pig A ‚ Gheboomten 8 _Q) | MErlins De \ Mederyn de TANTWERPEN By Chrftoffel Planty ae MD LMRKT en Mo. Rot. Garden d Ee — 1808 — } DE N DOORLVCHTIGHEN “ENDE HOOGHGEBOREN VORST ENDE HEERE, HEEREN - WIEHELM, PRINCE VAN ORANGIEN, GRAVE VAN NASSAV, CATZENELLEBOGHEN, VIANDEN, — Dieft, Stadr-houder generael vande Nederlanden, Gou- uerneur ouer Brabandt, Hollandt, Zeelandt, Vrieflandt, ende Vrrecht , Erf-burchgraue van Antwerpen, &c. DEN EDELEN; VROMEN, W YSEN, SEER VOORSIENIGHEN HEEREN, SCHOVTETH, AMPTMAN , BVRGHEMEESTEREN, SCHEPEN EN, Raedt VVijckmeefters Dekens vanden Ambachten ende andere Heeren ende Inghefetenen defer Stadt. SNES L eeft foo Doorluchtighe,Hoochge- - KEN boorne Vorft ; Edele, Wyfe, ende feer BA) voorfienighe- Heeren „dat de teghen= ti La woordighe gheftelten ile defes ty ts,en- SEN 3 de de menichfuldighe, ende beclaege- 5 5 liickeellenden die nv verfcheyden iae⸗ Re Die ) ren,deur toedoen der vyanden vande Net semeyne rufte ende defer Nederlán- den, ouer den inwoonders der feluer fyn gheuallen , fulcx ſyn, dat ſy niet alleenliick den moee lichteliick benemen con- nen, den ghenen die fich tot oeffeninghe eeniger goeder ende loffeliicker conften fouden moghen ghebruycken( waer door de ghemeynte merckeliick voordeel ende nur foude moghen ontfangen)maer oock verfcheyde fteden,plactfen ende luyden connén brengen, ende alteede deut de onmatighe wreetheyt der {eluer vyanden ghebracht hebben in grootende fwaer ver- driet: Nochtans aenmerckende dat het den almoehenden _Godrbelieft heeft deur v Vorfteliicke Genaede het — deel der bef iſſen, leets ende ellenden die byden voorfeyde ge- meyne vyanden ,defen landen noch meer toebereyt waeren; —9 * af te — _ afte weeren „nde oockdefelue Gode v mijne heeren de ghe- naede ghedaen heeft dat uwe Edelheden alle -haere mtddelen ende hulpe daer toe hebben ghefchickt, ende vrym ick ghebruyeket. Ende beweghen de deur de liefde die ick altijt ghehadt hebbe, omme naer mijn vermóghen den ghe- meynen oirboir te voirderen,en hebbe ick niet connen onder- laren eenighe voorgaende iaeren daer toe te arbeyden, dat eene bequame ende volmaeckte befchrijuinghedereruydenindefe {praecke int licht ghebracht mocht worden, hopende dat ghe- liickmy de groote ghenegentheyt die ick totte ghemeynte de- fer ftadt,ouerde welcke uwe) Ë, & gade Edell.als chookden ghe- ſtelt ſyn, int befund: ghehadt, ende die liefde die ick den ſeluen — toe te draghen, daer toe verweckt hebben „dat ſulcx oock den feluen-niet ETR aengenaem en Gwen. maer oock daer en bouen dieneliick beuonden worden , omme met eene foo fchoone ende ghenoecheliicke becommerniffe eride oeffeninghe de fwaricheden defes tydts eenichſins te vergheten, ofte emmers grooteliicx te vermin- “deren. Ende gheliickerwysick my heblaeten voorſtaen (de- fen mynenarbeyt tottén eynde-ghebracht fynde)mynefchul= dighe plicht te verheyffehen den {eluen V. F. G. endevmy- ne heeren voor te draeghen, alshebbende ouercenigheiaeren deeere ghehadt ván te wefen dienaer vanden huyſe uwes F. G. ende oock merckelticken langhen tyt als inwoonder ghe- bruyckt ende ghenoten hebbendede goede rechten ende nut- heden defer — dochte emy oock, dat ick my behoirde te verſel dat