 
Ea rani ie * ——— 


sCauteit 


lenus Enon d 
den ſtruyck vanden — worden coppen oft erdeſen — 
mensne perfoonen / den welcken zeer goet ie daer wi te drincken. Gal. Tamari — 


4 
4 
fj 
3 
3 
; 


— — hs 
Bosk oon Afl h y och Ootk he k i 
heefte ghen — cht er goet boo: 18 verherde 


Meftſomen 
«in me oft azijn sir de wortel oft — be beus: ende ghenee — 
den tandt Boat Vooꝛts De — — en red puc tſam — — cracht / 

1 vue wigheno rn nk ckelijcker wꝛan⸗ 
gich — f ſch n — — want in haer 


* £4 6 EN 


Added ahd 


oc —— niet ghereet enis fdò-(aimén defeo —— 
—— De Galrtote toe ghebeugckt Pli amarifchboom 
Pbicifne eghert De verherde Mutte / ende heefealfoo — 
macht / at de Berckenen die gheten hebben wt eenen toch van 
macckt / òf std Ende daerom iff zeer goed ———— —*— 
duncken wt vaten die oon Camartfchou ghemaeckt zijn. 


— * ee, 
enn 


id 
Ig oorbduptfe b 
Ogon 3d Dt bn — paenfch/ Opiechte Sauelboom ie beer mack Gean in Sain 
Sabina. In ealiachfp/Sdmna. —— oan tree, _ baccifera — 9 — 


— — 
NES 
NEEN 
— 
— 
4 


— 

Zen 

— 
SS 
8 


NE se 
Nn ⸗ pr 


SE 


AN Sp 
Ld 
WEJ 

— — 
—— 


AS 
ES 
NEE 
— * 


— 

— 

— 
ES 


SN 
ì A 


EEZ 


REE 
—— 


zer 
2 


* 


— 
Á — 


Inde ho be Noorderſehe ende Suydtwaert geleghen l — 
van serie einden noodt heur zeef wet 
— Ke midts Baer bladers Dien vanden Tamariſe dei srt bijde 


7 
KAA “nt 4 „ PG 


Genuina Sabina — 
is den gemeynen o (Di 
2 — ghedaente ae gheije / — if en — aje. ope Han 5 
emd nemend vat —— — * fs tot ot an Mouton /ende — — 


nder vruchtbaer 
——— hej) Dan Balk inder act fers ende face ach Def 


SROI op dem 


Beſchꝛij ae 
e — rte Ate ghana adat” 


ME 90 


HA 8 J 
Miuo ds af 


ven Sauelboom oft Eyprefbes 
—F Soa — —— te ende ve 


rwe / dzen vanden 
lijck eane bier we — ' gier ſabet 
— EA * bina bacc 
Defëatoepet veld opde s warme abe van Senf — ep den fn beth Ceto. 
f van deſe ijn Dien v en Owcederboom hete en upnachtich-rdopt als ſy rijpe zijns 
chtich / maer de geheele plane enisfao ua et van reucke niet — nde / noch⸗ 


u * eli dE van rencke. hd bladers ijn mee deel Dien v vanden zef boom ghelijck / hoe 
X eſten —— ade 


* Caf, 4 Ear 


5 
ei 
— * 
F 
sl] 
Dee & 
PJ 
ei 
* 
dn, 


— N 
* ES 


bad — ene 
ke aders, — — — 
pan eenh 


ha ſelnote. Tartt 


Ende bleeck van verwe. 
Bedrüs Phare — 


Deen — cab cel ——— — — 
— rouw ende ghewro n / met veel tact 

on ‚dele Sabina, ghefiecten ; ma unce rghel eni 
—— AN — —— 


mne lee 63 me 


amino 


Door Matthüs be Lobel. “ijs 
CedrusPhcenicea altera, Plinij & Theophrafti. Oxycedrus Cedrus PL liá,tunipe ior folio Capreff:i 
folio Cupreſſi aut Sabina maior Monfpellien um. zer notha Dioſe· Clufio, 


— 


— 
J 


256 Beſchrijuinghe ban Cipꝛres / 
Kw ———* An Latün / Cupreſſus. 
‘Fu Zeerduptſch / In Boochduptſeh / SGeneuerboom. An Suiecx. —— 
— Cipꝛeſſen. In Ita⸗ Fn Bodchduptſch / Wremerbaum ende Vec — 
P liaenſch / Cupreſſo. Franchois / Geneure, Fn if — dn 
liaenſch / Genepro. In Enghelſch / Jumpertre. 


* 
Ae 


WB 


NN 
NS 


NS 


— W 


ven 


B 


* Beans een — ende * ef bofch van —— dat altijts groen ſtzde 
g anden dooꝛdtwaerts ghele ghen / als in Enghellant 
pin De elder: ken nde bl D ien, gp — 
is lance c si ley gh 1 d ik , 1 ar t ——— ——— 
ertu el ij 
Cracht ende werckinghe. 
_Diofe, Heide ze wercoelende ende tfamen- —— dat de ‘bladers met Maluſeye ane 
en luttel € ane goct zijn teghen De d 


JE 


in3 e 

| hen lin jecd hereeFcen balfe geacffemen en 
ned £ & CG — * £ ÉL alſt ghedzone 
den / ende 


ed en pr) 3 daor gneis en 


en / — gloed wonden ende — rige op ‚maer 
perwer —— De ſelue e alleen oft met meel eel oan Gerfien n 


pe heete - 


— J EA hd 
* Ss atas ——— 


Ein” * ed — bladers gheſtooten ende —— 
34 HE einen gheen — beeſten 


— hever eon, met wijn i ghenomen / oft met cen ae 


Door Matthijs oe Lobel, 257 


led? Seneuerboom. 
Op d fan dtachtighe end fog vande coude En * landen groeyet de cleyne 
der De Heyd lhoud ne tacken / van bladers ende 


sea de jen oft Sanelboom ghelijck De * is den — niet onghelijck / ſoetachtich / 
ende wel-riecfende helje de — plante, 


r* 
CA", (et 4 — 68 vs YA — 84 Pan 7 
a- Cade 
ri, bt hdd — 4 Je 7 7 J 27 ach 
deg * der hf bla Mat, EN Nn kefsief EN Kehg 1artforr 
97— Je , Le | r SWE 
d f d Ea sf * & — | 1 . Eft 
ende ficfende. Debs g f zeer gheiict / van 
[PT * EN ee Kak ER Fe 4 5 a ee Mi 6 VED PIJN | £ dn 
1 ' pr Ze & 6 ' 4 U ddie (died 
te res 4e TK nan 5 EN 4 ge ER — fh 


de ſchaepen te ſmeeren. 
Dioſc. 


258 Beſchrijuinghe ba 


n groote Gentuer / 


afs Aas 


— vere G 


PeRen LS „Per 


BE bf. 22 F 
fehils —* @ * PED a bs al f X rx ta Er derde ran HA ET ENTS 
ende ſchilders zeer nut, De MV en De ſelue inde plaetſe van Emmer ghe⸗ 


bruyckt hebben 


* PA 


TA RS 


gu/1U 


Sꝛoote Seneuerboom van Myrien ſchhnt te weſen ne °° 
geoatfteluniperus ban Dioft. In Latin / L 
ximus Allyti lea-b i din Cadre 


Phoenicia 


imus kli » videeur Diolo, Lunipezas; : 
mator ant congener. 5 : 


— — 
—— — DK 
—— 

N Es Me! 


EN er NENGN GI, 
iS Nn S — bat 4 —* 
A A Nie — 


SAN 8 
— 


N 


— 
— 


— 

EA NIN 

REN 

ES 


NEE 


DE NT 
ANT 


ä EE IN 
fp 
NEE 


LL 


NB Rakt, a Te ANJ 


DRE NEEREN IE Bt Ti BE DE 13 1 Thinfs Tof 
- 4 J nd 24 ej b — 
uniperus ma· ¶¶ xus ptĩmus Diofcoridis8e Oxycedrus Theophraſti Guilan⸗ 
7 Aerien Omer TE 1 6 3 


5 


vak af Kmhok fak 


° In Italiaenfeb/Cedrominore, 


aa jas 
IA 


edere ende abedaente den voor 


—— niet onghelijck en waeren / maer De vrucht was lanckworpich rondt foo groot als een mids 
EN Pt 20 CODES | € É * % Lit : 


a di — . Je ee 
Cedrus Phoenicia, 


Uta f eas { 4* 


Adhd dd 


he 
ed) OR DN * 


pelfiers met geelachtighe deſi 


J 
16. * CC 


Phoenicen niet zeer qualijck en ouerrdemt. 
Tecderboom ban Licie. _ 


Sarver WV 


EEN ss (7 A alfa Aaf ER ene VNV 
— lan evn: Nid sen € Bh laten ss nieten andenn stom bekend CA rnkadkedd — — 
beden. Tete — — EEA Te LÁ ps Ló Jr —* —— en nen, 
kens / waer in tſaet bef en n Lorcke ghelijck. Deſe is nv ter tijt nde 
Herbariſten be derlant zeer wel bef Arbor vir. Debladers ghe⸗ 


Ie VIe IE 


GN ais abt aa Fan : { 

É gi) ) ander Tederboomen vande Greiecken/ ak capittel van⸗ 
« — í kofsked ee en EN 4 5 MAT oef CK —8 
— 6 ur CG 16 8 

var MA Xe Cs (on Poa4 Aten * * £ 1 CE Cet: ma TanBartt 46 AFCA 
berate * — J 7 J er } F FJ * 
ſt Wyh 118 re 6 Ei KT — — ne ' —— — — 
wee a Ld ) ie J / 
* 7 pk * Pr) 126 — * * & ed Pe *3 * ae F * hes 
V ij 7 ij oe or — “ A 

Ks, pn — SEC. 5 zits Ests L Ee Zams Ap h dd tſaedt binnen Pa⸗ 
ghinſel af ſtigh fatf men h y hadden 
a Dg ene, Re vAel h Er eik B Cau Pe —— — h hatte 

JHE DEN] pvr VOrDE 


or rr/ BED ENE VM * 


id dd nge 


4 


Door Matthijs ne Lobi: 


259 


Eederbvom Vanden be 


J 


— mene 


* ho — ie Cau 


e 
groene / dien vande Denneboomen oft Pijnboo⸗ 


men gelijck maer corter. De materie väden nd 


9 Add 
ef 0 PN et 3 


ie ende — dan vanden Sandalhout oft e yo 


/ _gbebzanerwo net oorden! Dit hout is moter ‘ijt in Nov 


manbdie/ ot Sonden/ ende in Nederlant zeer wet 


bekent. Dit is by anentuere den boom die Virgi⸗ 
lius wil ſegghen / daer hy van Circe finaht : Sy 
brandt by nachte int wier het wel rieckende Ceder⸗ 


hout. Vricodoratam no@urna in lumina Ge- 
drum. 


Cedri 


Fn brent), ende Italiaenſch / 


Na E 


260 Beſchrijuinghe van Cederboom / 
Dioſcorides. 
Dioſc. 


abe ban 
Xanguedot. 


de 


_ (Bande twee Pijnappelboomen di die Diofcorides — de twee principalſte ſoorten ſtelde / wordt 


ghemeynſte gh 28h an Nederlant ende Enghellant / de welcke 
in (ie meinen land Languedoc bp A 
— — —— — 
nen dte hoogh zeer g met (angbe finale bladers / ſtaende 
ghelijck — ter, dicker ende corter vꝛuchte zij Ph ibans- 
bead bekenen wel eernen bef ligghen die goet zij 
oemt worden 
Wilde PDO, 
st; Pr * Wij Pa ſchij ſchef ſporten te weſer — hk: 
pels/bladers ende oock g den geheelen b —— anne — pe 
memmen onAo £ — ME 
lij van zeer lanahe ende rechte male laders: 1m zer eener ori reds ik —— diep 
— Derden — Pijnboom, 
Dele isd aacnd 6 nde haprigbe — in at manieren 
BUJSE/ IGE GhjLN 3 V he hdd Ladd 
Gembro. me. Maer de ghene die v ie ighe Cembro gh twordt / beeft oock van allen ſiden de 
F. er dd adakkes haf, *8 £ — * 

n. N de pe 2 en Vijnbo di — * mg 
| — oft folic och fijnder zeide dn Birt (apelcfen. Sande 
Mage. wel Es Ro AR — pp — gh * ft Mugo ghenoemt wordt. Dander 

* ere ee a er ri 5. Laa * —— — £ 2* —— se £ pen ghelijck 
ES J — Bed —* * KA 
Die vanden Lorcfenboom, 


Pinus 


De dade die metbeel Boo — 
welcke * 


El Er * Pe 
fen — die —— inde coude ende Woorderfche 
ENE — 


Door — de Hobel. “et 

Pinappelboom. In Latijn/Pinus vulgatiſſima. In Hooch⸗ JJ 
duptſch / Hartzbaum / Kynholtz ende XZ — —— 
Welſchen Kami Zeibeinuffen. In Frant ichsi s/Pin. In 
Spaenſch / ende Italiaenſch / Pi g 


——— In rath ijn Pinafter. an franchoiës 
tete Pin fauuaige. 


IDT 
Es — * 


— 

NSS É 

9 INN 

MN 7 il — 

— 

F 

5 — 14 — 
_ * — — F Jij 5; 

ke — eed ied * Ze 
2D mr E PPD ND 


Pinu s fylueftris montana 8 Tcophraft 
wilde cPiidboont opde A lpes waſſende / groeyet zeer —— een zeer hooghe 
—— eenen rechten ende effenen tronck oft ſruytk ers zijn lãckwoꝛpic h dien 
den Pij mappelboomr abel an: dobbel ordeninge — keerne eenj ijn 


emd el zeer op de maniere van alle die ander bele ek epet vele inde Ee 
ten van Prouence/ Ligurie — — e Vyren 5 — 
— Cluj. 

neen vertoont ons Cluſius, de 
———— ens heeftsend ebladersbien vanden —— melden groe 
deſe niet ens erſchillet vanden cleynen wilden Pijnboom die onttent Wolfs 
tice ende Languedoc groeyet. 
—  macitima Theophrafti, 


onl ophraft 
De de ireen. dende rn vanden — fer — 
veel en ſchoonder / ende me afs cls, tje ende alle dan ús 
vanden Pijnboomen zeer — nae dleuen — y zeer mil 
achtich ghemaeckt de zeer gheleer be ocht Medicijn van Nijffel; ende — * 
Cipiei oop van Noome weber — 
oom. 


Eden CG * 4 Caf, 


262 Beſchrijuinghe ban Pinus, 
Pinus fylueftrisaltera. Pinus fylueftris montana Theophr. 
In Boochduptſch / Vide Ziern baum / Wildtfichtens Pinusfylueftris Mugo. 
baum. In Franchois / Pin ſauuaige. 


es — 


J 
En \ 
VANS es 


Piaafter tertius Cluſiᷓ¶ pumilus, omnium fnfnimus. Pinus mafitima Theopht. 


\ 


SRE: I 


inks * 
zn nee 
vir! ed Bekke À * 4 
15* okee } Ë di ' 
4 nad 4 


ade sel — &e | 264 


daad * see Pinuê —— — Mach. 


* Boltordës A ens mentie en —** 
en Herſt / als een wtlanſche / ende die witen lan⸗ 

be van Duptfchtant — ckerijck zjn in 

Griecten 55 te werden: — J 

den boom ni kinken je byde 

15 dm, 


35 
EEN 


— ern / * 


bladers / maere — — 
vanden win — —— — € oa 
vol ſnee lights „opde 3 Ù cht 
ſche Alpes/ van SD KSoock van 
Sauoyen gheeft deſen * fue bladers aen 
formuigbe wtſpruytinghen met troſkens bp cent 
ſtaende / ghelick een quſpeloft pinceel 


F 


W Ee A 
J— zine 
— sf smb 
bea br 4 7 win 
dit 


5 20) zn 
ik OV à 


254 Beſcheriju inghe van Veckboom/ 


—— In brand Bene, —* ja 


nehois / Pelle & Garipolt. Poix. In * aman. an aaf Abies. In Boochdupytſch / Dan. 
—* —— —* an Snes jn acg men aum. In Franchois / Sapin. In Itauliaen ſch/ Abete. 
gheiſch / Pich * raare of Firre tree, 


Md 
GA 


da alcand ghelijck / welcker tacten ghelijck plumagien met cozte ——— 
POE OTN ET el p, £ ek allt CM epe 
6) Pi fc. en * se Tnt — * £ C helf Pi — Ee: 
9 Ks ck 3 ES Ff { Pu * ——— LIE * LA 5, Lea De 
wert om Maͤſtent fn SG nde desi eid A 
1 | £ A 4 Pe 4 kad 6 ln bf X 
epen at ale abe Def ſe beeft aen d'opperf haet aps 


— — aende 


— — 


‚Oo Darisar —* Ws 
ende in azijn gheſoden / verdrij be nat ghemacck 
Ban deſen houte woꝛden oock ſpatels ghemaeckt / di⸗ goet —— zijn int maecken bande 
Petar * u ndi h ) + Jae dat meer is iwertfel datter in 


Ect PN 


cert ———— nt te ma k off td a 
emaeckt 


6 
Cf 6 4 £ EE xX J ! VELDE 5 


de ‘ … $Mf he 4 Î 8 y ogen fee —— etn 
ghen ende de loopende voghen. Def binden ontnbeld an $ 


r 4 
————— pen py * — 
or „w/ uantäa q 
b Pingels dans Kak €, k * 
en. Ping Eme IJ \boeft ende ander ghehe 
Ben 6 Vies aff Eike icare ned d 
Orbs, Ee ahandeser Menotti aen enden In dt gedroncke 


A rag — t 1 


magdes: De erachten var —— 
— iden vande — 2* humeuren. oe geheele notfens vande Pijnappels 
werfth vanden boom ghepluckt n ſehe ghebꝛoken ende gheſoden / wele 


* t 


9 Ke Ald 

eh IGN Ke NA Gas Acte: CE 4 84 

É, hé Î 9 e van oren win 
Aers ER EL 


drnckt. 


—222 


jr en 


266 Belchrijuinghe ban Teer / 


9 ghet D Ee gb f de * silat 40 ar ri * li ** Met —* — 
met Manna vanden Wieroockb d — men ge gheneſet de —— holucheden vande 
quade ſi igh de is oock zeer goet gheſtreken op de dl —— Teer 
met honieh ghemengt / vullet de quade fweeri ing de ſi d met lanck roſijn 
ende honich gh bꝛek loſſetd ckels/ ende neem * de guave canten vande 
—** ende rotte — Teer io zeer goet gh g jten en⸗ 

evepnighen. 
Oleum Picinum Diofc, „Olie van Perk. 
Diofc. Banden Peck rachtighe ——— op den Peck 
oft Teer ſwemt / ghelijck de wey opd k /afgheſcheyden iov Want de repne vachten dic vuer 
be keiel gbefprept iigghen / foo langhe ali De —— nat vanden — welcke * 
d d ded lle dinghen daer Peck oft Teer toe goet is. 


Deft 

olie met Gerften meel tagline wederom met barst de plaetfe vandert hoofde daert wighe⸗ 
wallen is / dwelcke oock doet den Teer / ende gheneeſt de ſchorftheyt ende vuyle fweeringhen vande 
peerden ende merien. 


Bitumen Dioſc· 


di ad 


Dief. Het Soetfch at ghe⸗ 
purper blinct/fwacr een veen iten reucke gemaa —— ende — en vei DE 
de ghenalftht: Dit Birumen groepet in Phenicien / Babylonien / ——— 
Sidonie. Dunne Birumen wordt gheuonden in —— wan ———— dwater 
vande fonteynen / d welcke daer in ſtede van olie inde lampen rkenen Daerom dolen fp 


Rs fel ofi en foorte i6 van Bitumen, * 
—** — Piffafphaltum Diofe: 
Triste den b hEpid sE feluê 
comt door tghew Avpande er den ghebergt van Epyro met de wateren afghedreuen / ende 
* den vloet aenden gheworpen it ſtyf geworden fijnderden re reucte —5 
d Rn: ty fsb ne ig maten de JIC 7 RES t 
ghemengt vermoghen ES ERLE pe er 5 En : 8 
sij Die van B bylonic 4* — gh ed ht tet ghet Biet Er de? 


Be wit 
— ——— —— —— hei” 
—— meta pen oogen. ſcheyden het 


* 


J ee Ld be het of en ; 
. —— roof te ontfanghen / oft miet opt enne nnen val 


1 Lek Li Ld hdd 


herald 
Td 4 


Door Matthijs de Lobel. 265 


dp hebber 
bouten betaat 


vooits com; 


ri aats? Pr 


268 —— van nn, 


r es (A Ak dien | if * & 4 6 Ld —— et 
me eerſte ſe 1 ie terr hey [45 DE beſte / princi⸗ 
pali Ke speren van — De ſtruyck midts Dat h hout heeft / en deugt ni ge 
a CEA ef Ort Aga : EN Pre D3 61 * * 
endeis ghemaeck van deene te weten de aad — bi * ſoete aber 
ie fubt idts Dat in 
1 t 


Es CAO hb £ et IE * 


—3 


cEt/ met oel e hema dat vers 
fchend d Galenus 


Eh É a PPI j —* — 


J —2 adr) — — — iik 6 £ 4 rbe ce 
Í 3 | mſtru vt 4, 90 bi} “ CE ——e 

maege / leuer / der ende litten. Dae D 
jne sb tot alle ghcbref d digh 4 binnenfte leden oct, papa 
leghen d derden h fel: (lende ſieckte / d raſernie / melancolie / 
ende and gh hoef D b ſſe De 4 / iae die met et abefwillen abeuoecht zijn. Oock 
de dempichept ende corticheyt van aeſſem / ſi ghen vande borſt ende longher: teghen de 


(foo wel vande milte als vande leuer ende nieren / ende voorts. alle ander fiectten 


Die wi de —— volghen. 
vande vrouwen ende ſuyuert de moeder —* doet oock de quaede verwe verba EU ende de goede 


tijcke, fleit⸗ 


EE err Del Jt F (4 F 
SVENN —8 —* * al abe 


fijnsooc teghen de langhwierigh 

fe weder op enige forme — met ander mebicijnen — Die dotter materie nut 

ende bequaem bende dinghen ghe⸗ 

mengt / om dat ie ijn cracht niet en. ſoude i inde ſelue dieper penetreren. Diof 5 ſeght de End 
(Sa Lge mo meende Mann 


cifchen a aemaccft worden. “Nochtans fet 
* van ne foete ende. bitter — De Fee wijn vermeerdert fijn. crachten ende * 


Haly ne 


ch den —B——— bie wonderlijce — alen 
bie ni) *8* — T 1 n 
ende ânder e dinghen. Galenus fact zijn: pover weycken in twijn daer — —30 
heeft / ende Raed af * crachtighe Trociſchen. wf ni ln — woꝛdt —* * by gean 
te milcf. Agaricum laet jem midde matich ſtooten ende ſieden. Tpoy 
— ard. * * ft de wijn daer in dat gheſoden heeft 


hdd 


hef 
PRIN 
GTE N minder Á 


bene vorche huik, 
Aliiſt ſaeck bat den Ibenboom ghehouden is gef dootlijck / ende als ls Agincta ſegt⸗ 


en 
- * 
ed * — F * 4 — 


—— als — ſeght tot tboghen gheeromt worden) nochtans de hoon: roode fier ent de 


de bocans foo den fonder eenich Binder vande Finder — veel gheten ende 
ick clue hebbe Die den winter gheproeft / die geenen quacden Ina le gheten worden. De 
fen boom groepet in allen hoecken van Engpellandt daer wilk ales met groene ende zeer veel blae⸗ 
pe. Ek ae tn —— —* — 


teaber der het deck 
itte vande Sonne alfmen —— men — dickwils on 
eee ende ouden Ibenboom predicatien te doene in Enghellan — — onder * 
hinder oft letſel ter werelt daer af te cri crijgen. Dioſc. Ibenboom is vanden en Gꝛie Ô * 
ende in Latijn Taxus ghenoemt / ende is eenen boom foo groot als de Maſtboom / ende De 
——— blaeders / de Italien Sanguedoc/ aen Spaignen palen? 


Eracht ende werckinghe. pr 
fc. elkens Die in Italien de befien van Defen boomt eten / wor zben ſwert / maer 
— — ß den vido, Inden lande van Languedoc is hp foo zeer fenijnich/ 
de ſch 


. 
dat d 2* iof slee, | (4 Ade ſt en. 


Soor Watthijs De Lobei. 
Ibenboom· Booghe hout. In Brier Zurat. In Latijn / Taxus, Milos Theophrafti. In Boochduptſch / 
Ibenbaum. — — In Engheiſch / Pebotree. 


ſteruen. Daerom ſoo worden deſe dinghen van? 
den Ibenboom gheſchreuen / om dat wy ons daer 
af wachten ſonden. 
Palmapinus oft Pomifera. 
(Enaertti a 


nien/ die rfid D om vande — Gu 


F Zee oft ã Gui e Weſterſche Zee 
ghe en / 

* de welcke onv — — zijn / ende mêdefoor 

ten vanden ghemeynen Dadelboom / vãden tam⸗ 

men niet verſchillende / dan dat ſy minder zijn. 

Onder de welcke dat * aerdigẽ ende wonder⸗ 

lijcken boõ / waer ad afp zh er de figuere ſiet / groeyet 
op a⸗ 


fi 7 


hebben oor ben geer rohe ſchickten Apotcket ende 
Jan Riccius / di 


age tac met Lak — ** seen 
6 bo ere 


eeft: wiens 
cij ghemaeckt te toel ile fin en en van 
wee hatueren/ te weten van Dadelboom tende 


r Er € & ' 8 8 


Tegerima 
palme. 


Dapeboom oft Badelboom. Fn — lma. In Uooch⸗ 
duptſch / Zattelbaum. An Franchois / Dattier ende Pal- Dar ft Dadels ende hun bl In Latijn / Palma 
mier. In Spaenſch / Palmera. an ——————— In tum fructus, ſiue Dactyli & eius flores. Palma Elate 
Engbelfch/Bactstre. Diofc, N 


—— Le — — 


9 — 


5 * 


kſkens ats fp eerft wt comen / diemen ghebruyckt tot 
iapalma ghenoemt eel ede van Die De — Godti · vreſen⸗ 
—— — comen filler 


dat rije. Lid ſt ſe alſo Ì t / anckerijck 
Eg Ren vindé geer veel foorten. van — be weides onder r malcander 


ende qualijct connen Want de on ede welcke acnden — van — ende 
— *F 
⏑⏑ ghe hted p zoffijes will Beorn ont. De 
worden gh vand 


ewonnen van drie Dadel-ft fi ab de alfs 
— e cleyne ſcheuten oft ſtruyckſkens ſpꝛuyten in een a —— 


— 


7 9— * heek { — ghelijck TE 4 * 
rr Ea flens -€ í 5 fooisden grouen l 
bel 


EPA 


wooronerghefet gou geeln. 


Door Matthijs de Lobel. 


271 
met ſchubt becleet / ende bomen met rietachtighe ſwertwijſe fe bladers dien vanden Gladiolus niet 
onghelijck / Rad krt nerd 1 — "Oe st dij bi 
ſpꝛu lij h In⸗ de moeimen ieſen Daây 

— ms Kans MIE Kolstee eo « EN { 
5 A Keyron n ſtadt van Altayre ghein derd. ds 5 ns de — 58B Jits 
kayre beeft Syluius qualijck Cytron gheleſen / ende daer 


at er: 


272 Beſchrijuinghe ban Palmites, 


Palmites. Pal 
Politaens/Cephaglioni, 


Diakeboam. Draco atbör: 


— 


— 


(jn 
MI 


—X 


E E SN ES SS 
mie 4 EE en 


Ch i fc De leeghe wende Dadelboot Theophraſtus af ſcheijft / 
gijn: in — ende Diena aende € Zee-coften zeere wel bekent / foo wel om beſſems 


daer ed 
GA 


pe is ontrent d ( de/ ende foo dicke als een mans been, inde welcke Dit marc 
EE den 1 ascBensf Rs Ke EG 
ï £ { 1 Sk * Ec C {en Eri —* 4 is EN ader ALA 


1*81 500/ * (4 


EN p £ fa { 1 6 at 
* —A— — 
4 


vane ndien / end daer in V 


Die wt Ooſt · Indien inde eylanden 


7 Li 
be fent is 4 En Rehk ‚B AR Kk WEAR Haer fats 
ze pien: A An weed —— —8 serf £ Mate 
ch Lf A ee Te kie * dk es ie it HA A 1 
chiolus, va 
ee) vld) * jer) WAE HEDE O/ 7 
* 4 EE KCE sci aA 1 £ * sC 4 ——— 
Te a 4 J 1 Je 
Es COO AOV / re VE A p - Y. Kal — 
1 —— — —— —— RP: MÁr as oen a AAE 
zoctd hel: rf | Jer | 
PL ud 4m F, aan Aln 6 — — — £ 
Coud gp gheg gh t noe alber manieren foodariich als 
—— OR Lr. ps 
—— 6 hey bd hdd er 


en — 6 Pd 3 — 

ende Een: oon vend viub wefen foo ahli ende alijes 

Éen. — ropd £ hé ff — R hk lijck ER 4 te snaboet 
Pr *X * * 


uulnß X J — 
— Ed sa * Vm Ca CC 
Li & J 
Ee * 


hkdh ad 


Tr il bl: 
ra 


breet / d be apel nde middel Dicker ende eenichft —— —* de bladers vanden 


‘Tris, pe fijden dun ende roodt / de welcke geh — nerdt — rf 
ne zijn. De fel hd 7 gelij kdi d al ſt Iris/ d 


el 


Door Matthijs de Lobel, 275 


Mufa fruêtus. 


Mu Serapionis. Cunophoron,an Nux Indicat : 


Al af Era llnad, — A — — 
<24 li ú 


ſteen CA . Pr Bens raerfte 5 As ON * Kit GA Ct FN) 
Einober van gechte Cinober isvan D fcorid £ in fijnen ijt van fommighe Draf: 
De. iofcorides „principalijck om dat oocf ſijnen tij Í ghe Drake⸗ 
bloet ghenoem 
— 4 Note.Nux Indica, Indiaens Notken.Nucula Indica, 


* 
—* Wb 

—n lt — 

— a (Dr 


— De 


h 
N 
il 


N 
ay 
N — 
NS ° 

Ì 


GG ak 


de 


— — op —5 eek bol de Dee — haa ad: zeer groot wordt / en⸗ 
De oock zeer pꝛoffitelijck is. Deſe beeft bladers dien vanden. Dapelboom ghelijck) maer meerder/ene 
dede bloem Evander Epe of Ot teen- palme e / waer af oo ht van Auicenna note genoe 


a) 
Bols Gen K non tg 


(4 > J J ba} foo groot idd — oe 
EA J bn cf PJ * is. nr X * * ⸗ 
cen Deloen. N 
— 1 ii 2 J {See Y Dy ' 
foud D Ns ‚Kh EN e AGIS 


Daed Potken. — 


Ê deſen h at, Pk 45, fs 


ser 


de bp ilden be icke Noikens wy * vande palen van Guineen. De 
ſe zijn qualijck foo groot als een * Dise ende die ander van — —— 


beeft. 


ara ———— ende —— Indiaenſehe BafelnoteAucllanz 
cum fuoinuolucro & to. Kadica genusoblongum Clufijs 
Faufcl is een vrucht / als D. grt 
cia Poꝛtugeis ghetuygt / van een 
Boont die van ghedaente DEN Dadel⸗ 
boom ghelijck is ende van vooſer er ſub⸗ 
fand die if dn ghehadt ende 
86 en huyſe van Pieter 
Quickelberghe —— An 


tw 

Deſe is van gedaente De Note 

ne niet onghelijck / maer brꝛuynder / o 

d'eert eynde breedt plat / van natueren 
outachtich mar 


—* ende cen weynich aromar 
tijck van ſmaecke / ende 

int beghinſel vanden eerſten graet. 
fegBe dat deſe vrucht niet 

8 


nde; droncke ende verbaeſt mac 
— een eel ad 
4 * 1E Etat. ea cttom Mul 


Te fr » £ 
kr hed 4 — Te 6 3 
had „ern ver Vv 
e 5 * 


Door Matthijs de Kobel 255 
fpecerijachtighen domp — alg nnnnevn man 
— — diaenfehe Halelnoten. — 
DSDeſe vꝛucht ſchijnt te weſen Def —* pint etri lan 


Onder dIndiaenſche Haſelnoten hebbe ick 
iweederhande ſchoone ronde platte ghepolijſte 


by gheuoecht hebben op datmen foude mogben 

verſoecken wat vruchten ſy mochten weſen. 
Ander ſoorte van Indiaenſche 

Ander gorevan Indiaenſche afelnote. 


—e— — Onder de Noten Muſcaten worden binnen 


Cortufus van Padua heeft gheſonden voor een 
ae van Mehenbene eft —— — Haſel⸗ 
Deſe is van verwe / ghedaente ende te 
—* Note ghelijck / dan datſe driecantich 
is / ende de beenachtighe ende zeer herde ſchelpe 
heeft van ons Indiaens Notken: maer als Die 
ppen ghebrofen is / fietmen drie verſcheyden la 
—* Daer in / vande welcke deene / dat zeer mercke⸗ 


—9* als ick ghehadt hebbe van mijnen zeer goe⸗ 
den vriendt ende Coſijn Nielaes des Fourmen⸗ 
ſiraux coopman van Dijf. 


276 A Pan a LPs PAB od 


Een doomachtighe plante d —— gs! 
Kende. Rubi facie ſeaticoſa —— — * 


BCR TOTAL EO TENEN Marit Bin 
ghelj ij 


Ander triipt groeyende oock —* van he 

— va vans ter ven Aloe v te niet ong, 
‚„Peruuiana alia Aloës cie ark busiteuri lia í 
ſci 


3} 8 

* — J— 
14 

25 d Î rt 053 ai AG 

3 * nin 


on 48 dn hamer tier 
$ ek BEREN AT d HEE 3 


RA 


Soo Darthje de Lobel. — 7 


RMAEK * bie Rafi” 
moghelijck gh SE 
— he —— — 

Wed ſelue gh ſt i p fangber Die nerghens en is ghewoone te 
groet adh £ 97 Â hee DN Kakt 188 * 
died 3 gelij ſooh yd iaens Marentacken genoemt, 
echt nine chfì JJ Den ——— x 
knoopkens/ Snfahelijckt oocf hale 
men Die bie bleeck groen. ——— — opwaerio dicker cools ende jd onders 
bal 4 e nr * Eer Eh LL az ni 5] nd PR] Pi Ng 
tijts nd & Cita c Ks & pn woofer: Cool ——— Ken £ EN ó 
8 r Li rr OE 1 71 —* JA WEES VELT 
om fienis. 


Een andet Eran wt Peru met de ahedaente vanden Aloë, op de 
* boomen groeyende ghelick h het Vifcum, — 
GA Eat 


ard, J J 
Le a fa — meo faket Een 


gheweeſt byde * ne die de pr acn knn 
— zeer gheſchickte Apoteter van Londen abefonden heb bben / de welcke met een beeeder riſch 
de ſtruye cen fit vande. boomen / met —— fafctinghen daer inne ghewortelt waer wi 


* AS — kig CAN — all AlA tr en 4 r e Breet zijn 
dunne ende ſpits / welcke bladers ſt dtſt n rooden / gheſtripten / bollen ende tackachti 
gen iel en vanber Are U et onghelijck ft Drie cubitus hooghe / de wel 
kens draegt / die van g de witte fachte wollicheyt 
den Apocynum oft Afclepias gf henjcken end kvan facdt, Dat zeer clepne ts Di d 
Coniza gf gelij ick, van fn { Di onticflijct qu nde ( ij h h / by Dat d 
ſſen / ghelijck d de ſauelachtighe plaetſen groeyet. 
Boom ban P de ghed ent Ellenboom. 
Arbor Peruurana Alno it milis. 

De ſelue ſchippers haddet et afghebꝛoken tacEfEens van eenen 
Boom; die wel van blad de hout d El ſſ aaa moan verfchillende van moſchachti⸗ 
gb 4 fel. EN ab 1 £ al 4 @ p by á 
gront ende locht. 


Tidiea. 


Indiaenſche Vijghe. 

Inde ſelue eylanden vande ‘Zee: van Peru ‚als ——— ende ander / groepet boomwijs vant 
ſelfs i h blat / Dat alle iaere zeer aerdich van 
onder nieuw bl dere ghe — ce fi % (fame gheuoegt/ d 3 Icke | — hel fast z| Eg — 

% ay 1d ar —— RAE 


de we welsfe vop daerom bier bp gheſchudert hebben tac foodanige als wp binnen Mari 
wanden zeer vromen Capiteyn vander Zee Pieter D jon gheplu kt ende wel rijpe get hebben De 


he 8 shokachtors 

F J | € 
pan Nontpellies gheftaen ende ghelegh * frap abeoeffent maer oog agheache verl 
iaeren gbegroepet ende groene gheſt fb zijn foo zeer ieugdich vol eens/dat Pp foo toel 
van tblat / h VE PETE { LC —“ omen: Vaco oock in Ne⸗ 
Derlant hebben ſommohe Apotcfers van tblat eer int middelfte van cblat 
crlant b ahe Ar ik en cregben. — elſte 
sek ef epen me actijck Br wemenbgenbeged oan er 

ar 3 £. £ E 26 C& Ed 4 fit EA | alek aan d 

Anderen otd A DRA a shaded: 
* —— se F 4 + Lab sr 4 aX beſet / 
Ts 

— 


298 Ar PA. Le en Eg. â an #Y, AAL —— 


LR dS dhl 


Indiaenſche Büghe. Ficus Indica, Tuneficifera Indorum. 


beſet / buytẽ khron oꝛenge roodt / 
met een bloet· roodt fap binnen / 
ende ſaeykens eñ ſpijſe dien van⸗ 
den Vijghen Sheli, gag Hek 
foo lieflijck va 
willen ſeggen ig 1 et: 55 
len hai sel gijn, bloedich water 


andang —— crundt 
oft Deplhoom. Indorum 


ffe ghewaſſen / ende Defen an⸗ 
zeer gelijck is / dwelck 
—9*— — in hun taele 
Heylboom ghenoemt wordt, en⸗ 
de is zeer goet om dE bebe, 
litten / ende Die verwron 

ʒi 


— 
AN Ù — 
URL 
Em, 


— 


ich 5 
vern — onghe bladers ſoo 
groot als eenen boom, Ban bla⸗ 
ders ift dk woorgacnden geheel 

— / mast de vachten 3 sijn 


\ - adh Added ' |, 6 hek hed 
lakenen te verwen, — Moſch. awe. Boor. AE varia/Mafeus’ 
—* at -__ Queraus,Mulcus,Arborumue villi Ften b 
— ⸗ terræ: Vſnea Arabum & Officin. In Engelen mots, 


Een 
— — —— 3 en Dier, 
Palm lamentis Ke textu 


ur ashid be kabelic: 


Ies 279 
| ch blatswisse obetijete main gbebacneetsnate be oft dickte wy noyt geſien en 
Bebben/ moeten wy kennen vande Wer. Indien onifanghen te —— —* ot —* 
b van een ſoorte van Dadel oft Palmboom / iae dat meer is behe rd } is ghelijd cen 
nt et, ier oft vijf u ghe —— — 
ofterghens afgheſneden ware / end an den rant ontrentes —— Care 
eel bia bou beneden /1 ite een met draen oft haerlocken gheſpleten ende ghetrocken 
————— — temaecken/ ghelijck ooek taheheel blat zeer nut is om matten te maeck 
ende huyſen te decken 
_ Gpeken Molch. 


y def boomen / ſoodanighe als as, 
fien op den Eyckeboom Ban fonen te et van —— vande planten / die meeſi hun voei⸗ 
Cederboo 


ſel van andere haelen. m / Lorckenboom ende — 
d excelleniſte / cnde beſte v — / rabe — Daern rd 5 ao 

ſ | ſte is / ſeght —— 
Zſwerte oft et goet: Maer het roode is middelmatich afin D'ander twee. Het 
Eycken mofch is h ie hſte van all — ſteenen ende vochtighe eerde 
groeyet / ghemerckt d cho heeft vande plante oft plaetſe daer op Dat groeyet. 


He Ad : 
—BR NN * 


CR 
—— 
— 

3 


FUEL. tn ML CC * AVA & 


zijn / ſchillen van malcanderẽ / in cleynicheyt 
Want ſommighe zijn —— * 
prey⸗ 


——— * 
* { pd OEE Ck 56 AN A 
hdd 
GC 


cf de Corallen. 
pe hayrachtighe Ed, jn oprit oheanl ben rid zeer fijne fijde. 