aen — ghemeynen oirboir ende vermaekinge i in defen befwaerliicken tyt by my verhope is,dat ick my daer inne niet gheheeliick bedroghen vindenen foude. Want wat foude-men onder de fonne nacft-de gtoote ginge die een iegheliick God: lief-hebbende menſche is leheppende wed kenniffe Godts, connen beuinden meer tot verlichtinghe des gheefts te dienen, dan heraenfchouwen van- de heerliickheyt der wercken fynder handen; de welcke haer niet int minſtei is openbaerende deur de lieffeliicke landou- wen, velden eu en verciett met een ontalltickheyt ende ks on al es ſch eydenthe ye van n boomen, planten ende Dn — * cruyden, mee ſeer g oote alderley bloemen, van foo vele ſoo vele verfcheyden verwen, teucken end maes kfel: Waer af 1 houwen ende bemerck {oo hiſtich issende van ſulcker het aenſch uwe —* bd * weerden te fyne gheacht is gheweeſt, dat Godt almachtich be- geerende den menſche opder aerden met groote weldaden te vereeren;den ſeluen, voor ſynen afval,ghe ſtelt heeft in den luſt⸗ hof mer gheliicke oft meerder liefliiekheyt ouervloedeliick begaeft ende verciert, hem maeckende meefter oucr de felue fyne heerliicke wercken,ende eerſte gekerman ende houenier deff-Ifs lufthofs:;- Soo oock van hem, ende deur defe oirfaecke voortfghecomen ende ghefproten fyn ‚vele ende- verfchiey de cloecke, vermaerdeende verftandighe onderfoeckers defer din- gen,diedaer deur voorts veroirfaeckt ſyn gheweeſt fich te be- gheuentot het bemerck van tgene dekennifle der natueren,en- deoock meerder wyfheyt is aengaande;foomen claerliick inde heylige{chriften van velen can lefen „ende oock daer naer van ander volcken {peuren,als van Orpheo, Democtite, Empedo- cle, Ariſtotele, Pychagora, Theophraft ende diergheliicke an- dere. Endedat meer is, en heeft de ghewichticheyt ende ver- fcheydenheyt vanden faecken der regeeringe der landen ende Coninckriicken aengaende, (eer veel. vermaerde ende groot- machtighe Keyfers ende Coninghen' niet ſoo verre connen brenghen. oft beletten, dat ſy ſich van eene foo loffelticke oeffe- ninghe {ouden afwenden, oft daer toe eenighen coft‚arbeyt, ofte moeyte {paeren.: Gheliick fulex vande-Coninghen Sy- ro, Prolomeo, Mithridate,ende befundere vanden wy fen en- de vreetfaemigen Coninck Solomon , ghenoechfaem verftaen can worden, vande welcke men {oude moghen fegghen dat de kenniffe der cruyden. „ende de oeffeninghe der felucr hae- ren oirfpronck ghenomen „ende voors torten naecomelingen als van handt tothandt gl l IS. Waeromme niet en is te verwonderen, dat de Poeten (als met heure verfierfelen ver- fcheyden goede ende oorboirliieke dingen beteeckenende)hier voortyts ghefchreuen hebben,dat de Muſæ, Nymphe, Hama- driades, Syluani, Satyri, ende andere duſdanighe verfierde go- den, de boffchen, hoeuen ende diergheliicke plaet{en met lieffeliickheyt der. boomen, bloemen ende vruchten verheer- liicktende verciert, bewoont ende daerinne haeren luft ghe- hadt hebben. „ende den ſeluen voorts ouerghegeuen. ende * | belaft belaſt te bouwemende in haer ciraet te opvueden’ ende onder: - houden,den genen der welcker verftandt ſy daer toe bequaem ende ghefchieke gheacht hebben.Soo ons wefulcker oirfdecke de naemen van Ceres,Flora,Pan ende diergheliicke achterghe: laten fyn, welcke oudeendeloffelycke hercompeften verfchey- den Keyferen, Coninghen ende Vorften van onfen tyde, met oock vele vermaerde ende treffelycke mannen, volghende defe wetenfchapende opvueden der eruyden,niet alleenlyck in groote weerden:ende achtinghe en hebben ghehouden „ende fich daerinne met alle neerfticheyt Ì fÉ t‚maer oock de fel- ue confte door de quaetheytdestyts feer veruallen ende oock verualftfynde, tot haeré-ierfte ende verheyfchte volmacckt- heyt ghebracht;ende dat niet fonder groote redenen: want foo verre men bouen defen wil aenmercken de nutheyt ende oirboir die de ghemeynte der menfchen in defe werelt ont- fanckt ende gheniet deur defe oeffeni nghe endeconfte, falmen beuindendefelue foo groot te wefen dat fy feer qualiick met eenighe andere foude connen vergheleken worden. Aenghe: ° fien dat, alſoo naeft den geeft ende fiel die wy onfterffelyck van- den heere almachtich ontfanghen hebben; de menfche egheen dincken is beſittende dat hem naerdere beftaet ende aengaet ende d'welck hy met meerder forghe vliet ‚arbeyt ende neer- fticheyt behoort te bewaeren ende gaede teflaen, dan het li⸗ chaem, voor d'welck alle goeden, hauen, gelt, eruen ende dier- gheliicke moeten wycken; ſoo moet oock daer wr nooteliick volghen dat het middel waer deur de voorfeyde bewaerniffe is ghefchiedende, wel de ierfte plaetſe is hebbende onder de dinghen die byden menfchen ende in defer werelt behooren in weerden ghehouden te worden. Nu en meynen wy niet dat iemandt twyffelt oft de hulpe ende raedt die den lichae: men in defendeele ghefchiet (te weren deurde medicyne)en beftaet funderlinghe inde werckinghe ende cracht der cruy- den, welck deel der medicinen, {ich oock foo verre ftreckt, dat het de andere by naeft doet als verdwynen . ‘Ende de- fen aengaende; achten wy gheheeliick den ghenen feer qua- e liick te oordeelen,die meynen datmen inder medicine fondet defe wetenfchap yet goets ende eeren-weerdichs | foude con* nen wrtrechten ‚ende dat het Onderfcheyt ende wtd tdeylen der — cruyden | cruyden den apotekers fondereenighe keufe ende in deſe con- fte niet-ghenoechveruaren fynde, alleen foude wefen te betrou- wen. Twelck hier wr (-achterlaetende de andere redenen) ghenoechwerftaen can worden , dar bouen dien dar alfùleke menfchen nemmermeer in haeren haridelen connen verfekert wefen, maer hen altiit op andere verlaeten foo verre her: ghe- beurde fich te vinden in eenige landen oft plaetfen daer het ge⸗ ne dat fy ghewoonliick in handen nemen als Caflia, Rhabar- barum,Sene; Manna ende diergheliicke,niet en waere te beco⸗ men,dat fy in fuleken gheualleals van alle raedt end hulpéstad van haere confte berooft wefendé,óock den naem die ſy drae⸗ ghen gheheeliick fouden moeten verliefen. Waeromme al ecft foo dat verfcheyde gefchickte mannen deur gheleertheyt énide eruarentheyt grooteliick vermaert ſynde, goede ende groote neerfticheyt int verclaeren ende webreyden defer confte ghe- daen hebben,endedaer door by eenen yegeliicken groote eere verworuen , nochtans mitfdien fy in'eene faecke van langhen ende {waeren arbeyt wefende den naeuolgers veel ftoffe-ende oorfaecke achtergelaeten hebben, om nv