,Vepde Moſch. Mulcus in ericetis proueniens. 


r 


28e 


Beſchrijuinghe van Eerdt Molch / 


Di * ——— alleene inde —* ende — — vande heete landen; 


dE oink TA Ce — ————— 
* 
— — — 
— SE 
— De da SE 
ad HR 
* F 
F en — F 
* F 
— 8 Ä a, El Of 
Ei * * RVS SN F— VE * 
F * on — en 
SG Wer à san — —B 
ANN R lr D& Evie — Ve B 
EAA W * * — — De DEN 5 
— EE | EN B DS 
DV PIEL D NZ UN KA ar Ti — AAA 
ES NIN ZE Pip AAN Xl Si X D 
—— AN Ee 
NOTE U NE 
zl be eid! EN —8 * 
TN a Wa NE | 
— * — DRL SSI * 
Nr EAN AS we 
st 3 * — EZ 8 
* ze EG bk NDE ik 
EN — * —* 5 RAN NAS UNSERE 
— 6 & E. R — * Den * Az — 
—— ESS * — —* RI 
— 8 GIS & * ZN * 
* * — Or, 
EN * — — — * 
————8 De — * NDS 
SEAN) TS —B — BNA 7 
—— A zhe DONGEN 
SR rs — ZR dez VS 
* EAO WEN —— — —— 
* * * ASLI 
— ZN * DN EN en 
— * * PE 
Ed Li 
Mamo hokken Ahof EN ief ached. ECE 1 — — s sens « (LG: 
De |À hide Y ‘ IIXII / 3 Aide 


Ms — 


4 


77 


Dio ſc. CNC sok 


— ende werthi * 


welck in water gheſoden ende daer in ghe⸗ 


badet / zeer * is voo: de moeder. „Nofh wordt — in Vnguento —— ende olien 


de Thymiama oft Perfuym / ende 


faluen ofr olen died hi de leden wechnemen Dees van aime gen 
Bet Moſch met medicamenten vander herten /om dat met et fijnen go ghe 
ve — — oock sche 6 bꝛaecken ende ſtopt pt den b y 
En BebuupeFen. > 
* 


r 


meene eberuntere cdcn¶we m Muſcus — alter, Moftus 
— Luſitanicus Cluſij 


Storpct op FAME PI 


— niet onapelijck maer 

derfens ghelijck tandekens / oft Kubbe 

Kat dn zijn abelijdt cen fide. 
cudip — — foot wt — 


laet ſen oueruloedich —— ende ſteenen. 


olfs claeuw 
fo tet mach oen plante vande ionghe Perbariften Wolfs- claeuw ghenoemt ween an afs 


AS 


on —— de Lobel. 28: 


es Chta An datijn / Muſcus Clauatus. 


erã Chamepeuce Cordo. In ——eS— claes. Muſcus ſcoparius 


——— 
— 
ij 


AN 


ASG 


— ES 


NEEN —— 


N 
A 


A2 


Vi 


v/a 
5 


NG 
IN 


98 


tn 
Kas F 
— 
es 


ER ereen, 
NEN 
LA 


Rove 


re err At San 
— 
Nn, 
Atto — 


een ander — gheheeten wordt ken er dattet — als van cen geemwe-dacisoe oft 
nagel, verhaegen heyde gronden / cuypen⸗ 


ee JJ ue (à 
ri Ps 1 1E 


de fcherpe hayꝛkens becleei zijn / lancf 
aen gheuefticht. Aen welcke ranckſkens oade groeven ander corte fijde- RRA Tet crom ende ſlim⸗ 

de / de welcke opwaerts ſenden — hayrighe tackſ kens / van fatſoene de rouwe voeten 
erde naghels vanden Wolf⸗ gelijck / ef ynd⸗ die je ghelijck ſchaen 


he, 1.6 


5 
hp aide nagh (5, ie ter ſij f ach —* caele 
fic P6 aah a 9 * — ſch Af abe 


lepne aderten Fens 


, Ô 
az Ere 1CL ats Cos Pa | 


aerom dat fp inde winckels 
Daer voren gbehn we dis midts dat fb weten ik zeer goet zijn teafen dent graucele ende hecit 
Boelaere eren : Defe Moſch oft Wars groepet velt inde doncker bolide van 
Engbellan —— Denk bergh nite by 
Doꝛmick achter tghebꝛolen — 


Hoſth is afmiacckt — 
¶ Deſe Moſch groepet vele inde doncker ende vochte plaeiſen ende boſſchen er kil ed 
HAAG CCHa soft { ft van aulde-p 


Pnt Sepne bl bladerf ab lijck hayrkens g chte bp cen / 
ende op elck tackſk ol helijck * 
ee Clepn — — Mote „Capilla aureus — 
De N ſhi foo fb d — mare 
lijcker fe groeyende op vochte ende b ide veghel 

ende bedrupte cante oud foo in Vranckerijck Duptfhlandt ende Nederlandt als in 

‘Engbeand. aÂ ti Deſe 


282 Beſchrüuinchel Steen lenererunt / 
— Ë 


dal ed dd 
Dteen leuercruyt. In Latijn/Lichen. Hepatica. 


Ee et —— —F 
In Italiaenſch / Figatella. J n Enghriſeh/ Leuerwurt / ende Ston ſenerwurt. 


— 
PA NS 


— 
— 
SC) F 
lass 


UMD 


SN 
NSS 


” 


I Li 


SS 


( 


ij 


Door Matthijs de Lobel, 285: 


Bet An leuer ws beſchrijuende als ſommi⸗ 

—8 SNN —— —— ghe meynen / dwelck als Diofcorides ſeght / van 

Urd ſommi abe B ryon — wordt / om dat ghe⸗ 
id AND lijck * aende ſteenen vaſt ha hangt. 
— Crat | abt. 

pe __Plin, Sijn principale cracht is drooghen ende 


dick maecken —9* 


* Jet 
Cnet aats 


—— in alle dinahen die Ende var 
de heb 


Zee belandt © 


Dit groeyet inde Dupnen endeop ſauelachti⸗ 
ger —— doꝛre plaetſen niet wijdt vande Zee lig⸗ 
sen behe ijs is tahemeyn Seuer-crupde 

* ewas ende ghedaente ghelijck / maer de 
Sades in zin —* roodtachuch oft geel / oft 
bleec 


Longererupt, 


Cracht. 


Zee Lenertrupt. Lichen Maritimus- 


284 Beſchrijuinghe van Zee Neltelen / 
Jongercrupt. J Ed tij EN wen He bo PO | * ‚ſa Dsl — Fn fe B 3 b 17 
Au Franchois /Herbe aux pulmons. An Engelfch/Lungwurt. 


— —S 5 9 
— 2 
ND SS tg, u Ig 
KA EE 3 U 0 ie Ee 1) Dl 
—* SSS vo (ST 
zebret 4, NEEN Ns 3 da 1, / sur 
— E RE 7 7 * 
1 ERN if 4 ik 
SS TS AN Wi 5 pe 
MZEN A Byy e Mm) ) 
NI Ì AR 
KN , 7 NIN NN 4) — 
Nr) (ij SE NA AN 
Hi — ei EAN Se 
Ar HDS NEN x 
x " 
8 GIN NEN) 
f, IN NS De II SI 
9 EN EES EN 
SOES A Ei RN RSE 
KG rl je ee \ SN: SN 
EN NY IIS NSS 
— Ne 7 Wi, * RD — 
SNN — AD Nn DEN 
pn LX \ Zaai): id ES! 
YIN (u vi AES 
SOKA NS > U 8* 
NN ss NAT RE 4 
8 NV MEN 
NN AN — 
mr: VN 5 
AI SIE 
ASSER ii 
\J SS > 
AA 
— 
> en 
8 


Lee Neſtelen. Alga Marina. F h 


Daot Matthijs de Lobel. 285 


* Ameleozen 
Wordt oock 
albus ghe⸗ 
weyckt ende 
ghewaſſchen 
om ſtuifſel af 
te maecken. 
* Galenus 
maeckt gheë 
bermaen UE 
Lihnſaedt / 
coriander en⸗ 
de faut, 


Byjue ritout, 


Naerbier 


286 Beſchrijuinghe ban Polenta, 


Soꝛte. 


Scherp · bier. 


_L 
——— Imphamque roganti 


IC HL de 


Dum! bibirilla datum, durij pueroris, & — 


ocauit 


in —* mixta —5* diua —* 


Zeemoſch. Muſcus Marinus vulgatiſſimus. Coꝛalline. An Latin / Corallina. An Engheiſeh / 
Zea Moſſe. 


NE — — 
KANN Jz. 
DSA en E — 

7 SO 


F 
B, * PN 
NSE ZN Wd —— — 
EEA in Za 
— TZ red FVP 
VES 8 WS B — — 
Ii — —77 ld zee A Rs U DN Zn APEN ° 
VL VL — 6 iN Sl VS 
WEE) ed SE Ze Sn 
wens lar 1 N AN hi 4 
al. a 
elder Gram lorieatis. - 5 AN zb — — * — 
WE — We SS Se * 


SL INE SSS 

Ed Ae en 
ESE 

DLS 


EE tc B 5 — — — — * af —* seit 
ae amber be boeten. )fteenvootfen/boot nfchelper Cor uen moß 

flo Algen, beenen Berne met gekende canten Dien vanden Pmpenofk ee 
4 —— —*7 9 Le af et — GEEN — ſe | ett fen ſcheuun / id def ghelijck o⸗ 


* EN * 
| hdi het eh ht /2 or VU verre , à * ls 


ks hie ec be EN Sind 


Bd sid + 2 


AE 


rs AE tt or B 0 nd 


——— Sd a GE at mai Adha He ie 


„ek 


Zits at vide adel Sd 


Door Matthijs de Lobel. 287 
Coꝛalli 


Per \ f re ks A L rzalline 6 1e. f. — 

—** —* * * CC ad pe Ee: Li { LC df £ € 4 » * 4. “ eu — zeer 
gende oock — ij / aſch witjende [oo bart als een been, ch, 
ten zeer vermaert om De wormen af ——— zijn —— 


Ander Coiaelwijſe witte Zee· Moſch. Muſcus Coralloides alter albus: 


Dioſc. De pꝛincipale cracht vanden Moſch is dicke te maecken / ende de heete gheſwillen oft 
vergaederi —— het heet fleitſijn te vercoelen. Gal. Moſch is ghemaeckt 


wt een eerdtac chtigh tige ſubſ y ed van — 
1 EMM.R * vt 2 
oet —— — — Antipathes ſiue onde llen „Dik. 
— 


IRE 


Crachi. 


288 Beſchrijuinghe ban Corael / 


Corallina alba. 
— — 
— 


folio Myricæ Theoph. 


JE 
AE 
ef 
— TIE 
| SE 7 AVI Va 


a Nt — 
SA en 
Ss (ENE 5 


TEN Am: SDE 
—— 
kN 


——— 
SNN Nt 


Te S 
— een — ps — * PON od *8 8 Pd ne 1, « u akar en DÉ 
0 epolpfierte, Tohewas is eens mes — cens deels stoma, Diofc, it 


erfchillet vanden voorgacnden ⸗ alleen Reede bede den ghelijck 
) ſcoleure is/ m ei * ei _ Koodt 


— Matthijs de Lobel. 4 


wen ende ke den —— onghelijck / ende groeyet niet alleene aende oeuuers van⸗ 
—* Zee van Languedoc ende Pꝛouence / maer oock van Weſt —S 


Wit Cojael. 


9 A Pr 
* MK N — 
— — — 


ð — — 
— 


| — Nn DN X EN ai 
—— nn ae N — 

EE > - d : nd N S 
* — 
An 


REEN, %, 


—— ASN 
— —— 
nù 


——68 CN 


Dit Coral heeft den ripe —* gite * 
dicke als eenen aerm / ende ís van vooſer ma 
met veel vande voorfepde jen Daer in g schr 4 
den oft gheteeckent. De gheheele plante is ceren 

lauck ende nauwelijck Hoogher dan eenen 


290 Beſchrijuinghe van Corael / 


— —— Gout. 
e verl — metten. g bile d 
— gout maeckt) als een half —* bladeren * bi gheflaghe gouts / * meiten — 


EPAR BEER —— wijn 
— — Jende í ef 


9 err BEE Ln * 2 
— 6 77 * 24 7 


F ucus marinus folijs A Abrotani maris, 
Di 


—* ETT LENT D 


Airek Kart id fi i Plinij 
al lancfs den veuer vande zeer luftighe eylanden ———— Garniſe 
geer gheleghen tuffchen S Bꝛetaigne ende Sman — deſe Vrack op de —— 
ter afgbefne afs t Ë en. Ce ACN. * £ Ce Rs 1: EN 
— — —— — 


tje oe e Nie 


me bꝛeet / 7 id nd b — ne — Rs 1 est 
—— Ate 4 * Bak € PR 8 ſooꝛten 
vande Zee Fuci —— te weten / —— but ende dander ate aen 
roodt / ende het derde met gh 


— daad J kad 


dagen, ue Seam denn —— im fe 3e 


in 9 EK iP Re en 


* MEALS 
—* bi * ri en PES RN met) at HEE — * 


—— — 


NA mi LA * Seren mew pven vr eb. — 


dt Epcke, * 
deſen v en veel. ——— welcke een neat eniffe vande 
lee Gete ghemoomt genoemt wordt wiens vancht DD lij glij is lanworpih, 


— NEEN PON 


ard hdi 


Boot Matthijs de Lobel, 291 


ee ucus met de blabers van Auervene manneken, 
us 


martinus folijs Abrotani maris. Zee Eptks. Quercus marit a. 
⸗ 
— — Sa Ni nd — F | Ien ed — er 


1 


— J — — en de Ji 
— — — A — SI 


Go 


— — iN 5 — — 
TE — N= eN — —— ne 
— * DEAN IN ZZAN — ——— 
— — — — — 
— F — KA ms —— SNE 
SAI HEN il IK )) A | ; SNES 2 
Nals NEN — afs) IE 
TUN IN —M — SN WER 
\W/ hl HDN —6 NN JE — 
EU Ne ei ZS LONS SN W A, — — 
BNI: br Un —— me js Hij En 
/ EN AZ € ni RN ol) 
I IEA ë > eN EE Ti FD 
4 Ee — 


(A AN 5 
ZS — 
LENS Wi! 
—— —F 


— 


— NN 
Nen 2 


IAD — 


sg OMD) 
— 


— 4 * — 
— LL ijk 0 JE 
in raf 
A A 
INE 
En WADE Yp 


Of 
— 
— jj Wi Gaf 


rondt / ende cen velachtich ende Bert blacften D'ander heben ea risi 
——— — biet vander Alſſem / Byvoet ende Auer e-man: * en ghelijck met 
nael (meerder; ende foo groot 
als — sure fobie, / van verwe  voodtachtich oft pler- de 


Fucus Ferulaceus, 


EN 
—— — 
— — — — ——— — 


— if 


Dael ebe hebben — — dat de bladerkens cleyne * sijn als 
Die vande Ferula. De e ſtele is eenen aer op dickwils witte zege — a groeyet. De 


291 Beſchrijuinghe ban Zee- Winte, 
Ree-Linfe van Serapio Lenticula marina Serapionis & Vua %ee-linf ghekerfbe & Leaticula marina ſe 
matina quorundam. folijs. 


gi LA 
— \ Oe — 
Y, \ Gl — — 
— 
— Set 


% 


A 


ANC 


— 
2 


add ien 


VDooꝛ Matthijs de Label, e 25 


Conferua Plinij. 


Coufertuæ matinæ genus videtut 


—J 44 — 
⸗ 


— 9— NE L sis 
_ÊrE — —2* * Catt CC XE Pi 


Io heefomp goet aBenecht hier bp te voegen. fommighe zeer ſeleſame figuren wEons obferwacien 
wande Engheiſche dinghen die van een onſeker oft wwijfelachtighe natuere fijn. HR’ 


Tu GC 
rf * — * 


X 
N 


5 SS en 


Dit 


294 Beſchrijuinghe van Lithoxyla, 


Lithoxyla, ſiue ligna lapidea Anglica, 


Die pꝛoefſtuck vand ete Die wat goets oock wi de vith⸗ 


rek — 
licheden practiſeert / dat wy dingh llen ghe⸗ 
uen / * * 52 rits £ AS: — 
——— Ct NS ECR ER ed 1 pn —— 
RAGE ed, — CE oe — 
/ +4 


fefen Badden / hoe wel dat fj 
fen / te weten dat alleen b 


55 EK,» Lr Toe 6 Ep zen} oftep 
Ee C noe Schotſche 3 tdi * p 


Ls s 4 Ne OC 
€ , 7" 10 vite 
af s.) due Rok Raad sr (CE af, Pi 


hade 


— 
— van cen oudt ſchp argbeeoctenn waren ſe ſch — zeer el d hi ants geheel 
rondt, ls ec ſchale / broofch, t 
/ * es * ide foo. — — hr did *, 1 Netjes, hdd 
M ve lus af lijk groe ip ten Amondel ſteen. Deſe ſchel⸗ 
pen waren hanghende 8 4 41 tes aatf — 5 fe ‘ LDA * —— 
fli * * ie — Pii De — * J REE AS = er: 2 —* 4D) | pr Ege 
1 Le sd 8 a Cel dâ —* *F ie. — * re 
en acu breetfle Ede ndmene Dadel zi 
gapende fchel / Daer door deuen ende voelſei — ende trocken. 
De Hiſt ſeſteelker n omet elck wy niet en con⸗ 
den ——— noch oock a b y dat de ſelue ſch 
t boomen gheg foodanich ats my defe (even ia — hef gheſchoncken 
itt EE rapen Eee cet so * 
ghewoꝛrpen oft —————— ant Daer De vloet comt / d zee moſch 3 
8h V— AAA hidde e vloet vun? 
© NN Pd — Eq * — EN | Ke 
er Zee wech g perf Endtvogh oft ghelijce 
ke voghels. De —— ende —— llen ſegghen dat B les zijn gheheeten in Ne⸗ 
Cf PS 5 ET laeNiek sirene an Ne 
derlant Boomganſen. hotlant h ° lafas/waet Date zeere Dich nde 
—9 Len fia PJ EC fL GE ole (È Ee (Ein ——— RE ad Ent SM eid — 
Cad vir , 5 PK PN mi 1 ner € Ee ; Ere ei sf otor hoef 
Dat eenen 3 Zee pr —— ad dev — F — hed Í 


Hout palen in leen berandert. Lichoxyla. 


_ ) hebben b beuonden datter zijn riuieren ende beeckſ kens inde welcke te helt sijnde h houte ſta⸗ 


— 2 1. * Ls * R Ee * ol Pe 4 4 Wes 
voe ghelijck yſer ) 2 ke Lh nd 
ghen dat ghy ſi ſude aa dat eenige houte ſtocken oft ber⸗ 
derker handelen ende teg ẽ ppende / foudt ghy mepnen dat eenẽ ſteen 
Kas % v pn Pr Pe àl vi * 
Ee, 4 — —— ie, Et: 4 er a GS KCE Dn nb A ls of. 
brandelijck/ he} J 21 — | * 
— PD, 3 6 E 4 * ant akohearht ons Ahsfen EN nloett 


ende goten vande zeer luſtighe fonteyne / die tot Londen witer cerden Eat inden bof vanden zeer 
gheleerden ende zeer voorftnnighen Cancellier van Engellant/ Ciſſel. Vele ſeggh deſe won⸗ 
edford / en Wallien oft Enghel⸗ 
Antwerpen 


lant. Defe vooꝛleden i iaeren 157 o. ende 8, o. — ik ê aheuenden wtten ‘veren van 


wt 1 * Li 


FINES- -— 


aarden bias ak ce Er MER sh aar nk be ER A RSE — te de Ar sd 
A, e beh. * 3 


hdi 


gn 


3 * 
eid —— 


295 

Sommighe kigueren Die eenſdeels niet 

ghemaeckt en waeren / om dat ttruydt niet en bloeydde 

oftter handt was / ende eenſdeels Doo? onſe afweſinghe oft abſen⸗ 

tie/vande Druckers ouerghellaghen ſijn / onder. De welcke ettelijck 

verhaelt zijn om de Fauten / ende verlettinghen Van haere naemen 
endeplactfen/De welcke wp int haeſt onerten bevonden hebben, 


Die andere Fauten diemen int doorlelen des boecks aenmercken lal / 
fallen gheſet worden inden Appendir / welcken wp corts hopen hiet 
bp te voeghen. 


Mende aliquot obiter animaduerſæ, cùm in tranſpoſitis, 
pretermifsis,& iis quæ locis contrariis irrepſerunt figuris 
tum in earundem nominibusd AUS 


Ì 
Syetackten Alphoͤdille. An Latün / Afphodelus Mieutweendeopzechte figuete van Caucafon In⸗ 
ramoſus. Hoet Haen op (jn plaette Pagina Diaenfche Moly ghenaemt/ De welcke moet ſtaẽ 
124. ende 125. op ſjn plaetſe Pag. 201. 


DEN a | 
(VA ADI 


IN ZN 
— 


Debladers fijn als Die vande Squilla, breeder ende dicker dan Die vande Moly Homericum;de 
ſtele meeſtendeel en is nauwelijcks eenen voet oft panne hooghe / corter —— de zat De rd 
— upnac 


* 


Enden eerſtẽ 
regel hande 
felme pagie 
teeft Batrachi- 
tes. 


te Beſchrijuinghe Lan Caucafon, 

—— bol vande wortel is rondt / van binnen ende buyten wit / maer op ſemmighe plaeiſen 
beun, foo groot als den bol van Loockpareye / onder zeer gheveſelt / ſoodaenich ats ick deſe baahdit 
tot mijn Hoften ghegrauen hebbe / de welcke fplijten oft ſcheiferen lancks begbinnende aen Donders 
ſte tuſſchen twee bladeren tſeffens als deſe fignere bewijſt. 


* 


— ———— 
Fu hatĳ u, En ferapias Cariophyllata, bez Tweede Draba, moet Haen nactt Came- 
zó. epag. 268, 


ſc ꝛeuen 2 — 


— 


2— 


— — weerde Draba ed 5 
Deſe is medefoorte iae half Drabaende half Cameline. De wffchenhepdt ie lichtelijck om ken⸗ 
nen door de ligghende wigheſpꝛeydde tacxkens die cen (panne lanck fijn wel dicht bp cen / ende Doo? 
De wortelfens die Dun fijn. De bl fijn wijt va bladerfens . Sp groeyet lichtelijck inde ho⸗ 
Daer ſy eens gheplant is gheweeſt / wy hebbent aldereerſt Yan Yrouton vercreghen. 
Clenn wit Billen. 
sn d Liaer inden winckel vande zeer goeden verſtandigẽ eñ gheleerden Ap⸗ 
poteker M. Dierick Cluyt tot Delft inden Gꝛanaet appel gh efen, ende daer naer heeft my DE VOER? 
fepde Dierick Het conterfeytſel doo? fijn eyghen handt ghemaccft / ghelijck hp ín alle Dingben / aer⸗ 
Dich ſubtijl ende conſtich is Tgheheel cruydt is d gie Bilgen in alie fijn deeten zeer ghehijck / maer 
cleynder ende ronder 


suse VIE 17 vb 


GA re aks EL (8 * 


cheel cruydt is d Bilſen in alie ſij z 
vant bladeren: de ſtele is cent onderkaluen voet oft twee hooge. De bladeren fijn 
aſchachtich groen / ruych /oft ghehaert / abelijcE dander Bilſen cruyden / ſijn bloem is bleeck geel: met 
doncker peirſſche dracht rmenat ghelijck de ghemeyne Bilſen cruyden. De wortel is wit mek 
veel ſaſelinghen. De bladeren zijn vondtachtich ghekerft/ tfacdt waft in pottefens ghelijck d'andere! 
ende is Eter end nich minder / bloedt ghelijck dandere in Jullo ende Auguſto / daer 
ae vooodt jacdt rijp, De worst is dueracht echende en ſtetft niet. — zr 


⸗ 


Vitse 


Door Matthijs de Lobel. hi 


e 


— 
* 


PP & | 


int 
dd 


Bifolium Tweeblat: 372. 


Eris 
—— 


329. 


nor. 


tenn mir %ilfen 


Gi) 


il gd AE , — ij’ 
— —K 
— 
W 


éu. an Spaeafch. Marauillas 


| Went 


Ef Jatinn / Lychnis a- 


Wobbe groen Materklonen 


2 


ercruydt ban 3 


del Peru. 


di Hote.#10, 


greftis abortiua multiplici viri 


À 
ES Nu nl 


LE W Emel — 
En’: MELS — 
en — 


— \ Vld 
HIT 
9 


TA 


R ES e 
NS — et 
5 1el IN DS —— 
X EN ITE 
4 9 2 
Ei NSS 
datt 
INSZ 


NN 
ae, 
\ — TN 


Se 
(5 


De 
IN \ 


id 


3 


* 
EA 


* — EE. 


voorleden 


de wilde dob⸗ 


plante en is dander ſoorte miet ons 


Dn me — Ns 
altera, oft ——2 Salicaria. pag⸗ 
igbe. fol. 163. * — Wildt ſwert Verbafcum faluifolium b ſch 
folio6ó1, 


Onagra ban Comm 
deel des boecks 


ti Wij 
—99 
De — Ox 4 fis 
7 : (7 4 — 
je lS 
— — A 
— 
a E EC 8 3 Ai 
£ RE; 5 
| 
2 : 5 | K& me Ts 
Deken oen van ne Wederijck hebbe ick oock in Nedetlandt — ke el —* 
vloedich hen pten G ide Kebe 
: onde ende Gendt in fommiahe beeckfkens Inde veert van Holland 
de F gdecf-Niet. De 


ende oock tuſſchen en Denm uc loedich gropet of 
— een bej gierende daer meert shel 


AAAIÉ 
Wer de gh vanveijeew Ser 


7 


—————— 


Sr Ooo Macthijsde Lobel; 299 
woortf-brenghende eenen flele van «wee voeten, aen De welcke de Bladers twee en iwee ſtaen / enaber 
dan die vande gh Vederijck bleeck groen sonder de welde de geel bloemkens wicomen ín 
lanckwoꝛpighe trof fens eenichfins ghelijckende de geel bloeyend k de Wilghe. 

Sleutel bloemen met twee bloemen Been in Bander Bolchlleutel bloemen met ſchoon dobbel bloemen. 
ftaende. Fu Latin / Primula veris fore gemino, Latin/ Syluarum Primula veris fore pleno 
alreroalteriinnato, folio o70 {peciolo.folio6ze. 1”, p\ 


hemeyne W 


hertſtonghe. Fn Latn⸗ Phyllicis; lingua Ceruiná : 

ncinarũ & perperam Scolopendria.3n Bóoct 
vubfch/Birtzung. In Frãchois / Langue de Cerf, 
nich/ Lengua Ceruinâ- Fn Engelfch/ fy 
Hemionitis ſiue 


In 
Hhartes tunge. 
Foliog81. Daer berkeerde kigueren ſtaen · 


A, 
4 
7— 


) 
3 
3 


tj 
— 2 


5 


jj AS 
ODD 


„987 


gtina Clufij, fol 


era pere 


ES EL 
Hemianicis al 


* 


oft gheſpleten 


In Latun/ Phyllitis mulcifido 


folio, fol.983. 


* 


1 
Er; 


bladeren. 


Coꝛrael⸗ 


— NAAN 
—— 


en 
— —— 
— 
OD 
Oer oa 
OO A 


—E 


79. 


—— 
RS 


k 
HR 


wai 
—* 


D ATS SI 
NN 


Sr: SD z 7 \ MEE AE 
| —— — ijf NN EEN 


— 


pyxidatos alabaſtriculos imitatus. 


Det mefrbachiahe ¶bonmerachaghe voe bokken bp ude 


ende heyden / ende ís door fiin ghedaente licht wt dander onderkennen. 


NLD 
EN ——— W IN — — te BO Ps vg * 
SINDS NG 

ri 4 GE ijf DE — — — — ú — 


— 
ANN 
SN 
ENEN 5 S 
al 
— TS 


WENS 


WE ANS 
VANS 
í . 


Doo: Matthijs de Lobel, 301 


coraelwijſe· Moſch int een ghedzucht. folio 226, ende 227. 


Ke 
de 
À 
—* 
Boom Santen In Latün / Bri ic C h fe „Ott 1 k zij Sapinettes 
í + ne Jan ff hois / M ſe fol.zo2 
Jide ded 

E 
— 


ve Wedert dS de 


har kl — 


Ke: —R 7 

* 

& att * * Dd 
— © 

— 


—— 
eg 
‘ 
8 


302 


Van Oꝛobanche oft Weanghe van Pluck grae 

n/oft Aen⸗ 
was benemende het vordtſel ban Pluck graen. * —— And 
Campernoillen Fungi ghenaemt/oft boofe Aenwas. Lan Tubera dat 
is / Swammen diemen eet/ende Boleta. 


4 + ß ’ «sf, At 
* 4 


n ogeniſta ‚Rapume 
Et DR 5 EER 5 


ds ne gen [ ate t —— —— bp 


Orobanche ende Cynomorion van Plinius. * Jtaliaench Hette lupa. 
In franchots/T: 


“Orobanche âls Diofcorides , Pliniùs in 18, boeck int 17. capittel / ende meer andere ſcheijuen / 
at fijne naemen gheereghen om dat Cpluck- graen / onder twelcke het groeyet hem omwindende 


So: on verworght oft bgn welck Hieronymo Trago ooꝛſaecke ghegheuen beeft te mepnen dat fwerte 
Side JOL be wefen. Aen gheſien nochtans dat den Drobanche van Diofco- 

beſchreuen ons meer Dan ghenoech b ende niet dan een ſteellen en ie van onderhaluen 

voct oft meer d htich haprich— teer, / wet, fonder bl bladeren / en/ 


de alſt beghint te verdwinen / h hol wordt : ‚foo en connen w nie 
——— ps wije worden dat bem ſeinen omwertdende als Wranghe oft Winde be * 


Eer an Son rans dk ol PA Eind 


VERE 


4 


id rin eel de lande 


\ 


ge landco ouct 


t 
fen beuonden: Ende daer naer aendec 
$ 

dobbel Winter-Koofe de welcke vol vet faps was als alle andere foort van Oꝛobanc 


Dooꝛ Dn 


ick ſe EN 


á 


PN 


Gꝛaen foude verſticken oft bood 
ſeluen ombindende ende wendende! door —— ende heymelijcke 


gat ende binder * 


mieten ende verdwijne 


ygh 
— aen hebbe ick aen De — F emen⸗ wortelen Dr 


cn (oude . 
ſuyghen ende benemen vanden Piuct- Gzacn Crußden / ct gewaſſen jk aen gropet . Duer diye wen 


„ @tobanche 


14, iaeren 


ciftusende hadde teenemacl de ghedaente vande — Dre em R 


obanche bekent ende op vella entwas oft 
in Enz 


kan Went, 


n Oꝛobanche bwesbestanen in onfen bof hanghende abelen 


€ Hypo- eea 
ape/ maer was Ole ie de wortels — 


wertoerwaer Door ick Derne ſegghen dat d' Oroban | 


CLC ter Bo ofen. 


ee 


Cc 
faalt, 


plan anten / benemende haer — dat bef verſoch 
en dende ts bp h hepl 


ve — 


—— Eide > 


dns de vefels 
ſſe De 


F (3 € A 
pe: PON B : 
2 


2 


van kboſch 


| hdd 


Eer hd) 
van RAE dont 


Pa \ 
Aatün/ O k 


ie 


R ete boſch van ramen hebben wy oock ib 

wonden een ſoorte v ꝛobanche met een 

mtd (ffechte Gen, (wee * hooghe oft meer / 

ooder ende bruynder Dan Dz em-Nape fonder bla⸗ 

Eben, binnen **— als alle dandere (ooren: De 
wortels eenen ijd Dick / ende vol ſaps. 


… 


_ Diede ende uijfbe Ozobanche. 
De fehaerlaft grepme rope eũñ onder de doze 


re heydẽ / gelegen een half mijle vãde f:lue (tad: vã Montpelhers; ouer ghene fijde van —— 

— hos van die Monipelliers ouervloedich groyet / hebbe ick twee andere-derlen O 

banche dickmaels vergaert/ vant gedaen e den ‘ghemepnen Orobanche miet — waer 

Deen cleynder is / naur ander is eenen voet 

lanck ende en heeft aber ckele ſtelen n als dandere die De teere botten vande peep me wico⸗ 
—* EE d D jee 


ANR sf rlarad laat, Yea ka Tân Ka 


304 2 d —2 J ——“ Ozobanche / 
Vierde Orobanche. Vüfde Ozobancte. 


beyde / bloemen ende ghed ge Vum diapeniet engel. Ie en hebbe niet gade 


we 
EN 


Sad | * 
Er TE * — ABE: 


int woorfepde boſch van ramone — me Dies Dat wp op dat pas gheen yſer en hadden om dept wt te 
grauen / ende dat wy haeſtich wac 
— van Cordus ende Dodon. 


_ Dit ſchijnt een medeſoorte te fijn van Oꝛobanche / als d ſeluen ghelij te be in malfch dt vã 
— ede ' —8* dh re ener 

—— welcken vol ab fancErporpighe pottekens oft huyſkens met depn ſae di De wortel 
is inſohelgekx teer / witachtich / ve ol fa po / dweerſch liggheũ niet diep van veel ſchelferen by een geuoecht 
als tand ge. ew d D tn nde Ne Herb me, 2 EC E « En 
creghen beeft, De ſmaecke io tfaemen ireckende end igbenatere St bebe her von 
tijds wighe granen inde ſelue vochtighe boffchen daermen Den ——— els· Neſt vind 


waer van wy om de iuſſchenſcheydt hier oock de figueren by voeghen. 
Anbla- 


| 5 Bogtelg- Met, In Latun / Satyrium abo fi 
Anblatum, an Cordesnnmn Dedan: In Mat me sigi oe dee 305 
Dentaria maior Matchto 8 Ben cht OE 227: Appel he 


pe 4 
Sn IE 
AAN 


EI 
A 5 


5 
OS 
2 AA 


nn 5: heide ae nerd 


Fungi ght an Campernoellen. In Franchois / Champi — — 
GE In Dpaentchh/Hongos, geen 

n Hoo ochduntſch. Schwemim⸗. In ziecks / Myces. 

—— bergen — 

De — oft Fungi ſij ijn eenige moellë diemẽ eet. In Nat. ee —— eculé 
wtwaſſnghen ende ſpongieachtighe gheſwill en / e 
de ben haeren oorfpronct hebben wt ouervloe⸗ 
icheydt van d aerde verſch ghemeſt / oft 

je — nat / peerde — ander miſt / 
oft rot ſtroy / hout ende dierghelij Sy co⸗ 
mene oock voorts wi de vochtichepdt vane wortele 


Orobanche ende Hypociftus doen / als wo corts 


——— platte 4 wat beren Cam⸗ 
ernoellen diemen 


De — je Diemen ouer dl eet fijn ghe⸗ 
noech bekent / hebbende Coleefdy Beel wit als ſy 
verſch te zoude zijnde / fijn 
ſorgelijck om reucke eñ 


worden ana, De pan naer —— van bo⸗ 


VAR EEENE 


__ gBemeff landt / ende oock * pochaghe —2 — 
waer dat ſy ongheſonder zijn 


306 A af hi ij 3 gh ban € p YA , 
ac adat ph d Dt ij * pl ſi t 
Fungi venenati vulgares varij. 
Cleyne lanckworpighe fengnigbeCampernoellen Boueler· wihſe boobtlgche, 
ghelück hopkens. Campernoellen. 
Campeenoellen. In Lathn / Alter fungus ve= Bjeede ende groote BSoſch· Camper⸗ 
nenatus Clypeiformis olidus, noellen oft Fungus. 


307 


Door Matthijs de Lobel. 
Cleyne wate kenijnighe Campernoellen 
gheli — 
k (ze ee ind emd ẽ/ houen / ende aen oude huyſen / lihtelijck we 
ennen / gelijck alle dandere ſoorten oock ſijn. 


Ch * é 
Demme fijn cleyn emd. onde, binnen hol abel Hooghe hoykens / geclo van verwe / 


Ad | Ad 
* 


Daer joe ander die platter fijn gheiſck fchotelfens ende ſenmghe ghelijk Vobelerkens 


ettelijcke 
oft ſchildeken 
Andere Bokeler wijte finckende de lanijnizi 
TCampernoellen 
De — in beft ſijn ghefronſt ende omgheſlaghen / ——— van indd beelen 
‚ fijn bꝛuyn / gheme opende aen rot hout oft berdt van vude boeren unſen oft ſtallinghen. 
Van def dend op. — ——— plaetſen aen de huyſen worden andere gezonden die even ſijn / 
plat-rondenieto eſle gheke rft fijn. 
ida ctcelijeke andere Die deſe fo t zeer ongh je en fijn op de hooghe canten oute ess 
rd nbr velcke root e hoe pe fijn) we ſommig geent (oer Fk 
— —99 ar fen ale Krt Ke isle “Taa WM £ . 
| —— an — ‘Champignons des bois. — 
Inde Boſche — * pf W Ps * JG uſtighepl — 56 | * ri D lij 
perno e wel cts | ende plat ſij h te —— 
Deo her FAA El d 8e 8 * I De ſtele is o 
der brune 
Ander gt ben se kat anchelde Botch Campernoellen 


X Nen 
— 
— 9 
u 


SN, = 
X X 


$ 
EES 
4 


@y ander fijn claer oft bleeck. geel met root ghepleckt / dan onder witter dan —— e / met 
ghecronckelde ende eg cant, Deſe worden gheſoden / ghefreyt — goet gheacht / 
als alle dierghelijcke [oosten d waſſen / om datfe — fijn 
ve helen of prm ba onder fenijnighe 
gieten wieſſen / | oft dader — flanghen * by beuonden warren 
b3 


— 


zo8 — van Boom Campernoellen; 
oom- — oellẽ Judas·o lückende. 
In Latün / Ar — nd ER: Fide 
facie. 


Wan Judas- 
garen hebbẽ 
Yup be det 

Wher gefept. 


Kanten ban 
Fungi. 


ungus ban 
e Lampen. 


Mede ſtruycken van oude boomen * feu 
migbe andere foorten / v ande welcke etlelncke fijn 
Sud 


ren / taey ats leder. 
De andere fijn — voos / van Aen⸗ 
was ſubſtantie ende ghedaente den Agaricus niet 
zeer ongheli a verwe infgelijcs als een ſpon⸗ 
gie oft brupn grau geel. Deſe worden in looghen 
oft met afteken gheſoden eñ herfoden eñ 4D, ocht 
eur lemerten te maecken / want ſy vuncken foo welt 
datſe in ſommighe plactfen tier daar mede houd 
Ik hebſe fien ghebruycken ende mede gbebaupdt 
inden crijch voor lonter, Men plecchſe stantwerpe 


E id Deſe foude wel morgen wefen de lampe- 
ngusva Baris. het welcke berifpt Mac- 

thiclas ſegghend dat fungi van lampen fijn — 

bollckene die aen De lemenen ande lampe 


pen/ ve 
—— licht werdupflercde, Faacnde alſmen 


brengende de veerſ Fens van Virgibus Kap pri- 
» mo Georg. Ende D'authotitent van Plin 

ec noéturna quidem carpentes — 
Neſciuere hyemem: teſta cum ardẽte viderẽt 
Scintillare oleum:& putres cõcreſcere ſungos. 
Name x d L er peat Rr £ 


Profpicere, &c. 


Campernoellen de honich · raten ghelückende. In Yarn, Fungi faua- 
ginofi,fiue bind ze fauis mellis imüles, 


25-007. 


aen de borſe te vercoopen met vierſlaeghen om vier - 


ke 


* 


nikkel Bike 
iest dn 


** Matthijs de Lobel. 309 
tondt, Ef A y —— 

ze is ende zien Dele Ca ie a ſün buyten —— ende foo zeer ende Die ep qe torho 
pe dattet ſchijnt hoenich. raten — cocks houdenſe vooꝛ fonderlinge ſpij⸗ 


if ad 


* nholdel ATA Tieke 


atijn / Fungus virilis perennis arretì facië. 
EEn feu capitellum P za 1 1 1.Thelmken oft t'hooft. 


we e Clompen oft Bozten, 


De perë: Manium,Cac 
diaen⸗ demonúmve oua, 
kens. 
7 Scapus 
coléfve 
Phalli. 
* ne fpzupte 
oft Ccheue $ De helene rde 
en ban gbe efchen 


Voluz tunice kde 
apertæ. 


Fungus Priapeius. 


1559. was 


Men ſeght 
dattet wit 
vand 


lo _ Befehrijuinghe van Bult, 


* 4 Ela ame DM PEEN PPPN út da Mace A de 4 

9 Er € C Li rr , Ge” Je rhAdd 
strak ofsiek man NOS ALAN As GiresBanNe (© rf 
VBIn 14 vj SEE PEEEEVE VEEN D No Î | 

dn Te 19E IA eale Am Te EREN fr. *46 fin “An 42 hatiTalfle star 

“ t 2 ë J hj k tl vene de Loup. 
Lubi crepitus. F 4 ic: An 4 Cek 
Â ä * 


Velciedĩ Lupo. 


KR arn hin ERD ob io art tine ht ole a RN 


Doo: Matthijs de Lobel. 31 
gei die vercouwende dooden / veel goeden ſtercken wijn ghedꝛondken / eer nut is. 
alen. Scheijft int 7. boeck vande Simplicia,, Campernoellen is gen winemende coude planter 


el B Ads NR 6 DS 


} d Ov 
£ 6 teks DI: 4 
l 


of ghemengt hebben; de ghene 
int 22 ——— ohe die vande Camper⸗ 


IIVbM 82 


dwammen. In Latin, Tubera In ranchois/ Truffes, In Hoathduptlth / birtzbuung. 
afg * ld * rin, a. J En 


Tubera ſchinen foo ghenaemt te zijn om dat ronde bulten zijn in d aerde gropende fonder veſe⸗ 
len / haere afcomfte hebbende we de vetticheyde der ſeluer aerdẽ / de ghelijckeniſſe hebbende vande ron⸗ 
de ghebulte ende gherompelde wortel van Ciclamen / Eerot-broot/ ofte cerdt- — ——— welke 

tT * 


oock vande Latijnſche als Plinius ghetu 
len. Plinius ſeydt dat natuere te verwonderen is / die ſekere dinghen doet groyen / ſonder wortelen: oft 
veſelen. Toleefch van ſommighe is bupten bruyn / ende ſommighe roodtachtich van binnen wit/ en 
ettelicke bruyn / inder moet bol tghelijck de —— diemen jen noemt gebrooght zijnde vol 


| — — Tr et —*4 
Ti oled Re A fe inde Sente it Dd ft en eetſe ghecockt ende ruw. 


Galenus ſeiſe onder £ »gheflachte van wortelen of Bulbi die —— byſonderen ſmaecke en 
bben. Sp dienen tot de ghene dieſe ghebruycken wals éen ſtoffe om alle ſauſſen te ghenieten als 


alle andere waterige dingen fonder ſmaecke Alle welcke dinghen d'lichaem een flaep-voedtfel gez 


uen / ſonder eenighe weftefende quatiteyt / maer alleenlijck coude ende groue / naer de ſpijſe diemen 
gheten lil Pa an T 
egheert hase Tubera! meer te weten Dat hp Plinium leſe inden tweeden endeberden 
— 19, boeck / ende Ruellium Capittel 78. hb, 2. De —— Sp fijn van 
berde digeſti h zenuen / dei ———— 
cei verwecken —— — gj * 
deſet oock onde 'aerde sheik vaneen 


* ee veel beter fijn, wät bonen die dat de iaegers vande —— ſeggen datſe afcomẽ vant ges. 
ſtort ſaedt vande Heriẽ naer datt Wijf fen verloopt / quaelijck verdraegede B Bet ghewelt van t Man⸗ 
ſeg 


—— gheen andere Dan drooghe ghehadt die mp gheſchoncken zijn va 


7 * hdd, 


abende Datmt Die 


den en oude tert waere dat de Herten op feferen en des iaers de plactfe beweſen „LBant. door ec⸗ 


—— en ende bewis van natueren ſchrabben fp metten voorſten voeten daerde op Daer Die. 
fens verborghen fijn/met dies de ſelue eenen ſtercken vende fijn, Ick 
er Franchoig Pens 


ninck de eñ heleer de ofefer van Ant én de welcke il ci 
— * * *— helje ——6 bki 

een heel dooſe vol d Daer af heeftjmaer veel andere pine —53 buylen bꝛuyn 

cerdtverwieh alſoo groot als eenen gemeynen katſ bal / wat ghebult eñ oneffen: t vieeſch is witachtich 


als die van dandere Swammen/binnen vol ſwert bervocki wertſel. De — Die De boſſehen bewoo⸗ 


PEN A AEIIDE IE ERS PPS Ya said Sr AE € D SOV c. 


— F ijs de Lobel 
Wartthus DE Lobel. 
hees: rammen. In lat, Gerùinas 


nen flaen wel gade de plactfend die vande Herten opghegrauen fijn. De Sape —— cken de⸗ 
Le bea medicijnen Die f met wijn een croone oft onz 
* waer. Men fycoot date de Voeſters veel melck doen ogen * — * ptiſane 


Ort ea DAN 100 Cp N- r iS: 


ERRATA ALIQVOT OBITER ANIMAD- 
OVERSÁ EFFIGITARVM, POTDSSIMVM. 


rj ‘ Sommighe —— nt ouerloopen gf ghemerchtende prin⸗ 


Li ca o primo. Int eerſte * 
* 86. mden —— —— — „Re * kje 1.wít. 178. Defiguere Ban Clepn Colchi- 
eum tet fart ef met DIO efet. 226,1.r.Batrachites. 238,l. Reg 
De woztel is Wit eũ ch alg Di die “hande ewoilde Bap (onder bolle, 469 de twee kiguerẽ — 
tra al D 


b a * * hd 7 — Ne Be 
659. leelk Herba venti van Gondellet 1,4, Deme Sarafine 721. 724 Alle ede namen vande — — 
ſtaen op dedobbel En Alle de namen van wilde — ei ftaen op haer —— de 
witte nie 


naeſte vᷣagie 800. leeſt Maeluwe van peres. i eeſt lobertus. 

nie 14. — ili folio, ——— jn — Mutono Biodeeſt enfuf3.l.4. 37. lee * 

uis aker 1,2, Ribe {eeft ſtinckend N eñ Cicutarie latifoliæ l.2. 916. leeft — &c. 
A 


3doet en —— nie 52o.boet et wtauerechtel. 1. 929. leeft dobb el Kelepen. 
Kiinalscaplni eld Ï bro — 999.1.5. le — — ted 


ndo. Int tweede boeck. … 
oade Hepa- 


‘Pagiaa 26e Alpinum Eryngium,8tc. zi. teelt —— 8e Rame-bouc, „Purper- 
—* eeft int Srietks Tlipeoer. 73. Fagopyru on. fet Selàmum moe plet 
linie 15. 76. an pilum angulofum ——— ſit quadratum Plinij? Pifum maius Dodon. 
fee belen titel 77 gamen de Figiere iN Ae g,leeft Piſum Gracorum Tragi.l.6. 115-Bladerkens vander 
* er -poom/&c-moet ftaert onder de iguere inde additie / dadditie vade Vlieahẽ oft Mug⸗ 
ghen moet oock leegher naen · us. leelt Glans —— catharêtica,&c.. 130, leeft Vua vr{i,8c linie 4e 
132, leeft Ciftus a met Hypociftus, Sc. 147. zemde Myrtus Han Plin. &c. Lrs. in Spaenſch 
Arayhan — — wt aen dander fijbe an Myrtus Betica i48. 153. leeft in jp 
He 5* inus end Berulusl. 12, — —— krik leeft —— ‘Sambucus- 
z39. fet vere vosz memum Van ige winchelen eff 
Longa vi pe — * hes ket» nifera. 50 ln mt 5 — 


eotericorum Î 
ka ik 
— RR RE EE X — ple 
en p d Jit 8 * M 9 3578 


_ ande Succedanea dat {ste ſeggen/ 
ban drooghen oft cruyden Die bp ghebreke d'een LOO 
dander ghebeupekt worden / volghende hier in den wel ghe⸗ 
teerde ende vermaerde Kondelet Conincktijck Lefer 


hen nd hd nd 9 
rd 


vl 
letten dele eens d 


dd Ze 


—— — gans — 


mmeraaie 


VV * 
did abt hdd af t tE 


corwen ín firdes van ke rd ium 
Tghebꝛ ꝛꝛuyck vande — — is bedenf- dae cas meer dan opt van fed 
veel dinghen niet en hebben J die de ouders in bun landen (fp —— —* van an gehad 
uert 2h | 3 oden/ Maran⸗ 
nen ende loofe cooplied bebrocht worden. Iſt dat dan die tc verworpen fin, —* is eel van 
noode datter ander in hun — 5 woꝛden. D 


6 
a C 6 1 


RefnnmrEt / Ste sa — 9 Peer & EN En pet 
á 4 J 9 Ad} ver WEN 
bruyckt toerden. 
{ (ers 4 J. de ret N 6 * —— —— 4 

act fijt n oock zeer pof nden h pꝛrofijtelijck gheuonden / ende 
aacf soor 4 Me, 5 — £ B nand { EDEN ADT} * 
oock zeer crachtigh ghebꝛruyck ghecomen / waer af ſimp bekende en⸗ 
D hj RE sl act ele € 5 pd — * 

dek dd VEE 
kh she ke fd © ld — * 6 EC 5 @ 4 «nm * E * af 4 € én Anes * 


cedanca, ‚moet met reden bie zeer quade coftupme vande ens verwoꝛpen fijn, de welcke no 


ouer 
e ‘ 8e VONG VE EE (ce 
— Gt 8 BOCOAUDE DEET GIEWEEH EG ris 7 


—55 — pare / of tot eenich) accident / * — bye cen lappen/ ende * fi alle  gbelije 


pa di za A, 46 nb 0 ja x 4* ek * 
* * tr gaf ee ; J EG Af, — én, 6 4 fe rl ve 
kl Li 1 * 7 JJ 4 € F 
Eire ON a ate SE A * — de is / ſtel n handt voor twee / 
| (A diddl le 
drie oft viere. — wt ſullen weep ſekerd ki 


cijne ende een deed ende zeer tale bergs De —5 — meeſter ſal totcen zeer groot: cie 


tact vander Medicijt oel voorfien à zijn, wien gheor loft fat 
Las. mel & CO ns * 
veten dan den gh Jl bo p doet vande D Medicijns ende — Ghelickerwijs —* dat 
Ka IN * B bp] 
> PE ) CE an 4 
Pda fem: Iſt datter gheen € Endiuie en ien falmoghen in ſtede van dien 
—— J—— Wide A di (it 5 * — én { Ke pe ff 
er Eru atter eer h dd ve 4 * g 4 * * * — 14 Ca / oft ter Con 
ò ve F * J ' 
den 2 ders dan (als Ouidius ſeght) eenen grouen ende onaperhict 
rde ——— moles &c. 
Dat at fy voor ooghen nemen: dwoort van Villanoua,d ie ſeght / dat bedroch is/ als yemant gecom 
4 —⏑ 
CA de gh Caf * in Pe * eren degh 3 wils: £ Ee ls Ass Cel 
IE EA ee DRAA GEN Aen B en te as wek ere 
ennen Hans mebietinen/tac Die half fijns ——— 
Naf fn Cac — De d —— Gt — B mar Ahelcerdef 
191 2 | cꝑap/oj D gheltertot / 
4 £ Lars CC — ee ges; * * 
Maer ghemerckt datter zijn ceniabe nutte peers vande oude —5* ghepractiſcert / 
— hun ovmor * * 4 6 
EER — 97 406 — (fa wi ard dl xr — — 
Or aaa £ d Rodan J én 4 J Gas £ ®, pr] * 5 — 4. f, € Aes 
ed k * —* 8 
merckt dat ſommighe Succedanca die niet min crachtich en —— — 
—— 0 c. 9 ri (bad, & 
. , Dt Ad > 7 ————— 
1 ERE BE BE Haassale € 
— nea foo zeer als moghelijck is / van 
Rondelet / Cruydt voor cruydt 
Wortel voor wortel 
Bloeme voor bloeme 
Saedt voor facdt 
— 
Gomme voor gomme 
k voor 
5 erf bek Traen 


Nt TETN 


———— 


Voor Matthijs de Lobel, 


eert mb 


—— ver lede bar âmdee ME | 
» mosh ghefele Wozden / m Dat zach gelij in 
Gies gen omen fi menige le < Smaeche 
* ín wtwendighe hebrekẽn met 


om / 
| Dlactir ban groepen ende landt/ 
Patuereende complexie. 


4 
4 
O 
5, 


hr tn 


kn mi veh he or ke RE — EN 
* * 


— 


bata blendert hahha 
J ETEN] d 


*— 


Emplaſtrum 


werkd ens 
Ë 


pes piagbea? — 


Emplaftrum van Ceruſe / v 
welcke herde noch ſwaere pingen * en zate 
cijt 


— tE. Caf 
07 | hhddddded J Viviit/ VE 
pi 4 
(er: * ——n 5 


Ten edic 


Y- Ná 
aart : — * e — MAar. bee IH Pd 1 Af sf * 
BREED î ! / ) —F Yuftinb VE 
11 REEN Eep: enmer Been F 
, € e vindt saar 30 ' . 
End Villek D Die fl kAin / Eleâ iumBDiacarthami.de Citro folu- 
‚de katr u. 


urbich 


Medicament datmen 


A be Wiede RR Reder in dcd neen dd ete 


* 


<a Bahnen Kc ke eni RS 


— 


tid hide ied. Nid 


—— —— 


pen 


* 


RER el 


Doo) Matthijs de Lobel, ; 


Wortels, 


Door 


gan 


Agaricus 
Tm — Gheinber/ 


— er 


vr dd 
Ei 


6 Beſchrijuinghe van hurchdanea, 
3— Gheinber / Mekijn 
Serpentaria; ame A wortel. 
—— ch / Surckel wortel. 


4 


— omte ſtoppen/ —* van water Patich ) oft gross Bat: 
coekmge 


‚ hebben:De woꝛrtel ban hertuonghẽ. 
‚N ardus,gen Gpecíe van Nardus. 
(Secacul.de wortel van — marina: 154 


Ht AEL TOER Aer zee al £ f. hiddink 
| futtétr ín alder manieren foo zeer als LOON 6 
Alte foorten van Daucus / — —— Eertveyl 
Van Cicoꝛeyen Ruyte 
Vꝛauwenhayr Seleli 
Condꝛrille Peterſelie 
Hauicks cruyt Rooſmarin 
Pach Malroue 
m Violieren 
Aueroone Cullekens cruyt 
bebe Maelwe —* 
Aconitum Duyſentknoop manneken ende wijſfe 
ieſcruyt Wae lwoꝛtel ä 
Guicchelheyl Tribulus 
chuſe Draemen 
Anemone ì Deevtfteert 
Coꝛalcruyt Netels 
Koolen & Sas Wolfmilcken 
Munthe ne Binghel 
iuyn FEES He — 
Celidonie 
Coftus Deuce 
Nardus Valeriane 
Beete Bitumen 
Maier Herſt 
Geneuerboom Lock 
Sauelboom Pareye 
Cederboom Weghebrꝛee 
Rhamnus van Dioſc. Panax 
Myttus chnis oft Jenettekens 
eper Coniza 
Verckens bꝛoot mpen 
Hanevoet Nigelle 
Wo ollecruyt. 
burn on pr 6 afne; Affo £ ten wa vene ace , 
fue foude moghen beletten, gheick vanden Clematis, vande welde de tweede — brant / caf 


Dae deerſte froptden: buyckloop ende Roodime ne iſoen. 


4 Mafe Caos 
rel 4 


fen plegen (uttel ooren te gbefehien. —— 

fommiahe zijn diff — 
wortel van Medium in — de ſommighe dagh lghens ghedroncke 
maentftonden vande vrouwen. ſe in ingh — 


* Ce {. 8 


6 1e Le e 


itis. nn en 


d 4 
Re 
E 
E- 
— 


AS pk 
ee 
REA oeh ER Oer en 


ACNVS aa AC cf £ £. FIE EEN | 


a net — J versie ge 4 med — 

fins op de generaele. Want daer is gbemepnlijd. vaan he eting se set 
Want daer is ghemeynliſck zeer g ſſch ghene 

meynt een dinck te weſen. 


Door Matthijs de Lobel, 7 


—— 


es 


Soo neemt dan 


KK irl 


bats fa Le dln alt Ak 
helbiddhtdddhdedad / htdceddehddnd bek gee 


8 Beſchrijuinghe vande Succedanea, 


Tiel 11 mat. ar ate Ê°. 4, 1 4 1 
Ed hd 1 


wercoelen / de bladers vanden water Tribulus, 


Deerſte 


Door Matthijs de Lobel. 
OB'eerfte tafel vande laeden aft callen 


ban wortels ende ſchorſſen. 
— Binnenſte 
5 Coltug | ft dunne | fchorffe vá ul Aſarum ien 
Caneel mufcaten 
Calamug Note muſ. Schoe Schorte van 
4 Zedoar odozatug | Canneele cate ne > u ES —— 
3 | Zurumbet ie nad & Valeriane | Macis qu ant — ban 
en í Bla St jep ban = 
2 Mekün | — antotteis — Baal EE J — 
1 | Geinber | Epperug — — — — 
| 


ETET 
Stchoꝛſſe van — — Schoꝛſſe van gele 
pobolanen 


Epckeboom | 

Dagen | & Aatdooam Dee ruit s 

— | Indi | 
Emblici 


De tweede 


te Beſchrijuinghe ban Succedanca, 


Betweede laede Lande wortels, 


| 


4 | gr did Viſtolochie 


3 Alant· woꝛtel Cematis | 


Wortel 


i Affodillen 


De derde calle oft laede Lande wortels. 


| $ [oarens | | | | | uet gore 
5 Van Tupl⸗ Dan Boef: 
«| aa | | ans | | bladers | |. 
Alle faozte 
ik vr jn Oenanthes uar — — Zedoar | Cyperus — 
WEE « — 
Peterf: Dan Bers Clepne Veneetſchẽ 
2 —— oan |, PanWarf | gram | Coſtus Gaugaen — 


* 
Bijfvinger 5 Groe 
1 Eppe —— — | jBekijn | Geinber Galigaen 


De vierde Calle bandeworels. 


Dan wilde van Ger, Dan Bois Beizede | 
| TE * varen. ———— 


Ei 
moi | ZE | cen [mmo aam gemodde zl 
a || 


—— | | aria — — rooit 


vins 


Ea 
Irios 


Door Matthijs he Wobel, 


Vijfdecaſſe vande wortels. 


1 


2 Ì 3: 


4 


gee 


Melsen ſaedt J Citrullen laedt 


Concommer ſaedt 


Pozcelefne ſaedt | Endiuie ſaedt 
5 in EE vim 


— 


Citozeye ſaedt 


„Dan Pioletten 


wit heullaedt Bere heullaet 


Bilſen ſaedt 


an Cattoen 


5 be & — * 
Van Maelwe ende 
witten huemũ Dau Dloperupt 


Fenegrieck | Dan Lauender 


Pan rovde oft gele 


— 


Violieren 


7 7 
— 


Calle 


ie Beſchꝛijuinghe van Succedanea, 
Calle vande Bouten. 


Saghe· meel ban, F 


* ‚Sel [torren Patmpout 


—— pen Ererhbut 


at: a Boedt 


— El leed boeclhoꝛn EE 


2 | |z Lignumaoes me tas 


ï | * | | — 


Calle bande purgerende medicijnen. ER 


4 Stammonee Diagredfum jn Ammoniatum 


Senebladers 


we 


ſeag an wolle | 2Slanèti hande 
Salfraen %ee-tole 


ei Senme sl 


x 2 | glaverg van ‘tan Le @ppmelea. En — — 


[scoor an 


| gieter | mai 


xihandai 


tel van 
Diagredium Salfsmdiek 


Stamonee 


EN EEE LEAR LER —— — 
Boom uaren ahabarber | Mezereon | —— 
EE ee 


BERET! 


| | Tanch Per | Groot Carba, 
3 per momum 


J 
Kad 


Boor Martis be motet; * 


Surckel 
ſaedt 


Poꝛteleine 
ſaedt 


Endiuie Weloen | Witten 
faedt —|- 


faedt Buemft 


Cicozepe Maelwe 
ſaedt ſaedt 


Tatouwe Cottoen 
ſaedt ſaedt 


“Cafe van taden. 


— — — 


Lijnſaedt 


Queappel 
faedt 


Catfevantadt, — 


Moſtaert 
ſaedt 


erfelie | Wan Am⸗ Bakette 
Pnt meog ſaedt 


Thlaſpi 
faedt 


î — í Paradijs 
2 ieper |Sneane — 


Swert Der | Cubeben 


per 


aedt van 
Van Coolen maen 


Van Milium 
Solis 


Nlkekengí 


„ 


— — ri 
3 | Berberis 


5* Onrijpe Dan — 


— — 
—— — 


4 


— 
Diltel 


1 


da 


oo en — — —— edt. 


en oft Agaricus aon Beetnas 


38 ek van eren 


Caſſe 


14 Beſchrijuinghe vande Succedanea, 
Calle 


Galuoten 


Aſarum — | Swumach 


— Gagel Dapen | Slehen 


Cale ban bloemen. 
| ij Cicorepe | Gele Pla: | Vlierbloe⸗ Sauie bloe | 
| 3. | Sentjens | bloemen | pen men men | 
bebo AIS Van wilde 
Fe , Bugloſſe Witte Plõ⸗Melilote el Dterhag | ‚Beem, 
3 vawynn bloemen | pen bloemen — bloemen | bloemen 
Rt tds 3 Pan tant: —4— 
aks Bernage Camille é eoſmarijn lier blgge) 
Lt | Aooſen j Bloemen Dioletten |_gioemen eten tE | bloemen | 
î 3 Cito epe bloe | 
Ir | Violieren — * Afpick 
goose | pms | endiuiebloemt | Lauender 
| Gele | Brembloemen 
| Dande Sapen. 
aAuicenna ſeg⸗ —8 PRESS 2 RE he (Ge fok ans man Rhicvan Diofe, Ì 
entre. Me Ben fap ghepreſen ende van — 
Li * ——— n= — J — s gbeft : Te EN te Roi: * 
nich meer — — 2 — Pa 5, —— 
— Mecorium,; ft Sap vande wilde Letouwe/ oft 
gn de Ë ace EERE 
Boor van Alſſe rade Cap at an Auero —— 
rien / oft van Xb alleen 
Vooꝛ e ap van fen woe Ponto/ Gap van onfe Roomſche Uffen, want ſy verſchillen 
— — 
abe remebicn/fap van — ende van Zee Alſſem / m a) 
teert dat een wepnich ghew 
oo? Opobalfamum, Sryrax Ginie die niet en ie. apeualficht — olie van Myrtus. In (offi 
fien om te digereren Laucnder olierd ſubtijle — heeft. rr abefsoen wijn 
— hid AED dad 4 he Add Bren id | dE Er — — Wi 


oft Sapa. EEE SER — 


BREA cx 


Door Matthijs de Lobel. | tdi 


Boor Ceder aen 


Voan Mineralen. en 
a egaat Molibdzna. 
Boor Soodt 
oor Coper- Korme/E paens groen. 
Dueappelboomoft ghebrande Herif hozen. 
— Beo? Pomphylix,Spodium van Diofcorides, 
Vooꝛ — aſteen. 


F added 


daha 


_ Pe Takel bande Duptlche namen 


eelboom 0 224 
Alziooes. o — 
graat 103 


achet Hanen voet. 


kde EEE hint nrs Sn 


afeher 638 

Acker Wint. baie 5 

Acorus gan Diofc. 81 

sipiaeufijemot, © 274 
' 35 
E: © 236 
5 elpee ten 


249 
Aenwas bande — — o 186 
pbo 124/1 ——— 


dille 
F mie 
epe. 989 
Alantwoꝛtel. 6/677 
Alks rancke. * 1323 
8 eer banden bergh Cetus. pi 
liften. „origin 
Alſſen· wijn. 
Amande ooom. o * 
4 del-Prupmen. 0 205/206 
Amelanchier. ‘0223 
oren. ô 
Bhemeyne Ameos, 87 
_Mlepiten Ameos. 885 
Amourette 9 
Anchuſa. 681 
Swerte Andoren. n/a 
Androfemon 4/485 
_ . 341/342/343/ Bie 
elf ca 
ä ile tn ugelfca 8 
Ë egzbtweegtche Angelica. 850 
———— aje 5 
ES, emg vac n. L 
4 — —— 
og. * 
Appel boom. di 
3 . o „195 
Arangnie-appel. mt} 
‘Balfem-appe 791 
2Salfem-appel Wijtken —— 
Dom appel. 
Ed en appel 3 * 
ꝛ e-appel. — 
J— Ak rum, , — 
IArtichocken. 45 
trupdt. 
— 
— 
—— 
Onna 
in. 7,6 
le Azijn. B: 758 B 
8 van Montpelliers. 7 
1 


Ballote. 
Ee iz Balfour —** 
10 es 


Za 575 


Der — 


pir —— truydt met —* 


Beffen, cleo” — n 
de Neder A d 
Balſem VEE 


S. Barbel cruydt. —6 
Balelaer o 170/171 

ſilicor 593 
Edel Baſtlitom. 594/595 
Gꝛoue Balſilitom. Ze 
Water Baſilicom. 
Wilde Balilicom. 595 
mdr 445/446 
Bedeguard ban Arabien. — 
—— rupdt. 

3 

eon. o3 
——— eren claeuw. 856 
Beeren o — * 672 
Beer-Wwoztel 947 
Lo gode gjemepn Bette, oo 
— Bee 298/ 299 

ailes eere 301 
Roo 414/415 
Pit erde voodt Be ehen 182 
Wit Behen van Montpelliers.a/ 


14 
wit Been * Salamãca. rn 2 


5 Berckenboo 


—— talaminthe 
g 


Steen 463 
53* we * —— 
Bergh· Saffr 
Inden Berft groep epende 
Beabiole. , 635/638/655 
Bergh Scabioſe. 641 
rah- Sideritis 620 
Bernage. Atli re 
Bernage altijts desen. 678 
perd 
Beffen ae 
2 ‘ban Gonbdeletende mand 
pelliers. 
Witte Betonie. et 
Betonie wijn. óso 
Beurenaert. 877 
Beuernelle. 55/877 
247 
fer. 35. pa ebier. fe) 
Allerlep ——— ieſe. 119 
Cleyn 5 121 
Gijermepn onfeherge Biete. 8u 
ent — 121 
Süjdẽe B 122 
Plock Diet 121/122 
—— — 
18/19 
1/92 60 
Bilfen — rup, hd 
Binghel- —— t Man 313 
Binghel «upd 313 
— — — 355 
—— 455 


460 
zlanchetteban Lariguebot. 479 
Wloek-Zeduaer. 104 


Bloedt-crupdt. go 
Bloedt Woztel, 807 
leem-coolen 295 
—— van Chaltedsnien. 412/ 
— 
Bock-O 582 
amd — 3 
txbae 650/ 0 31 
——— o 39 
Bocxcullekens. en 
* 
Belien dempt shane be — 
olens. crupdt Wijf ke en. 625 
Hoe erſſe. 
—3 anar es 396 
é 
oom wals melck , Kh 
Boo 802 
Den —— ede — 
t 
Boonen. 
Boonen ban America. o 69 
—— witte Boonkens vandmeri⸗ 
Booiniche Boonkens. hp 
Boonkens Dolwoztel. 926 
Wilde Boonen * 
Boꝛſek 
— Hane.· voet met geel bloem 


sofch Dleutel-bloemên. 670 
— Sleutel —— met ed 
agen — hg oemen 671 


812 
bored: — met ad an 


812 

Blaeuw Sote blo bloe 806 

— eñ dobbel wits Boterbloe⸗ 
3/ 

—* olde Bo terbloem Bad 

° be 4 


Ditte water — — 
pre ns hop. 


— 


* 

Stand ban Gherſte met geel Been 
45 

— ed Somer ned met 


grmdt ban — 


cherbzem. 
Bꝛeſilie Boonen 


ze 
Wrelilte Peper. 
Deítanniea, 
Brupnelle. — 
—— 


je met met fimalle laders. 

Bugloſſe. 

Bulbus van d'ouders. 

Bpue mont. o 
4 - 


De Tafel der Duptſcher Crupden. 


931 Caerkoecr-bzoodt. 038 
932 Coedille. 941,942 
293 Colchicum, 180;182 
o 29/26 Coliander. 
161 Colo Colen bloemen, 


le 2} 
03 A 


2 
06,70 
Ca 
Wildt * 
Dilot e mei Haeukens. * 


603 
met breede 
604 
969 
795 


130 
Craepen bloemkeng, 
Craepen-boet, $24/525 
Cranenbeck, 807/808/809 
Crappe. 973 
one À gt, 315/316 
rieck o 201/202 
Criecken. kee 3 
Eriecken ban Fndien, 
Criecken ban ouer zee. * 
Vꝛemde Criecken ouer zee. 
— — * 
Etperlaeliee- Craan. 209/210/ 
2u 
Eroonkens-crupdt, 430/431 
Cruſette. 
Crupdeken en ruert mp niet 390/ 
2 
Crupyl bloemen. $02/50} 
Crupſe· crundt. 269/270/271 
Crups- Diltel 24 
g- Mun 599 
Dauie. 657 
Erups-woztel … — 24 
Cullekens crupdt. 220 
o 21 Paren SNE: 
536 Curcuma. 


_z00,1o1 


utten eruydt. 308 
Italiaenſche Cpmbalara. 733 
perus. 109, 110 
pres. — ER 
Cppzes Wolfs melck. 8 
Veldt — 464/265/ 4 
oz 
“0270 
ged Pup o 205/206 
Damalt- bloe 397/398 
Opzerhte Dries hun Diofcorides. 
2 
Dau diſtel. 284 
Dapem-boom. o ej 
nrd rwas. 481/482 
945 
Gele Dipeadt 144/145 
Dipt vi/xꝛg 
Daum. 


Dielen branden iire s pn 
—— —— ſtel. o 13 


bitte l. 
Dapebiftel, ende Wildt veldt Bat 
fraen. 


o17 
Ganſen Diltel. 282/283/285 
Onfer vrouwen Diltel. * o6 
Roomſche Diſte. 

SDterre- Diftel, 5 


Wilde Diftels. ; 0 23 
Sclauoenſche witte wegh· Diſtel. 


o2 
— 45 4 / 459/ 460/ 461} 
/ 


462/463/464. 
—— obees den Donderbaert 
ghelb ckende, 
3/14 
Daria. 
— —— o 276 
321 
Dotterbloemen. 701/730 
Deaecken-bloedt, 357/0273 
Dzaecke-boom, o 272 
er el, 710/718 
5 
— Re 
Deupuen-crupdt. 
Burhene Jacinthe. — 
cru⸗ 
— —* 
on nd culleEeng. * 
pur: Le 
D Erplent — 506 
— — 
Dupſent· ſchoon 379 
els bet 646 
—— 49/440 
Dupuenkeruel. 4 
Dupuen lidt- 22 
Dupuen v 804 
Dwingende-crupdt. 08 
— Shae o 219 
Onrijpe o 87 
Gen-bladt, — 37372 
-appel, F 8 
€ fen, 
zoote witte Eerdtbelien. 844 
Wilde Eerdtbelien. 844 
Eerdt broodt. 787 k 
erdt-t L © , 
Eerdt-galle. _ 486 
Eeròt-mofth. 2 k 
Sen: roock. 924/9258 
Geren- ps. 554555556557 : 


eind. 


8 


PRT 


— re ke rd 


Be Tafel der Dupetcher Crunden. 


Sgel colen. 17 
et. 558 
Eglen 0 244 

hie. 122 
Elfen © 222/224 
Enea 


o 24 
280/281/282 


Spelen ede 861863 
249 


o if 


Deet 
— onderlthouce. — — 


lat 
— Erwtẽ vande —* 
Le) 


—— Erwten engen * 78 
Eſche. 7199 
Elſentie ban ahabarbar. “356 

Eluia. — — 
Ghebaerde Euene. 
Euerwoztel. fo) Je 
Euphorbium. o 28 
appels. o 185 
een ene o18 
Eyxchkenbo o 185/186/188 
saber co o 278 
Epcken baren. 
_ Zee Epck. 
} aes. met de ſchelpe —* 
ple 
et} 
Fi 
—— — 
Fluweel rooſe. o 240 
Fontepn-rtupdt. … 377 
Jufterhou — Kust ong 
Fpetrup ‚_gor 
Pe, dig o 291 
—— ti 
Salant · wortel. a * 
Goot Galigaen. a 
Wilde Galigaen. 2107/1408 
mag ve 188 
gen di 
en | oi 
Gamanderlí BE 
Heel Ganſebloemen. 
Diltel. 
ei wi 
—— met wolacheie bloe⸗ 
evn 


Geptenblat, 


Hepden · coren. 


769/771 
Ginoffelẽ van verſcheyden kiguerẽ. eyce moſch. — 
527 —— 1537 epdeng wonden · trupdt. 368 
Geno * An o 174 Depden Bop. ò 137 
Glaf-er 311 Dinnebzaemen,. o 245 
—* en * * 617:619 ra: nebeſien. © 246 
ods genade, 8 49 
Sonrst * ze 521 Ber ee 6 
enrit 309 Doef-bladerg, 
Gomme ban Arabier. 011522 Woenderbete. 3 
—— o 286 — 53 
pn Go —* 70 Dof 253/25 

— Hol wo el ze 


Ooursloersen meth derkens. 
—— laghen Goutbloemen. ot 
oudt- wortel, 
Granze tappel, 
ehanaet-auvel 
de vã aen orana ede 


——— 
Ban 


Gas he fijn berfchepdenhepdt. 3/ 
ep —* 41716 

Grau Lelf 

Giaut. 

Grepne. } 

Winiter- Groen. 362/363 (o 

Sofie r nagels met Ene —2 


—* 
Gulden appe 
Gulden. — vã —— 


—— o 281 
Gulden 367 
— wament ende —* 
Een. 
Han en. * 
greg — 
parieammekens. 
Bkr boet, Binet) bo, 
—— 600 
62 
— 6 224 
wortel. RE. 73 
— vee 62 
— touwe 
msnen —* 1/54 
Haſle pootkeng, 00 —— 
* 5 
Baulch —— g ewe den. 
gankeneban See en 
—— Netelen. 617/61 
m truydt. gs 
Pitten Denk, * 
Derick. zode 56 
° Perft- oi, 2 — 
ert-hop.° ú JURIELS- 11571 
—— 
—— epan es: 
8-munte. 
Berts tonghe. 


ett En 


— 


Andere — 5 
| —— 5 — 


lett) 
9 
PRG 


Don 
Bont alken. ae 


Boni gote fn 
ontg-ton 686 
Honich ban Bien. —* 64 
Honich water 757 
Honich · wij 


nt ijn. 757 
Poe Dôentch ban Bien ghemaeckt 
wrodt. 68 


Doppe. 75% 
Tamme Hoppe. 751 
Domin —— 6 7 


Dore Heu 332 
teut: palẽ 5 ſteen berandert, o 294 
Duid 184 

epn Hyſop $1o/ gs 524 
—* 3 vã Griechen. 585/ 
père plop, 
Dplo 


rea 1/642/ cies 
Jari * a var 36/37/4387 

3 1 
ee: 


5. Sane’ —— 
5.Jä 
—* 


bid 


128 
270/271 
o 124 
o 483/485/486 
© 123 
© 269 
Spaen lee Jenetten 
efemijn 


146 
n met witte bloemen. © 122 
nòfaenfche Kerſſe. 734 


faenfthe 50 
nefe Maren 


—** ſch Co mt 

bidet uche niet. wi zei 
emir Wondt crupdts o 278 

Zngroen. ERE 


tacken. — 
aenſche Noot ·boomen blat. 


gel Kerfen, 

wlië. 247/250 — 
5$/265/267/734 
ern 


De — —— geer 


De — 896 
4 33 
kinde * 
— mtirdi. 4 4 
dille, 49 1/49 
Serieckien ſoeckt Crieken 
o 239 
o 176 
aL ammelens oore. 369 
Tamplſan 247 
— o 239 
Tandts loop 8 
ouwen * 
pee 
RE met aeg 


Taãu 
——— met bloemen mibebaudy 


Zauiecde be ——— o al 
166 
Selten van erepben foorté.127/ 


184/201/202 

ZL elfen ban al — 207/298 
EE oee — 6o/169/170 
—— 
epe Bt, 61/362 
euer-trupdt. 0 40/4u282/283 
Jee ror voet. 567/568/569 
idt 20/21 
een — crupdt de 
imoenboo 168 
Lim — 363 


Groot Limonium. 362 Meloenen. 
— o 220 — deleenbeno. Zn 
inſen le Ftp Mennne —— 
iſch ba gricpepben en, 33/ 
———— Eik bain. es 
8 — — J bloermtiens, Ak 5 5 
uz / u 4 FRETTEN, — zip 
Tichbodde Gras: Tt 55 * 
————— — 0284 e he 
| 294119 s/97/os 197/498 
: 95/19 6 —* — ar 387/388 
Spoever. crupdt, 914 
erbelien. 0 30/1 
Beeren au 227 
4 jJPolen- id 
— ent 
199/209, — 
erpent Moly —— 199 
7 nincks cappen. — 
13 


748 ne f 
hr fe —— Zer 
À n ur Und 9 
za $Poozen bande Houeniers. 80 
3 p tel. al © 
75/74 € — 


Man wie 
Doet dat Manna —* groeyet enne 
ordt 


volmaeckt 
ans gozert. ed 
FRarentacken 775 
Rargrieten, 561 
darietter 98 
Marioley —87/588 
Edel — ne. 
roue Marioleyne 583/58 
edagans. 202/20 —— 5 he 
Eruppende Marum. - 589 
Ma —— Scanchotfen. 4e 
Maſtickb 0-3 
he aftb —— 830 
Paltb 0264 
— wodt „915 
en blaf, 121 
JPaper zou / zo2 
Mee. 973 
die Dee 973 
Clepntte wee. 975 
Caecle we van Tuchn. 976 
Mee 64 
geet bloemen, 136 
wortel. 0:24 
FDeelter wortel. enten: 848 
Mekin 100 
ytt. 501/502/692 
Be 
Melden. 365 o6/zorlze8/sto 
Pelilote. © 48/49 
eliſſe van Fuch ib us 8 
Turckſche Meliſſe 


Meloen diſtel van wen — 3 


De en Dunticher wenn 


Beene met de bladers ban —* iſan 
—— — ungen. 
garonpeia met be blader pn Purper —— * Be 
55 4 Biinappeloooin. o 251 
ücke, 416 Wilde Pijnboom, id * 
— 883 Pynappel wijn. 
Dof een 866 Ppꝛethrum — 
Zee palin malen: 867 Zeappel, 180 
ne adik Queboom. 0 180 
Quẽendel. 507 
en eeste Berio: 5 Quintappel. 7 
and Meer tad 59 189375 JA 
Peer boom. make) Boontjes 242/ 
n me Roone peen: 33e — — 26 
Suicker· Peen 88 234/235/2 — 
Peerde Soonen. a is BD roemen ELIET 
403 
Zeerdickt met min gite baders: Gatelaer, 225 
Fso atelen. s —** 
ee —— 47 en vo 525 
/ origi Hepn-bloemen, 568/569 
ri pere hed 333 nette, “865 
geerdt- 968 Lepnvaer. 91 
dater Deorot-eert 970 Kepnwilleghen. © 153/914 
759 Bhebolt ee 35 
Beens lanen. 563 Khabarb 354 
669 Walfch ha abarb 354 
39/50 Extractie van —— 356 
nus. © 151 
395/396 Lhaponticum. "354 
558 Ahünbeften. kn che 
726 Ghijnbloemen, d 909 
76 Ridderſporen 902/903 
“219 Riet. 772 
o 172 Riet·gras. * 
391/393 Deck Kiet 69/70 
320 Schalmey Giet. 73 
- k 2 462 Spaenſlch Giet, 7o 
—— „© 236 BRobꝛecthts t — 
Water Peper. 388/3890 Ko 
genen — oen sds 36 
Peerlen-crupdt, 42/5435 e Camille; 
Binn o 1635 Np-Boofen, 44/4! 45 
o 207 Roꝛen Rooſen. 
ruydt. 340/388/389 ——— CREE KEA Á 
— ——— —— ed Boofe ban Juno.“ zo1 
— — zE alas Kof * o242 
celie. 861/86 —— 0 240 
Petercelie' —— JPacenonien. 864 miche zet Beet 258/ 299 
Wilde —— 89 Koole, 0 243 
33hyllon ma 312 Pinter Booten eee Z08 
— Wen 312 Rooſeboom. 0 ——— 
DSielhout.. hit 204 ofen-hon ‚760 
_ Jflofelle, —— Et Boole Weghebzee. 373/374 
Pimpinelle. at 875 Koolſe wijn adel 20 
Groote Pimpinelle, ber} Bioofe-wortel, 4741476 
pmpernoten. 31508 o Hoolmarijn. $14/S15 
foenfen. — Bolijn. — Naotte. ze 
4 ip gras. Zee Notte ——— 
We bard rt} — ehs 
= achtí 3 z3úf j — e, nF … 
Plompen. — Pelm-Aupte,”°' 
Plumn-Grad. 8 Vude Gupte, — 
Plupmkensg, —* Wjneapte, 
Pite HH AEL 21 
Dope, $89/590/597/598 — * 155 gid. ‘48/45 
iltwijſe Pompoenen — Salfraen. 170/171/ 0 rs/16/21 
n Pompoenen, 84/7 35 ——— 775 
m. oan íkel oft Dantcle, 672/673/810/ 
aars 
angwo San 486/487 
—— o — — ann 293 
o 205 Satyꝛia oft Standel-crupden, 212/ 
— ttenrdehtke Pearmica 645 _ 228/229/231 — 


Satyrton. 
et 3 
au pia 
ers Dies 7 Evel Suit 6 65 
Groue — 
@ozken * 
Wild — A 
Sauope 
Srablofe. —— 
ai ei 

Schaer mn o r83/ k, 


— ——— Ei 
mep- ri 


Scha 
Boons dee See hence. Ke 
Roode Ceuc en 4 
oe het hie se 286 
08/512 
Scho ná Je 
Schobtienanr 


182 
Scorpio — Di — 
46 * 


enegroett. — 

—— 
e 

Serp 

— tone, 
e 


eughen- boo 
Boats aat: — 
— 

ehen 
ele oentdtt, ° 
Slupter: — 
Seat 


Zl zet ln 


—* 
— * 
— 
— 


EE 


den 
—— 
paen(t 


„4 355 * 
Speer 


De Cafel der Duntſcher Cruyden. 


Palſch Stachps. 628 
Staltrupdt. * 
Standel cruyden. 21 ie 
——— 
enbzelie, 13/72 2142878 4 
—— 51 * —— 
—— * 
Steenpalmen. o 585 
eenpeck. 0 266 
Steen Gupte, 9 
Steen · laedt. 542/543 
en V 98 
SteenDiolieren. 44/49 ak 
rij 
Stekelberte zin 
Sergent. din 5/967 
ne, 136 
Stiena —— $1s/516/517 
Stock· Erw 


07 
Broc banale. 643/644 
'Btrichbloemen oemen 


di 5 ze 
Duno Ab 
Zure 3 
Suren candijs. 
— en. 884 
ine cher- * 6 
upckerwo 
gemén Buprlie vafineert. 63 
— Wo 
— van Bvleem o 183 
81 
zingd. 7 
jen Nicotiane. 690/691 
0252 
eere / Peck. o 265 
Tenderück. ß 511 
Termentijn·bo Oo IIs 
er ve — 5 — 
ent. 
me Betaine. 05 
97 
s bloemen 871 
509 
he Thyn 509 
Thymus. 510 
Thpmus 507 
Ure! ‚ 75 
et, * 775 
10 


365 
16o/161/162/165/16. 63) 
— gans 3/164/165 


451 


in — 
EE — 
—— ie 


sn 
71/3572 


oom· Varen. 992 
Orne Varen, 994 
Water-Daren, 992 
Veenbeſien. 01 30/1 3 L 
Peldt- croppen, 

Veld "ai 

elòt- 

Penchel. _ » 477/478/ —— 
Perckeng-Denckel, 

Venus hapt. 