dit ftuck naerder te onderfoecken:Soo hebben wy nae de langduerige ocffeninghe die wy hopen in defen deel niet {onder vrucht gedaen te hebbe _ oock wel willende hätaent werck (laen;ten eynde dat dit boeck i det Senw oordigher g tte ende vermeerdetinghe inc licht ghebracht mocht worden,meynende de felue vermeerderinge _ fulex te wefen dar ſy lichteliick alle- andere wigeuingen die F deſen by yemanden oit ghedaen ſouden mo ghen weſen, niet al⸗ leenliick te bouẽ en gaet, maer oock dat wy ons laetẽ duncken egheen andere in grootte; daer by te connen vergeleken wor- den:Soo wy infgeliiex gheuoelen vande gene die by onstande- ren tyden inder Latynfcher ſpraecke wtghegeuen is. Wefende tot tfelue verweckt niet alleenliick deur het erntftich bidden ende aenhouden van vele treffeliicke vermaerde mannen van verfcheyde landen ende plaecfen defer Nederläden ‚ macr oock deurde hulpeende onderftandt die wy int becomen dercruy- den van henlieden neerfticheyt hebben gheuoelt ende — ten, de welcke ſulcx is geweeſt dat bouen de ſe orgheende eloec: heytdie ſyghebruyckt hebben int opbrenghen van verſchey⸗ der cruyden, waer af (y eenfdeels hee faedt ende een{deels de en 5 gie planten planten van óns weandere plaetfen hen ghefonden „hädder ontfanghen, ſy hen oock nieten hebben laeten verdrieten, wt verre landen, als we beydede Indien , Conftantinopolen „ras liën,Spaengien; Duytſſandt ende meer andere; niet fonder wi⸗ nemende moeyte,merckeliick ghetal vameruyden herwaerts tedoen comen ende in heuren hoeuen mer eene ſunderlinghe forchvoldicheyt op te voeden. « Welckenvaengaende gheliick! wy ons laeten düncken datandere volcken behoorente beken⸗ nen, het Nederlantfche, in defen deel bouenvanderen ſunder⸗ lingheeere endelof te verdienen:alfooencoùrien wy oock nier verfwyghen hierinne, naeft den vermaerden Caerle de PEclufe die inde ocffeninge ende theyvindefe côfte by hé ſoo in Oiftenriick als anderelanden vercregen by niemanden naer onsgoet dunckenen wordt tebouen ghegaen.) de voornaemt= ftegheweeft te ſyne wylen myne-heeren van Reynoultre,van: Brancion ende‘vander Delft, ende nv teghenwoordeliick in defe faecke gheliick in alle andere {eer pry feliick te wefen hee re Philips van Marnix; Heere van Sint Aldegonde, met oock voornamentliick heeren Caerlede Houchin, heere van Longa- ftre ; heere lan Boſoit; Mathias-Laurin, Freforier der Staten defer Nederlanden,Cornelis Pruynen,Treforier:meefters, Wil- lem Martini, ende lan van Hobboken Grefhers der voorfey- der ſtadt van Antwerpen: lonchers lacob Duym ende laf. par Roelofs: lan Mouton, lacques Durin, endeeenighe ande- te. „De welcke {oo veele by ons hebben ghevoirdert, dat wy niet alleenliick den arbeyt en hebbenghenomen, omme ver- _fcheyden cruyden, planten ende faden ‚die wy inet groote moyete wt Italien, Duytſſandt, Enghellandt ; Languedoc, Pie- mont,Prouence,ende aridere landen hadden ghebracht, ende door de ongeruftheden defer Nederlanden waeren verftroyt, wederomme te becomen: maer oock de voorderinghe van de- fen ſulcx hebben ter herten ghenomen ; dat wy ons niet ver- myde en hebben om diefwille in onfeeyghene faecke mercke- lick ende verfcheyden achterdeel te lyden. Vertrouwende ouerfulex , hoe wel wy noch niet alles ghedaen en hebben dat wy wel begeert haddensende merrer tydt meer (ouden mo- ghen doen, dat nochtans de — g EE) EN) y 1 rbeyde van cen yegheliick int goet ghenomen fal worden. Ende nae⸗ mentliic⸗ mentliicken dat denghemerckrt de conſte ende leeringhe der eruyden,niet in woorden ‚maer inder,daet ende werck beftact dar niemandt ich en {al willen vafteliick houden int onder- foeckender feluer woorden ;{óo verte, eenighen. niet eygent- liick ghenoech ghenomenendegheftelt {oude moghen wefen. Wy willen wel bekennen dat foo verre in deſe faecke (niet van cleyne moeyteende van grooten oncofte wetende) onsde mid- delen waeren ghegeuen, diewy weren anderen nochitans niet in (oo (waere werck gheguncte fyne,dat wy niet alleenliick de- fen onfen arbeydrt eer int licht (ouden hebben laeten comen, maer dat mogheliick de (elue ſulcx foude gheweett ſyn, dachy midts meerder volmaeckcheyrt eenen yegeliicken tameliick eñ meerder ghenoegen (oude hebben connen ghegeuen. Niet te min wy weten dat fulcke eene niet geheeliick van allen danck weghefloten en behoort te worden , de welcke het gene gheeft dachy vermach: Defen mynen arbeyde dan; Doorluchtighe; Hoochgheborne Prince ende Vorft, Edele voorfien nighe en- de {eer wy{e heeren ick uwer F. G. Edelheden ende Eerfaem-= heden ouermidesden redenen my hiet voren verhaelt wel heb- be willen toeeyghenen,als-my laetende voorftaen dat uwe in- gheboorne Princeliicke Genaede ende goedertierenheyt, ende uwe myne heeren ghewoonliicke gunfte, den feluen int goet falaennemen. Ende grooreliick verhopende,dat gheliick alle vromeende goede menfchén, iae de gheheele Chrifteliickheyt uwer F. G. met ganfcher ende vierigher herten danckt voorde onweerdeerliicke weldaden door deffelfs handt met de vryheyt des ghemoetsende des lichaems ontfanghen „ende den f-luen bekendreen heerliick tuffchen-middel van Godt almáchtich ghefchickt te fyn, omme fyne bernihertictieyt ouer defe Ne- derlanden, ende vele andere onralliicke menfchen wt te ftor- ten. Ende dat hy v myne heeren oock de ghenaede doet van v met vele wyſheyts endecloeckheyts tot goede regeringe defer ſtadt (wefende als een hooft der anderen ) te begauen , dar foa oock een yegheliick defe weren fchap beminnende , middel fat gbegeuen worden omme ich te verblyde; dat opvliedernaeimi _ditregenwoordich werck init licht is ghecomen , eridé den oor= boir,vrucht ende luftdaer wr fpruytende vele menfchen me- de ghedeylt. De heere almachtich befchermer alder Conin: ghen;Vorften;Heeren, Coninckriicken ende landen wil uwe Es G: FE. G. ende Edel. in eene langhe gheluckighe regeringhe be- waeren tot voorftant, trooft ende hulp der goeder, ende vor ghcheele wevueringhevan een foo ghenadighen ende heerliic- ken werck by hem ouer defen landen begonft. We Antwer- pen den eerſten dach van May, M. D. LXX XI, Vver V.G. Edelen ende Eerſuemheden feer ootmoedighe ende onderdasnighe DIM | Nirtehtinsde L6belo 3 Ee Er EN Koef. (fj — pd 5 Ten —— es * * — — — — Extract vande Priuilegic. De Conincktyeke Maieftert heeft toe Gelaten Chziftof fel Pcantyy, fynev gfiefSSozen ld Ee — Say 8 — ke | Ihty drucken, vtrcoopen Ende diſtributery Binney alle Def) Candéy Say