Verangenes. 327/328 
Verbaſcum. 660/661/664 

erbene, 634 
Pepl. 731 
Cleyn Depl, 731 
Biet — gen eN 
— cruyt Gal 5 

i 
Violieren. 259/397/ —— * 


— 07/498/496/4 
Dias. aoe en 
oo 


5 
eenen. olen. 
Gee oger 
Diie robe crupdt, 
Ende ander V Mhenct rapt” 
537 
leide. 84 
Vlie a 193/194/195 
Plock -bí efe. ——— 
Ploo- —— 388/389/420/ 55 3 
Poghel-rrupdt, 344/545 
nebe hoste ° 0 
Voghels neſt. 227 
okelaer. 652 
Voꝛſchen· bete. en 
ns: ſſtens. 
ie amekens — 
off entteert t 56 
Volleſteerten Gras. 1 ze 
* * o 290 
oeghe Perlen 0 207 
Di uwen hayr. 986/988 
Prouwen ſchoen 385 
Vꝛouwe ſpieghel. B 
—— 
Diuerſch Vijf — —— 838/ 
Vij le 
2 231 
ee & 278 
Vighen. o 239 
abt 0229/231 
Diks ĳghboom, 0 229 
—— — 
—— 57 7 
7 
Walt meeſter. „977 
bias 1paltimeefler, * 
Water 
water Pungen. 55 * st 


— * — 


ter 0 233 
Water DW — 368/369/370 
TDater-wilghe, o 160 
hie -graen met bladerg vã * 


zoent oodt. 
Roodt Wederijck. 
418 


41 sanca 

eedt, 425/426/427 
Wegh- Gag, 503/504/ 504 
Weghebzee, 373/3741375 3 
S. Welckenhout, 233 3/2 35 
Wer, * 
Wier Syr — 
— eene Beeren Hants À 3 
Wilde Ker 

ilde Le lie ei 
— boom. 0 —— 
Wilde 194 
—* — 240 
Wilde Baket 243 
Wilden Thymus. 507 
Wildt Weedt. 426 
Wilgheboo 159 
Winde ende Wran 


738 

739/736 

Winde.715/739/ 1736173817431 744 
Winter Eeule, 


inter groen — 

inter äoofen, 
Wiſſel· cruydt. br 
—— 324/325 
Wolfg-clae 28 
— —— 429/430/433/435 / 
— — wortel. 823/824 
Wolle crupdt. 662/663 
——— ad 368/473 
Wonder-boom 836 
rg 35/36 
W 427 
wWranohe / s13/538 


Wijn ban verſch ben ende 
zeef ne; 75s/756t 
7 ede 


Den ghe oki 765 
Ien — 752 
752 
ile tirigaert. 752 
Bnr — 
0 99 
3 


ler opu Bler-crupdt, & 


Ld * 
VA ee-Beete, zor 
Zee Ginoffie. 537 
Zee- 537 
— — 
ee melck · 901/5 
5 — Melde. en 
ee- 206/2 
er ſe 2/823 
Zumbul Indorum. 139 
Zupde der Vꝛieſen. 374157 5 


EN STIRPIVM OBSERVATIONES 
ET ADVERSARIA MATTHIA DE LOBEL 


TONG D: EX COR 10 SAPIEN NEED 15) 


Ee Bir 

SN Abrocan femina, — *— 
Abrotanum mas. 935 

Ó daan candidum 

ordi & femina 


Ea en Aak 


918 
Tridentinum 
918 


& Pauli. 


INDEX IN OBSERVAT. STYRP, 


88r 
Anguil. 


o 


551 


o 100 


505506. 
740 
o-287. 


EE en TE 


7o Afarina, 


ilk Mwaren. … 


928 
plenis multiplicibus foliis. 


INDEX 


Bishr —— ĩum. 675, 


BuG. \ o 152 
Ballote 613 
Balfamin —— 6o2 
Balâmum Dio òfverid 124 
Balfam — Perfs cifolia. 392 
Balfamita maior Dodon. 395 
Halfamina ct nee SEM pu nicea, 791 
Balfamum Alpinum Ge * eri, 445 
dh kali ulga ed 


— — & oficinarum. 3 


S,Bar 247.248 
arbarea. 2 
Barbarea minor. 
Barbicapra. 8 
Bz bra Hirci. 650 
694 
—— on Dodon 32 
gal —— ere vulgatius. 593 
Bathades. 80 
Ban Plinij 496.478 
Batis rubus. 
rachio 812 
Batrachoides. 821 
Batrachium cæruleum. 806 
Batrachium Apuleij 813 
Barrachioides geranium: 
Batata Hifpano 791 
Batis Pli 478 
Baucia. 867 
sl Bdellium Ò 177 
Hij fc étui © 177 
— noneft Ceb, 550 
— 696 
—— 245,244 
Bedeguaris efigi — — 
gio — coſum. 


J 


Behe atbum MonÍíp. 
Behen albuet ir Ee pi 2 


rubrum. 
Behen rubrum Cor 
Behen rubru —— cul ij. 
Bellis lutea. , — OPE 
Beliis maior. 5 
— eftris 6r 


Bellis hortenfi — flore. — 
Bellis hortenſis ſuauerubens, viridi isq· 


562 
Bellisez rulea 563 


n vide Glans —— 
Benzoinr 8sr 


IN OBSERVAT: 


Botrys. 
Bra Vrſina 

Braſſi Bels, 
Braff, Anglic 

Ca — 

Jan — 

Fimbria 

lorida Body 
Marina. 
Mar. ſy lueſtris. 


N talica. 296 
Peregrina Caulæ rapum gerens. 296 
Sabauda #Eftiua. 294 
Sab. Hyberna. 294 
Seffilis alba — 293 
Tenuifolia 297 
Britannica. 361 
Bricannice Goar, 0293 
—— — uillaræ 672 
Briz — 40 
enden, je 49 
Bromos ſteril 41 
altera fpecies. 42 
Bromoides 41 
Brunella, 559 
Bpúoy, 278 
Bryon lactucæ fol. Plinij. 
ryonia, 7455746 
Br) onia fylueftris. ZA5 
ubonion. 423 
Bubonium Hippocrat, 878 
Bugia. Oo 213 
Bu loffiam ſtifolium 678 
Bugloſſum — lac luteum. 680 
Buglofam m erraticum afperum Echiof- 
des, 679 


purpurafcente, 


Sr:y RP 


3 
tenuifoliú Natbosans 
E : 940 
Dodon, & Anguill. 


B: 
angufifo- 


INDEX IN OBSERVAT STyRe. 


Cedrus Lycia o 2 
o 17 Cedrus Phone zi . sl zi 
CedrusPhcen 255 
edrus Phcen koe ves Plin. Theopt. 
td) 
Celofia, 305 
‚ Géntaurides Cordi $21,522 
Centaurium foribus luteis. 486 
entaurium maius. 70 
Alterum. Ibidem. 
Centaurium paruum, 8 
Centimorbias 558 
Centograna. WELL 
—— —4 — 
Cent 


— Theophrafti Anuar 


658 
B ard 
186 


477:478 
o zor 


Veronenfium 


Cannabis (puria facie yrtice. 
en fylueftris fpuria altera — 


—2 
2 

49315275537 

527 © 201 

° 


o 
© 


536 
924 fimplici. 


nah haten dees ehh ni nn ea > A 


331 
flore pallido 


INDE: IN OBSÉRVAT. ‘ST Y RIP 


— lins Anguillare, zor Cineraria. 71 

melinum oo Cinnamomum. . —— 171 

Samira ChryfanthemumFuch- Cit 3,03 

39 Circæa altera. 323 

gor _Circea lutetiana. 324 

198 „:Cirfij varietas. 4 iek3 

937 ; Cirfium. 686,687 

417,” Cicfrum alterum. 687 
* 490 rhum Anglicum C88 658 
Dois ze 464 Cirfium Italicum Fuchfij. 679 44 ——— 
amapitys * 468 Cirf teum Sequanorum. „017 Loo 
ramgepitys m 465 Cirfium maius. 688 o-1o0 

medhododendrs Alpigena odo- * Ciſſampelos. 7435744 5 o 
iſſos. 731 


—— — — Eus annuus folio ledi. 0 138 
445 —— —— Sale. 4J 0 138 


rogum 
amzriphes. 9272 * Citus 0133 
—* Tragi. o 107 —— Gemis — portulacæ marinæ. 
440, 441 
4355438 Css io Halmij fecundus Cluſij. 
jas EN ygdaloides: 437 
li in Phragmitis. „926 Citus elio Lauendule Clufij * a- 


m Ca — Aëtij. 925 lerandi 
92 a folio ampſuci. o 1) 

701 us folio Thymi Cluſij. 0 136 

— 701 it us — — ja! o * 

75 Cillus Ledon primus Cluſij 

— * Xe 7 —— edõ.3.4. 5.6.7Clu ico fn 
ndrilla Coronopi aut Cyani. 279 — 4,7; Cluſij. o 142,8, — 

illa altera Diofcorid. 277,278, 


3,10,Clutij. 
8, ius Ledon populnea 
pondrilla altera — 278 — * Rufciaut Myrchifolië 


280 139 
320 Cin mas — ; Secundus Cluſij. 
828 — 


829 m 133 
2,909 — mas cum —5* gaen 132 
480 Ciftus mas —— ſinuatis * Babet 

0,433 


uk sa Ciftus — 522 

mu gee Ciftusqui Alie ze 0136 

mum 2 En folio — exotica. onl z ; 
Einde Vilenrinam fond ijs Citrago 

— 0 168 

49 — 569 Cieù narum, nst 

843 Cle os — — Ee 1 


306 Clematis Daphnoï 
3 168 Clematis altera — & Clâi 
Oo 117 74 Diofcorid.Dodonzo. 748 
034 — — 751 
2e 


o7 
o7 Cle matis maior. 
o 84 — geeen cerulea pupa, 
o 84,95 
85,86 Elma (z * 
80 ** — Horatij Anguille. 
8 


lymenon Dioſcor. 32 
Clymenon Italorum & — 768 
veh. la 


Lacu 595 
—— aut — — 


7 re. 
— en —— Oo 233 

us flore oz21 

alia o 21 

— — cus ſatiuus Th. o 21 

— upinus Cordi. Oil 
ja maxima, — ia Theoph. 3417 
raria maxima Bräcionis. — Coccus infectoria. 6184 
— — 324 Cochlearia Batau : ig 

or Cor 895 Cochlear — 


857 — — 1775! — 


è . 96 
0180 ——— — — 
$83 -Anguillarz. Ad AS 


INDEX 


Coronilla. 
Corono —* i & Sedi —— hei blad 
Maffilienfium. 


373, 174, 
; a 


© ir 
318 
zb 
780 
789 
7 ke) 
781 
789 


IN 


Cynosbatos. —_ - 
Cynosbatos Tragi. 
Cynoforchides. 


Cyperus4 


$2 
He — ‘Hifi are Cluf. * 53 


OBSERVAT, 


on! 
Ba bylo nicus. 107 
Dulcis T heo == 110 
Graminea. 109 
Indicus Dio 100, 101 
Longus —* tior. 7 07,108 
Longusinodorus (yl.ro8, 

10 
otundus. 107 
Rotundiefculenti. 110 


Rotundus Lietoreus ino⸗ 
orus. s 
„Syriacus wi 


Rode Syriac. minor. 


Secundus 0 s4 
Wartus oss 
—— — os3 
Cyrifus Secundus Theophr, o 56 
Cytiſus Tragi. * o 45 
Do J.. LN 
Dactylon Plinij. — 


8TXR. 


3935395 
Dentillaria Gefneri. 


57e 
J — ium Theophr. 928 
enſia. pi 
Didamos ue Didam 
Dictamnum alterum — Dieke 
— 
Dictamnus albus officin. O 111 
Digitalis alba. 674 
fergie. 675 


Digitalis lutea. 
Digitalis purpurea 674 
Diolinchos TheophiraftijAnguillarz, 


Benos. o 219 

b: ⸗ or 9 

Echina fiue China. 75 

— Mea 27 
Echinopus feu Carduus Behinars 

Echinos — * 

Eckion 


LA 


INDER CINO VAR ETR D 
Echion aut Echium. 683,684 Eryngium pumilumClufij. o 26 Fila \ 
— Elaphoboſcum s41 Ery yngium Gl 2 i go. £ — 
—— Dioror 866 pd putillum, — Mutoni. —— wee ai altera, 56 
789799 EN F 
Blaine Dien. eid} Eili ipendula mon : 8 
latine altera 554 92 
— — J 4 — ris Bena Plinij? 891 
Eleagnos — * o 131 Filik J 46 
Eleagnos Matthioli Fili ; ’ ‘ 
ee Theophrafti. © 159,161 Eilis io Cordi, 992 
Eleli nn ——— * 
Elioc —— 909 ilix querna. bid, 
__Eliofelinum. 861 Filix faxea Tragi. 103 
Elleboraccum acònitu 821 Fiftularia Dodon 2 
Elleborin — ina —— facie. 811 FlammulaPlinij.. 913 
__Elleborusalb 382 Flammula vulgi. die 
É es zige. Flammula vulgi. 7 3 
| Elym 5253 ——— A furreta. 40 
— can 477,478, is Flos Afric 
Rt: a criſpa. 281 En * 
— * gn, maior ſi implici fore & 
| — sed a. 28r 
Enop 985 
re M — 428 
8 


Ephemerum Spuri 42 
Ephemerum — estida 176 


ke 

Û 

À 
_, _Epimedium. 399 
Ee: — Tragi,Cordo. o 40 
Epimetron 399 
Ebipactis. 35, 506 
Epipetron. e 399 
° _Epichymbra. 512 
ln 511,512 
Epiurt siz 
— — Matthioli. 569 
Equiſetum paluftr 970 
Equiſetum — 70 

Eranthemon. 


Erica bacsifers Maichioli o 247,248 
F — nthemis minima noftra. 


rcediuerte fpecies. o en 


© 33 
& eius varie- 


— 


Bie zen folia altera. 247 
— milacaliculato vnedonis fore. 


— folio myricæ. 247 
es o 


Erinos vel Erinus. 
Erinos Nicandri & Plinij 596 
Eriophorus. 4,146 
izambac Arabum. 
Eruca gentilis. — 243 
tina. «245 
Eruca Geratina Italorum _ gol 
— — maior. 243 
Eruca 264265 
Etúcê peteg — — 264 
—— ij. dk opd 
= —— 242 
va Bia nad lueftris ‘anguftiflia zal — 
tenuifolia naſturtio cognata. 7 ij 
615 
En ila. — 069 
Eruumfatiuum — — 615 
Eruum fatiuum Fuch, o 80 977 
Erum (y er o 83 nf 973 
— 269 reg 
Ee GIS o 3 
— 024 —— 
Eryngium mari 024 ó 20 
as maken recentiorum. o Ek 


É 


INDEX 


308 
reliqua vide in 


o 107 
Gentiana maior. 378 
Gentiana minor. 380 
Gentiana minima. 381 
Gentianella Alpina. 381 
Gentianella etia. 

Geranium Batrachioides on. 806 

alte ius radic 5 id 


Geranium alterum Dioſco 804 
Geranium — ——— primũ. 


809 
807 


IN OBSERVAT STYRP. 


795 


Alopecuroîdestertium. 10 
11 


13,14 
6 


í * — 


<t je 6 „Ì eg 
oid 528 5 


ei ie 


Don Joan 
io, Harundo Scharn Indica. [6e 
71 


in de 


INDEX 


384,506 
507 


IN OBSERVAT. STYRP. 


520 
583 
586 
497 
413 
o 16 
641 
642 
276 


—X 


ferme 


645 
271 


* 
o 


2 
'o 123 
265,266 


o 130 


Ignaues. 791 
ex arbor. o 185 
Ilex coccifera. o 184 
Illecebra. 462 
Imperatoria. 848 
Impia Plinij. 565 
Indica florida arundo. 79 


Nu Nucula. 0 274 
Indicæ Nucis genus oblongum Clu- 


91 


8 
lacifold 


s20 Ifatisemetos. 426 


atis fylueftris 426 
Jfatis —* vaccaria dicta. 427 
Iſchœmon vulgare. 24 
Ifophyllon Gak: sar 
Ifophyron Diofc. 0 39 
Ifopyrum o78 
Tua archritiea officin. 465: 
Iua Mofchata. 467 
Iuiube Arabum 0 209 
— —— Cluſij· 971, 
ela, 121 
Anguloſus. 107 
Aquaticus. 120 

yci I2E 


euis vulgatus. À 1 
Odoratus iis 
Omnis. 119,120,12E 


Iuniperus —— 
f. 


Iuni iperusmaior autcongener, 4 2 * 


sn rde ‚ Ilyri — — 

o 258 

— primus Dioſc· o * 
* Cordi. 

Ixos. : 77 5 


Kali 


INDEX 
K. 
Kk Ali — 480 
Kal: nu 479 
Kali minus 479 
airi Ar 405 
Keiri dup! 406 
eiri marinum fore candido. 407 
Kenchros. 49 
Keftron: 629 
Kipus. o22s 
Klien o 188 
O 222,224 
rend und. o 180 


84 
Diofcor. 


854 
439 


EO 159 n Re 
Ledon quintum Cluj. o 139 


IN OBSERVAT: 5 TYAReri 


o 14 —— Narbonenſis — 
o 


Oo 224 
o 6 


405 
bulbofum Hexaphyllú Do- 


minimum 


triphyllum 


160 
paucioribus flori- 


354 


—— 

anotis 5 
Lianoes — altera. s8 
Libanotis Galen. 957 
Libanoti Herbariorum kids 


ium. 
Libanotis prima Theophrafti, 78 
Libanotis Ste ps sis 
oph 


_Libanotis r. ; 857 
— Theophrafti maior, 87 
] 
Lidy * aPlinij o 215 
Lichen. o 282 
o 283 
— — Anglia. o 294 
© 176 
— (tica 386 
Lig —* 865 
Liguft icumalterum Belgarum. 961 
Liguftieum Diofcorid. — 900 
js 15 ê 
i 


zech 
Lingo ord 60 
Lilij rot — fpecies variz, 


—— Berit ze 
omron an 5 


1 
purpureus — 


IN O BERVAT STIK ?. 


& fecunda 


ih ers enkle 
r e 


Werd 22 
c@ruleum paruum facie 


Mack À — — — 5 


— oſtras 58 57, 588 
Mais ramen so Mala.o 196 
Mala infana. 28 
Malabach 3771378 
Mala Cidonia 6 ue Cotonea. o 130 
Malicorium. 53 
Malociflus Damoctatis Relaas. 


td 
Malua crifpa 
Malus — oris. 5 
5 alua Horaria KP heophrat sa Melica Syr. 
Maluarofea — an — 
mal 798 
alua roſea multipl * 
Malua ſylueſtri 
a 6 ſtris procerior vulgaris. 7 
Malua (ylueftris r: umila, 796 
5 aplantaexotica: — 
Ee —— officinarum. 799 
Malu 0196 
Aalum alſyriacum Plinij o 168 


Malum Hefperieum o 168 
Marum Perlium Theophraft, © o Ke 
Malum Pun 


Malus Armenia. o —— 
nend medica: o 168 
Ne 105 

vande famine: 326 
326 

—* ph raft. ES 

Ma ras Theophr. 19 
Manhu. P * 


nj 6 


hd 


id 


INDEX "EN TOBSENVUAMT, STI RP, 
Narciffus albus multiplex polyanthos. Nux glee, 
152, Nux 


Oo 223 

o2 
—— —— 
Virgt- Nux Nachif 321 
182 ux Mufcat o 165 
Nux m rikies. o 165 
Nux odorata fiue hd pede o 165 
Nux — Indica Oo 129 
Nymphe 793 
Nymphe a alba, 703 
y Rij en lutea minor. 704 

O. 


154 KE 
o 79 « 
152 $80 
Narciſſus medioluteus primus. _ tst 939 
Narcilfus medioluteus fecundus. 151 423 
Narciffus medioluteus Pifanus. 152 415 
Narciffus montanus minimus corona- Tragi. 632 
Clufij. 


tus. 156 
Narciflus montanus — mini⸗ 
us alter flore uteo Is 
Narciffus montânus tuncifolius mini- 
alter fore luteo fimbriato Mu- 


Valerianthon. 


155 
albus omni mi- 
156 


149 
280 149 
BET itanicus —— 


zepen, 


158 
ERE denticulatus dup Virgilij. 

‚gen. oz 
Mufcus terreftris vulgaris. © 279 160 
Muftu — —— 
Myag:u ; 267,268 
M — 2 
— —— o 15 
Myofotis 546 
Myofous Scorpioides, 546 
M hj ok 


Mr: aluftre, 965 (tee. 966 
quifeti folium palu- 
—— llam tn ke. dee 


yrobalani vari 
Myrobalani Emblice. * 
ha. 0 177 
Myrrhida Plinij 805 
896 — — xFuchſij. 252 
Myrrhis altera parua: 896 — lonicum 26 
_ Myrfine agria, 777 fturcium —— fecundum. 
Myrfinites. 
Myrinites Diofc. 760 
rc * 430 
—— “277 
— — ui fpecies. o 148 
MEE ola Montpel enfium, o 116 
Mirrie Du 
yrtus olia.” Oo 147,148 
Myrtus B aba —* 
Myrtus — 1 
Avyrtus laurea mâ © 147 
Mys minor — o 149 
yrthus montana. © 130 
yrtus noua — © 149 
Myrtus fyluëftris. 7 Onopyxos Guill. 
Myrtillus — Germ. © — Ononna ſiue Ononis. 
— — ager d 
— 827 Ophioſco ä 
lus verus cer ies: Ökan N E 
aphia D iofc. Opium Meconicums | 
— flore luteo. 238 Opobalfamum. o ad 
— 106 Orchides — on 
el 148 
* — — 


INDEX IN OBSERVAT. 


* 
—— 22 
| Coriophora. C. Géemmz. 
Orchis — 215 
tras 217 
„odes. 218 
k iodes. 216,223, 224 


rap 
Sphecodesdiphylla. 216 
6 re. 899 
8 


Oreoſelinu 63 
Origanum Pld 583 
ordo, 8r 
Ornitho- ;  Ceruleum Zi — 1 * 
‘galon 4 Maius Dod 
b —— — 
Orxnitho 


9 55 
Or — perpuûillum. o 95 
_ Ornichophora. 
Orobusreceptus Herbariorum. o8 IE 
— 


8 
Oraala beden, 659 
o fe 48,49 
un 992 
Ola. . 8 
493, 204400 
pris — De: 
En oana Italo oru 
—— bad. 


si 358 
à als fatiua Franca rotundifolia® re- 


Oxalis — (inuata,veruecina, 


8 — 358 
0 234 
— — ‘'Dioftor.Fachûo — 212 
_Oxyarcentha. ad 
— Mon 


ycedrus — iid: ‚0 : f 158 
Oxyeoc 0 
— De Me > ë E 9 
177 
Osei Scriboni Herb. o 38 
Oxys lutea Clulij. o 38 
Oxys lutea — o 38 
OxysPliniana. _— o 39 

EE rad P, 
—* — femina. 830 
— Pum F 8 — 


33 —— prior Dodönë. 8 3 î 


ee: 


—— promifcua feuneutra.  8zr 
2 


09 

turus Africanus Theoph o 209 

— o 209 
BES R © 205 

— 184 
270 

— Pim Chrifi. Ka raa tijs, 227 
836 

Palm de Dio — o 270 
alma maor Matth. % BE 


Palma pin 
ef — & textura — * 


278 
— ſm wilis arbor. 219 
rid 760 


0 za 


— 


us alte De egrinus. o 210 
h 


—— Indieocidue. 0 o — 
130 


F —8 
Herbariorum. 53, 
54 
Panis Cuculi. o 38 
Panis Porcinus. 718 
Papauer alb m fati 334 
Papauer alá 5 en — feu 
multi 335 
Bontier emen alat um 332 
Papauer corniculatú fore Phoeniceo. 
32 
— corniculatum Phceniceum al- 
333 
Papauer — violaceum. 333 
Papauer fimbria album & nigrum. 


Papsue nigrum fatiuum, fore Maluz 
„hortenûs. 356 


——— paluſtre. 703 
Papauer pat — 336 
Papauer Rhæa 338 
— fi * neum ſylueſtte & hoe 

enſe. 
412,414 
522 


110 


STIRP. 


maius flore fubluteo. 


ſupinum 


8 
888 


Se o ke} 
dE 


2 
20 


INDEX IN OBSERVAT STYRP, 


192,19 
— maxima, , 


380 
aut Belgica. 


o 58 


, o 285 
Mediterraneuim & 


* — 
ſupinum mining, 


574 
Polium montanum purpureum. 7, 
Polium orinum . 
Polium repens fapinum Ch 55 
Polyacantha Len 3 — 
Polyachant 23 
—— de Dod. & Dii 


Pol —— o 41 

— — 597,598 

olyg 502 

Po! — ——— ee o gs 
Polygala Matth o 92 | 
Macs: marieimaalrera Matth. o id 3 Polygalarepen 02 
Pinus montana Theophr.o Polygala vera Daleamgi o 94 k 
— olygalon. $o2 j 
Ke kers. Polygalon Cordi. o 93 — 
Pinus terti olygonatum. 775 
Piper a Polygonatum minus. 80 

Piper aqua ygonatum Tragî. id 413 

per Hern1 


P: among li — CL Polygonum 5 = 
Po rlongu: ie 4 239 P ee ne ————— En 
_ Piper — —— — Pol tanum. 
Piper lon Ben Mon: ardßi. 239 Polygonon Tragi. 4 
1 


| 

| 
Piperitis Co 391 Polypodium. | 992 
Pilafphalcam) Diof. 3 _ © 26 — — 721 
Piftacia culis o 118 ‘Poly(pe “309 
iftana Magonis. — 371 ‘Bol — 32 
Piftolochiá. dl — 721 Polyfichon vernum 33 

‘Piftolochia Fuchfij. _ Hz Polyericum. “0986 
ifum americum coccineum. 78 Pomâamoris. ——_ — 
‚Pifum anguloſum hortorum. — 76 Pomifera, © 269 
Pifum cordatum es 78 Pomumatüteum. 33E 
(am Grecorum. * 79 PomumAflyrium, —_ — _ © 169 
Pifum mai iusDodon, — — a Pomum(pinofam en ee 


692 
el o 284 


— ze Pee. 0 39 

us Ce ris, 52 

Enis. — $7 
Querdus Cerris. o 187 


188 
— ——— garis cum ſuis excrementis 
ej tango) 18 

5 Qgercus — cum glande ek muſ⸗ 
18 


Sn Ee. 
nn. Pencplijlam. 


 Adicul 388, 
oli he rba — 992 
— Herbar 926 


Ranz morfus. 


we 


_ Kmaneuls Apr inus — ha 
__ Ranunculus 
— . ‘Fuchfij ij sce 


Ranimeulus aquatilis ———— 
B x sftifoli 81 
Ranũcu sage — ſe 
us. 817 


culus aruorum, 


—— multiplex. 

Ranuncu ricus. 818 
ein * — Chu 819 
Ranunculus Monop 821 
—— —— Ladteus. 820 
Luteus, Ibid. 


iforus 
— ken: { pi “813 
—* — * 
— iculo 
nunculus 


— 
296 


705. 
ul us albus flo re ſimplici. en 4 


IN DEK IN OBSERVAT. STYRE. 


©’ 211 

Rhamnus 3.Diofco o 211 
amnus prime * eitertius. o 151 

Rhamnus prioris ſpeciei alter Cluſij. 


— catharticus Recentiorum. 


Theophraſti apud Clu- 
o ijt 


988 


445 
o 243, 


44. 
ens, o 241 


2 
R 
Rofa Damafcen 
Rofa retina © 237 


201,202 
o 


INDEX IN OCBSERVAT. STIR?, 
Theophraft. 


fylua. 221, 


calidarum 


Trap 550 


13% 1 33 
Theophraft. 133,13 
249 


Smilax a 
Smilax a 


INDEX 


ſpe 736 
— altera facie Salfzparillz. 


990 

F 283 
283,284,285 
or 


o 
© 


Led 
0 
o 


o 


234 


232 
Sr 


112 
108 
106 


IN OBSE AT STIR P. 


OIT Zúuuse dyauoe, 89 
© 212  Sylaus Plinij Valerand. deé 
o 15 bum 0% 


3 —1 
310 — — men: 
2 ichor. 274 
Das — —5* fore luteo. 238 
oi 0158 Sj 68 
856 Sym phyt —* akan 559 
es ytum pumilum repens hit: 


Spmphyum tuberofam. 685 

12,414 _Synepiagrio : 254 

187, 188 —** Berlee Lufitaniea: Italica. 
51 
627 ——— Cordi. 18 3 
6 * 
628 í. 

628 690 
628 — minus — minimum. pe 
377 Tamalapa 
837 Tamar-l o 215 

Q 120 fruêtus emi … Ibid. 
É Tamarifcus, 0 252 


] —— 745 

Tanacetum ac albù m Tra agi. ke) 

Tanacetum — candidi —— 

— Milfoli foliis. 5 13 

Tanac — dorum. 

Tanacetum Per 

\ Tanacetum fj — — — i⸗ 
oe 32 


278 
— — Sethi & Auicennz. 


o269 Taxus. 662 


21 $,216,2175218; 


o 116 
purpuro- 


, 


INDEX Ì_N OBSYRVAT. ST t 


Thapfia Matthiol.& Italorum. 953 
—— tertia Salmanticenſium Clu- 
8 


4 

253 
66 

flore albo. 


663 


312 


305 
254394 
261 


258 
261 
— 
folio Leucoij mi- 

2 
fruticofum fpinofum Narbo- 
— 259 


258 
centunculi. 


261 
257 


397 
alterú. 
253 
254 
105,716 
110 


0181 
Thuris manna, Thuris 
o 182,1 


Ee 431 
myrfinites Diofcorides & 
4430438 

430 


400 


Er bol — 


35 
Trifolium geen, Sman 


fi. 


Trimeftru ie 
Trinitas — o 42 
‘Trinitas officinarum. o 40 
Tr — * s. 221,222 
Tripoliu 495 
rpolium geur. 365 
oltum minus. 364 

— valiütepn Igar 364 
Triiſago fiue Trago 578 
Triſſago paluftris 581 
Trice Spel thum. 3 37 


Triticum ariftis icin take tum. 


Triticum m Ba ctrianum Plinij ras Er 555 6 — 
$1,52 Veronica ben kali. ss 
Triticum loca vocatũ —— ſiue Tri- Veronica 418 
icum lucidum Gallo Belgarum. 28 Veronica — Herba riorum. ——— 
Triticum temulentum. 44 ensen mas Matthioli. —— 
— Typhinum Dodon. 27 Veronicaraêta m minima. 440, 
vaccinú Tragi. Cordi & Dod. iS a facie Teucrij PE zi 
talpa mi inor Dod en Te vera &maïor. ⸗ — 
Tulipan Turcicum fue Lilio Nait —— Chondrilla. „277 
_ fusfanguineus. Ve ia Scorpioides 316 
Tune Ficifera Indorum. o ae Veficaria repens Matth. o 78 
5 $36 Vetonica altera Fuanij Dodona 
arb 451 527 * 66 F 
— 433 Vicetoxicum, Aja 
Turbith Alexandrinum. _ 438,452 Vicia. o 88. 
Turbith cinerea helge arum. 951 Valk. — 


R P, 


* 
KN 
oe 
De 
—8 
re 

ik. 


vit 
33,39 
113114 


o 
Oo 


> 661 
: — — 
foliis Saluiæ te- 
660 
ſylueſtre Saluifolium 


maior 


Ae 


en 


F Tee 


* 


— 
an 
en 
— 


NDEX IN ebs re ST 


1 


753 Vuluaria,garum olens. 308 
753 … Vuularia oo 
795 Vulpinus tefticulus. 216 
746 
748 X. 

© 239 
752 Anthion vel Xanthium. 695 
745 anthion —— ganion. 695 
748 ————— vulgare 922 
— 134 
itt bi: o 219 
4 — —63 
yloca ——7—— 
vulgi Gallorum ë Rell. 5 lors ie * — o 171 
o „© 171 
o 108 795 
“869 33 eon Podonei. 771 
© 221 -Xy * ſtrum alterum —— 
* 203 
0 165, 166 — 57598 
696 
Ev HN 2. 

o 83 nes 
769 athef 277 
fuci … je 38 
2 ea — Ibid. 

278,493 Zedo 105 
672 “Zedoarie —— Belgis. 622 
617 „Zed 104 
618 —— 37 
615 srumbech. to4 
617 Zingiber. 99 
617 Zingiber Calecutitm & caninum. 32 1 
617 Zingiber fuſcum officinarum. oo 
de 5} Zipgiberis Gliqua cum granis ſuis. * 

45 — — — Arabicus. tor 

0278 Zui sle ig Monfpellienfium. 
B 239 130 
325 zijyoha ——— 7 209 

972 Zo — Diofcor. * 

679 - omnium maxima —— 
———— 

171 Zekbulindoru ume 139 

© 130 _Zythos Diofcor. s m$ 

444 Zychium Plin. aast 
444 


Regilter der Hoochteutſcher 


eten namen ín diſem Krenter: 


Bielbaum. o 224 
Aboonen. 0:39 
* ———— 3 
82 * pt. 598 
 atcherknoblauch. — 
Rehrfpfcimmen. 
Ackerwibel. 485 
928 
Alan sw urtz 676 
Araun me — 3 
Amandelba © 163 
Amelkozn 3 
Ani * 
pffel. 019 
Apoſtemlraut. 636 
Aſpen wepden. o 225 
ich. 0 195 
Augentrolt. 8 
Dn cillen. 478 
Batam kraut. 791 
S Barbel kraut. 247 
afilghen. 593 
Baumbonen. o 46 
Baumfa 992 
wol, 795 
Eaurnkerlſe. En 254 
— nff. 254 
2SeerWuUrtz. 047 
Hein voltsfin. © 53 
B-mebicten wurtz. de 
© 3 
er kuoblauche — 198 
ram 944 
Betlerfz leuſʒ. 655 
Beuernel. 876 
er Ä 931 
Bibertlee. o 5 
ier. 3 
Bilſenſamen. 32 
Bingel kraut. 313 
Binzen. u3/ 119 
tzenh 43/44 
Bintzenlauch. 192 
Bintzen / Schemelen. i 
baum. © 222 
itter Aloës. s 455 
Bitter Wurtz. 378 
lau Deut, d 
Blowolfwurtz. * 
Slut kraut. 87 
urtz. 8or 
Bocklbaert. 640 
Bocklhozu. s1 
Bonen. 
daem 0 pe 
Brandt. 45 
Bꝛantlattich 696 
Braun Betonie. 629 
Braun — rot Weiderich. zn 
Braun Wurt 9 
Bꝛemen 
Dꝛennend Neſſel. Sé 
Brent Dalbep. 656 
Sꝛickwur 843 
Bauchws web. dai 


buch ————— 


Beunen Peterlin. 249 

Bunting. — 42 Erenbzeifs. 
gun * 250 Erlenbaum. 
Bꝛu 77 weiſſen. 

Bruftbeertín. o 209 Erwerffen ryſern. 
Buchbsum. 0191 —— 

Buchkraut. 423 Eychopfſfel. 
geel. 678 Epe: raut wetblin, 
Burgel, 474 
Durtselarant 471 | lens 

urbau © 150 Faulbeer. 
o 196 Feigbonen. 
es * eld Andorn. 
Amdiſch heuu. ns Feid Kumich. 
Camnieline. 268 nichel. 
—— ſaedt. $5 ickel. 

apper 772 Fepghenbaum. 
Cardo — 017 Fieberkraut. 
— kraut. 345 Filtzkraut. 

hit 75 Fingerhut. 
cut Eur 826/827 Fingerkr 
Cipꝛeſſen. 026 FIaſch dottern. 
Citron. 0168 Flaſchſu 
Citrullen 782 flas. 

Elepn Ger 33 Flerſijn kraut. 
pag mna Gehelzlete. 83 + ivaut. 

n fate 558 $lofekeant, 
diem Bapa — 403 —— — 
Cley — ep. 657 
Coli 859 ——— Nraut. 
35 opfklein · 787 Frauwen Gollein. 
Cornblum 647 Frauwen Je 
Comelbaum. » 200 —— 

reutz beer. ou fun 
Creutz wurtz. 269 fun ——— 
7 int 38 G. 
rutzbeer © 239 
Cucumere, 780 Goera. 
ls < 
B Ee arn 0264 « 
Dattelbaum, o 270 d 8 
Daufent ſchoon. 303 Garten n Eppeels 
epment, $99 Garten osb. 
Diptam. $92 Harte {3e 
Do kraut. 319/328 d rig 
ol opftel. 328 Sauchhepl. 
Donnerwurtg 417 4 eel ler zn — 
42 ee 3 W 
Dracheutourts. 83/71 Geel grenen * 
Durwachs. 482 Geelk 
Durwurtz. 417 ee nenen. 
⸗ ec 
Bervon 07 Geel ũ be e 
E Evel — — oet Gee wafer Lelien, 
Evel Dalbep. [657 Geelwegward 
Egel-taut. ‚58 Geel weidrich. 
Einblat —— — — 
REE. 634 Geel wolfg Wurts. 
Eilſernkraut. 634 — eel zam Pattimep. 
Ember. 325 Gefulter Hanenkuſz. 
Endiuie. 281 Geforter magſ 
ian. 378 Gelbolmag. 

p 861 — 
Epheu. 730 zblum. 
An oz, Geutfs Diſtel. 
Erdtapffel. 3 Eu3. 
Erdtbern. 3 


Erdtrauch. 


oi 


ander. 
EDE leylen Bathengel. 8* 


Gerlte. … bit ichiolur um. 608 
Ee: —— oder Hondtzblum. 941 
752 
enen 149 
Hunerbiſʒ. 547 
Ensor mbt Duener Koel 
Solden ar î 7 Hundz knoblauch. 198 
Gelder WOaltmeifter.:19010 0 979 Hundzkol. * 
erk 667 —— 685 
—5— Ke —* 331 Bp 520 
twu 3. 41 92 Á id de 
Soltwurtʒ Weibble. OLDE Je enbau , o 269 
durhblum. 252 1biſch. 799 
Be brak oz Gelangherfelfeber, . zins 
soft Gzafz. > 20/20/24 Attent olt3. 
{5 blumen. 1527. Ind anifcheb blumen. Sat 
inbkraut. 636 — pieter. „39t 
Giindwurts. d — 9 
— Baldrian. 72 Jacobs blumen. 1278: 
athengel. 77 — 22 
815 Donderbarr. ·120 454 —— el Lat 
Epffict. 86 hans gute 2e 
of3 B | 632 83 
Grofs 454 * 
Giof — EN ——— ov 2367238 
5 scan 47 Afenhutlin 824 
OR Ken vfarn. 931 Juden docklin ende kirlen. 319 
—— 656 
— Sanikel. dio K Apif ktaut. „293 
Schee 927 Karlen Dittel, © 20 
oder wanner veru⸗ ern kozuel. 924 
ek: * Katzen Muntz. 603 
— — —— 49 Katzenſaghel. 967 
—555 Katzen ſchwantz. 269 
Sundelreb. zis (E10 treublin, 462 
utter Heinrich heee 309 * 446 
erheen. ê 2336 Kern, 394 
— H. — rd © 191 
Là urtz. RAE dì mame 905 
———— — 58 en, — — v —— 
Hals raut. —2* o 180 
uckblat. — Ritten — o 180 
menkuz. 812 Wapper Goſen. 338 
Hharſtrang. E Kleefkraut. 976 
* 485 Klein Donberbart mente. #60 
Partriegel. . ö zoo BRlein fie 7o1 
— Ee © 261 len Ba 460 
Parts gheſpan. “bro Rlein Baur 460 
Pafelnufzbaum. 0223 Klein Ki 786 
rtz. 713 lin Srhelw 7or 
Dalenfuz md Dafenklee ö 44 Kleyn meene * 
—— 2 — Kleyn Voghelkta 
fatlin. * re nkraut, Diar ar 24/25 
40 
— „Oo 126 nd 938 
—— 0 32 —— Kraut. 627 
0243 Hoe 293 
798 ——— 886 
— 977 Roꝛlkraut. 278 
eat “610 Roꝛnroſʒ. 47 
Berts Hans. 6oo Kraenfuß. 524 
5 5 — taufz Balſa 599 
BBepdenſmuck. © 103 er de en 3 
Heyden Plop. 9 37 3 Munt 9 
_ Wepdens Wundkraudt, remelbaum ode 
ent. 2 3 wer 44147 
el. Kunigum Braut, 625 
jgdau _ 25 Hutberb oz 
Hhinmels Gofleird. de urbs. 286 
Bimnmmelſchluſſel. ———— 0261 
hBinnebꝛraemen. iss EE 
Dieffen. 49/50 Achen Enoblauch, 581 
Hirſſenklee. 625 Tang Pkeffer. 0 239 
Bietzung. 98: Harckenbaum. p 3 
_ Bolder odet Bolles. o193 Tattich. 291 
olwurtʒ. 926 Lauch. 193 


Lauender. 918 
Lebbenfijs- 830 
Leber bjumlin, Kad 76. 
eberktzaut. uw 282 
Leſfelkrgit. 361 
— l 498 
— 268 
Leulzbaum. o. 204 
Leul kraut, 446 
Libfarb· roſen. DN 230 
LTindbaſt. 55 | 
Linden 0:220, 
Linlen, © 08 
Witte 1840) 
Lozbeerbaumt, tens d 168: 
theeren, 0166 
Zongercrups. 184 
kh. Anic42/ —* 
Zungenblume. 380 
Linn, 748 Alrmn 493 
Mima miles 
Malbaum. snie aj 
Mankraut. 
Marpendiltel. * 
Marien Goflin, 409 
Mahholder. o 234 
Mabl lieben, 51i 
Maſticxbaum. or 
atten b e miljo 
Matten vlaſch. —8 
Maulbaum. o 199 
Mauibeerbaum. vz 
urkraut, 311 
Maurnkelfer. 462 
Maurauten. 968 
aper. zor’ 
eerwin — 
Meertzwibel. 288 
Megelkr 876 
Megherkraut. 423/979 
Pettterwurt3 … 848 
Melantzan. 328 
MWelonen. 781 
— 
Merkenithen. 4 
Mer hHirlſen. 980 
Merrettich. 394 
Mertzenblumen. 820 
MWertzen 725 
Meußdorn. 177 
ur · Hir 542 
Sensoor, 564 
oglin. 568 
Meußorlin. 546 
fBepblumipn 214 
Meyenkr zor 
IPeperon. 587 
Miltzkraut. 983 
Miſtel. 775 
Mod 380 
Moen. 332 
— 583 
Molʒbeer. © 131 
Mohblumen. zot 
JRofsk 115. 
Motten blumen. 59 
Mutckenkrai 389 
Mundtholts. o 153 
Mmuſtat nuefs. o 165 
FPutherkraut. 915 
Muterwurtz. 82 
Achtfchadt. 318/632 
Naaeget. ega 
Paegelkraut. 5 
d 2 parcite 


he Wad * * ** — 
Hartiſſen Wollin, el ſther kreutern 
a gemeen | 
. * uben. tje 
tree s 8 : d ao — * alkra ne 3 206 
c Sai oter ma techo 32 
eghelin. —— —— Bak do ter schr Dier. EV 
— m Sn 5 ie . * Stechender ‘valmén. pe 1e 
uz. jr zen Guerkraut. prs Stekruben REEL 
Ie k ——— Rue Weplen, 5 5 Btepnhraut. — * 
Sema rd — — Semen. 
e Dee}? nt, zer pen > cj. 
@dermenig. E jd, wine Gutenfchelt, F hae Steintarn. D 863 
Oleander baum, —— 5. Sleininden. 985 
Olebaum. mint Stein negle. 3 
Oliuebaum. jo Steinpalmen, 533/5 36 
entroſt gras. —* a — uldus 
echende Ginſt. 
Dienraur ss rnkraut. eto8 
—— a 35 tichas kraut. ** 
J Stichwurtz —— 
zuelebeer. 2 Storken ſchnabel. aid 
A Papgel. * hblume 
Pappelbaum. doen Steobilboen. vvv ten 232 
Pattinacjen. En — —* ze jp 
Dei D krant, — en SopbeL trio, sit sema: io 
3 wurtz. — 
Beter 8 krant, * — eni — — peerd SO 
maud \ y à 3, | fs 
—— aad In ae Cau — gütbenkraut, — dee } 
raid: nt-kozen, hued — 
keben. Tini 101278 — Ee it ofen. : * 
Pfeffer, En me —* Teſchelkraut. en 
Pieffer kr dein Teuftels. milch. pe 
Plenrinck rant, — Thierlinbaum. 0 pn 
Prerfichaum. 56 Todtern. oa 
Päaunenbaum, — Todt Pellel, 
fkrimnen 8 — Traubenkraut. ze 
Hhenich. 30 @Creublín. . vu 9236 
gannp 3le, 5 Trie ko2ner. KeS : 439 
eerd — oo 1826 
aj tzen. 0469 908 @uuale. nkounu. bi, à 
er 523 Bansaas W 4 EE 
alter. ee ——— 464 
@uendel. s07 386 Dnfer F ne zak 
hin ek —— 
Pufer Prauwen ichuchii 2 0 
——— RA — — ————— pup 
aden thieſtel. : s — 
Barn Len VVE 
pe Ig, ia 
Lheinblumen. * * ° * — dEarn menle, se — 
Geinfarn. 09 RAS aldfarn weiblin. | 
Geil. — o 205 Wald Geigbaert, 369 
Batiche „48/49 ax BD gene 
ot. 239 k 3 En knoblauch. 198 
Bindt au — J——— 363 
—— ⸗ 20 369 - Waldt Gaute cn 
ern. — 380 wabt reb * o 59 
—— 39 Waltro ge TAR 
ri 573 Te 
— —— ——— Waliemthiſtel. —— E 
—7 — Quendel. 310 Wandt. A or 
e Terwe. 3 0199 Want De ' 97/ 9 
—— oan , © 200 zater! t * 68 
— 0 ee 695 zan edet. — 81 
— 476 den WE a TEE 
Bofsmarin. * * — 7— 
Bofsmunts. éor oe n6 Dalens. 5 GE 
—— 968 459 — 
wurtz. 843 439 —— ee E. 
—J— — 935 Wale wegrich. 0e 


DES 


Kegilter der Hoochteutſcher kreutern namen. 


Deberkerlen. o 20 
Wecholtz. 0. 256 
en zalle 
egdorn. © 1239 
_ Weggrafle, 504 
ghedornbeer. Jorg … 
ihernuz. 
— o 5 
inveb. 5 
— rt 0224 
Weifz U 27642 
B ht garten vieü. * 5 
urtz. 085 
Nie — CE esb zalf Bg 
— b F — 
tein * 72 
— Diltel. 0 
ee Beh Diner Den. „398 
Wurtz 77 
Deiſten Mangolt. 299 
Wermuet. 016 
famen 2901 
he bon 069 
Welſche Diſtel. on 
Wellch kirlen. 0200 
Weilch Neſſel. 617 
uſz 6 © 127 
elop Brenders. 679 
j Or 509 
eg o 43 
: che háshe38 
epo 0 159 
5 
wd 


et 426 
27 

mild Wicken. 08 
— plop. 598 
Angelie 850 

dei — 59 
Wild Binghel kraut. 315 
——— Cutumer. 789 
t Feldzwibel. 183 
— bais. 07262 
Wilden garten Daran, ol 
Wilde na algan. « 107 
Vilder -Wrelz. 252/26j 
Wilde Lozffel, 895 
Wild Lauch. 194 
Wildt Molten. "507 
Wildt Muntz. 603 
Wildt Ochſenzung. 684 
Wilder roſen. 0243 
dt Saffran. 37 
Wildt Salben 81 
— — 242 
(de 985 
—— — 273 
Wildt Weinreb. 752 

Wildt Wepdt. 4 
Wide Ziern baum. 0 263 
Winden kraut. 758 
Wifen klee/ o 35 
— eg A21 
, ⸗ 3 L $ 
wol — 583 


Wolfs milck, 42 
Wolfs wurtz. 8322/8253 
ulkrau 662 
Wunderba 836 
Wundkiraus. 473 
Ngrun. 774 

J æ 

7 Um. 395 
_/Zam Angelie. 8so 
Zam blau- — 274 
Zam krau 377 
Brant lat ader milten. 306 
Zamer he 622 
Zamersirnebaunt. o261 
Zamet —— men. 334 
Zapkllikrau 7 
— 703 
ee Wolfs miltk. 430 
dekt 836 
446 
Z 4461447 
Zeitlo olen. 159/561 
Zeina, 777 
186 
Zu —* blat. 777 
Wepblat. 372 
Sun net Hoerlik 0 170 
pngrun,. 774 
Zplſern. © 84 


OV BRIEVE- ENARRATION 


NOMS VVLGAÏRES TANT FRANCOIS, 


PICCARTZ. 


SEE 0 YE VALOVS: DES PLANTES, CONTENVYVES 
BENERGEES TT HERB TER 
© 207 Arrothe. 306 _Baffinets blancs doubles & ſimples 
À —— 124 Arroches e 307 
—— kan Arti — o4 79 
Agripau 861 Baumec 599 
Ago —— Ate de rochers, 863 Bec dn — ſentant le mule. 
erges marines. 96 
358 Apr 517 Bee die Grue, 
Bet) Kurs 197 Afpregoutte menue; 423 Berle 249, * 
196 Aubel. © 224 Bete blanche. 299 
— 198 beſpine. 0234 Beie rouge. 299 
> © 130 Aucfaacques, o 223 Biere, 35 
Alk jie, 8 627 Aueron. 41 Biftorte 360 
} forte. 9 Aueronne. 935 Blanc d'eau. 703 
po S @ 218,0 223 Aulne. oì22,223 Blaucz 647 
— nandier. o 163 Auoine. 40 Bled& Blẽ 27 
5 epen 0207 Aurelle. 8 130 _Bléde — 29 
— —— © 223 Aux. 197 den * 
Aux d ours. 198 —— 
—— 92 B. Bled Serafin get diferences. keb 
945 — 478 * 
ies. 850 Baguena Blette. 301 
Angelicde Norweghen. 850 — ó 120 Bluez. 647 
Anis 88r —— o otBois de S.ean 935 
3 sper Ajpe. 86r 650Bonnet de pele 0199 
Appetits. 14 2* 923 Borra —F 678 
A rbe © 166 e Renàârt. © 31 Bou © 224) 
Arefte-boeuf, e. 32 Barrelersdes Prouenfals. 144 Bouilon blanc mafle: 662 
——* — —— Pd 
Ariſtologe. 720 Bafilicq{fauuage. 595 zt e 
i urfe de Berger ou Pafteur, _ 263 
Armoife. 931 Baffines, $1x Bo rg | 


TABLE DES PLANTES EN FRANGOTS, 


Branche vrfine, o 3 tmier. ós 6 — 
* de cocu. — 669 Cormier ſauuage 0126 —— — | Sa U 
ed * 777 Corne — 524 Galle vo 188 Î 
* ure. 4 _Corneol 416 Gaat aoftie- Dame, 674 
3usloffs fu 9 247 Cornier ‘© 200 Garance, 973 | 
eglolk 689 _Cornier fauuage. ‘osz0ö Garderobbe. „aad ss a 
Winde —— o 32 Corniole. ‘o- 200 Garipolt. Zero 264 É 
20 a k Et . 795 Geneft. 2 0 103 
Couillonisde chien. 213,213, 214, Geneure, 0 256 
216,16 Gentianecroifée, 30 | 
zo andre. 578 
745 Girotfles d'eaue. 7 66 
745 Girolſfles des Dames, 398 
786 —— ui 135 \ 
787 Glat shut 976 
‘o49 Gl epe pua st 
1 —— ou fame baftard, SE 
"394 _Gletre 6 
610 ——— 6 
254 Goude. Gs B 
250 Graine d'efcarlate. 10184 
„254 Grande Scrofu —— 632 
265 Grein de Para Tr 0 GN 
0:38 Gremil, s4t 
979 Grenoille. 8e 
389 _Groifelier. o 239 
L 536 _Groifelles rouges. Ó 236 
Groifelles —— eer o 236 
'o 270 Groffe an 5 
231 Groffe —— CAnglaer, 585 
278 Groflefauge. 656 
674 Guefde. / 426 
267 Gueule de veau. 491 
je Guimalue 799 
Bene noir, © 219 Guiadentier. o 209 
—— 122 Guy. 75 
fi _ 281 Gyrofflées. J 
Enolscampans 67, H, n 
__Eoule. o 185 —— 328 
Errable madre. 0 30,234 Heliebore blanc. 382 
Efchalottes. 192. Hepatig 40,0 282 
Efcharbotz. 706 Herbeà limaliooë 
Efclaire, 927 erbe à puce 523 8 
E s 469 Eeeh. 605 
Efpargoutte. 915 erbe au laict. 448 
El eautre. 38,39 Herbe aux ailletz où ailz. hi 5 
Efpinars. 310 Herbe aux crapaus. 18 
ine aigrett 'o 212 Herbe aux langues. 7 
Eine vinette. o z12 Herbe aux mittes. 664 
{pu 4 erbe —— ze 
Ey dense 377 t x poul 5 84 
Eftoill 423 Herbeou er —8* — Ke 
Eufrafe. 580 Herbe Cr —— ou — Li 
/ » erde 4 
Fin.” 069 | ———— dl 58 A 
© 191 erbe S, Barbe. 8 
go — Eid à 
—* — 473 _Herbeterrible. 
òngné. 927 outen. 75e 
—— & Fenegtey. o 51 
945 * 
2 marin. 478 Hylo 
ten 249 Hylope ‘des guarigues. 
o 
—— maſle & femelle 990 
Figu 0 229 Ee 
If, 
Boin de Bourgoire © 42 Ioné. 
Framboifie o 245 Ionquilles. 
E 843 _Iotre blanche. 
Frefne. * © 127 Ioubarbe des vignes. 
Froument. 27 _ Ioubarbe grande, 
Fueillede Macis. _* ® 165 Tue artetique. 
Fumeterre, * 924 Iuiubi 
Fufin. o:69 1 


TABTEE AD 


L. 
BE — 
J — J——— d’aucuns. 275 
aitues. 291 Laifferon, 283 
—* de Cerf. “o8r 
Eangue de Chien, 685 
Lauende. 518 
‘Laureole 447 
urier. o 166 
—— o 87 
Lentiſe ‚© 113 
-Lierr rr en 
: — terreftre, ; 7307 
ns. ò 168 
B Rin, k 498 
“Éin (auuage. — CE 
_ “Eisblanc 202 
Es d'eftang, #03 
Lis jaulne. a 207 
Lis orengẽ. 202 
Uis ſauuage. 207,208 
Ee ileron. — € 
Liueſche. 854 
* ‘Lunaire petite, 983 
É „úpins, 0 74 
j Lyfimachie rouge, 416 
Mi ee 
3 —S— ou Mande — 
66 
k Magris …: 561 
AMariet 398 
* Mariolain 587 
F Bharibläine’ baftarde, 583 
| Marons. 191 
Marrochemin. 61 
Marrubin. 612 
Marrubin noir. 61 
Maffe de i 113, 114 
Matricaire. 915 
Maulue. 796 
Meliſſe. — 608 
Melze & Meleze. o 263 
E ek 781 
ë € atique, 6o2 
E —* a. — en, 6oc 
E enthe Rom … … boo 
A Miemhe — 603 
1 
* — fauuage. Ë 1 
Meurier. o 227 
Meurier blancq. o 227 
cocoulier. o z18 
Mille grains 272 
Milleguette 0 238 
Mille 48 
Miller. 49,50 
e. 318 
orgeli 545 
oron vi 491 
Mors de diable; 646 
Mouche à miel, 1 
ouche guefpe. 217 
ches. 21 
— 2i6,217 


4 54 
__M Bon àfleurs rouges & blues * 
__Meuftardeou Seneue domeſtiqu 


/ — 
fuguette. o 165 
Mygraines. o 1 5 41 
pane petit commun: 0 149 
Arciffes. 148 
Nalſitor. 254 


ES 
—— rond. 
Naue 
Nets * 

Neſp 

en 
tell 

tn des bledz. 

Niefj 


Noitertes. 
‘ Noix:Noyer. 
Noix mufcade. 
Beau. 


Okil de boeuf, 

Oeilletꝛ. 

Oe lletꝛ Dieu, 
Orlletz d’Inde. 


gnon,. 
Oignon blanc champeftre, 
Ne 


‘Oignon mari 
“Oimeau 
—— 
Oreille d'A 
Oreille d'h 
Oreille de ee ou mbar 


renge. 
Orfengier. 
Oo 


Oicie, morte, 
Or 8 — 


Ofe 
Of de brebis, 


T) Ainde Cocu. 


ainde — 
id * 


Ane melle. 

— ou Bih. 
relle. 

— 

as d'Afne, 
afquettes. 
afferage. 


EN 


affe- velour 
aftel culciué 
aftel age. 


in 
af inade — 
aſtinad es. 

af ure de hamers. 


auot priué, 
auot ſauuage. 
en{ées: 

—* — 


Perc * ‘des Anglois; 
erfolia 
—— 
J Id Afne; 
* enche. 
— 


—* ——— 
etite centoire. 


rge. 5 
—— fauuage de Syrie, 
Ort 


235 
238 
Oo 197 
© 197 
© 211 
903 
47 
o 225 
o 223 
© 127 
J 165 


© 224 
o 224 


939 
409,527 
409 


28 
8 


PLANTES EN FRANCOIS 


Een. Cotton. 165 
4 Pe 955 
—* Eſclere. zot 
Petit —— 695 
Petite Tou 465 
Petite brei * fouris, $46 
tite orti . 618 
ucêdane, Ds 5 
Peuoifne, 830 
— —— 
Pied d alouette. 902 
Pied de corneille, Si4 
Piéd delieu B 44 
Piedd *810 
Pied d'o 307 
Pied de pigzon 804 
pit ie 564 
St 
p. piel grande, 826 
8251 
Pia favuage. ® 151,8 252 
Piffenlit, 2 
iuoine, 
een 0232,233 
—9 
— d'eaue, 369 
Poeuillcufe. 837 
oire BE 
Des Pois, — 6 her 
ere Cices, ó 84 
Ö. 264 
Peïre * 5 Eenoies 0 172 
Poure de Brefil, “Zot 
Poivre * zot 
Xoiure | „ek B 139 
olypode, DE 
me. o 196 
on lie ome 331 
'ommes dorées. 331 
Pommes de Granades. 0 152 
4 opmes de merue jee 791 
‚Póncean. \ \ 338 
oricyrade. * 6c8 
oncytes. o 169 
orreau. 193 
599 
— ſauuage. 598 
cellaine. 47 
— 471 
* vere, KEN Prune. o 265 
Prunier. e 205 
runier acht v dos 
ucellag; 774 
] oale: hoede. 0 153 
Pyment. 273 
Pyrole. 363 
O Istrie — 
968,969 
Qucuede — 568 
Queue de fo 2 
—2 Guille. * 83 
Acine creufes 926 
Raifort 239 
Raifort —* 394 
aiglice. eg Ons 98 
— de — 
Du Rapham 394 Rebbe, 976 
Recliffe commune. ° 8 
e. 8 oge 
ce petit. 403 
Heil. 475 
Reftincle. o 113 
eueil — ade fuiuant le Soleil. 451 


TABLE DES PLANTES 


“TAVOLA 


LR Aglo. © 197 
PN * degliorfi. 


— porro.. 90 
— 


gti 161 
25 

841 
197 

207 
23 
Oo 222,224 

Aloë 45 

Âmarantho gialla. 5 

Amarel — 214 
— — 8 65 

Anet 24 
— 850 
Anguna. 782 
Anarinoe A91 
Ápio_ 861 
Aquifolio, o 184 
quileia. 928 
Aranciara: _ og 
Ariſtologia. AE Ad 
Armertsches · d 207 

Arcen miſia. 93 


sneue fauuagé, 241,25 
‚ Seneuelauunage blanche couchante. 


i 48,49 Seneue domeſtique. 
Ronce. oz a 
R * sen 242,243 
Rot 44 261. 
Rod. Canene. 0.243 Semc 
Ro'ë, de ak ouence. 240 Sermontai 
Rolſes — vares. o 240 Serpentine d'eaue. 
Rofe. ag * 0 243 Serpentine grande. 
Bonn — aquatique. 708Serpolet 
Roher. 0,240 Signet de Salom 
Rofmarín. Sas, —5 mum de Candie, 
Rue de müralle. _ 938 ) 
ue, © 59, Solanum, —— 
Rue ſauuage. 059 ; orbie 
EN Bieke. 
5: Affran „Soucrion, 
—* baſtard & graine de pan: Souly: 
„Souiy d'eaue, 
gnd Foin 0 F „Stoechados. 
‚296 „Surelle. 
* de chanoine. 874 ;Sufcau. 
Sang de Dragon. insgs7 ‚Sufyer 
Sannes Foruncher, 247 Suyn. 
api o 264 
Sapinsttes. 0295 Amaris. 
S:rafine, 720 argon. 
Sarriette. srt arton-R aire, 
Sauinier, o 253 stere 
gef Frânce, 657 he fte * veau · 
dau ols sd al 
Sau SAL Tee delin. sia 
Sil blanche. — 
Scabieu e. F 636 — 
Scordion. 581 Je 
Semola ou Gru, 9 Torncfol 
Seneffon. ‘5e 869 Toute bonne, 
Sensus blanc. mt 


Toute läines 


Atichoen 


fen Ia. 
Afrh: zach 
Affenz 


Affenfo —— 


Atriplice. 
Azaroli, 


B 
ß* gele ro, 


Balme. 


rs — 
Battiſſecula. 
Belladona. 


as. 
Bijetola ſaluatica. 
onde 4. : 
Blatiſoſere. 


241 
4 


EMFRANGOIS. 


Treffle. 
—— odoriferant. 
Tre 


— * 


035 

@ 46 

Oo 225 

454,460,461 
01 


822 


810 Tioefne. 
geo … Frufies d'ceau. 
JAI 4 Tue je ure. 
711  Furbithn 433 
507 - Turons,ou Toten de Languedoc. 65 
wr NS erin. 
„323 ‚ Vanche. 
@ 126  Veluerr 
107 -Verangenes 
3 eralre 
652 rge d'or. 
4156 _ Vermillion. 
$16 uei 
359 eſce. 
o 193 Velce ſauuage. 
o 193 igne. 
0 193 * ſauuage. 
Vignoble. 
o 252 Vaoles des Dames. 
53, oles des mure 
4525453 Violertes herbues. 
ou iolertes de Mars. 
491 _ Violiers blancs & rouges. 
so, iorne, 
ozzo Waude. 
22 
429 Eufe, 
843 Yuraye. 
2e Y uraye faauage, 
7 ingembre. 


F onarit. 


a blanc 
miriehe de Canis: 
Bugzhala. * 


Lr 


— 


— ae 


En add 


— — 


Cauli fiore 295 
Cauole liſcio. 293 
Cauolo mariao. 715 
eci. o 84 
Cedri. o 168 
Cedri Libani. o 259 
— o 258 
Cedron 608 
Eclidonia maggio 927 
Celidonia —— or 
Gentauria maggiore. 870 
enta a. 922 
Centorchi. 544 
Centograna. 506 
ntone. $4 
BEE erook © 272 
Cele o 81 
— paluſtre. 581 
— di Ioue. 579 
Cic ebi. 283 
_ Gieerbita lifcia 284 
Cichoria verru 277 
Cicorea en & — 274 
Cinogloſſa. 685 
Cinquefoglio. 838 
Cipole. —— 
Cieſa. „© zor 
Cito. o 132 
Citroni. 0168 
omer 780 
—— — 789 
Coda di ca 968 
nol. 669 | 
Coliandoio. 859 
—— 737 
5 no. 9990 
rn ſtrello. 8 153 
_ Caenfolida : magie, 3 hed 
Coper riuo 469 
L °, — 
ioli. @ 200 
roftofanária. 869 
relo, 0 256 
ſcuta 512 
pero D. 107 
kc. Diffäcooro. 278 
5 ittamo. Sor 
ragone! — OREN 339 
Deko lini 6 — 110 
ẽ bals. 195 
—— 2485 
676 
827 
Enola n, 676 


Enda rue 


KAſula maggiore. ons, 

— — 
aſia. east 

— * 
Pipe: 473 
ï Faggt. o 191 
_Feginoli. o 69 
Falangio. 6o 
akar. 55 
Fariola. 29 
arro, 49 
8 ua, o 65 
__Faua lupina. 056 
Fauofcello. 701 
AE ii o 66 
* me maſchio. 990 
| „949 
© 229 


TAVOLA 


ourmento. 
— & fragole. 
raflino. 
me 
— Tadiané, 
Fum 
Fu fan no 


GA © 
Galla. 

Ga — 

Garofan 

— Indiano. 


Gentiana minore. 
Ginoce hietto. 


G 

Giglio faluatico. 
Gioglio, 

Gite faluacdes 


aen domeftico. 
Guado faluatico. 
Guiftrico Cambrofee 


— * 


ropio 
— biänco. 


Herba di S 
Hs — del — noftro. 


Hen o 
Ringio. 


Lufquiamo nuouo. 


—— 


* D. Lariaa: 


ITALIAN A. 


ost 
282 
947 
945 
475 


„647 
$61,669 
652 
303 


“27 
843 


1 

427.0 172 
603 

301 

o 256 


Latifuoli. 284 
La LO. e 166 
ecini. o 185 
entiſco. © 113 
Linaria. 49 
Lino. 49 
Life. 272 
Loglio. AR 44 
| — * Magi Arabie ‘985 
Ì * 974 
752 
— coronaria. 409 
Lyſima machia 416 
Acerone. 86 
tss à. es 
al ua. 
aluauifchio. p zoe 
Mandole. o 163 
argarit 5641 


kk kl —— 
arzo olo. 


atric 
azza pn Galie 
azza —— 


277 
bied 
in hek, 113114 
lagra Be 
ee orogne o 180 
52 
—5 Trifoglio Cavallino 048 
eliſſa. 608 
ze one. , 781 
—— efpa. : „604 
— — 6003 
cc 313 
Mi roor et baftarda. J 
Meh od2t 
Mg „49,50 
ree ne >is 542 
eoa mascotte 
Mocho.. 9 80.085 
Moro. „© 217 
Morfus gallinæ. 544 
Mortella. o 149 
Mattar 241 
Myrto minore. © 149 
JApello. 82 
apo. 238 
Narciffo. 148.140, ord 
Nat tort faluatico. 
Nafturtio * 
Nauoni, Naponi. TP ed 
Nefpoli. „al 
iella, Mier 
Nipotella montana. «r „607 
oct, 2 ì 
Noci mofcade. @, 165 
Gehiodi Boue — 
Olea 44 
jua. o 157 
Oliuella, 447 
Gene faluatico, ols7 
o 221 
— bianco. 583 
rcica morte. 615 
Ortica volgare. 617 
Zo. … „32 
Orzo faluatico. * 41,43 
) Alma. o 270 
Panico. 5253 
Papauero cornuto, 332 


Papaucro o domeftico. 
e 


— — roffo, 


— 

aſtinaca domeſtica. 
Paſti naca ſaluatica. 
uarina. 


— Perfiand, 
epo aquatico. 

ere. 

erfogliata, 

erlaro, 

l erfiche. 


etranciani. 
etrofelin0, 


erro. 
Pie coruino. 


Viſſo di can. 

n aletto. 

Piſta 

Pitachio —— 
pies 

Plange aquatica 


Platan 
Plano: aquatice, 
Polypodio. 


omi. 
Po: mo bre 


rimo fiore. 
Gn, 
runi faluarici, 
Palio. 


—J— 
— 


Qu 
À Querciuola, 
3 ri R. 


R * zolo. — 


TAVOLA ITALIANA 


338 
325 
311 
866 
883 
544 
307 
564 
210 
Oo 172 
Slee, 
® 196 
8 


© 218 
ov 193 


Spies gentil 
3. Spinacci 


Rofe faluatice &e canine. 
a ——— coronario. 


Roig @anino. 
Rucheta. 
utd. 
Rutafaluatica, 
S. 


Alice, 
N — 
Salcio. 
Saluid maggiore: 


Saluia — 
— 
eigne. 
Sanniciold, 
— 


olie maggiore, 


— ei-. 

cabio 

' —— picciola. 
hiarta. 

' cfofolaria, 


emenzind, 

Semola, 

‘ empervio maggiore, 
—— minore. 
enape. 

—— 

—— 

eferbite Cripini. 
Sferro cauallo. 

5 


ienie, di Candia. 
oda. 


Speronella. 
Spigo,Spigonatdì. 


Sprone di cauallieri, gor 
Squinachum. 115 
Stancha cauallo. $22 
stechade. 516 
Stella herba. 524 
— ne faluatica. $25 
\ e 180 
afia EN. o 205 
T, 


Viluchio — 
Viluchio 


Vióla porporea. 
Viſchio. 


Vucella. 
Vimbilico di Venere. 
Vnghiacauallina, 
——— di Maghi 


vur ld 


Zaan —ES 
ole. 


Zigga (aluatica: 


TABL:A DE.L@S NOMBRES 
CASTELLANOS Y ALGVNOS 


PORTYGVESES 


Broios. o 96. Batata, 791 —— 838 


4broyos. 706 Behordo. 113 Cint 486 
— Abrollos. 706, Betonica. 629. — © 256 
R Acâfrano, 170 Bien granada. 272, 3 8 © 205 
A carreador de, ; Biftorta. 360. 0 172 
fuefio. 319; Bledas 299 Bledòs. zor Clauildeefpecia, 527 
gofeifo. o 209; Bobas. 423 auo de eſpecia. 527 
Autenas amari- B o s4 Chino di efpecia. © 172 
182, 269- Coaialicheyerua, 
_ Adelfa. 4431 Ben — 678 Cocihelos. 469 
Agrelles. 358 —* 678. Còdadicauallo. 6 
* Aleh — 841Borra ve 678. Cogombrillosamargos. 785,0 62 
lazor & femientede papegayos. o21 Bre 301, Cogombro. 789 
7 593 Bulbo! bono paracomer, 184 Colhes. Et O8 
rroyos. s96 Burhelaga. o 252 Colleron, 482 
4 Albans —— dins SYS C. Coloquintida. 787 
Aldbardin. 122 Abeza — — 491, Comino. 905 
Alecamo blanco. © 224i Cabecue 643 —— EEDE 
à 9445 Cafelale. fi ik Cornica “Òirs 
772: Calamento. É Corniz * —— 
884 Camarinhera. 0 zen Cona de Rey. ITO 
515 Capanilla. 1 made > 
0.73; Camotes. Zi Cóyoni de perzo: 2125213,214 
© ed Campanilla, — ulant dre 0859 
oïzt, Canaheia. 64 Cufcuta. 14 
„ae: Canaheia. D. — 
40 horia. Et uey 0 32 
His Canahoria blanca. Dosen ht gheen 
47,993 Candeleia, * Dinerari — Dj 
5 e 163: Cane 5 B 175: 1 camo. BOE DE 
anoet Ih 424 Gani or @ 49 Dormi — —— 
„e 218 Can nemo dömiefticos” ollenry 244 Dt — marina· — 
— — — DP on 
oques. 207 C las; EIO en — gee 
Aluerchigas. © 207 Cantueſſo. Eens Lr DE 6 “219 
‚_Amorde Hortulano. 976 Carbalade. — Eloendra. °° 443 
myos. onetekan- Gôt / weer 0245 Endiuia — 
Amotes. 791 — 9 _Cargaldea. © 245 Enebro. "00256 
— * — eon: © 244 Eneleo. — 
— — 205 — — — ein © 74 
quecrefksen as piedras, —— ardo. edn: 4 zin: 
_ Maced: A Cardo motto. A, a48 gamba Arbus: 
Je — * Cardo penteadors — 
Je Bel paradyfo. — 1530 Cardopino SED os E 
Ardiueja. o 14e Galca. er ORIS — Rio: 
ä Ariftoloquia. 72 Caffiafitola. Te (p arto 
Armotes. 8* ebolla. ——— pigada 
Acmuelles. 10306 Eebollaalbarrana: — —— dn 
_Arrozo — 48,49 Gebollina — — a. 
— ilia. sbroihsd 2 — ——— 
076 Saad Ë geeneen 
* rea. RE —* —— Eten > 
Anca, Auena. 40 Centeno. 31 — 
Ayoporruno. Sequq e·· pa. ‚ __Efülamayor 
* — NEE Cephaglioni. on 3 — 
——— 9184 —— 
30 reſo ſy lueſtre. 
ncuiro⸗ Cergacos. el * 9 
458 Etuada. 
7 Chamædteos. * oJ Fafiolos, Faua brauas 
5 — de las Indi a. jer Ts8d Fiya, 
hantage „373 Feldetierr 0 
e uia. 866 Fenichodeporco. 
nen Deka de — Chin: as 8 75 ueradelenferno; 
ante — 18 Frailillos. — 
—— 664 PEEN Fralno, 
aaduss nehE … Cires — 241 Funcho. 


TABLA DELOS 


G. 
> A marfa, 
Gamones & Gamonites. 
S. 


12,124 
Garauancill o’gr 
Gatriglio cafto o 161 

atilhos. d 32 
Gengiure. 99 
Gentiana. 378 
Gieft. ‘0 104 

te. 700 
Gilbarbera. 277 
Gioul catemer 342, 
Gordolobo. 662 
Grama & Gramenha. 421,22, 
Granada. © ISZ, 
Granza, 973 
Grauangos. 0 84 
‘Guiabelha. 524 
Guyndas delas Indias. 
pete o 183 
Hafa. o 191 
Hauas. ‚0,65 
dele “996 
Herba Baueſa. 455 
— a Rio, 703 
0229 

En 945, 
Häimbtesmos 5 752, 
Hor rtiga. } 617, 

orti a muerte, É 615, 
Ee 
J anes. a 7ór 
Aluncaauellanada. 107 
Iunca Cheyrofa. 4 

uncia oleroſa. RE 
Turco. —— 
Iunco amacordaco —— 
Junqu * ide Salamanes, BE 
onquillo 157 
sere blancos. 153 
7 
or 3 
349 
©0253 
o 166 
“© .166 
—— 
rn 
crezna marina, 
ug. iT tat 
—— Ge — — 
—— 
— —“ le — * En 
7d 
8* 
—— * 
Lirio. — 
Lirio amarillo, 
Lirio blanco. 


——— 


Turquefco. 


* zap 
— 27 
, 318, 
549, 
— 
Nee faluage. * ze 
Napello. * * en 
eNaranzas. 


Narciffo. — so 
— 475993) 


Is 0) 


rad bli’ 
0 165, 
"_132,133, 


Noe Mofcades. 


Note — fi 
Nozilicha mai & minor: “174,17 5 

ez deefpec! … © 165 
Nuezabla Ben: EL CAE 


To de Buey. 5 En 939 
Jiao. RES it 
lmò. “e-22r 


— — 
Been * matto, °°“: sog 
Ortjasde monies — 
„silk! Ct ' 2 
Ottigafaluage. k 244 


Ktnol 


Almera. "ore 270 
_Palo nulla, Pe 
alo ſancto. Oi 

Panicó. — si EENS 
Panize — — 
Para 


20. 

aradella. 34 
fel. 426 Patel — 2 
aftinagues: „866 
ilho. tovorm ob zorbs be 
conia. „836 
De li. ‚sis 441 
* „srinrodlA * EE 


Pete L re — 8 


NOMBRES CASTELLANOS, 


E har belen 
rumgua. 


pe 
o 


xegos. 
hafiolos. 

co de cigoña. 
code Gr 


ede —— 
mien 

—* aquatica. 
nil olorofd. 


negro. 
blheyra° 
iorno. 
— 


— 


Preſera. 


uerro. 
Puerro cabecudo. 
Puerro faluage. 


Veiro, 


Rofimarintho. 
Rouia. 
— 


Rud Galuage, 
Abia 
uco. 


ce, 
Sal a 
Salúi 


Scoba hedionda, 
Scobas. 


Scorfonero. 


Siidettese ene „ESI, 

Semiente de papâgaros. 

Sépillo. 
R 


ira. 


Soldáhella. 
Sórmbrereias «°£ 24 
Sorba. 


Spelta. 


Squile menort. 
pag mayor 
últan zambac; 


Setùas. 
Sieinpreviua mayor. 
G 


TABLA DELOS NOMBRES CASTELLANOS. 


Ws Verdezilla, 743 
Ei . © 252 Verdolagas. 471 
ek ink 439 Veſerra rn 491 
o 220 Vexiga 2 319 
Tomi falfero . | $og Vezina de Rios. 377  Videnerrngd: 
1 58 Violeta. 23 
— ‘Gog Violetas am —— 405 
tn „11 Violetas blanc 405 
bol. ó 35 Vugle —— 696 
Tiebol de pr o 36 Vnacrefpa. 0 239 
Eros, rea — o 46 97 
27 X. 
— 209 Agaco. 0 143 
‘Turmera. D 137 Kaguarga. o I4l 
Vv. Xara-eftepa. © 133 
ee 469 Xa — arguna. — 
Vayas. o 166 Xaro o 141 
— bre blanco; 382 Y. 
Veleim 328 Edera. 231 
— 328 Yedraca 738 
Verbena. 634. Yeruadelos — ——— 717 
Verga ie 715 Yerua B lefte. 382 
dn 315 YLerua 812 Z 
‚_ Verdegambre blan co. 382 Yerua — T Lania. 44 
Verdegambre negro. 827 Yeruacana. 269 Zorgarona. 523 


Cable oft ſuches names off Herbes 


vſed in Engelland / conteyned in 
En this Derball. 


Bretock tree. o Birchetree, 222 Calâmíint, 607 
Adders tonghe, —* ee ot coos Calkes note, A91 
35 ej * 455 Camoche, 032 
Agrimonie. 841 petche. 85 Camomple. 237 
e 848 Black berrpe burenë. 5 245 Cap * 
© 222/224 iede 827 Carſmirthe. 9 
* Cherie. „678 Caruwepes. . 
© 222/224 Bla cheal o 204 Cattigmpnte. 603 
006 late hozefunde. 613 Cattps faple. HES 3 
oi63 lake Popler tree. "© 225 Cedzetree, o 259 
881 Bleſſed ebiftel, o17 Eelondine. 927 
85o Blew Belles, “402 Celpfícala, 775 
o 196 Bieuw Bottell. 647 Cento. 486 
0 4 Hlèuwwolf bane. - 824 Cerff. 204 
o127 light. 45 Ceterache, _ 983 
o 225 Wlodftrange. s26 Caltétree, © 161 
845 —* bꝛowint. as: Chernel, 886 
89 Bock wheate⸗ 0,73 Eheftriuts tree, © 191 
o 89 Baan. 678 China 75 
— je: „976 Cirerbita. 
791 — o 245 Cicthe. — 084 
32 Biant korne 45 Cicheling ofbzedejdealon, co 79 
45 —— 0243 Cíichoype. ke 
33 Bereret © 243 Cinquefolpethegreather,. … 8 
4 32 Bramer. — © 245 Cípzes, 3 ‚o 256 
“393 Meme ende Brolbene; o to3 Citrontre, _ © 168 
Bioune wurte, — — 658 
“6 63 Wuckrbeanes, 039 Clau 0 35 
o zi Wuckhorne: $29 Clot î 695 
813 Bucwhat. 547. Eitiercberid o 204 
© 166 * es bearde. 650 € 5 be 
nt ORS ugle. $60 4 iwpe. 72 
06 — 679 203 
© 19 thoyne. LI nang nae ket 
“0 42 Burnet. st. 576 Butter / urre ait 
„826 Mpnd weed 738 ————— 696 
ee J— Kn Esiumbine. 
—— 203 Comfrep, 89. 
His 55 Ks Canioke oz Kedloke. 236 Comijn. —* 


dr alale AGF (rl ee ACE Wia aard, 


Common tintifolij. 838 Flowe gentil 3 


ere Lpeoreg. o93 Hloregione, oa D * eee: ugbe, 2 
von JUapden ear. 986 Siou Deuce Flour he Lpte. 3 beadet Titte. o 24 
Sommen Melilot. o 49 752 
nmon wormewood. 916 —2 o —* ——— 612 
— zea wonwood. oet Franche, 978 Bozeltrange. 955 
Cognationg. $27 Franche lage. 657 in 33% 
ed 0 200 Freníchdiptamner, 592 Womed clauer, © 42 
to 795 enſch lauender. 5160 Hoꝛle floure. 
— 565 Bea erat 587 Borfehou 695 
Cowe Wieate, 47 rench Mercur 313 hoꝛſe mynte. 603 
Cowellpppe, 669 Seen — siz Boꝛle taile. 968 
Cranes bril. 8o6 * ij or Fumeterre. Hoꝛſe tonge. 57 
Croefgot. « 812 Ficus? nit. or Bowndesberre, En 
Croſwort. 979 ar Agere gratie. 558 Doulelikie, 454 
Crowfoote, 52 G. Hyſi 23 
Cucumbzes, 780 “Arden clauer. 
Curlide Monte. 999 Gardyn Creſſys. 4 — irr the bege. 627 
e oe Gartjke. 692 
Aels tre, o 270 Geldenfloure. én ai bale hoan. 37 
Darnel, 44 Gelouers. 527 Indien Golden Sonne, 700 
apſie. 561 Gelyflours. 2 2.3 » 483 
Dead Netell. 615 enger, 95 _S.Fohuswozte, 483 
ent de Lyon. 278 Gentiane. 378 Jolephs floure. óso 
Derle oft Firre tree, _ ©264 Germander, 578 Ztalian fiche, o ó4 
Dewels bitt. 64 addon. ui. 731 
ieweed. Oo 103 Goates bearde. — Junipertre. o 256 
— 943 Goateg ue. o 
Diet ‚393 Boelhaerte. ais Kea er 
Dobbelold cuppe, “83 Goldappel. 331 AN Keale, é B 
Doble Gilloters \ 927 Goldffoure. zoo duron Beanes. ® 69 
ijn Gold otter. F 569 Kippernutz. 90% 
Dod yi⸗BGooſeberrye. © 239 Knot gralle. $o4 
vorches unghe. 685 Goofefoote, ‚307 Huehull, 277 
Doses Canois. — Gourbde. - —— 786 Kuechulme. 777 
Dauùle tonge, Grapetre. 5 
Danclfaete. bj Gras, — Adies mantell. — 
Douch Mezzereon. Gꝛalſſe kozne. 3 hon etree. © 263 
Dragon wurte. Gt Graut. 35 be Di 
Dꝛauich o2 Wilde Dteg. 42 Great Burre paf A Z aurel * 166 
Dꝛiabel oſtaert. 255 * Centorpe. o Hauriel, - ‘Zil 
gurime cat, o 284 Greatdirhwede, s44 … Hedderfelo, gis 
319. Bicate papie —— EE BM — 
Duarte “Jin 239 Great Moꝛelle. 39 Hentilled, 
427 Great @orguet. _ 243 Helfer Burre. 
zeatfage. —— 656 Tettes. 
Een 908 Great Sanikel, Sto Leuerwurt. 
a peaſe. o8:t Gꝛomell. * 542 Liban Cedze tree. 
© 185 Gꝛounde pine. * 465 Limontre. 
193 Gyounfel. 269 —— 
— Lg 6 Simme fuccop.  < 277 Litel Ppatr 
——— 221 arb 9. ———— en — 
liſch Mercuri 3 orutree 
* ids 2 ie ©2232 Fl osbalakes ol elekt > —— 
ed. s foote. 
-pebzicht. N ie Ba —5* tunge. 98 Horfiegclaw, 
* dartys eale. à 226 Hoen ge. give 
EE Sia: * „83 gek tree, — * oue im ple Panceg 
ellin —— aard — 8 
Rote Vas. Ri & Dauet grafie. E — —— | 
* Beads two gente, 
„245 nn — aug e 
est Hellebor, f met be bor 
DE em male, 1 990 err 
A dn * ——— 3 ‘stadten 
Ferne „292 en e 
* Water Perne. pe Bn 
— WB 
e. 
iele Pigella, * be Erifaite. 
—— 0 229 Herbe truelaone. 
* o ug Dier Gobert.” — 
Ela 498 Ding. hs 
Fliebane. — 42 Sn 
lede. 523 Dolp, 


e. ————— —* hache. — 


Et Ee 


Marſche. 861 Pellit ofSparne. 848 
Iarfchje 1Patu 799 re sr of the wal, 311 
en 701 $90 
o 3 Dep — $go/o 2 
o264 Peonep. 830 
geren lurte bro Pe — © 172 
o 234 Perc — 
Jpapdes here. Per — 
dedeler — — or gardẽ —— bo 
Mede wite ot geene. 865 Der 
5 eige * * 
— 318 
o 4 Petie Janick. s 
clans. Petp Spurg 439 
B ze 5. Peters wazte, 485 
eglin. he —— o 3 
7 Dich © 264 
_Shiotechicktucebe. 5 5 Pir * 549 
Milck lentill. sor — bles nedle. 807 
wurt. 502 o 26 
[ter flowers, 416 Dink 534 
et. 49/50 Pitcher en Feltikeg. — ús 
Leali” 775 Planer 232 
662 Blnacapne, 37 
— 98 — o 232 
— 318 © 205 
o zl Bonbiug — 590 
| Shop Polepe Polp. 572 
Oemar © —* Pom Oranat eer, o 152 
8 —— 863 Pople © 225 
632 —— 471 
RT 564 Potades. 791 
s — 460 Poure otes. 42 
óufe taple, s26 Pꝛrick madam, 360 
* En orte. 931 — 669 
erey tree. o 227 OT 
JBullen. 662 Puliol Kopall. 590 
Mulleyne themale, 662 Purple Diolet, 24 
Selen R, L De oek: - ke 
en. " 49/50 ne Dhourgeé: 432 
edge o a, 
JWprt tree 149 Pinte tree. o 130 
Quychgras. 20/21 
N Ger — Â, 
ded gtr, EE en 239 
Gaddpiche. 239 
peel zh Bameling. 198 
Pichtíchade. F 318 —— foote. 813 
Noli me tangere. 789 Balpis. 0 245 
blede” ou Hedde betis. 29 
0 Bedde je goofdberieg, © 236 
Oste, 966. Beb w 338 
JOeten/Etes. 40 pi — Safe. un 
@ke of 4 lem. 272 Ú 43/49 = 
ne. —— Boen berries. or” 
__ @ketreë. o:8s Kibbe wozte. 375 
Oleander. 443 Bibes. o 23 
Oliue tree. 0 157 t © 48 
Oneberrie. 325 KLocquette. 242 
186 fe bape 443 
a o23$ Kolſecampion. 409 
Oꝛelippe. 670 Koſemarp 31 
@rengetree, o 169 Goleroote, 
590 Boletree, - des 
583 Kong tlauer. o44 
__ @zpijne. 473 Bu. … 59 
Ozeage. — 306 Buning. 547 
5 6 Bufches. 118 
Ore bele. 2 
prach. 336 692 
__& Panitk, 52/53 Aan 476 
Pances. 726 SE * — 810 
* B Ps) — —— 627 
Widdel o 76 — LI 
De o 153 Wint er Sauerp. zn. 