he 6neztfoner, Cene Boeck gheintituteert den CzupdtBoeck oft AErBaziu6) nieu G6elijck ghjematckt $y B. Matßiab) der Loket, WMeziepy Say ſynder — ceiſentic⸗, Ende Dat in afl€ talcy foot GEW ſal goetduncſtey tot⸗ profyt Sander gßemeynten: GperBicvende alten anderen Dꝛuck eꝛẽ oft Sotckvocrcoopreb6) Sie dat fy mogfien 6bſcy, Gen ter Seruoordezen het⸗ ſecfſte Boeck, tſy int gfiefjeel oft ip deeten, in gheender ananiezen ma tE dzuckey oft tenigße eſorr 6) ghedruckt ſyndo „té ſercoopty oft te diftziguezen in fyne Canvey Say her6sateib) ouer, Endt Pat Ißedutr end DEK tyt Say thzien iatery, natu dat ECckey Szuck Say ernigyßt tact date hy in ggtdruckt far Gezdey, ſac Soteyndt Geſey, Dp de pent endt confifcatic Say alte futcke Borcken cCvez_qhjedzuckt „ende noch dacxenbouty tE betattey VE amende: Neftezuolgfiende de britucy Ihtgtuty tot zufjêt. COndezteeckentn 5 L.Blyleuen. en — der Planten ende — Deur DE LOBEL waerchoumnaget toren goede gunm ma Le dend Sal El, > tte — tot vbolcomene kenniſſe Der Erupden ſoo int — als int beſon⸗ be PU Der) heeft mp goedt ende hooch · noodich ghedocht cen nieuwe 02: 2 PE Deningheteachterbolghen/ t laemen voeghende eñ bp cen breu⸗ te/op dat het ghene welck herre ban een ander ie erven hap prendt ende berdeplt is wederomme alg in een gheboegbt wor⸗ De. want Die te willen beſchrijuen ende t ſamen bp een voeghen naer De — tz hendt der plaetſen daer Ip zijn groepende (2 ahene als ſommighe hebben be te doen / vergaderende bp een alle De Crunden e ghebeechten im nn eñ deſghelicks die vande daelen / ende alzoo ane — oft ———— he * ſen d ende: voorts mt bpfonder Die bande houen ende — 2* — dit ſoude — kelijck medebrenghen een onordentlijcke ende verwerde vermenghinghe van haeren aerdt ende — midts dat de Crunden Die malcanderen zeer onghelijck zijn / ghevoeght worden. her welcke ons —— hinderen end ende be⸗ ——— ame Kaa + pd —* 4 * —* * 8 * 4 CM nr efron Naf * ft * — beyde —— oft ellene plaetlen e eñ inde — 5 allo ick —— Braben 4 jh \ Bá co onghetemperde berghen gaende in guedoc of heete landen, al bets ine Oad, tnt Zupde oft Wefte/ hens groepen inde Ll geld int oorden ligghende/als F — / Vlaenderen / Engellandt / Noortmãd — TRR - bp f neh * ve Die onderkennen ende — ſal / eermen Dt kenniſſe der —— can A berse men/ Doo hebben wp de naemen ín Deere gheſet / ende De bedietſelen daer af verz claert / waer wt dickwils het rrupt oft fijn cracht beter bekent wordt: ende hebben daer nae gheltelt De beſchrijuinghe / midtfgaders de aenwijtinghe Der plaetfen daer De runden ghemepnlijck groepen. Want waer toe een — ons baeten / de cracht en eenich eruptte kennẽ / ten zy Dat wp eerſt weten wat Het Loor crunt is? Hier mten waere ſaecke Dat wp Daer op acht hadden ghenomen / als dat deſe kennitte aldereerft moet ne voorwaer wp fouden —— zijn gheweeſt een an⸗ Port 4 eos gelijck a Is Di Bid eid „7 icheyt Der crach⸗ daẽ B a * de wyle — ozdeninghe wter maetẽ bequaem is Hoo? de „ghene Die — kenniſſe vande Crunden hebben n welen weten onderfrhepd sel maer iet voor d andere die De ſelue noch niet A Alder⸗ Alderhande gras. Alderhande Arets moor Matthijs de Lobel, 3 Tafel vande ſoorten VAN Gras. nn yr — ft em OO OON Ot - O Dóde-ar