FALI 


—8 ter Ya 


4 aard dje 


Koraal Gaf" 


Sauin tree, 


Scabius, 

Stiatita Creſſys. 
Scoꝛpioen graſſe. 
Scorpions tapie. 


* erie. 

* rene. 
Zerpents tonghe. 
Setfople. 
Setterworte. 
Sewal. 

Dil Hontapu. 
Silicktr 

Siluer une. 
Sier 


* al el ine, 
Sie allag 
ae gare, 
— 
Sung dive: 
Smal wien herbe 
vagan 


Soth ernwuod 
Douw biede, ° 


pe à opu grate 
Squinanthum. 
Stauis oker. 
— ad 
— 


— 


Suscete williaens: 
wine Creſſis. 
{ 

5 ard 

Tanſij. 
rf 

Ergert 
Therowate, 

Thieltel. 
hen 
eg : 
Creſſys. 
Eelt clâuêr, 


@roll floubers. 
Turckiſch wijeate. 
epe. 


Tutlſan. 
Tyme of Candie. 
V. 

de 

Venus hapre, 
Verbeyne. 

iolet. 

Vipers Bugloſſe. 
Vpude. 


W. 


Gale ACE f. Y 
Na EEEN 


820 
so/55/5% 
235 


— 
Ken 


309 


Anr 
oe 
⸗ 


4 
43/44 
2 


—* nn weet te, 
White Betis, 299 
White Endiue. Î 281 
White garden Poppie. 334 
Wijite Bilouer. 405 
White Popler. Oo 224 

bite * 775 
ild Baſi 995 
Wild — Salfron. o 16 
ild Carot. 883 
Wild Cíichorpe 274 
Wild Fiche o 58 

Dild Area 97/93 

Wild Marygolde. 652 
Merctur 315 
Wild Purcelayn. 71 
Wild Gampron. 40 
Wiid redde píe. 338 
ilo Gocquett 244 
ilb Det 247 
Wild Tani 841 
ild Turnepe. 236 
Wild winter Creſſes. 247 
Wilde BSeanen. © 65 
Wide — 684 
Wild 745 
Wilde etorches fpurre, 902 
Wilde Creſſis o2 Creſſys. 265 
Wilde Cicheling. 80 
White Crowkodte. o 41 
Wilde flagges. 83 
Wilde Ba: —— Galinga, 107 
Wilde Ger er. 577 
Wilde Hop ppe ses. 745 
Wilde lelie, 194 
ith Lilp. 202 
Wilde Margerome. 583 
Wilde Ppnte, 3 
Wilde ozrage. 301/307 
Wi He pealon, ° 79 
Mie Pzick madam. 


wilen 


05 
Wilde Spirteng Cucumber, 85 
Wilde Dy 429 
Ditte (weete ballocke, 202 
Dilde Tyme. 507 
Wilde vine. 745 
Wilde wine. 748 
Wilow herbe. 417 
— re. © 159 
738 
bite gen roate, 857 
Withe water Lelie. 703 
wr bp © 159 
Wod Saa. 581 
Wod ſour. © 38 
be, 426 
lks CI © 281 
Woodwaren. o 193 
Woꝛd binde. 769 
Wooꝛte. 35 
Moꝛtelberrie e 131 
Woꝛwood gentle, 9u 
Wpnter 319 
Wytewurt. 775 


Arrowe. ' ou 
Pellout water Lelie. 703 
Pellow Gomepne Camomil. 


8 {low wolfes bapue 
Jewtree. 

uie. 

P 


731 
urap. 

ap 2 +4 
agibloterg. 537 
£ pe ——— 480 

ea 20 ke oz 
Zea mole, ‚© ze 
* urcelapne. 478 
onerage oà ZOET, 3 


Tieue Leter ghy ſult weten dat ín deſe voorgaende Tatele 


DE o ſtaende Voor eenich ghetal /beteeckent bet. __ 
8 „tweede deel Des Cruyderboecks. —— 


244 


Regilter olt Tafel des Cruyderboecks 


vande crachten ende werckinghen der cruyden: ſoo 
va erſte als tweede deel / vergadert 
door M. Merten Euerart. 


an het ect 


gheneſen: int eertt 
Beel, fol. 425. 456. ti 
719.757, Int 2. 


> Chter-Derms se 


3 —— wijn F bi ah beel 


el. 764, 


gghebꝛeken. 
Aders gehoste be pine ber: 


nt 1.Deel,688 
Aders hin inderlick. in 1.deel.434 
oft mond 


Alders lochtgaten 


Deel. 35. 
— der erde 
î emaecken. t 


Salas tete 8* 16. 
o. int ꝛ deel.t45. 
atnees Ene Aupten, nt: 


Beel. 45 
Aders berijeerdepbt helpen. 
int 1, deel 635, 
Eee bier brouwen, 


tr. deél, 

203,236,298,776, 782, 7858, int 
2, deel. 5.22, 

ches plecken ende blecken 


782.799. 800. 836. 854.930, int 


8 
RRD 


‚Deel.g 
enlichts rimpels berdepuen, 
nt: Deel.203,6 
eñ qua⸗ 
Dezeerichepdt gheneſen. int 
1 de 203.954, int 2,Deel,129, 
150.182, 230, 
anche preeen beramen. 
93e240,298,397,3420 
930.954, int 2, Deel,47 85.119, 
FT, 
Aeniehts blecken bander Son 
ne gecomen, berdepuen, int 
_r.Beel.g — 


enautheut Orthopnza 
Eeen is / alfmen —* 
dan met / 
helpen, Deel,27 2,609, 
“616,676, aes ï 3 1207357583. 
763 ora je 9269 2, Dee eel, 

=179,181,256, 
Afthmagez 


— int :, deel,93. 


616 677.856, S 


helpen. int 

” Deel, 189, * 62646314723, 
ki 762,770,869.904, 

wa den 952.953 956,5C1:987, 

166,230,267,268, 

hen, íntr, 


—F * 


deel. 764. int ꝛ. deel. 99. 267. 
Aelſem foet ende welrieckende 
maecken. íntr.deel,r89.356. 
RE end int 2, dee l. IIA, 


69,1 
Aeftemns lancsterbspuen. int 
eel‚42 2.93. 850. int 2. deel. 


aen —— maecké. 
74e 
menens berftophthept berdtps 
uen. íntr,dee 585, 606, 
63 nde —— 2.253. 


eel. i2 
lei —2 —— 
eel. 76. 984. 
Alem bit goede teghen beel 
ghebreecken. int:.Ddeel,762. 
Amandel — ee maec⸗ 
ken. deel. 8 


int r, 


uen. 


helen int r.beel 355. fntz. 
— die heet zijn ie 
eecken. ttr. deel.z5 
aeta Die heet singer 
neft int 1.Deel.292.383.545 

int 2. Deel.1 54. 

Apoſtumatien Bie heet eñ cho: 
lerijck de * verldeten. 
int 1. 

Apoftumarten ie hettsijndoen 
ſc — eerennruen int 


—— die eet Eene 
156 


—— ie eerd berich 
zijn berdrvuen int. r.Beel.r 26. 
——— ende 5 ages 
Steatomata 7 t ghene⸗ 
ſen. | ei 


tz, Apoftumatien mt datk 


ende ghelwillen 
ende wtwendith 
int r.deel.498. 


pe dte 
rr 


mice —— oemt / gheneſen ine 


1, Deel. 47 
Apöttuniants op theoft Die faci: 
te zijn Melic erides — 
— int deel 
Apoſtii ——— 
— —— int 1 
266, 
Apoſtumatien ontrent den 09: 
da ——— int 1deel zi7. 


htt ende ſweeringen 
it 1 


Apoſtumatien ende heet bte tee: 
—— bander kele geiten. 
— ki 375-6428355. tz. 


5 — ee ghe 


gel. 375 
Apoſtum ** 
— [ner Deels: 299. 
Apoſtunia 
brit Hi 
deel rer. 
— —— vrouwẽ be op: 
(ten ghen Ínt 1. pent 126; 
———— er doen 
— verdryuen int 
reel 407.80 
Ap ——— “oant Moeder 
verſoeten. int deel 799 


HE deel.799- int z. 


- — ‘bande 


Shemach 
te gheneſen. _ fnt1. Deel’ 126. 
203.269, 

Apoltu⸗ 


Tafel bar EEP APEN API Mara € CP) 57 * — 
hedde dh eddie 


Apoſtumatien Banden funda: 
— ———— int 1. deel 93. 


——— * voeten ge⸗ 
neſen rdeel. z29. 
——— vande Pete Boen 
— int r.deel-297.853. 


859. Deel.75. 
atpattuimarien vande * ge⸗ 
neſen deel 849. 
—** — oft maec⸗ 
8 


int ꝛ deel· 5.104.173. 
— goet tegh beel * 
breeck 


nt: 
— — wijn goet tegen 
ghebreken. int: deel. 763. 


Aden Ben gebreecken der 
brouwen —F „Deel. 82. 93. 
te ee 2.Dee 
Baert Doen — ende [nel 
boos — int.1.deel.93 5. 
266 
Baeris J — EE Kopna 
eletten 
25edroefde —— — int 
1. deel · 50. 594. 609. 677. int 2 
deel. tor· 214. 
en opec nende int r. 


zeemans —— ban vleeſch 


int i deel. 93. 855. 


— * inhaem ghebro⸗ 
ken wt do en gan: ine. — 


lige gest worpen. 


ni 


wide doo⸗ 


voetẽ ſchaede⸗ 
Wijck — meene 1 Beel.443. 
2Beetten ta 


zelfemen 
sa. “int — 23 
van alle £ 


enijnighe die⸗ 
en gemeten int i⸗ —— 126. 


194.197. 202. 203 . 276, 301. 327. 
: —— A21. 43. 504 506, 


„892. 
met bier boeten lichter 
sti oft Rekent van — 


sos. 577-582.584. bin 592. Eat 
599. 606.630:635.677. 683. 6 
712.767. J— 
884. 886-897. 904.907:909. 918. 
tk ai ae —9— 958. 974. 983. 
eel.12.17.25. 29 

en Cn PE * 209,218, 229. 

„239.252.256.265. 

Beten ban alle wilde/ berwoede 
ende ralende Dieven ghenefen. 
Ur — 853.855. int 2. 


een of teken ban Aderllan⸗ 
— tnt 1. Beel. zo. 

18 EE 488. $06. 550.651. 
* int 2. Deel 44. 

— Gekévan Alpis-Lanz 
ghen gheneſen. _ ínt:.deel. 


744 7 

Beren oft ſteken vã Bien / Wel⸗ 
pen ende Hoꝛſelen beletten.int 

‚Deet 797.799. 

Beten oft ſtekẽ bande Cerattes 
oft oe ee Paterlange 
ghe rt deel· 200. 

Bn! ban 1 Oulle honden gene: 
fen. ínc:.deel. on — 397. 
635 —* 767.849. 8 

Deel. 61. 85. Len ka, 150, 


— Bonten. fnt 1. Deel. 
25,30.92.18 5.186.374 601.609: 
Hi Es * 780. int 2. deel. 


zoeen hann Loof vorſch gez 

tnt 1-Deel-562. 

—* — Menlchen genen 
Ht .Beel.799. It 2. Deel.83 


akten ban Paterlanghen gez 


nelen. int :. Deel. 103.240,297, 
746-753-850.975. intz. Deel. 
85.97.195-257. : 
Heten oft keken van Scorpioe⸗ 
nen. ínt 1. deel 38.60. 92.95. 
108 245. 275. 285. 290. 302. 315 . 
317.350. 408. 410. 441. 446. 588. 
594. 609.666. x 55.902. int 2. 
in 5, — 148 166. 230.235. 


inder. 

sne „Beel.z5o. En zen — j8 
Beten oft fe 

nelen. int: ar 82.92.95 F 

189.194. 202. 203 . 243 . 276.550. 


8 


84. 849.850.856.865.867-904 
935-946: 953-953 974-993:987. 
imtz. Deel. 12.17.2937: 59-74 
1418. 125. 162. 171.173. EE 


„_2$7.265.267, 
Weten oft ſtek fenijnighe 
Spimnen — ine 1.Deel. 


0.92.9 $s 197330 55-489: 609, 
* 797.897. pede we 975 


int z.Deel. 11 5.229.230. 

Weten oft ſteken vã abetptekel 
de Spinnen Phalangien gez 
bar jd eit Beel — 

9:825.882, int 2.Deel 148. 2 

—* vande — — an 

int 2.deel. 230. 

Beten oft ſtelen vande Zee: 
draeck genefen. int r.Deel.so4. 

Beten oft Keken bande zee· Pa⸗ 
ſti derde ẽ— Peetermãnekens 
ghen int 1.Deël.656 


sean ijn goet egen veel 


Wenen —A—n— int 1 Deel. az. 
296,490.606.759.761.763. 799. 


Beuen eñ fchudden bá Coꝛtſen 
—— int Deel 103. 394 
21 521.714.7 32.762. 
int 2. deel. r25173. 
179.267» — 
Beuen ende ſchudden vande 
5 DEE int «Deel. 
Bien ak * houdẽ / ende ander 
rbp do comẽ int 1.Deel.s2 
Wier berouwen. _ intr-Deel.ss 
Bullapẽs lut —— int :. 
De 3: 


100, 103. 109 135-171» 
185. et za 213. 233-235. 34de 
245-254-498-6O1. 616.658-712, 
868. * is 962: 279, int z.deel. 


82.85. 128, 
Blale ——— beipen. int 1. 
deel-35 5. 2e 744165:565. int 
2.Deel 1 


e 
25lafe Gammel int r. Deel. 


61275475 5-7 —— 
Blale nut —— deel 
275-755:756.780. — 908. 


int 2.Deel.230.25 
a pijne ———— 
r.Deel.631 pl KEE 
ere —— ꝛ deel. 28 
blaf: pijne becfacten. né deel. 
— 136. 314: 472: 630: 763. 728 
— TE 
— ghenelen. int 
1. deel 23 755.780. 909. ME * 
eel 32. 
Hakan pedaal me 


late: Bhoreubeen 
beglens len int; De 


peel:99- 
srt * heyt woeden int 
d 


1479 


eel.5 
— zak — mt —— 


ml rnghegtencen We 
1.Deel. 156-3757180. o5 
verhitheyt ghenelen 


je AE 


| 


ip 


neſen — 
* * — 


—9 zg 


en Cal 


x — Wh anneke * et 


‚blaf veegden openen 
Aint u. deel.249. 


clerte. wa te belen. 
„ntrdeel.7ig. 
Blaerkens in Caen —5 — 
119 


uen. 
Blaerkens hd hoa oogen 


gel —* 

mts D grog ge 66: we 

zi edet 15 

À een me 3 * 
— — —— oft 

— verdrvuẽ ZAMEN Deen 


456. $40, 566;5821588:606:745. 


57 895.886:907:918.954: int z. 
en 228, 129. 


dacch 
— —— 6 
bande Spene ſtelpen. 
—— int a 
2. 2 SRT ——9 
weter neute (telgen. in t 
zer Beeloi 93,4 epe 
———— ——— Were int z 
Os * 
geer pauwen. m ine 2 
— Ur ait Î 


60. 


— — 360.374. SOS. Gar: 
eenen dach in —— 


uen. 
mige 
— 


— mce 85, 
2551228, 

_ loet doen ritten ende bloedi e 
maecken. in * 


deelags · int 2, deel. s5. 
alde 


„Amer: deel, 83.275.3 29. 374 418. 


AT 27 57-760,799-800-843- 860. 
868,875,3ot, 9forgiz9sg. * 
„int —— ven aeg 
eontbefoorieh is 
„foppen. Aint z-Deel. 840. 
itt: Deel.233. 
gheronnen binuen den 
int r. Beel. sos- — 
— eraan 
inti Deel. 466, 560.745. Bar. 
243.845. 954. int 2. Deel. 


Heal 


* dd 


loet —— onbe blac 
gh ellaghen meme — ber 


25loet g geeonnen ween ‘Dupe 
gft blafe verteeren mt r.Dec 


—— 909 
lee etat er onnen metter urine 
erdee int v‚deel. 


zioee — meter —* af 
582: 
loep voe cchjeten Ber: 
werkt ‚7 itts.Beel;c 
2öloet pillen —— int 1.deel, 
‘908. 2d 
2ftoeeftelpen: 
3. 36744264456. 485488. —* 
ande rd — int: 2 Deel. 


zlorigeuwen dat —— is 
int: 
zlaegouwende pannen 


rdeel7 ss 
————— doven ine: Beel. 
30, 39. PIG: . 
10472. 504 550556 
„67768975 3e 754. 760. 763. 810, 


987 
7. 12. 40. 114 145. 
448. 150. 152.161—64. 17 5.181. 
182. 183,187,252, 256,267,271, 
3 vore 
Bloet fupuecen. 


te ierk 


— —* stade — 
in 1, Deel; 6 
quaet ——— eñ maec⸗ 
Ken. int a. deel. 192. 248.298. 
int 2;deel. 85; 


87. 
Bloes epe: waterichepdt wt- 
uen. int 1.deel, 637, 
Sloet wt wondt ende quetluren 
en. 


* fte 976. 


Sleur wonden ouerbloedich 
mende ſt tnt 1. Deel. 


Mee voel. 


int 2. deel. 


mein int Deel,28 
— — 
int 1. Deel. 645, int 2 Deel 
182. 
loet witer neute dypuen, 
vinti. Deel.35, 418, 
Ent 
ven ghen 
Deel, 254.269.297.311.616. 633, 


9s1.int z-Deel, 2 zo. 
Blutlen oft 


ghene- 
„fen. int. Deel.82,:95, 356. 


Boets benaeuthendt helpen, 
int 1.Deel.398.5 52.987, 
Boeks Catarrhen v 
int r.deel. 246. 948. 
Borlten clepne doen bluuen. 


…Íntz 


int r. Deel:85, 

Boris —— beten 
mt 65 — 
727 757. 

250 et Doen e⸗ 
acte —— me ES 


250205 feeen been: 
tt 1, Deel; 93e zb 471, 
498. en He gu 5 * 666.690. 
702, 1956 

re vid , 5: 99% vl 257, 


—* lensen vm he 

— * 466,5 54: * 
sooren ol eener boert 
zome. * 


pien tide ir 
ide ef, 246.582, tz, Beel, 


Sers Deel. 


we anne nig int 1; Deel. 
2. Beel.99, 


Bua⸗ oude ghebzeken helpen: 
int 1, Deel. oss 


Borlts pijne berdepueit. int 1. 
82. 94 103. 505. 631. 761 
ela F 953962: INE 2: 


atis igevdebevuen 
deel, 6 69,726 * 

5 fint r. Deel, 69, 

109. 314,376, 379.520, 613, 616, 

as — ———— int 2. Deel. 22. 


16.2 
sos Abeirinigher rs valid 
+ Beel, 31, 136. 05, 726 


sons taepe Elupnien eñ boch 
endt loſſen int : wei. 
ps 9. — 637. 845. 849. 897. 
int 2, deel, 
Borſts vergadering not ſchen⸗ 
den. gel. 339. 560. 
— — 
t 2. Deel, z 


43e 
zoits verſtopt chepdt 


r. Beel.27 2,606, ô 34 930. 


sel 
ee er 


383, 472601. 632.716. 881. 947. 
9544 6,67. 128, 181, 
214,216,236, 280, 

oft ouergheuen ber: 
int r. Deel, 93. 126. 


82. 103. 105. 119. 


— reien purgeren. —— 


* x Lent 


——— 


Beel.s21.714.790:954. 


Boor Braecken tacpe upmên eñ 
vochtichendt afiaghen. int 1. 
630.837» 


boo? Braecken taepe machtig: 
klunmen eũ cholerijcke bach- 
tichendt akdmuen. int Beel. 


74. 
Beaecken waterachtighe 
bochtichendt af iaghen. mt 1. 


Beantteeckenẽ onder ſweerin⸗ 
erdrpuen. int 1.Deel.327. 
Brupue genelen… int a. deel 560. 
—— op ſtoppen int 1. Deel. 
04244. 83. 99. 106. 117.1 


J 


His 251.276. 300. 337. 350,35 2e 
355-364 367. 3744 375.455. 499. 
5255961599633. 666. 682. 083. 
704.708.754. 7595756. 757. 759. 
760.761.774.787. 799. 800. $33 
840, 85 5:860, 865. 868. 88 1. 20 . 
946.947.97 1. 974. 983. 987. int 2. 
Beel. 4.7. 44. 59. 66. 67. 81. 110. 


240. 243. 245. 246. 25 2 256. «257. 
260.267.271.280.290. 
Bupekloop Koppen in cortfen. 
int 1.Deel. 599 int 2. deel. 4. 
— ſtoppen ſonder cort⸗ 
tr.deel.s99.int 2. deel. 44. 
— ende goet. ínt:.Deel. 
166.185-186. 192. 259. 244» 300. 
755,780885.888. _ int 2- Beel: 


164. 165. 
Bucks nererdwuen int r. 

Beel. 23. 30. 50. 60. 121. 340. 35 5. 
— 421.466.488,498. 5 10. 606, 
6og. — 761.833. 840. 877-885. 
2. Deel. 25.35-173-176. 
— — elinge oft beroe⸗ 
cn verwecken it 1. Deel. 
7254297. 302-356. 440.796. 

ad int z.Deel.86. 

— — oe opbla: 
finghe gene t1. Becel. 


$10:544-609. — — 88s.intz. 


mSuncũ weeg nde los maecken. 
Deel. zoo. 291. 296.297. 
er — 4. 339 350. 448 456.616. 
686. int z. deel 16.164. 
er oft 


vuplen met pler oft ſtock ghe⸗ 
Aaghen gene 


efen.int vDdeel · zao⸗ 


C. 
Ackhielẽ genelen.int : deel. 
as 126. 189. 235. 300. 301, 468. 
694712. 719. — deel. 
85. 110. 182. 
—— ve atten — 
c pe. 2 
ee oetegept enberan” 
E —— ghenelen int 2. Deel. 


150. 230. 243 . 


Caecken boots etende: weerin 
q efen: mts: Deel; 58. 
Eslanunthe wijn goedt teghen 
geken. mt 1. Deel:763. 
—* € —— afagijë hee te 
ende gele cholerijcke vochtic⸗ 
beden. int 1.Beel. 65-31,5-409 
440. 44DARAT IGS: 487, sg. 
SLL-58S-67427 1407427 50.752. 
ze 790.828 — 917. 242954 
nt 214 en laa 
—— ———— af iaghen 
————— umeu⸗ 
— seem; Deel: 437. 40. 2 1. 


Boet —2 ganck 4 iagẽ taepe 
coudesflegmatijcke „Bocht: 
Sena int 1.De —* 
door — —— taene 
—— —— Elupmen- int r. 
— wi » 442 $10 


Da 3 —— akiagẽ wate⸗ 
vels bocbtichendt. it 1. 
Dee 


—— En 509. 


6.94 41. 
ante. — deel. 
314. 315. 334. 356.436.439. 440, 
441:456.458: — dean 492 594. 
617..630.674-714.715.719.720. 
742-744 ee — 993. int 2. 
Beel. 221 
Camerganct onberivert ende 
graew ren int 1. Deel.754. 


759.774-9 

eamerganch Cache ende weeck 

Deel. — 185. 
198, 240, je sjen 300.302.314. 

“3343500357: 37404360 —— 
TATASTSHETISTST 759.764. 
7652786797. —— 
952.956.962.963.991. 993 nt 2. 
Deel 2,2 83. gros: rid. 

I21:169-180. 196. — 208. 
214. 228. 229. 230. 

Camerganck — — * 
maccken. int deel 23. 34. 

42. 0. 119. 275. 276. 296. en —— 
—— 484: 05705. 716. 754. 
755759.·int 2.Deel.rz2.44 86:88. 
91.154. 181. 196. 198. 201. 2054 

helpen oft gheneſen. 
1-deel.246. 297.38 — 
— verwecken — — 
deel 187 
Candije ſuncker wit eff blaeuw 
maecken. ínt r.deel,65. 
——— oft —— he vlie⸗ 
ghen londer hinder gebrunc⸗ 
int deel. 836. 
Carbunckel doen —— 
de „…_ Áner, Deel, 254. 
374436. 631.754: 84985 3 int 2 
— * Gr. “6475 85 128. 154: 158, 
55.256.266 
—— herbe kantt wech⸗ 
nemen. int ꝛ deel. ux5s. 


Catarrhen ranter —* ghene⸗ 
fen. “rv int:.Heelir46.548. 
cai bloet Roper ende 
ghen ie 1- Beel. zo: 32. 
39. vat * gs —* st. #65. 
‚8 ELC ly] 0. 835900. 334. 
———— st —* 186208: En 
158.28 
Catten —** Wit: (Beel. 87 
Catten beviaghen. int deel vo 
— goet — —— 
int. Beel.76 1. 
eeu wij goerterenveeige 
breken int i del 3. 
—— — 
ghebreken inter. Beel.764. 
Cholera verdꝛwuen —* wel. 
f — — 


5e 
eol bewerken oft boert 
intr. Beel. 55.302. 
ebsleelameusenooe urine 
t ſtoelganck aft 
1. deel * 298. 314 477. 


chosen gemeten Es Beel. 


Eleners ——— gheen. 


int: — int 2. deel 177. 
Cleed oorꝛ Maottẽ eñ ed 

ters sbetwaeven. inc. ti 
667,gog gigs soveel pe — 
Clieren aenden hals do oen (epe 
Ben ende berdepuen. Ântr. 
deel. 270. 7 773: 


eten ende bets 
teeven. * deel z445. 414 


975. int z: Deel. 15.25.75:76. 87. 
94.173 257-266, alek 
Clieren ghenefen die ſweeren 
inti.deel.384. 
Clieren ghe bie verlch zijn 
int 2: Deel.zo vito 


Clieven — eñ oa sijnde boen 
ien —— int 


dln —— mes deel, 


dn B as nt 


Clouen wb be vinghers gez 
Deel:953 


meten 

Elonen * art —— 
ghen tn. Deel. 52 
int z ek F 

goede Cote rmaechen. 
Beel. 171. 189-3840746. 
85u int 2. Deel.zor.2r4, 

Coleur verga — — 


iné 1. 
763.849. 


99 
za} 125-128. 161. 164.16 5 230.259. 
egen pijte ger 


int 1. en 
— nut — 
——— nt r.Deel. so4.63 1.7 
760.840.843-86 5.int z.Beel:121. 
ven aenc bet 


js deel. 242 ——— 
eſlen int: geel. sd. 
—— rat ite. 2. 
u ET 16. J 
cou Corten zheneten 
‚Deel 329.489.513- 
count Corten, met huy eringe 
„int ** * 855. 
— ———— arten genelen 
vetl.631. dte ea 
— Coin n genelen in geel. 
263. 316-375-394-45 5: Bern. 
631 ‘635, 840: int ⁊ 2. deel · 37 
vierde Co ortlen enelen 
Beel, 65. 316-375-3595. 384-484. 
_$05+510.513.631:635%7 14840, 
2863, int -r.deel.21.37,214. 
—— hupueringhe et: 
de verdrvuen. int mdeel. 3 


se * 


* 


int ad 173 

Coꝛtlen lat enut en: 

degoedt · „deel. * 368. 

— * int 2. deel. 17. 
263’ si 

Beerz Cope nut ende goed 

ritt r.deel. 235- 318.455. en 


562752 * Re 869. int 2. 
deel · 49 


ee 206. Bij 216, 


956: 637. 647. 821845 — 
— in — er los 
art des 
—— verdruuen. 
ine 1, deel.946. 
Coté 
Corien war ber 
— Deels. 


id 


fen, nit 


humeurẽ tprun · 
tende ghenelen int 1. —— 


cous —— ctiahen ier. 


couer — ette omẽ van de borlt 
vrt 5 
Deel 5 39. S20-joriG ig. 


int —— 86 
— —— 
enſcheuder de verteeren 
* tel-1oo 
e-ghebieken — 
zijn ghenelen. En Î we Est 
Couùe ghebreken 
gheneſen int wers 
Coude ghebreken van Eemen 
nit 2, 19 
Coude fgefusilfen boëtehepben 
ende berBepuert. en „eel. zE 
292389590421: 426.588, 
— — — —* * ep * 


958. 
oude unde ais —X 
verdwuen.int deel 41. 606. 
Scars — zoute * 934,944. 
95F 
Aude ie kt derwermen. 
mer. Dee 
Eaude —5 ende ghe⸗ 
efen 81. 


— 


—— — Let 225. 238. 256. 260. 


cone lietuten we vochtige hu⸗ 
ne erdepuen. int z,Deel. 


oude bevouderde — verloe⸗ 
ten. 


eél.r22. 

——— door Fenijn: —5 aen we⸗ 

dergheuen int deel 584 656. 

pee jen int r. deel. 
int z. 


— —— int * 


Crauwagedie droogte ite 
nefen. int 2.Deel.9.164.179. 
Crauwage wit eñ quaet zijnde 
enelen. intt. Beel. 197.243. 
int 2.Deel, 30. Go,83 
Eeimpelinden —— der⸗ 
tr‚Deel.so. 
—— ge 


774-797-85 3 Dis od 881. 832. 
886. 905. ng 9 
956.958-96 
125.128. * 238.257.267; 

rimplel indẽ bunck maetken · 


€ 

——— 
rom 
treckinghe vanden ele 
pen. int aDdeel 233242. 383. 


„ger 490.797. 809:85 
—E —— war fel — * —— 
nelen int 1.Deel. 54,45. 65,76.99, 
' —— * 615.859,97 s-ÂMEz 
Bebl75.7687i173.257:266 6. 
Croppẽ aenden Gals verdrnuuen. 
int 1. Deel. a, 937. int Deel. 


J 
opperen: maecken int 2. 


geer wij doede geit her 
eel 726 
Daucus wijn goet vege Geel 
ghebzeken int : ‘Deel; 5 
— —— 
eel, 25, 189- 606, 615: 677, 


——— 
—— peteben ghenelen 
oenen ue helpen. Ez. Ei 


—— helen. mt: 1. 
—* 85 int 2. Dee 
Dermet 


4 in Boëin 


an int: 

pees 797 int ».Beel: 614133; 
opblalinghe ende win⸗ 

den en: thtr. — 34 


Dermen ſcrablels beds camer⸗ 
—— int 1. Deel.18g. 


icn toen: gen beelge 


Dipram, wijn goede egen 
int Bei. 
Dochters s doen genereren. —J 
dee.. 20 
—— ſonder rotten 
— 457: int 


— —* int 1 
— * 1 318. 3192200 326. 
3574 int z „beel:s8 

294 inte 


oode bat 


De een af iaghen iné 
1. Deel. ip —— 275. 316 326 379: 
407: 


Ci nlal 4e daatear f°. 


Y, * pd 


4 va 5 


407.421. 466.487, 488. 509+518. 
— 677.-68za 
684697.723. 732. 746. 704. 849. 
353-869. S78,882,884- 930.950. 
951:952-961.974. Mtr Deelons. 
7683125159171. Kd 7 Wis 
255-260.2 

Doskheyt maeckE.int 1. beel 73: 

aaf hept berdepuen.int.:. Heels 
126,187.245. —* glt 757 829. 
int 2. deel . 28 

— plechen 
Bes sap enen vd BAE * 


4. 5: 

Boorsre et —* beers “ban 

aenlitht niaecken int, deel. 
886.906: 


witrer ⸗ 


Gert derms aentwainghe b er⸗ 


uen. int 1.neel.85s. 
eef derm doen ingaen. int r 
apel: * ss 550719: AME 2. 


da, * —* wegaen. int. 


eet beans, 5 heſwue genelen. 
int. 

— fn —— 
inta deel 243. 

Gerl derms vande ionghe kin⸗ 
deren wthangh * Meneten 
AntrDeel;425.45 

&tter —— en: int: 

dan —* 666669. 759. 


Sr. 
Etter — int Rett 24. 
si:9e. int 2. Deel.z 
Faas ade hade berdrnuen 
evftaë.-intr.deel. 


235-237: 340: — 635: 677. 683. 
oen — it int z.deel. 


fejn #5 boorlijck íg-ingeno- 

— int1;Deel.488. 

dat ele — dat hinderlijck 

is menſchen — int: 
deel 6 30. 855.93 


| :% 

Fenijnige — bucdmun. 
* * el. 848. int 2. 
gen —— fntr. Deelz46. 
79-651.662.737.755.7 63» Rans 
„as Bj * 882 885. int ⁊ 


Bani 5 arie — 
ende daoden 


Fene) ohrbiee veeonmuen 


„Deel 12.162; Ts 


zende we oft (teken ban 
eneſen int 1.deel. 


. 677683 712,719. 75 Sn 
757-761-763,774 865:878.884. 
904.907. ad, 958. 987. 


cl — 
„gee 


inte Beels 3 


— t adeel 384. 488. 

SLS» — Bevere 723. 
—— int z. ——— 

25u⸗ 

Fenij u oft aast ac hier her: 
— mbt: Beel 843: 

a 

| —— geaun. 


228. 


PE gemin van 


Canwpernailië gene: 
int : Beel. 240.243. * 755: 
‚918.Ânt 2. Deel 19 


758 


Fenijn bã Cátharidés oft Spa: 
ſche vlieghen belette oft ghe⸗ 
neten. int i deel 307.886. 


Fenijn ban kenijnich ghedierte 
inghenomen/ghenefen. int 1, 
int 2, Beel 


Beel. 254-881, 904: 


x tr a € x x, én 


hik 
—— 


boeten 


290, 

Flurien arterie verdru⸗ 
uen. _imer.Beel.336.85 5. 
Flumen vanden hoofdsen 


oft 
— int i.deel 117.904, 
int ꝛdeel.o 
— ameturt hepen 
Pr orn ABT ain 
int. — 760.905, int 2. 
deel.isa.ig1. 
— 


Fundaments eñ aers ghebreer: 
ken ghenefen. int :. —* 171. 
246797. Deel.148. 

Fundament —* * aes hin⸗ 

erlick. 7.458. 
le en 8 pencen * 1.Deel. 


— 
maecken. int: —— 
—— iaghen. deel. 


oale die — goe int 


galle die bertaptl is openen. ínt 
1D 
aman wijn — 
veel ghebreken. int 1. deel. 7 
Gangrene helpen okt b 
— eek 723-754 


— 
int z.decl. 


— Die loopen berfoeten oft 
ben sn int 1. Deel. 231.374 
6.756.885. intz. Deel. 


* 2.232. 
Gaten on gheftwogen, ghene⸗ 
ſen int 1. d —— int 


2deel. 16. 19 
en 
tr. de 


lopende € Garen bande beenen 
int. 


2:83. 108.216:252. 
67. 
— veroudert —— 
—— ghenelen. 
eel. 27 
Geele bertwe bide — 
nen berdepuen. int: 


— —— hen — 
gen deel ↄ01. 
Genten pali efi Bootlich. 
int :.D 
— vertoelen int 
1.deel 275. deel.44: 
—— tij aes ghe⸗ 
en 1714246797, 
: —* —— 14 
Ghebꝛre — —— borſt hel⸗ 
pen. intr.deel.192.193-355- 
472:498. 515.579. ie 666: 
690.702.762.873.8 — 
deel 10.40.99. 173 —— 


Shrtereenn vande dermen ge⸗ 
mh ‚Deel 788.885, mt 


—— vander Gerten, int 
1D 


4e 

hetrechen 5 hupd· hel⸗ 
pen. int 1.Deel. 384.954. int z, 

Deel.1 19.21 

Shebieecken bander hundt int 
——— helpen int r. sing „103. 

245.727. int 2.Deel.r1 1. 

Ghebreecken banden —*— 
je * — Beel.849: 962. int 


we 


G 


— veren Gancturë het- 
pen. Deel, 384.488. 
Gbhebzeecken vatte. Lendenen 

Dai int 1. Deel.755. 


G erchen bare Leuer hel: 
int 1 deel 82. 334 355.414. 

— engen —— 

885,918.923.938-962. 987. 

int ꝛ. Deel. ir.z25. Gu. 267.271. 


282. 
Gebzeecken bande littẽ helpen. 
int 1.Deel.677.954. 


int 2, deel. 125. 


Scipeekendante Maghe 
wijd rdeel.7 5 3.75 9: * 


ze 

— er Sanneke 

— * r Deel-298. 

int 2. Deel.19 zn 

G —— — Milte 
neſen. int ‚1. Deel. 35 5-384- * 

392.426. 508.585. * 630. 682. 
764.865.885. 953. 

Ghebzeech — 
nefen. int :.Deel. za: nb. 


zeêe 


384. ÍNE 2. 


bande Pieren hel: 
int r. Deel.73.117-355. 
466. 550,560.682.754-757- 
— —— 763.788. 805 885-899. 
nd ——— 171. 
267. 
Oeben parten Goren 
nefe int. —— 
Pp de Zenuen 
neten. ínt: — 189.487.488. 
„Deel. 3 Oe ï 19. 
1 65.23 31. 
be oi bande Vrouwe, 


dt ghenefen. 
png te | 


ken. int deel 7 3.136.499.631. 
712.746 
Ghebꝛo⸗ 


ET ta * 


—— 


4. Omi € Ar KA * at 


* 3. Ae 


——— helpen. int 1. 
9:27 
—— of gheborſten —— 
equetſte ban binnen ghen 
én. int 1. Deel. 524.356. * 
569.579. 532. 383. 999. 630.647. 
ra oe: Se 746. 799. 803. 810. 


——— —— 


int 2. Deel. 4:14. 238 257. 


267 
—*8 ende ghedachten be⸗ 
er maecken. int :.Deel. 457. 

Gl or mgee — F 


neſen int. 53e 
Gl ———— 
36. 185. 367. 506. 
sel * tn 562. 618.647.666, 
671.672.639.723.762:763.792. 
799-803. 810.840. 369-984. 991. 
ge 2, Deel. 38.40.61. 153-185. 


eigende van bim ge 
nefen. int :.Deel.s6z.56 
810.984. 
pan en 


556 524. 560. —* int · deei. 


seitrapap blude ende brolick 


mae int:- — 635. 
ke bne claer maecken. int. 
|: 82.100: 172.186.243. 296. 
sen, 856. 923. 927. 946. 958, 

t 2 deel. 6o. 61 o2.i25. 


———— ſter maecken. int 
—— 197 947. int 2. 


Beel. 56 

hinderlick 
int vBeel.p6r. 
heſpannen vertrompen 
leden belgen. me 1.Deel.99.126. 


wallen doen fehepden/ ber: 
che efen. int: Deel. 


ne: En ns 327: 330. 

376:42 43-45 DE SST. SBS. 

6ot. his: — 649 658 695. 

“o2.719.799:849.865.int deel. 

12.st.56.67.94- 17 5-1803186.187. 
zjn 


252. 389-490: 421-4-26,588. 596. 
742.840. ——— 255 
— verlſch zijnde 
vberdrvuen ier ——— 
geer Shefwillen vpe 
end eefoeten. intr. Beel. zo, 
385-297 307.336. 369- 455. 453. 
498. 45623. 726.754786. 910. 


ze Ù J 2* ed 49. * 187. wos 
1 528 

heere Shetwillen — en· 

gheneſen. int a deel 252. 

292. 297. 300. 307. 374. 469. 498. 

524-555-596.626.705.706. 745. 

B zin — 910. (NE 2. Deel, zo. 


pere — verwecken. 
berde Sherwite rijpen eñ ber: 
turiuern tr, ee 234. 93. 


1 * 187.776.749,800.95 2, int 2. 


Beel.230,231.266. 
herde Gheſwillen pits er eff 


fen. met r.deel. 434.43, 
184.376,390. 462. 503. $Oj. 614 
5.633. 720.776. 881.904 — 


int 2. Deel, 29. 5138 


52187. 230. 
herde en coude Gelwillẽ die bec: 
wert sijn dj 3 ee 


berde aa fant Geiwiilen ber⸗ 
en int 1, Deel.633, 940. 


* Ghelwillẽ int aen⸗ 
ſicht verdꝛeuuen. _int:.deel. 


193 
berde G gefwilen rene eng 
pueit. eel.7 
De Öberwitten: * Tieten, oft 
iuncturen vijgen. int 1. Deel 95. 
and efwil enuen 


int 1. deel 3. 

neen Bhetwiten” ontrent den 

oogen berdepuen. mtr. Deel. 
350.616. int z.Deel1 58.250, 


heete efwillen ontrent Den 


Gh 
oogen berdepuen. int: Deel. 
350.616, int 2. Deel. 158. 174. 


230. 
heete ete Ghe {willen ontvent D'ooz 
gen berdzpuen. int: Deel. 


funda⸗ 


* ban t 
int 1. deel. 


wt 
40 


— 726. 799 816. 
— Die —* vn 
boen webrelten. (nt Deeſ⸗ 
Ghelwullen die Gerrit * 

2decl. u7 
Ghelwillen — — fou- 
— moeten vp vliemen. dts. 
240. 
Gl —— Panos — verz 
Dar r‚Deel.135, 
lachte — —— 
int1 231, 


fac ne Site bandé er 
eberdepuen. int i deel; 

* ——— vander File 
erdepuen. int: 563, 

Ghelwilien van beebrande var: 

tien gheneſen 3 

Ghefwiilen van berftuickehept 

dd dg int ꝛ. deel. 
340.66 

Bhetwitie Bie bierich eñ * 
—— zijn ghenefen 

O 436.545. 


2 


„eg 


int r. 


zie eel 287. 

hefwiller binderlick. 
Deel. Gog. 

G —— vande kele helpen. 
F Deel. 754.832 926 tz 


eel. 121.164.179.205.23 
Oelen vãde kele — ge⸗ 
— 3 heeten. (nt. r. deel, 
987 
Shetwilten bande —— hege 


en. 
rouwe Ghefwillen ien 
—* setters 


peilen ban inwendighe lez 
gen efen. unt deel zo. 


——— —* ornneuchent 
verdapuen eel 52 
269.323. zi * int.⁊ veel, 
60.67. 257. 
Óhefwilten fnde eegheniſſe oft 
che —— int —* 


— den 
* u. Deel. 


Stellen: aipeeegendie Pani=. 
—— verdepuen int 
Shefuntlen dẽ eerſderm ge⸗ 
nelen. Deel 61.820. 
willen — —— 
leden ghenelen. int d 
23s.sos. int 2 Deel-49. see 
Ghelwillen vande voeten ber⸗ 
che: int 1. Deel. sjon 


ze 
— 


——— naght enne wan 


binnen ghequ 
pt —* ken — —* 


getalen — eñ ghebor⸗ 

mied; imde / t” 

oen Kpepoen. en. ine: Beelj8s- 
Sheballen 


J 
fn 
% 
— 


F 


pr 


* 


3 dn J Y * — 


— 


red ban „hooge — 
84 bes an: * ad (mt. 


„26 
—— ban {p Celen oft in 
, n. bass Le deel. 


— ard goe gen 
heel ghebrekẽ. int 
„Graucelachtighe per —— 
—5 Mk Deel.a, int 
Deel. 1 64. 
ze bacfen ene Boen wij 
3. 341. 318.3 
— Gj. 907.93 6. iz: 
a eri 
— boet. killen ende, af: 
2311. 
53. * 565. * 635 695.705. 
25:727:752- 746.753-797. 844: 
850,856:938- 962. int 2. Deel. 
‚127-205: 288: 
miele machte bouwen 


— 

te ghenelen. 

bals: Tk genten int 2 
walst pre —— wen. 


Hap — ale oochfhelen — 
} Deel.117 
3 rollen. pede 2 Deel:267. 
papt dat aende — 
EE uerecht et / recht doen 
en futs. peel, 276, 
—* Dat dobbel ig berdspuen. 
„int 1, Deel. ror, 

Doen groepen, int 2, deel. 

kid | 28, 1 29 gi 
Vapr Boen groepen op ver 
daert wtghevallen is. int 2. 


int r. 


Deel, 28. 
doen wtuallen. int 1. deel, 
anr hoen arnel be ander 
ende 

„geel hapr doẽ weder groepen, 

int 1. deel · 436. 
„apr doen ende ander 
doen groenen.int r‚deel, 
— — 

Fut ꝛDeel 225. 266 
vVapr ende lichteechenen vande 

el — 


85549555 95287. int 2. 
29. 5 — 179. — 
hourgeel maccken 
* — dta 


2,Deel.1so, 
‚mâ vos maeren. ine z. Deel. 
‚218, 
Dap {wert —— oft berwen. 
gel, 307, 732.760. 
ete * 110. —— 186.189, 


Partia je den ten gh 
neſen. int. deel. 103 
—— we acncommenoe 


Deel. 
Peefchendt verdrruen Ánt r 
* * sg 898. int deel. 


vag nnee maecken, 
t1 Hess int 2. deel, 256. 


oude  Deroichent — maect⸗ 

488. 

Herdicheden Britt genoemt 
0 —— en. int i.deel. s 22 


v hhedenderduyuen intr, 
25-82, 327 — 720. 840, 
„943: gel. 179. 
oude Beta ——— 
r. Dee 
Derbicheden venne Man 
heydt verdrvuen. int i. eel 
162. 
Herſſeneu coude ende bochtighe 
ghebreken helpen. mt 1. Deel, 
517. $20,719, intz. ce 268. 
Berten Drooghen. int t. deel, 


Deedienen eude linnen beroeren. 
ld 732.746, 859 


ps dd ende —— oft me: 
at — es: 100. 
6,604 
westienen gebreken elven. 
eel,ó5. Int 2.deel. 


1 

herdene en nut ende goedt. int 
i. deel. 588. vie Deel16s. 
erſſen en. int 1, Deel, 


Peren erchen 

deel 211. — 604.609. int — 
102:174. 214. 

Herlſenen beriopthent openen. 
íntz.deel. 129 

perffenen buple bergaderinghe 
verloeten. int 2. deel· 195 · 

mghe ghenelen. int 


r. Deel.275- 53 594, int 2. 
eel: 214. 
— ade fntr. deel 
34.43 
Perte nutenbegoet.: int 


515-588.609.87 5. pl rend 


ne 
het tillen oft verfoeten 


— berdepuen. „ereen 
63.918. int 2. Deel.24 


* ſtercken int a deel. 211. 
—* 637 653.8 y0.208. int z.Beel. 


Her chauninghe die lange duert 
she ine ‚deel, 756. 


oetmghe ende wringhen 
* efen. imtr.Deel.651.763. 


peren ende binden boor ie 
eſchermen. intr. Deel:s6 


868 88 Aged 08e: 
gen —* geent: teghen beel 
ebre int r. deel.762. 
pitte bereken — berg 
dee 


itte bevroeden vã tfondament 
ende a leden. int 1. 


dee 
itte — tvelleken 
ppd ge alt ontekts 


1.Beel. s 
Boenderen be fate chenelen. 
int » deel. z5 5. 
— — * haet bet maecken. 


vorden el — der pij leg: 
979. 

———— "ine ‚Beel; o, 

17-1724 


956.969 
59.66 116. 125. 145. —— 


173 180.209, 238 
bj 2 


eid Doet beedppuen.! lak 1 


longhet Goethem, ún 
— 564.7 6 jnne 
cer aen etsmen zi 

9 intr.deel,7 53, 
Doelt pe by blpuende doer 
en. int 311.758. 

961. int 2 Deel. 2 és. 
Poettende hinderlick. int z.beel, 

128 
Hoeften met bloetfpoutwen hel: 
ziBeel, 12: 
eten, int 1, 
ier kien 865.882, inez, 
deel, zo Ös 


— — zijnde tijen 
93 —— ne —— 383: 
57% 


Takel bande — x, * 


*8 — 


* x Xx 


$79:582.666. it ps de, 761. 
762, Jie 9519 deel. 
— ed ie A8 265» 


Doofts Dracpinghe ende ſwy 164.180. 23 * * 
melinghe gienen. ge Deel oude ner int 
211.383.384. 591.651,746.747. 1. dee 
758-759-776. 828.895. * ati. Dooftimerre — kinder Sy- 
* int z. Deel. 16.125. riaſis eers ine — int 1. 


Beel 3: 
Potts ettevachtighe weerin⸗ Dooftfiwiete ofraneeniejap 
glen Cupueren. int 1e deel.9 5. berwecken. int .D 72. 


— verdrvuen ende ge⸗ 
n refen. int 1. Deel.9 


eel. 56.74.162. 


Hoofts kluxien drooghen. int 1. 187. er — 756. 7. ze. win 
Bedl.r 17.90 int 2. De 990. eel. 1 
wen Bindeelijck. * 1. del. — F gronin 
16.176.187.199. ti pere ppuen. int 1. Dee 
ene 760.795. hits, “pee l. 8 
6a8 158. 165. 181. Ho gofdweere oft walginghe van 


—* langhe — —— rdt nd beletten int z- 


pen. 
poot nut — ine: deel. ——— veroudert ende ge⸗ 
duerich zijnde ghenefen. mt 
woofispine — int. __1.Deel. * den 746.790.956. 
119. 194:254+275-317. int 
en el 376. 446. in «456. 508, wreed becioptepd openen. 
* 524. 59 1. 601. 607 609. 63 5. int 1. Deel. 252.3 
726. 75 3.8 857. 881. * go4. hHoott vooꝛ hitte be coude bez 
es, ee el. 16-49-60. 61.154. ſchermen int 1.Deel.591-726. 
wabe eneen. int 1. 
woofts ade Scoꝛftheydt oft _ Deels 125.179. 
zeerichendt ghenefen. mtr. vanden banden — deel. 768. 
deel. 75. Hie en 300.472 797- int z. deel. 125.175. 
2. Beel. go. 175. Wonden Bulevde genten. int 
eel. 397 
vaas auade —— —— ——— * — Beep beel 
757 
—— F 197.203. — t i. deel. 
760.782. gen en Deel.49-s0. ane an 
…— 60.93.182.23 2. Deel. 67. 246.265. 
Poofts — KWeydelhendt — claer * — maer: 
—— wer. deel 384. 508. Ken Beel. 36.236. — 


384. — 745 . bb, 781. 
75. 114 214. 22 2. ed 
bupdt ende ghefont bleefch o⸗ 
ten. int — 344. 


voos eneen — —— 
erwecken € 320. 
es 319-448.624. cn 


00 then ln „591,606.749. 

Piehevot beten inc” int 1. eel Dupdt gat —— int z. 
203.719,797« 

J— hHundt vol —— ende gaten 
ooft Mercken. int 1. Deel. geel. — 
588.7 — 812.989. es: —— 

Hooftg taeve vochti ende Humeuren je etaen 
coude humeuren widrnuen. af en. inti.deel. 295. 
int :.Beel. 242-588. 837.868 314. 384-449.457-484-485-488. 
873. íntz.deel 173 „ 5e4-510.649.682.683. 726.746. 

int 1. 293: Jut 2. Deel. 194. 
252-297-344 584. ss 202.719. 
754077 intz.Beel. Humeuren oled b doo? uri 
17 3e ne af iaghen. 1. Beel. 
Dooft fupueren pan —— * 923. ; 
Schellen. in Elegmatijck af ia- 
75-185-197- 203. 25% * * ghen. intr. Deel 92546. 385. 
en 987- intz.Beel.so. 437. 449 457. 516. 520. 522.649. 
a her 719.746. 993: int 2. Beel. 194. 
poofifweere Hemicrani z 214.221, 
neemt helpen. its. deel —— grok ende taen af 
384. 715. —— — 50.92. 


186. * 509. —— 746. 747. 762. 
int 2. Deel. 19 
teghen Bumeutin Die row zijn 


nutende goedt. int i. de el, 
758 
Humeuren (wer de Meian⸗ 


cholijck — int r. deel. 
Di dk 434. tie a 516 520. 
eel.zi4. 
—* — ende ver⸗ 
meen: ghen.mt :.deel.923. 
int 2. Deel. 21 
gade —— ouerblo et àf 
tn deel. 65-384. 
quae Dumeuen — — 
t. Deel. 235.248.623 
putípot ft 4 vidich rla⸗ 
nis en. int 1. Beel 
‚488.560. 689. 869. 
conde Hupueringhe becijpden. 
1. Deel. At. „606.723. 763. 
—* * 3605 234 944,95 3e mn. 
59. 


3 
Eucfel * lichaems verdrn⸗ 
uen. int 1. deel. z50. 377.583. 
$91:637.682,727.7 52. 837. int 
Beel. 85. 
Jeuclel ende ſchorftheudt bande 
wijmbraeuwen ver ech 
* „Del. 456. 
Jeuctel vande Lorne 


den 5 int 1. 
nt z.deel. 1 


— 


— — int: O8 


Beel. 30.34.73-1 26.378-,408.5 50, 
int 2. Deel.231. 
Intlammatien die bloed 
ghenelen. 
matien 
neit ende andere berfoeten. int 
1.Deel. zo. 231. —* 339. 
— ne ſtillen. int 


— van verbrande 


zijn 
int r. Deel.£6o. 
Dieeertt beghin⸗ 


ende ep 
. int r. Deel. 115. 
Inklammatien beranderende í 
een Scirrhus 
ſen. „Íntz.Deel.+0f. 
Inklammatien banden ooghen 
ghenefen. int 1. Deel. 327. 
Zughewants belpen. 


__fntr. Deel.117.472.755. mt z. 
deel 290. 
helpen. 
int 1. Deel. 849. 962. WE 2e 
deel. 271 
— (mer. 
deel. 188. 


434.458. 


er J 
4. 


— thd 


ide? 


lez 


2.deel.i 
——— — gie 
int 


zu Bman: ——— * 
„Deel. * 368-457: —— 637.842. 

A Ts 6.92 $ deel. 16. 

3140, 165-647 

Zrgieuaur, beehieinge 2 he 
——— int: 

or Ín — — 

— —— ope⸗ 
‚nen et seg vr 
orss6. 52966 719:888 An t2 

deel, 98 
— ingiewanrs —— 
fen 


ain ige. ein gehelen 
* "egg de zi 62, 
2961. > sch 268. 
Juw — „tag „ghehwillen 
ti ' int 1 Deel; zo. 
ig 3 eerd 
— 
2 af ——— nie â 


wijn goes teg 

3 Scheel — — 
764 

Fles ban. polen mt. ‘Tiehaem 


int riderhs16, inw e U 
on Bheblenen doen wecomen. int tamolE ie we den titee zijn ghe⸗ in ER 5 
enten EER : | tr, Deel; 156. Leden verſtopth . 
en helpen. int:- —— goed ebt vori ine ‚Deel. 21: ide nopeel:ap eo Soul 
or Beel.345437 os 0 bid 1 ann 730 o8rr. — —— eden’ her! t. Deel. 
meer heteen Selon manen 5 67m t Ceat 
Aint adeel 488.. lee int —— Leden weet zer zijne 
meen pjne berte ss mer: de / helpen „Mme z.deels:. 
a 65. — 609. eraan jansen: — Lerellie vblecken / plecken ende 
———— „Beel, Go. witte lehellen verdrvuen int 
t — * * * Ks Deel! i26eH8j. 18701-97710 27G. 
* —— intr En — r 258 1384 3907 604. 
* ecjenmeteen. mt Bee IGS EO. 8447 ANDA BEN: 
$ — do brbirEili64. 165. 173-438. 
rijpen. 3 „ame bels ammers hae eenen, int Zem echie” 7 tetes: neel. 
3 Deel 48 3 565. 6ůö— 
Zammichevor egen oe se Lend 
-oatefen; int ad int veel 88885. 
2384.50 ——— — ener pijn b — 
82855 —— ant. Deel. nt Ael 3270 
236: 290. 290. — 685. 730456, ie itz. 
e dt int .deel z0. BEESA 27° 
34-382.383-437-$10.829. Verroener wertoptipnt- ope⸗ 
— — * -Haizerje verwecken Bel nen. int 1. Beel. 95. 
229.812: nnt ꝛdeel. nint Deels · 8  * op uelnn⸗ ne: 
— NIORT —— Leden atletten off afEnpben ſon⸗ & Beel: pbo. 72 Hein adi0n 
be: oet pijnbtr nintt. 
oft vatten )sintiaeel. 'orBeebzrtjijsoden nm Mafe Beel Bi 384-355. 4t4-466. 
— egriiernadniradsdpe fe Zeden daer graote b i 5 brard pe 856: —— 
benemen int 1. Eil. 918. — — 298: 
Deel7 ss. ste Jaad —— zie — GD be 
„583-705, 720 7542835. * ier Beel. 
nngabortimkz deel. 12116179. oke 


J 21 n: 


— vgeaeto ooghen 6 (wert 
en. - 


189:205 528 event die gheb 3 
elenueenze goede. mes deel. 07 5 —— 99 oe 
Led ie ghebroken 
helen; —* ‘Cola mel genen litte zijn ie girhioke — 
ghen in deel zis 8523711588666. 671,7 9 
—* gó2.Ánt 2. Beel. 61110, 
—* row marchenen de binder 
derlijck. inta deel⸗ 436 —* Leben die ein bft ver⸗ 
int 2, Beël.16 5; crompen en. int 1. 
ne rend depuen “Beel: herken 295. 298. 


vader. Deel; zo. 69.242 
699.726. * * wt 


9.242. 56066 
—* 


Kele aͤwueren int: der o⸗ 
Kelen Geringe mg ver * 
r.Betl.360.64 Le 
* Coil imgtheu St mer ghe⸗ 
—— int —* 666. 


wiethioct chenelen mae: den 
aae8 w 
Kinderen oen pien * veel 


— bie quelen belen; int 
991 


dis. 
— — pii 
lijck vo * ——— — int 
zr dee 


tinten carmen cepgbenoenue u 
tut: 


int r.deel. 9 
——— aenden aers 


156777 02. 866873 —————[—[—— 
int 2.Deel:5.4-25,64 ©. 
Heden die huruerachtich zijn 
helper. 11 oere: tree: Deel: 53 3. 
Leden Die verhert oft verſtuft 
“Sijwgheneten. l. 


Heden bie peemoepetoftbeen raer⸗ 
Bent sijn helpen. tnt 1; oe. 
631 —— ——— 


int x 
A rnesiebeethiicht: 
iid elpen mt 1. Beel. 
3 203. 524.588-671.747. zi 
k —— int z. Beels. 


ae bantinbéeë vie berrrom 


Ke 
Neb HEEE GA EES 


Ie heh olkk * 4 * — 


790.814: IME 2. deel. 67019. 
Litkterckens Dan maelels oft 
— —— —— int ze 


Heuer ——— unt scheel. 
75e 100 27 441368» 334457. 550. 
* ien” 575: — deel. 


8 
— 


74.2 
—— — —— ae Gil 
linghe — ARE: re Deel, 
E17. 


‘ickreecheng verdrnuen nt: 1. 
* * ek ln 441. 82: ord 


deelts 
Et ahetieken? belgen: 
Deel 677.954 
— . breken 
outa: Deel. 94. 1892 54. inte. 


Bad 1. 


beid ken ⸗ↄnl 


——— henccn int 1. 
—* adt 3 A. 
Trad: hiii — st 5* 
ts eeken. 
tit 2 Ze Pee 76 25 574 tap 
3 ater ncicocn — 


216. ú ann 
—— — ——— 
neten. int — erst. 
50 des — hrads. Jk 
euers wer ehttrechein 
SEhas F 
int 2. Deel. 187.214 eed 


sier. 
a deel 733 


He 
eh 
8 


dp olten-5ijn 
edt. ttr Deelsro. 
ende Witee 


vases 003 9 ni 
——— 


adt 4 
ichtiegens Die guert 3 ——— 

aecken. se Be 

5 Fk 


; Sagl he — nde win⸗ 


OE: 4724730505 F45. 726.752 253 
—— dl — mes-brel 95. jk. 
EEEN: MAG. 1 Fig. NGT 
3 bit- Maghe verkilt —— 
Depuerystnt welig Jostnt 1sBeel. 345, ms 6, 
4836 int crelo 25 Ee | 
— — deel. —— 
goo sr Hor daghe berladen zijnde 
luxienſto J — ren rime norel roccxri 
2. dei. 
Ig. re 2 


—— g Gevonnen — 
verteeren. eel.763. 

Maghe Ginbeijch. — Deel. 
34 


—* 206. — mi de 


F 
* mghe oft deeck⸗ 
ree helpen: mt 1 Beel,1 17.270. 


bet 164 165. Bat hee a 95 197: 
198,205,206. 


en beedepuen — 
— a eren nen 


ginghe poen fl mer teel. 


Beel. 106, 116, 185, 189-270, 
wiedmketidsns gr, 631. pg 
7 — — inte deel ⸗⸗ 
229. * 


tav berneeen 

int 1, eel. 25204$8: 609 630. 

— — 
e ſterrken. int 


J— — 395. ene 1845. 
c- 8604923: imt deel. —— 


56 2800 13 rid. ne 
4 


soer 
6984445617 57. sea” il Mez. 
—— 


— 
deel 517. 602.. 

becbatt ofr verdvocht 
zijnde helpen. fntrmeeká7s. 


, € 
fteken zijnde/helpen:imendeel. 
279.185-291.425. 446. 458-468. 


5 


488 r, Deet.8o..: 7: 1930 Ee 


% 


bed 


« E 
* 


Pod x 24 Hus 


—— —— 197. 716. 909. int 2. 


rochn he gebashen ge 


* de 14 ted * 
34 

apache tmaterichept at iaeghen. 
inter deel · 849.907. 

Bags weerkpendt Helpen int 
Te BORG 22745: 2705455237437 
is * sin RE 7590: int z. 

Eer #6,027 1. 


annelies £ — akganck te⸗ 

… ghe — helpen. 
* * * 7275: agr, 

nt z-Dee lk 

sPaunelije aeds je bid door 
fiechte helpen int Deel.276. 

Á Manuals fact verdrooghen 

z.igel.gz. 27 5Rak 31625. 
— 895-947-int 2.Deel. 


—— laedt vermeerde⸗ 
Au · Aint; en 1281 wdd 


int >.Deel. 22.29 
jckhents ——— ge⸗ 
Aant A declh· 298 iut 2. 


— ————— 
int 1de ee 
EL — ate 
mame bis. Gecte e abe 
(willen ghjenefen. mut Beel. 
83-148. dl 


5 heete she 
tpm beren ie 1. 


deel⸗ 
— ——— ame (mee 
len begbinn 
= — 


Maun 
2 


2 


pamela fweeringent 
dijen mer Deels456.96. 


— Bennhe 
ghenefen. 


opt 
was deek.935- 947: 


lijchGepdes: : — 


do lncken ende vergaen 
— i deel z29 er 


ì — 
4 
76 
meg dei eeen me ks 


ke — berdypuen. int :- 
uid mh des D 


an, sro fantoom elke. 


ì ats: Berkane. . es 


Deel, 838 
se: in: 1. Dee. 


maks pielen beep fut 


mevr ijs kiemetuende best scarht 
ban gquade ende fenijnige me⸗ 
* rbe * deel v 931 dbz. 


— goet teghen peek she 


int. Deel. 757. 
———— nente chen J ende 
goedt dto deel. 34382. 383- 


3944373 ee: 6o6:635; 829 Ant 2. 


megan. zn 1. 
7. 


og. 
* — el 


KOZEN 42 
Melanchoi —* mentchen: nut 
end ad int 1. eel:s1 994. 


1516097:59,828:830 
‘elboenrannen int. „deel. 
O1 O3 Earl ZON 
cher. rannê beietten int. 
geel. Gor. 
— int lichaem 


ghjevonnen 
—— ee, heel845, 


toes deel:z 
gei a pred haren: be 
Baene thus: Anr 
Dee * Has 
———— in — boren she 
„tlontert —— * 


elch in vis 
— ante Beel — 2 


8? 

M si —— in areu⸗ 
‚We en int 

1. — 2850 291. I8 3344. 
4023y01 94 683.7 46. Z6RFDT- 
- 3881904946947. siNEs „abeel. 
6.83,162.290. 

prieftentlie 


1: errinze 


int 2. De 57. 


ns 
roo: — jens 
Memoꝛrie verldzen zijnde W 
Boen. emu : 
— — udeel a13. 
64488. 894. int oel ο. 
enſchen de dootverwieh ende 
bleeck maetken· Aant deel. 
88hsgbbrstr ir storipnatt 
erge pere 


int 1. Heek. 1772-319320. 


tot hen feluen weder b 


N2 ós 


deel 2805 
oft beã⸗ 


pyjne te 
int —— ————— 


wen ongein: quaêt. 
inte: — EN 

ben men we 
snor geente. int 1. 
Deel. 

Men feben vrolijck en blude 
— int. Dee 94. 609. 

t.2. Deel. 102. 

Meen di peten ende De len: 

—— oen 7 ine. 


| ghemaerkt 
„ute * ng Deen —— 
i deel 63. 115: 
f ice ziene mar chen. | me 
deei v es — 
J 


eve 


4 benen 
re Beel: 355: 3841 389: 3920426. 
* En 5 en ik 764865. 


eel. — griene ie — 


il hetwelke doẽ on 
vier: we tg 


Tafel vande C 


Y. * 4 Wad 4 * 
—* 


x, Ús 


SDilmaecliehepbe vander Dude 
en * licht ſchoon maecken 

* kg 384637 71 9. 

— ta: Deel, tin 148: est 

166 on 230 

Mitual es — maechen: int 

2984216847 TT 19. 

746. ** 365. 991. int 2: Beel. 


oee doen ondumten oft ope 
int 1. Deel.os: —* ROO. 
* 25% is intz. ® Á gelas. 
smoes zoen Mens : út 8. 
Vie 
namens ghebreck —— 
noemt / helpen. int ꝓdeel 59. 
„Doe ** xs ghebzek sten 
ta. Deel.270. 307: 20355 364. 
—— 5172 art ee 
Beel. 14 


Moeder entei’ tel 


2* 


int a deel· ioo.799. int 2deel. so. 


— * egen eel es 


er 
* 


ordered rj * —— 
int 1, deel. 

Moeders —— verdrn⸗ 
uen intn en 1170408.498.930 
Moeders verſtoptheut openen, 


te 5 —* de „630.799. (Nt 2, + 


79.180.195. 
eek. wt * plaetfe —— 
kende helpen. int z, Deel,r8 
Moeders buple vergaderin —* 
af iaeghen. int 1.Dee 
Moehendt verdipuen: oft ders 
ten int r.Deel.s153631.764.770. 
819 30, 2 „180. 
Monts etende ſweeringhen gez 
nefen. int 1. Deel.367. 560635. 
zo ss int 2. 


eelrro,rsz2.' 246. 
— ghebreken — —— 


deet-384,int 2. Deel. 2 


deel. 
De — het akgaen vander 
per beletten. int deel 745. 


vegaghn het afgaen vanden 
* —— int 1.Deel. 


agf hels geken ——— 

neſen 

abe guaet — 
—— 702.746 int 2. 


page omi fonder 
—— ngbea 


ecken:. WEL. . 


pages Cweeringijen verden⸗ 
en. eel. 61 2:614.702. 
67e so, int 2. deel ↄ0 110. 
49.1 
—* fveeringhe dende bin 
—* — int 1. Deel.456. 

t 2. Deel-99.r1o. 

oen 


—8 * deel. 16 smal me sont le me” 1 — paulh ned 
afs d ; plien ke Int: deel. ‚ Deel.92.275.434-437.625. 
oema bermen int „opg. m7 * * 895.947. int z-Deel. 55. 
Deels s9n-79785 549420 HRE 2 sans grabertucheofefanch 162 
Deel.145.162, 179, 180 0195265. 133 deel. 145. Pacuerlich laedt t vermeerder 
neren Banes —— eine — int 1. ga mhd 859, ies, 
nt deels: : —— Dann Beel, — 
> 8 —* warmte weder ge 
met cou e borhtinhevt Moent aintkende ende cweeren⸗ uen Beel: 395. 
verladen gheuelen.: menBeel. …Dégeheten. mer. eel.r39: 456. paid ette genden 
 Sor,int zedeel… 59-1709: Der fhonts trecki gheneſen eel.s 
—— — ires Deel, 71 — —— Sverdapuen:” ner. 
en” sint Ponts verhitte —— Beel. 369. 
eeil 4583 nefen. int 1. Deel, 560,374-407. — * dooden. — 173. 
shaed nederttieghen belet⸗ n LG HSO 472 SRF oaa. 705. Jl je ers 1703 a intz. 
ten oft ghenefen:: zint rBeel. … 833. 84084 IFF 
616.75 int — 148. drel 150:154.155.175:223 peut blocpen fte tpen in tr, 
1841394266 O0 7 berhittinghe bercoelen Deel 193. * sept 633. 
‘poeder 1u ende goedt. inez. ae deel. 705835 Wez. Beel. 906195869 260 
Beel. 2805: <70 Peutenpenen wi Boen ein 3 
Moeder zijnbe Menre verouderde ende ile stut „deel veelii. 
_… sgelpen.rsao;: «: — Neerichendt ghenêlen, - mer. Peulen —— fee 
gPoederg opttigen opene „Beel: i8. ringhe inde neult —— 
men 23 —— Jones zeeri pot ghen en bepuenendegbenden. ie 
242. 374.5 ————— Anti Dee — Mt 2. eclriner 2 BEL 
‚ 855- —— 947,9 * deel 175. Peute amen van — 
4. Mo ——— erdip: comende/verdepvien in el 
266 07 E- _Memmod ÁnE-R OEE 372-667:909, ° in bossa dens 
ersopt socergaintz. Deelt.) e (weeringhen 
deel ⸗ smoneberenden.ine-1- deel ss Time -meel.725-75 chitine 2. 
eders pijne int Muplen belettẽ papier oft ghe⸗ — ———— 
ADechss 29418400 Fo438-76t. Achrifte t eten inti deel 918. imerseel ji 670 EE HSE 
2774 BREDE, OOR SL 190 Mun der drel· z82. — — int 2. 
Moeders neſen. Iinta deel. — hBlo vern 
mn — Ber: —— KEE 
Moeders geheten A brencroissonvend be speel. * — — 
feria volke osgzu.prg.. dta. Deel: 56: IT 1E 
Moeder Cupuecen ende reuni⸗ sm let oft — — * 
gens in deet⸗4 — — 3488. —— 
327.384-56605774GBEGE 2 ze de —— 
At deel 2083 2 ratinstt UT 
Moeder aer e 
oe — 
——— ET 


ê 


« 


* — 
Pieren vuple — 
en. int r. Deel. 


GT aal — 4 Or a € Ls kAPRAEE 
hiddadd ed 


pr 


0 —J 908. int 2. Deel. 230. 

Pieren origetentpeve * ver⸗ 
drnuen. int 2. deel: 

Pieten pijne eee. int 1. 
Beel.o4-1165, 472.630. 730. 763. 
765- SE 865. 946.962. int · 2. deel. 
99.2 

"fu unueren. int r. ved 75. 
$56:727. int 2. De —* 

Pieren ſweeringhe g 

int 1. Beel: 56. —* (REL —* 


‚+. 
pien vertopthepde openen. 


„Deel. 23,,375- 393.671. 948. 
aË 


* 
8 


sot Dielen verwecke en. int 1. 
84-993. atd 384. 


— ——— wijn goedt teghen 


Toet zen. ine 1. Beel: 64. 
* egen ee en ghenefen. 


Ínt1.eel.z5 
gpmages venue int z.deel. 
| 93.69 


®. 


Ctelsott Wegen cmerte ge- 

nt 2-deel.1 49. 

@ctels (tinchende gebie ve 
int: 93e 

Onumeloop ghendlen. int z. 


one begeer berdipuên. 


1. Beel. 290.291. 47 3e 704: 


498. bor. 616.658 — 
868. 881884-562. 979-imt z.deel. 
82.83.11 “128.162, 

Onvruch maecken int: 
Beel-135.316-6o1.7 32. 770. 962, 
983.991, int 2. Beel. 90. 161. 173. 

Ooghen blaeuwichendt verdrn· 
uen. — int 1. deel. 340. 

Ooghen bloedtachtich Door ee⸗ 
nen llach / gheneſen int :.deel. 
el 645. 

dunlterhendt oft ſche⸗ 
— int: Deel. 
81.82.172.186. 211. 290. 296, 
441.487. 550. 579. jn "658.712, 

-719. rs —* 953-9 int 2. 

„5 122. lan 150. 159. 

171. * 182. 220.226. 257 

A/ 


ende quatt. 
193.292.298. ee ik 594, 947. 
intz. deel. 86. 
glhebzeck I 


bum ge: 


— verdruuen . int r. Deel. 


oogbendeer gade: ghene: 
| „318, 
Bind gheſwillen — 
oft berteeren. int.r. Dee — 
666 „int: eel-49.235,24 
Ooghen heete — ghe⸗ 
neſen. int r.deel. 329 337344. 
388.862. int 2ꝛ. Deel. 87.148. 


* f81, 256. A 

@oghen hinderlick. int :. Deel. 
199: 292. 594. int z. Deel. 15 

as * lep Be lekende try⸗ 
gen Deel. 171. 374- int 

enk logpighe gheneten. 


den: —* Ei 539 kees 384 Kk 


3e 214. 231.265.266, 


290. 
Ooghen lobpinghe Hoor cotruz 
ae ban bloet ghee ee ber: 
puen Tie 
ooge ioopige edt feboste 
5* * * el. 


pt 
oogen —— — deel. 
17.126, 290. 332. 338. hi 379. 
705. 


oogen uu ene goet int: 
oogje pijn vberdwuen int :. 
gel. 215. 326. F ie — sro. 
—5 des 2. Beel. 
60 74-245. 
Go — —— ge⸗ 
neſen. ande ‚Beel. 329.456. 555 
Ooghen voodthepdt ghenelen 
int: — 472.647.786.862, 


in 
Oogbt : coon, — re 


ee st ze 
— Geelen ende — 
Fnemen: int 1. deel. 344. 
* * 712. 719 927. 952. 953: 
int 2. deel. 47. 159. 177. 179. 260. 


266. 271. 
Ooghe ichellen —— — eerlt 
end . intr. 
„186, * 
— mage ende tghefich- 
te ſcherp ideel 296.319, 


344. 384. — * 519, 521. 594, 

613,629,631.712,719. fet 

—— — int z.Deel.Go 
214. 


—— 
mti.· deel. — 550836, int 
2 Deel, 17 


Oog — veringen eñ woltkt⸗ 
kens Argema — Cupuer 
e 


boer 


2.Deel.26 3e 

Obgber ennghe berdipuen. 
int r. deél. 6z 

Ooghen adrie berwecken. 


mer. Deel.g2.95. 
Ooghen ber ceingh —— 
int r. deel IJ. 327. 344. 


379. 455 55. 58 666. LAA 
bn ed AE ft 2. Dee eel.74158. 
9. 266. 
— vlee berdepuêr.int z 
Deel,z22.4 
ons ber Die tgefichte ine 


at: berdypuen. 
ooght Ave u) blinghe ghenelen. 
z.De 7 67.110.245. 


olie: pe er lampen té brꝛanden. 
int: 269.6 
Olie dan peel goed te eghen * 
ghebreken deel. 
laſin 


eq 
ené genefen. int 
‚ong: gocdt eaten beelt 
ghebreken. * 1.Beel. 763. 

Osien gbebre Vragender. int 
1, Deels og 

Ooꝛen holen 5 ft ghepleck 

engin, his ike 185. int 


2.deel.74 
— gen Oost heete wil 


berdepuen. int 1. Deel.zso. 
616, int 2. Deel,: 58. 


ontrent —* Open rouwe 
ſwillen berdwwuen. it 1.Deel. 


br EEE METSERS 


Or 10° 


—9 * > gee 


ge A Vaas 


geen mengden ghenelen. 
Î 379, 6 
deel Ze Abe, 


k Luk “int EE 
226 


“Oozeneuptinghe verdrvuen. int 


3 

Bozen van —— Se gez 
nefer 857. 

Ooꝛen verttoptt! gerdg T5 — 
int Dee 

ete — masc! {nt z. 
dee 

Oomen wite Ent erterachtighe 

vloet verden, tut r. Deel. 

126. 187, — 632754. 

de. 857-918 ——— 


Ön —— Hef 2. Beet 85. 
Arai geen, te pin beet 
P eel.763. 
Papier — bbs” voor Bee e⸗ 
ies mußſen. int: „Beel. 


eerder dootlick int Beel. zo 
Ben wülen ende Biple 
k lg gheneten *— 
Beel.s51.747. it 2. Deel, 26 
Beeren ger gaen: ï Deel, 


pee gun — 


ghe⸗ 
58 * — 66. 
ichepbt en- 
——— 5 hevelen. 


Peerden — acne hals 

enefen. tr.Beel.oot, 

kijke vecht oft wolckl⸗ 

—— vanden ooghen verdry⸗ 

ideel. 534. 

groen verloren — we⸗ 
® euen. Mez. Deels 


ze 


peerden ld zijnde ghe 
pe! ngoedt —— * 
sg. 


— 
ſme — efwillen Doen 
hen ende ghenelen int 
4 ni 853855 859. int L 


— perl fentie beren; int: 
Beels 39,7 56.843 845-873, 875. 
5 5 897. _intz2.Deel.8.64.128. 


peauentie iegbenefen. f int 1 Deel. 
187, 378 Land 653.712.930. 
int deel. 16.6 


— wijn goertegbent —— 
en. 


—— 


el 


SARS 


int 1, D 
beed 
Pimapeel tegen beel 
gebreken. ene en. 


Pine * — berdzpuen. 
tel.1 90.337.763-764.881, 
kie en 
4 ban bindt einde bugten 
evgaen. int 1.deel.329. 
pine banden Hao verdry⸗ 
intr. Dee 93. 119.194: 
ai 275317. 337 339. 376. 446. 
455-456.508.510. 524. 591. Gol. 
607.609. 635. 677.726.7 53 857; 
881. 882. 904. we Deel. 1 
60. 61. 54-164. 2 
Pijne vanen hale ——— 
t i1. deel. 472 
Pijne — verloeten oft 
— ge: deel.190.290. 


329.330.69 

Pijne * —* verdruuen. 
int 1 

Pine inden lacp vanden hoof: 
sd geen zpuen. int 1. deel. 


Pine ree deel berdru⸗ 
215. 326. 329 
gen — * 631.7 
int 2. Deel. Go-74.243.2 
Pijn banden — — 
verdrnuen. int: Deel.o4. 
3. 300. 3I Ie Aa 9.337-350. 
oa 545-583: 597 Gor. 613.623. 
631.708.711.732.761.786. 790. 
918-956.975. int2.Deel, 49. 
60.119. zee 145.152. 161. 166. 
182.226.2 


Dine bande kele se 
demt 


pijnebanbe | oak berdzpuen. 
tr.deel. 82.94. 103. 305.631. 
761.763.797. * rik 96 kann F5 
int z. Deel. 59 
Pijneanne Longer genten 
nt r.Deel.116.330.763.797- 
eis. vande Mage berdepuen. 
mer. Beel. 106. 116. 135. 189. 
270. he 582.584. 591.631.760. 
762.763.764.941. it 2. Deel. 
49. 229. 245.265 
Pijne voor therte berdppuen 
int 1. — 763. 918. int 2. 
Deel. 245.27 
Bin bande ever uit — 
ideel. 94. 116,127-330.6 
er oe „869. int 2.Deel. Ek: 


Dine bande Milte berdzpuen. 

1. Deel.4-9 2.94. * 136, 191, 

— je $92,704-761. int 2. 
pine vane Nieren berd, 


ppuen. 

Deel. 94. 116.472.630-730. 

— B 863.946,962. int 2. 
Beel.59.26 

Pijne bande en enen berdep: 

ven. int. Deel 73-270. 490. 

631. 6837300956 96%e int 2. 
2. 


Pijne bande dermen berfoeten. 


* * 


mt. re Beel.446. 901. 774. 881. 
931.938. Int 2. deel. 
Pijne banden ondere en ín nahe 
wanten, int 1. deel. 


oe ebr bele 
int 1.dDeel. 23. 30. 60. 121. 
340.35 $-376.412.466. 488. 498. 


510:606:609,631.761; 833-840. 
* * 958. int 2.Deel.2 5.35. 


76: 
pijne vande blafe becbapuen oft 
eten. int 1. Deel. 631. 
* gen 833.863. int 2. Deel. 


pine väde Moeder verdrnuen. 
ti —5 nd 40441. 488. 


761-7748859 
Pijne vande Die verloeten 
oft verdꝛnuen. int-r.deel 34. 


763, 845.853 863.872. 884, 955. 
int z.deel. * 59. 116. 125. 165. 


„179.257.267. 
Pine, vande Sijde die berou⸗ 
ie: — Ds Dee 
eel 14. 
pine bande Leden bie berouz 
ets —— int i deel. 15 6. 


pine —— heupen verdrnuen. 
r.Beel.242.246.334:35 5.466. 

pins 510,694.764.773-788.840. 
eid Dope int 2, Deel. 58. 75. 


ine báde Sehamelhepdt ber: 
ruuen int :.Deel.330. 
ie banden eerl ——— 


uen. 243. 
Pijne be bzoutwelickept ber 
Depuen. intz. d 
— 


4. 156. 185. 516.609. 847. int 2. 
eel. Go. 
Pijne bande beenen 
int 1. deel,127. 
22. 
Pijne bande boeten verdrnuen 
— „Deel. 270:330.841:931. 
eel. 257. 
— Zenuê berdepuer. 
nt 1, deel. 37. 93-270.376: $16. 
* 763. 847 int z. deel. 


pijn ‘ban je ban berucht 


vandẽ aenficht verden⸗ 
des r.Beel,zsz. 776. 


plecken band 
drwuen · 


verdrvuen. 
int 2,deel. 


—* 
2 


en lichaem bere 
be Bee 5957, — 


an afel 4 * 


4. 


2. deel. 19. wek 
— — oft vlecken 
Jut 1. deel. 384. 


int 1. N ' 

pluis ghenefen. * 1. Deel. 
ie on ip 9-723-855-8 
Blues ghenefen get — 
deel. zi 


Pon genen en 1. Deel. 


683. re À 
Po ee pn: tegen * EN gn eel, 8,9. 1 


ebreke 
welvuse of ole men neut 
—— r.Beel.36 


* Ad 
pPopeltie — * * r.Deel.21r. 
5 746. 747-759.878. int 2 

238. * 
pol ze „berlozen is are boen 
in eel.7 55. 
puckelsberdjpuen. pe Deel. 
76.83. 

Jen es — — — 


—— aende — —* 
ghenelen int 1. ef 231.8 
Fut ze deel,1 53.1 
un en aenen mondt 
—** —5 ghenelen. 
1. deel 356. * int 2. deel. 


Pu —— tte breken. 
En deel. — 47 2 int 2. deel. 


_ 148.2 
— —— zijn — 
beenen ghene i. 
an at oe: 2. Deel. on 


unten ni Heze get ende bzanden: 
… Be zijn ghenelen; “int 1. * 
17 int 2-Deel,1 58.2 
—2 ſten Erpe — 
enelen 1. d 


end ergg in sul 
Cweerkens Epiny- 
vides; mt ghenef 
int 1. —— 776780. 859. 
aechen aenden en mont 
— — 
Punten berdjpuen. int z. deel. 
zitieoemgle rs 
Purgeren en int: r.Beel.r5.181,356. 
— 736. int 


— — sier. D 


voode Putten oft oft. blaerhens 
Beleen. Ie. 


denn: 3 


Zin 


Aer? LE * 


6.187. 243 
at. —* wi 829. intz.deel. 


out leet —* * doen 
an 


nas dee ghenelfen. int :. 
— 108. 231, 254. 297, 

don 35e 384, 
25.164. 2 


en —5 wijn goedt teghen 
wie an wt i. deel 7 55. 
ep Ad eel. 181. 
J appel-olie goedt — 
* ghebreken. inte. Deel. 


— bande hen id ge 
„840, 


K. 
R*ch sein oft fe Feen gf ghene: 


397. 
881. int Deel.162.268. 
Kalernye ende puelhepdt ban 
* ofne — int r. Deel. 


320.328.329. 448. 624.860. 
%e enge ende. pdelhepdt ‘ban 
Er eren int :. deel. 
Kencher Boen lemen. int 
ec ie A 
man niet moed 
ve al) Cmecte crpg bn út 
Ei 
Kep ende an biel 


ín: 


— ughen. 1. Deel, 
—— man de ies bene: 
deel. 162. 


lldinde maechen. ine. deel. 


Ktmpels berdypuen int :.decl. 
203.671. 699,745.74 
—— vande Maghe ver⸗ 
drnuen· ier. Deel. 630. 881. 
nt 2. deel· 20 
Aipfemen berweeken. 
Deel. Ez 763. 816.865. 


int 1. 
int z. 
toont elijaemen ghenelen. int 
epudens gienten int 
384. 

— int —— ber⸗ 
uen ii 

_Woofe-wijn goedt —* 
zel int :.Deel. he 
Koodtmeliſoen ghenelen. int :. 
_ Beel. 350. 352. 355-356.364-369. 


374.375. 418. F bepalen 99. 
565.582. —— 


505. 555. 560.5 
645.704. 708. de — * 753.754 

7591761763. 74. 787. 95- 757. 

799.800, 805-810. 840.842. 843 · 


@ualijck * ijk boozen bel- 
pen. ‚1 


881. 901. 910.962.96 

int z. per 58,66. — hi 

129. 144. 145, 1 5 176.179, 

0. 213.218, 
* 231,246. 256, zn 271.273. 

Kottinghe J— Ene beletten. 
int 1. Deel. 

Kouen ban batte etende wee 
ti ef * — nemen. inti. 
deel. z 

Kouen — int 1.Deel.812. 


958, 
Woupers vander kele oude E 
veh 14 J— zn gene 
Deel.2 42. 
Buggbe gras bink rise 
1. Deel. 490! 


untiherne Bes lichaems ber: 
nies or 29,int 


bets * 
*— ene ero 
— 1. Deel, * 

5 —— int 2 — 
sument bande Paabels 
fonder [we — berdryuen. 
int: „éd 
uvoicjende ban beren —— 
en ghenefen. int :. Oeren 
——— 1 —5* 


S. 
— dicke oft ſcher⸗ 


pe metter urine 


— —* ghenelen · int 
sal Boen — int deel. 


212. 


SDauie-wijn goedt — veel 


2 


uden. int: 


deel. 
Bchamelen ts ban mans b 
—— int 1. peel. 
6.859 
Schamelijcke leden ghefwillen 
ghenefen. ínt:. Deel. 235. 


nds. was 466 ———— 95. 


cam in goedt te: 
gen. en, bee gebreken int :. 


cl onee int neel 443 
beeren 


Tafel v tn ante dun 10°. Y., 


Om a À Ld %% *8 


aA 


* Y. 3* 


—— Je maecken. int: Es 


—— —— —* 
wit 


lecken verdrnuen. 
29. 


* 


— —— Wt tret⸗ 


ti. deel. 73.72 3. 956. 
in F 29. 125, 
seelteeinaf Ge banden hoofde 
verdryuen. int 1. Deel.7 5,185. 
d — er 252, 390, 769.797. 987. 


eel.so,:48. 
——— ‘vaneen ber: 
Beel. 48. 197, 


5 * 65 
epe at le pijn 
ꝛvuen oft belen. int 


tz. Deel — 161. 


730. 742. 745. 746. 756. 758. 763. 
768.790.799.833-849.853085 . 
865. 934. 752. 956. 962. 963. 974. 
* 2. * 59. 61 105. 125. 


238.2 
Bries tot eederen verdru⸗ 
ze 


men bet 1. 378. 6674909: 


IL. 
icin, * Bonde berdrn⸗ 
inti. Deel. 344 436.441. 
ze 719. en 952.953.int 2. Deel. 
— 177:179. 260. 266. 271. 


* — van Merien do⸗ 
erdruuen int deel o28. 
Se sue — int 1. 


eel.36 2. 
——— gbeneten. int 1, 
deel 436. 556. 6 742.7553.754. 
757-829, 837-840. int 2. Deel. 
983 116.119. 203. 238. 264-271. 
Schoꝛfthendt ende vonde witte 
de maecken. int. 


gan bries Schorktheut en: 
—— iet El en. 
Becel. 45.735.187,242. 243. 

— 300. 311. 346. 355. 383 . 

zi — 436. 474 637: 682. 750. 
790, 329.855.908.958 974. int 2. 
Beel: Le Bar: 158.159. 221. 


moste ie chenelen 
ende lupueren 


eren. int r. deel. 258. E 


tende zeeric⸗ 
—— 


de heu⸗ 


rd —— bupl eñ ſtinc⸗ 
puereu- 


int: —— 203.954. ântz. deel. 

129.1 30. 
—— vanden —— 
—* et — ee 3.219 


— —— bande hoof: 
Be ghenelen.int 1. deel 73. 185. 
203. 300.47 2.797. 

A 82. 230. 


Deaegende Dehosfthepdt ban: 
Den hoofde ghenelen. int Deel, 


812. int 2-Deel 


deel. 5 8 à 
— Schosftl Gepot maecken. 
Lzo. int 1. Beel.s8. 
scorend — peren 


scomeenen machteloos — 
ntr.Dee — 

— machtelooos 
maecken ende hun macht we⸗ 
der crughen. ut r.deel 902. 
Schoꝛſſen oft corſten vãſchoꝛft⸗ 
Dank wech nemert.int 1, Deel, 
Schorten oft — wen quade 
schen. » afnen int t. 


horten okt: co: * van quade 
ſweeringhen wech nemen. 
int bee 193: * 334. int 2. 


deel. 8 
— vbilioenẽ beletten. 
int 1. Deel.6 zo 
ahoinen verdmuen. int 1, 
dee 


— oft naer 
at iaeghen int 1. dee 
407. 109. 518. 582, $91. 61 2627. 


eboorte 


i eel 56. 145. 264. 
awe Beenchende aen vingers 
oft teen enelen. me: 


Deel.7s 
loopende Beerichevt ghenefen. 
int 1. Beel.39.7 5. * 488. 704. 
oude ende * eerichendt 
gheneſen. int: Del 374-375 
* * —* 723.754: 901. 


int 1.Deel.93. 

F 524.579.582. 609. 612, 

614.616.63 3.656. 712:756,767. 
849. 878.901, int z, 85 
125-271 


ighe 
int mrs 


Seeritheydt banden mant gf 


neſen — Dee 356. 70475ä 


Int 2. deel 


Peervichent banwe mont bie ber: éL 
ghenelen int 1Deel. 


endt die voorts etet bee 
—— int 1, deel. 25.45. 


Senuen lupueren. 


teydegheneten. 


111. 374. 466.7 57. it 2. deel. 117. 
Ser Seeritheudt Die voorts e⸗ 
et gheneſen. mtr. Deel, 126 
—* 34. 360. 374. 354. 457. 563. 
612. 614. 617. 712. 723.727. 732. 
— 757-767-849. 855.885. 
ogt. int 2. Deel.9.116. 119,127, 
211. 
quade Bewichepdit bande ion: 
ghs — ghenefen. int 2. 


——— int: deel. 


78. 
ZSenebladers-wijn goet teghen 
beel ghebreken. — deeſ or⸗. 
enuen beuin 


ende treckin⸗ 

ghe gheneſen. —* deel 5600. 
579-199.855. 

— Boor cout de hert oft ber: 


ſtijft zijnde vermurwen. íe :. 
ne 202: 473.521. Int 2.Deel. 


Senuen die ghebznken sijn t la⸗ 
men hechten. ínt1.deet. 969, 
enuen die —— jn ges 

nefen. {nt 1. deel. 26.630.7 23. 

— pie berladen zijn Cupuez 

ten. int 1. Deel. 371.384,520. 


954 

Senuen ghebzeken ghenelen. 
int. 1.Deel. 487. 488. 17. 881. 
int 2, deel 30.119. 165. 

Senuen grouichept beedypuen. 
tnt 2. DEELT 4. E 

Senuen hinderlijck. int :. deel. 
— 5.756. int 2. 


etſu en 
EL Del * 203-270: int 2. 
Deel. 30,6 
Senuen fan enelen. 
int 1. —— 126. 498. 560, 579. 
* 91. 792.855.934.53. 956. 
Juezdeeliar. > von 


8, Ya Y. * 


Cape 


Diecheen bie coudt ende fwarc 
zin ghenelen. int 1, deel, 199. 
677. 

Sinnen oft 

maccken. 

746.749.7 

Sinnen — ſcherpen. 

intin. 


geben lien. 

— veletten. 

voe Barre g 8 en int 
327: 337 abe 


int 1.Deel. 
* Ze Beet 194. 


berftant beruert 
* ideel. 732. 


int i Beel. 


int 1. deel. 


—s* — int: 
end aa 857.956. Er. 


neel, 61 
— — int 1. Beel.45- 
92. 94 119: 156. 275-290. ee 
sg. * 336.337. 339 
Balkie 262755. 
nen —324 2. int2. 
art 162: 16}. 179.180, 193. 


Zangen ende ferpenten Doo: 
int 1 Deel. 683.761.9 51. 


zänter. — — 


Soch in wen Bortten bee 
sten: tr. Deel, 855. 
ite, Beel.c7-s7- — kn 
Socthout wijn goedt teghen 
omeelgbebeden int «. Beel. 
‚2 70 HR 
— int :. 
—— oft Conte abe: 
een ES 1. Beel. Jar 94 
Bn 0-49 


openen int ꝛ. deel. 
186. 187. 311.720. 816. 
pene ghenelen oft verd 
AME 1: Deel. 199.686.702, 792. 
„Ant: 23.33. 117. 214.245. 
290. 


Oene Gamert int 1. deel. 


Spree veminen int, 
Boeren 


int 1 
vBeel. 456.972. 958. int: peel. 
271.290 , 

Spuſe doen bertecven.int 1 Deêl. 
244. * * int z. deel. i73. 

n nemen, int 1. deel. 

se rehnen 
631.7 — menne 


is ; 


Splinters ig me tica trec⸗ 
Deel. — — 
7 3 — dee : 
za 3.888. int 2. Deel.r: 
2pioeen doen tomen. {ri 1. 
prin ine — berdrn⸗ 
uen. eel. 93. 240. 298. 
dh oe * int 2. Deel. 


— — int pet 
‚1245. 


384 ern 4 dax 856. 83 
z. deel 75-85 


Bn 


— * goet teghen beel 
ek int 1.Deel.758. 
Squinantie oft gbenwit inde ker 
le ghenefen.iut 1 Beel.186-194. 
198.240.248,270, 425.499. 566. 
607.726. ecc. 855: — 
In a Lioy. 129. 1734 194. 


Starik. ee in ek bai: 
Be mont oft lijf verd 
int:.deel.:89. int 2 

— ep ocſels verie 
* el 3. Fes 


Branch —* bars —* icjevde 
erdr abri 
int z 
jn — goet egen * 
e 


——— ijn goet be 
ebreken int. 1.deel.7 ait 


„270. 311. 350. 367. 
468.505. * son 563. 582.727, 
778,797-800.842. 881. 882, 930. 
938.946-94 * En 987. int 2. 
deel. 6. * * 104. 167. 179. 205. 
208.238, 

teghen de S nut ende goet. 
wit 1.Beel.108. — 506. 844. 877. 
907.93 1. 942. Sf „ek 2. deel. 104. 
164.201.203 

Steens oft —— begines 
eze ionghe 5* en J 


int : 
—— 
— 23.514726.983. int 2. 
164. 209. 223 


see meteen breken, od 
— * * 631. F — 

83-97. 
int 1. 


Stomme dte d 
* 89.197.246. int 2. Deel. 


gel.8 
ae: * 
eel. 


Stom matchen int 1. Beel. 327. 


860 
int 1 deel⸗ 359. 760. 
ord deel — 
ine 2, Beel. 240. 24 


Strume oft gheſwillen perd 
le der * des int 1, Beel,665 


supper. berdapuen. int i. deel. 
16. 


Buchten berdepuen. Éntr, Deel. 
* 55 374951. Mt 2 deel. 56. 


— rekineren. int deel. 62. 


— noed icheydt berdepuen. 
Cue. 38: 384 910. 517. 594. 
op Se — 28. 830. int . deel. 


102 
— — verwecken. 
eneſen. int : 
* 193.203. 375. 484. 5351. 582, 
hek he 732-745. 816.875. 
int 2 —* 257 


* Swerin aghen chenelen. 
—— int 2. Beel. 


bere begren ghenefen. 
sad end 545: 


723 
Int z.beel.87,182. pe lans 231. 
wrdt zak: 
oude búpie 5 
bek int :. bel: * * 383. 


— ————— eerin 
rot 


—— 251.303. 
a pen, quade 5 weeringhen 
vleeſch doẽ groepen. — 
93-853. int 2. Deel.37,26 

e Sweeri 


quade nghe — 
t ghenefen. int r- 
deel 374 
Sweeringhen Ficus ghenoemt 
verd — wap df 
e Sweerin 

— int :. epe * 
311. 317.330. 340. 374 384 45 Se 


sos. 545-550 $56-633.691-699- 
712.745.754 843-855. 859-910. 
gt — 957. Int 2. deel 9. 60. 


83. 110.148.152. 158. 210. 228. 


256;264.171. „299 … 

— — 
int 1. deel. 
—* 579-956.558- mes. bel, 


guadee ue mering bi 
es 9— 


* 


Oran 4”, 


Y. 4 Id YX. én — 


* * 2 


Eat 
* eten — int psoas 


„Beel 45-23 1. 240. 22 7. 426. 550. 
Set $89-709.711.757-840. 857. 
ant zdeel: Batas 158. 183: 245. 
255 264.266.27 
quade eñ ** Zweermaht die 
oorts eten gheneſen int 1. 
Ned 126.185. 271. 297+3209.379, 
4261550:732:85 Fe Int 2e * 
187. 231. 25 
vochte oft loopende Stweeringen 
Die voorts eten — int 1 
Dêel. 184. 377 teit — 
int · deel. ↄ. ĩ 58.2 
Dweeringhen —— — 
manen —— /openen. 
ütt 1 , 
ban * lotende die 
8 eten de quacde — 
* erik 0e 
int z- Dee 
cerina 5 ooft gene 
el. O. 


eit. 

Sweeringhẽ — er kens 
aende oo ghen Argema. ghe⸗ 
men emt verdrpuen· — Deel. 


mercingten bande k hel ghe 
69.642, 

— ——— ooren 
gheneſen. ier, Deel. 246. 
374-616,635e « Jut. 2 Deel. 


67. 
Bweeringten ontvent Den oo: 
ven Pant Fes werled 
int z: Beel.7s 
wers bande moeder Haen 
— Beel, 1c6 


79: ts 
weeringe ard ee ghenelen. 
int 1: deel: 726. 

weeringhen aenden ij pie 


He: HE 8: 


… Deel- 367: 560.635.705 . EE 
tieten 
weeringẽ vã wendige 

* tBeel.842,87 5. 

int ꝛ dee 


EN ‘bande be e⸗ 
— eel — 


Boeien» 
ghene 


989 
20. 283. 
Sweeringhen 

ghenefen. int 1 


be Tongher 
ae: „deel. Je 556. 
Deel: Per 


bande Ni 
— 375 . 


gende vinghers berdepuen 
Gen mé Deel 
syn 


berfoeten oft gheneſen. int 1. 
Deel.C89.797.947- 958. int 2. 


Ee 
BE: 


* 2812182.245. 
weeringhen vande ſchame⸗ 
lijeke leden gheneſen. int 1. 
de $-560.754,767-. Int 2. 


iss 
oude Stweerighen bande man⸗ 
nelijckhepde Die beghinnen te 
—* —* 


— ſunueren ende ghene⸗ 
el.787. 
——— opt lof len bant: 


De — — ghenefen. 
int 1, Deel, 935-904 

sweeingden baile loopende 

— gheneſen. Int ꝛ deel. 


——— innewaerts eten⸗ 
int 1. deel 699. 
1. nt 2. deel. 
quads Dweeringhen die d'iut: 
eleden ghenefen. ant: 
be 148. 

we ingen bande gaahen 
Die gin eten gheneſen. 4 


2. dee 
hege Sw eeringhen bande 
alken ghenefen. int 1. Beel 


‚quae e Sweeringhen Cachcere 
goproenn ghenelen. int 2. 


Sweeringhẽ ban n wtwendigen 
koe ghenefen. Jut 1 Deel. 


boef cgb stweevinghen Die met 
nder herde ghelwillen 
hehe ect zijn ghenelen. 
hed Beel. 935 
— menen int 1. 
rg 
Boerkens berdapuen, int 2. 
dee 


7. 

weerkens aen elleboghe ende 
knien — geel etter wtloopt/ 
— Int 2. Deel. 


Biweeren beletten. int r. Deel. 
o. int 2. Beel, 312.149. 


176,271 

weet berwecken. int 1. Beel, 
398. 449. 466.503.606. 683.714. 
719: 763.843. 856. 865-9449340. 
94.128. ISC, 


Bwerttel van & *— goent te 
— 
ban Myrrhe goet tes 
ghen beel gebreken. 
Deel. 133. 
te 
6 int 2.Deel. 265. 


bwertte ban — goedt tegen 
— ghebr datz. Deel. 


owerttel ban Teirre oft murwe 
neen goedt teghen beel ghe⸗ 
eken. uimnt 2. deel 266. 
Swertſel ban Wieroock goedt 
— veel ghebreken. int 
—5* Wien int 1. Deel. 34 
TA he 
swingen berdepuen. Ant :, 
23.254327 atis — 


So Deel.z 57. 
Pig: 7 

Bg ———— ver⸗ 
oBtel,47z, 


Tanden die hol zijt beed nope 
en int: deel ⸗ze· int x: de el, 


Tanoen die hol zijn boen wt: 
2 deel 159. 

—— * — bat maec: 
int-r. Deel.159.320.35 6. 

367. — $1$-6350723: 7321788. 
Jut 8 Kdf 114. ——— 179. 


—— aͤwueren ende keutt⸗ 

int ꝛ. deel rr a. 122. 
— verdrwuen ende 
int ꝛ Deel. 23. 9 


878.8385-904-9184 927-943: 9440 
951.956. 964. int 2. Deel. 8.9. 
124 L4. 33e SS IT 159177 S 189. 
203. 228. 230. 231 232 55 
160 264.265. 267. — 
antbleeſth Dat at bloedt 
fut 1. deel. * —— 257: 
Tancoieelch ba tlachte is hek 
pe * ue Beel 189. int 2. 


—— dat ſtinckt Onnie 
iné 1. deel 704 723. int 2. 
Beel. 124.158.203. kee 
Tantbleefch Dat verſwor en is 
— — int: Deel pen 
—— bat bo jede 
ſwillen ï 
Deel.472. — gsm 
153.158,177-189. 243. * 
Tantvoleeſch hinderlijck. int * 
deel 152. 
—— ſterck ende batt 
r.Deel. 591. 


int : 
ne z. Beel. 114. 124 158 
27 3e ‚ 4 


fweeringhen ghe⸗ 
nefen. — 242-456. 385. 
— — 


Aen al € Om a 17° 


x. Dru 6, 


— 7 — — — toeaf 


dsture. wijn gncr — veel 
ebreken. vt. 1. Deel.76 
Tesi ie oedt teghen 
— elgh eGeekken.  int:. Deel. 


— wijn goedt teghen 
beel ghebreken. int i Deel. 


pinus: —* * — beel 
ebreken deel⸗ 
voren —— —* — 


— 


— gen —— heudt ghene⸗ 
eel. 60o1. int 2. 


re ‘beletten oft verden: 
men. int 1. Deel. 189.215. 397, 
4924630, 635-931.984. 
Deel-z1o. 

Tragoriganum- wijn goedt eaben 
— ghebreken int :. Deel 
Eranenbeewerten. int 1.Deel, 
— ſonder oorſake ber: 
dꝛrruen. it: — int z. 

Ce „IO 


Cant : DV. 


JT Allende ard pe 
hs ghenefen. í eel ⁊i 
2.374. 382. 3 585. * * 
* 630. 635. 651. 723. 746. 
47. 758. 762.776. —— 840. 
855856: 893: 899. 951. 9 
956. — 8.961. int 2.dee 
6 25.177. 221. 226. * 238. 
Kij 1671243: 288:290. 
Dallende lieckte bande ionghe 
Kinderen ghenefen. int :.Deel. 
PoAzJe 27-835: 881. íntz.de 


Dee vet maecken. int 2. Deel. 
—— Re 
Delden die belacpet sijn — 
lijck. 
ete ie 
23005 311: 374. 375: — 
485.624,666.682. 686. 6904. 69 


23287.797.979. int z.Deel.4. 
74. 145 eg 154182.195,228. 


231.232,2 f 
t vander hupdt 
in ae egg d 
fen. - 
Deebranhent van bies —— be 
ij “666732.795. 
tor Bt 
— — Deel. 113, 
Int 
Dit — goedt 
—— int 1. Dee * 


nen 


Benenel wijn goeùt tegthen 
heel ghebreken. „int. Deel. 
64. 
Verckens dooden int r.Heel. 307. 
nt 2 
Diteronpen leden — hd 
ie — * int2. Deel. 4 eis ba. 
25,2 
Per ——— doen 5 
— erdrnuen. int: deel. 
* 99. ———— 849. 865. 974. 
287. 
goude —— doen 
Beel-99. 
he ee De —— ber 
re Beel. 942. 
ba: 
* Vnlawernahen elan 
49. 
he * en ergaderi — áeton: 
—— ghenelen. int :. deel. 


285. 
heete ien met bande man⸗ 
Di zere eh oen —— 
te * 2.9 
he ke ergaderin nge báde brou⸗ 


ei — int:, 


— ban fluymen 
op de borſt ende Longher ſun⸗ 
ueren — * berdepuen. intr, 
Deel.79 5,849. 

Der —— van humeu⸗ 

* Saen tee int 1, Deel. 


bul Beegadeingie bande 
rende —— ak 
* — dee 
Ver — — int 1. 
Beel. 579.631,723.737.797,918 


int 2. 


Dertoprhevor banberi 


veriehend evn Ditte ghe⸗ 
Rt Deel. 350, 

zoeeichepe — moeder * 

1 deeling. 408. 


weebiebepdt bande mont ber: 
— int r, deel. 705.833 mit 


dé 158. 
Berhane ooghen ber: 
Depuen, int 1.Deel,275.317:327, 


74-158.183.214.249. 266, * 
Verhitheydt vande blate ghene⸗ 
en. int 2, deel zog. 
Ver jiebede wa — ge 

‚ nefen 


Verhithendt bande wt Bet 
du 1. Beel:468,8 59. 

Der! hithevde banen mie 
gheneſen ber 2.647. 
int z.deel.z 

Ver schee Gemeten: 
deel, 


Dermorgde et — * 


int . 


r.Deel.6 nd 
ies. peel 
ereen leben boot le natje 
——— oe — 


— — gomme 
Derrecheievor gheneen, zit 6 
Deel. 582.773-958. int 3, deel, 

257. 

REL — itt 1. Beel. 


Derdante ede lei fcherpen. 
— ret J — 


t:.Deel,272.606,934. 

1 18.164. 
——— bande eben 
open t 1, Deel. 395. 


zE 
ds 
— 
— 
er Ef 
EE 
hd 


Ne. zi „980. 


hoetde 
openen Int 2, deel. 252. 

300. 

Dertopthepbt vanden 5 
twantopenen. int :- Del. 4,25. 
318. 393:556.579-667.719-888. 

Ees 3 Jut 


een 


Kaa * AP) 4* * dt 


* 4 Es ae 


afel ts Pad 
CREE DIEHL 


Int ꝛ. Beel,go 
— Rube Inwen⸗ 
— es epenen.int z. Deel. 


wttope rode” int — 
erdruue 

weriupekjevne bensie: int 

—— d edge ed le⸗ 


wa Derwe repghen. —* 
st dd 334 758. 763. 849, int 2. 
ee 
quade verte bevermuêenbe goe: 
De wedercrnghen. int :. Deel. 
6 int 2. Beel. 83. 35. 267- 


Derwe tan Geellucht q bebe: 
* verdrnuen. int 1. 


dee pertoonen — bed 
1 nt 2. Deel: 
Vijghen dee ane goet hou: 
ent. Beel. 666. 
VBijghẽ okt — atkon⸗ 
ament af — be 
—“ 


Di — n goedt teghen 
— int 1. Deel, 


wij wentken. int 1. deel. 190. 


Pinghers die weren ghenelen. 
ann Beel. 182. 


hd nvertetren. int 1.Deel. 


wmidjen booden. int :. dee. 
Dicecatien diepe ingaende ghe⸗ 


Dleecatien ban t'fundantent zend 
—— zijn gheneſen. wt: 


— —— — 
— 760. 
ende 


Piceratien v 
demen die —— son ghe⸗ 


— 
Vlecken hoda becbenn 


int:. deel. 185. 242- 252. — 


671. * 782. 800. 836. 930. 
—— Beels, 47.35.119. 


iden estate wit ende 


(wert verdryuen. 

— lig es 799,7 799.828, 

876. 9 int z 2. Deel. 61. 

— F 

litkteeckenen die 

“fect zijn berdzpuen. inc: 
Deel. 185. 

feeliche Viecken vander hupdt 
die wit ende m zi 

reet ee sin 

— hashes ze 145 


leelijche Vlecken ende witte 
plecken — hupdt ber: 
wuen. tr.Deel.126.185. 
187197. we 176. 298.311. 384. 
— ine 2, Beel. 164.165. 


Pleeleh Doen groepen ín oude 
ſweeringhen / kiſtels ende Die: 
pe gaten. int s. deel. 95. 
85 3e zi Deel,66. 187, 

14. 266 


Vleeſch int (ieden — ri 
* e u at ecken. tat 1 


wier int (ieden verteeren. int 
382 


Die) im worden berteeven. 
1.Deel. 535.582.746. 816. 


lee — ende ouervloe⸗ 
dich verte ínt 1. Deel. 
5 189. 271, 


legen verdrpuen oft 7 
We 1, deel.; 


Dort F ratharre inde zenuen 
—— verdrnuen.· int: 


v oft t Catharre inde ſtroote 
— int 1. deel. 


foet ban vochtichendt inde lez 
— benemen. int 1. 


383.622.760. 
—* die gheduerich ende * 


I bande ganghen d 
herſſenen gheneſen. int F 


Dee 32. 
lenen verdrnuen oft dooden. 
int r. Deel. 421.524-705. int 2. 


— 97 

Vochtirheydt die waterachtich 
is a Geofde trecken. int 
Ts 868 

Vochtichendt bander Maghe 
—— int r.Deel,197-716. 

aider rte teten, €hole- 

be te weten, 0 

rijche / geen ende waterachti⸗ 
ghe af depuen int 1. Deel, 
— 484- 485.488. 


gochrichent b bande boet 
— — iſchenden. 
Int ꝛ. deel · s. 
Poeten baer De winter oft beeft 
in is, i int :.deel. 


719 723 

edele geljoeuende mut nutende 

goedt. int 1. Deel,23 5. 
doedtſel maeckende. int 


int 1. 


Vollen boen van — deel 
7 el 164. 
wrinehap — —— hen. 


1D 
nne pie blcpueb is af iaegben. 
r. deel 952. 


rine die Cinchenee — zé iae⸗ 
e deels. 
— loten. me he — 171. 
616.7 
2* —— haf nr 
J e int 1. dee 


Dine —— — ni 
deel. 
welijk ere maeken. 
deel. * 609. 635. 679. 
—— ‚Deel. 102. 
baat — — dicke ende 
e materie ven 
noren /ghenelen. 


334 
—— oft maechden boeten 
herdt RR int:. 


EEE 


ad 


Deel. 8 
V — ‘bortten — 
verloeten. 


int :. geel. 
—— * int 2.deel. 


jon on gd doen ſincken 
zou Ae —— met ſoch ber: 
— doen ſincken int :. deel. 


— bosten bol ſochs en: 
deſweerende ghenefen. int 1. 
— — it z.Deel. 181. 


— borſten vol lochs en⸗ 
‚De ſweerende berfoeten. int 
* deel. MD: ‘ 


67. 
routwen ghefwo olen — 
naer tba ban 
doen Bache int 1 ind: 329. 
aazoutoen. ſweerende boeten 
— … intz. — 128, 
wen boeften quade ſwee⸗ 
meen ghe ghenefen. int :. deel - 
767. 
Drouwen bie kinde draghen 
hinderlijck. int 1. deel. 175. 


379. 
Wrouwen Die kinde draghen 
t braken ende welghen doen 
p int ze deel. 
753-75 
Pouw 


int :. Deel. 392. tig Je 612. 
719.779-778:747-8 
deel. 57.221. EE 
Hers 
wecken. 


Xe * Kade allin * Pd 


wecken. int a. deel. 44. 4873. 


2938-946947. 9a8.950.955-958. 
961. 969. 9749 

Int 2. deel. * 37.56 5: 
61.7 —— 125. 155.1 

* 164. 171. a 1784179. 180. 


„596. —* el 
833. 843. 910 gal. 
„int. Deel. * ta. his wi 108:110. 
114 128 145. 148. 150. 152159. 
adios: zie 233. 245. 252. 
271. 273.2 
Viouwe vne ine —— „id 
Aris! 93. 
Vrouwen pijne o rg ed 
‚banden —— —— 
int 1. Beel:75 
rouwen — ne ſchamel⸗ 
bevor end — 
Ddichendt t tillot v 


ij 

t zdeel.so. 
wouwe ‘Gapure ep le fp ghe⸗ 
baert hebben. — deel.Grz. 


—— verm cen 


677. — 897 
mer ——— om kin: 
— a en‚int 1.Deel. 


* en: 884, 8 
er — — ghenelen. 
1. Beel, 618. 761. 774. 810. 
int. 2.deel.35. 117. 


—** oft kinders beletten 
te ontfanghen / oft —— 

int 1. 
135. 316.601. 732.770. 961. rs 
991. z. Beel. go. 161.173. 


Cd 
Walghinge maecken. in 


t i. deel. 


28 761 954 Int 2. Deel.z2. 

82. 

Water Doen maecken ende ef 
ne loſſen. int 1 Deel 23.34 5 
So. 73.75. 82 ——— 


117.1 19412 189.192. 
198. 199, 235. denn — 249. 
1.252 297.300. 311. 31 


192. IS Sese 164. 168.171173. 
179. 181. 187. 195. 196, ng 240, 


3 
— at ian —* int 2. dee l. 


—— * —* wouden 
gheneſen eel. 6 

Vater —— —— kee 
teken. int. 1. Beel-23-99. —— 
"3194378. ie ker * 225.9 

int ꝛ. dee 

Water okt wete * ende * 
Bende helpen * rt: deel 2 


int 1. 
95.4497 15 
* ende blott afiae ghẽ do 
nerganck. int ;. veel. =d 
veg 2. Beel. 203. 
Water van onder aliaghen. int 
r.Beel.439.440 
Water ban onder en bouen aÊ 
iaeghen int deel 22. 
Vater weten * — — 
int 1. Deel.31 
Waterlucht Kenelen int rbeel. 
630.714. 


Waterlut — het water door 
urine af iaghen int :. —* — 


449-471-719. int. 
tarn die ie —* 
—— ter te laden n 
* 1. deel. 73. — 
* weg 588, 762. 
aterfuchtighë nut ende goet. 
ínt :. Deel. 73. 108.116. 189.191. 
193-198.239. 240, 319. 356. 374» 
383.434. 466. 468, 383. 712. 715 


tcl 208. 


int ꝛde 
geel —8— af iacghen 
Dee 


6.75 1758. 761 765764, 
on 855.86 5.877.884.91 dad 
Ju sf len * 60.83.162, 9 is. 

wogen t geiler: 
dryuen. 1. Deel. pfd. 
seggen —* deel — * fg: 


woatert uchtighen water ke iae⸗ 
* — tuele oe eñ vleeſch 
tr: 


Beel. 7 
watert uebeigben wa 


water pe 4 
ghen dat ed: bat, 
re Beel, 315. bis ge 


836. int 

— 
inter. Deel. 314. 344. 
* pen 449. nd 690,714. 764. 
Ínt2. deel. 22: 128. 
waterachtig e bochtichept door 

camerganck af trecken. int : 
Deel. 457.439-440.45 2.489.849. 
Waterach ende melancho⸗ 
lijcke vochticheyt doot braec: 
ken al iaeghen. me teel. 


326. 
woeeche verſworen —* shene 
fen. in Deels: 
Weeren banden win boe min⸗ 
pe int 1. 
eel. 30 2. Deel. 161. 
voil bierboemerghen mt. 
Bee Hat 
Vue vier ghenefen. int r. Beel. 
45448-73-174,203.275-292/297. 


tr — 243. 923. 
— — — deel 


4. 199, 374. 616. 856. 
Ee ne 904,938. ht 
toitiben endet opblafinghen tot: 
ten lichaei Depuen, int 1 bee. 
— 862,956. 
Winden inden bupck 


erdrn⸗ 
uen. int n. Deel. 25. * 622, 
756.905. — 94 int 2-Deel. 

162. 173. 25 
winden inden — 
int 1. deel zij 
Erf 761.954. 
Beel, 66 Ein 86. 191. 196. 
—— —— maecken 

int: Deel 66.761. 

VO inden 1 ſnenſchen lichaem 
doen berdere⸗ 
len. int 1. Deel.106.756. 

mt 2. Deel. 162. 

Windẽ inde moeder verdernuen · 

9142 + Et 


AT akal 4 


4 Nen ad Ket x * Od 


* 3 —— {en 


Tafel bande 


int adeel. 8 
Wolcklkens es peerden oo⸗ 
ghen verdrnuen. int v-deel. 


334 

Wolle ſiwueren int: Deel-413. 
Balle verwen t2-Deel-67. 
ar end Daoden-int-:. Deel. 768. 


vt 
| 


woonden belchermen boo? ape: 
ftumatie ende. bechittinghe 
int 1,Beel.337-459.472 618-754 
— 2* 999. int 2. Deel. 


— * eem — quaet 
eeſch. eel. 82. 
Wonden ende guests gbene 
234 
202. 270. 295 298.3 40. 360. —* 


Ae 56. 

615.528, 626.635. 636 642. 656. 
„683-690,695- 704.7 19-7$6:769. 
775-1764792 799-8074810: 840, 

„Sag prOn9r1 965 969.984. 
— Deel. gn * * 184. 
7222121 
wangen ban els comende qe 
Beel. ee 
— iehotende —— 
tende ziju gheneſen int 1.Deel. 
787. 
wordende onrenn zijn lupue⸗ 
int r. —— —* 618. 
— inwendi 

dich gheneſen int 1. els 626. 

672 810.845. 
sore a ine: 
1.99. 


port ghene⸗ 
fen. int deel 672. 
berich zijnde ende mie: 
int r deel. 42 
505.666.754,7 57.969,97 4- int — 


167.1 
Wonden —— sijnde ende 
{weer jn upueren int 
Beel. 618. 816 
wens woonden ghenelen int :. 
* ses pee re 969, int 


2. Deel. i97 . 
woonden int hoof genefen ei 
int 1. 6 


—— inw —— ine — sac 
gamelan int: 
26.810.842.849 
wooden pie gbebeten zijn ghe⸗ 
nefen. int 1. Deel.799. 
Wonden met eenẽ riet pijl ghe⸗ 
me ghenefen. int :. Beel. 


— met kenijnighe wijken 
gh — tghenefen. int 1 
Dee 

— met plee ghemaeckt 
ghe int 1.Deel. 270. 592. 

— van een int r. 
* *— 270.969, int 2. deel. 


groote Wonden ban ſtercke per⸗ 
on ghenelen. „Ant. Deel. 


perttehe Vonden ghenelen. int 
1. Deel: 11 


bree Et — 


682.683, 921. 991. int 2.D 


ranIs 


ende af 
«1, deel 199. 317. we 


1281553228 
an Hermen —— ende 
af iaegl gen. int.1,Deel.47 2.509, 
21.921 
ronde Wormen dooden ende af 
faeghen: int 1-Deel: 317. 455. 
88 


— intr. 


—* wt oude ſweeringhen 
ende wonden doen vallen en⸗ 
— — wen. int r. Deel. 623. 


wrten aenwalnge verdroo⸗ 
deel 278. 

—* doen af — int r. 
599. int 2. Deel.rór. 


vrat doen bergaen ende ber: 
drooghen. int z. deel zi6. 437. 
Wꝛatten berdipuen: int 1.Deel. 
189. 278-317. 340:436:441. 509. 
591.753 En int z, Deel. 21. 
60. 182.230. 

WMtdroogh an ‘perfannen nut 
ende goedt. int 1. Deel: red 
355 374-4720499. —* 12. 630. 
—* * 809.897. int z. 

116166. at. 267.283. 
vormge he pt men — 


Wꝛtlinnichedt — — int r. 
Deel. 383. 630-7 58-797.828-857. 
VOrfinnichenpdt maechen. int 1, 
Deel. 319.320 
Vti 


iid 


inmetepdt. middelmatich 

maechen. Sr amor 
AN 

eurcendoen. tt ndeel 


73: 
gs ende Cuemi met, 
L 35. 


—* 


ne dies bat —— wit bleuen: Fara dje * —— — 


ghevult / de welche 
pp klel louden verwoꝛpen zijn zijn ghetweett. 
* Bloemen van welrieck Bandel bt/bef: Pag. 226. Mel ——— 
terfept ís ínt tweede Dee Crupder — * 
— ag.296.Flos O lagen SerapiadisCaryoph 


efcriptz ag. 226. Curus 
— Pag: 296. is (ecundz. 


Wit — 


wens vant —* de send bouen harde 


* € 
lanck / en hebben sir pine, * twee — * 
ſaeyen by eens ende altemet⸗ 


Gat 


a — Sina — am. 
ee zeten De 


ialssoke Wet 


Lunaria Rapbaniis zie alba 
8 rediuiua, befchzeuen pag. 396. 


9 —* es AN — — 
Oe 4 r | Û) 
R — Zld = \ Sf 5 
—— N KEEN 4 Ko; - 
MIJ | | 5 Ne 
— 
st IIS 
— * NS 
4 F mn 
* jn ES 
4 on MA Od 
—180— 
Zan SAUNA 
ANAAL 
en Ns WIS 
—2 mr 
} NY : W DVS 
E! ERN 
HA SE 
tij — —— 
a KAR f 
& Os À 
ner Mo 37! 
aid Nl 
LEEN n met NA 
— 
voe SNG 
——— — 
* ret 
4 


Ad ale Mes ad b AOT A } re 


nd Pe d re 


Groot Balfcrupdt bande Aederlanders. Trache- ¶ Tiweede tleyn b gb· nelerupd t bieeder blas 
lium máius belgaraa· velchi even. 4oi. d i É 


fpzengt. Coryledon minus montanum: loer dn 
Seditolium, vmbelliferum , floribus albis — 
&ulis rubris fortuitis afperfis. befeh. pag. 469, 


5 
B, sar, — 
SLR TS 
— vS 
— Ai 5: 


— 
F 
8 


Witte — —J— alba, en: Franchois 
Lis deſtang. ende oock Nenuhar. 
—— pag: 705. 


—7 Ts ie ew ende den mee ſtendeel van van onſe 
s hebb De wortel wäde wite Groos 
Ee ED —— hecomerfeht eñ beſchreuen ghelick de 
* vande gele Plompen. Maer ghedenckende 
Diofc.fchzijft Dat de wortel als ct cofweis/ wers 

en / de weleke men inde Herft finijdt: Soo heb⸗ 

be icf deſe voorleden maenden de ſelue tot t water 


ben fet een andere Cote bof 
ai jon — an dn une 4 


met zeer 
langhe witte veſelen dick beſet / ad: oocf van DE 
landtloopers den gemeynen volckſken ende boeren 
—— ZN beoefen — 
WA eimacctenf wijs dat wormen zijnvdie fp 
Zij) ej (chen — hebben. Met dies dat * 
SONG —* wortele buyten (wert is: ſommighe boeten 


etenſe dees ee oppen. 


ESE * * 


EENS 


Achterahelaten beſchreuen Figuren, 


Keruel befchzeuen. pag 886. 


ee, AW? Ns 
SOD OR 
TWD sd 
Dae / — 
— M 
J — Ny Zi —7— 


WALL 
7 


—— 
ES 
NS 


Pe 
es 

D 
ZN 


Vi 
iN 
— 
— 
* — 
— 
— 98 Sh 
| ORN 
—8 


| 


9— 
9— 
4 


ANINE EDEDED 

— LEN LH EN 
ne 4 Ni — 8 

— LTR — ⸗ SS 
* ES EN S 


NS 


S\ 
NJ 
AVS GH 
4 IS ly, 
A SN 
CANS 


jn Te) 


— 
FE 
UN) 
DAN 
Le 
A L 
5 
E 


—F 
ZN 
E 
A 
kad 
CIN 
EON 


An 
/ 


NE 
4 F 


— 


AM 


Minſt ſtintkende Bufte keruel / banden gha⸗· 
Mepnen bolcke Wilde Petrotelie ghe⸗ 
nasmt/ beſchzeuen. Pag: 895. 


d 3 % * 
4 Ai © (5 14 RE 
AN EST — 
& 7 


Us 
/ 0E, 
| INS 
9 ras dte, a: 
7 N AA 
rd 
4 —F 


F 
si 


ENLE M 


ket pen bp Chriſtoſtel Plantijn Deucker dev 


(d 


—— GB. EELEC. HEE 


"gr vesrf