ende mede⸗ ſoorten * Groot ghemeyn beemdt-Gras / ende si bevandecingbe lepn Gras bande ee berghen ende hueu —— van — — ne — * wtghe t. met —* zeer wtgheſprey⸗ KR u 8 R SE BEE En ë Big EE ë —— zeigt, irs gras oft et. gras Groot water gras met breede Hirs aren, roft Pipgras. ke Kiet geas/mogijelijck — ban Babylonien. Pluyinen oft bezeren Ander Leer Berbieh Plipmgta- — —— ras. 13 Amo 14 —— 15 — ——— et * * A 17 An — as 18 Liſchdo Beemdt — — o Wilde Galigaen ghearent gras. 21 Kiet water Gr as EEE be Graïen paluftre. 2 Jz2 Ander water-gras oft Biet gras/ paluſtre Gramenalte. 28 VAater-gras met tekende a venit. Gratmen echinatum. {zo KRow wild naer Sas. Gramge SS hirſu- m 30’ Row — — af 4 zr Zee ghear EEN 32 Ander * —5— 33 Ander Zeeulc Bick Gralken. Vl 34 Zee- Biele Gras. 35 Padde-Oras. 36 dare wilde Gáligati Graan met tekende acen, Gramen Cyperioïdes echinato femine. 37 Clepne water wilde Galigaen- gras / met bi iele aren. | Ef „Groot water wilt Galigaen · Gras. Gramen Cyperioi- esaguaticum vulgare. | » (egens of oenen ijn weegnberinghe: Gn ramen Ca- ium,vel Canaria herba Plinij Ligghende Lidt · ac⸗ —* gras. 40 lement Dunnen gras. ar Ander Tidtgralken bande Dupnen. 5 — — ed fijn veranderinghe. le 0 ga a otlneemneetle Zer Kint ar etaeenkens ban IGchemon 44 Shemepn lichaemon. bd onee, Gras ban Parnafs. KE tis $ 7 Aengaende de Sral kens gelijck Aizoon en pii: om dat die deſen Beatten * —— zero B——— 4 Beſchrijuinghe van allerlen Gras/ Ghemeyn Gras dad in Latijn gheheeten Gramen Pratenfe, * hoochduntſch In Italiaenſch Gramigna. Nederduytſch LGras. en Span — ————— ende Engelſch de Grama. In Franchois herbe des praiz, ges steentich herbe, ; Clepn ghêmepn Gras / Gramen minus. bekendt onder alle de Erupden. es) eN it ra J Cf aa — 7 (CE A Dor gen wordt 1 beeft eer vele eñ cleyne aerdrverwige — spel worte ko elden 7 ops * vander aerden gheheel deurcruypen / ende zeer groote menichte van bladeren voor vts beengen/ ct groener terwen sid, fende velden daer mede Beer dicht beoefende / sot de welcke voorts RRAGHS Af a d highe cf den Niet bact men mede Dect inde * qe is zede inde —* moker * rude als Di ofcoridesfegt)is een voerfel en Stip van — ende prerden Nochlans ſoo is tſoete eld —— het er koeyen / want tſuer Gras — — ende ouer a al groote in — fouerolocdichti et gheuen vermel ende boter. Pic 7 Sef dà Tſae 2 wa — Ee De £ * dt van — dt van iben ghegheuen teaben verſtopthe⸗ yr ove manen k deſteen. — debet facade ende winden. mn — ende met fijn bloeme gheſtooten / ende dan op eenen doeck gheſtreken zijnde, — — iik ———— eon ghemepn Sras/Gramen! minus. marabele —— — de — Ef as fh ee de À € hsfss.l fsf * B l F a ' Ï 9 — ie ke fijn: fact dln xn * ex L Ed *81* atten dT det — (nd — — ontrent Montpeltiers worde oock dickwils ghe⸗ DN) me ———— d welck is cen vanden maſte en van RIF allen / eñ — een ſeer cleyne ſaeſelachtighe witte wortel / eñ halm⸗ —kens ghelijck hairkens die blinckende ages adje, dn NN | / y ongbelijc dien vanden Gras I Ifchemon gheheeten / wtghenomen Wz ichter/ breeder, Leer wigh heſpreydt, / aci ende ſijd⸗ VA achtigbetzijn. 8 Beldt-Grag oft Uoren·Gras met ſchoone ſeer vtghe⸗ Acker wi vint 1 Agrorum ene arens — gbeheet en Se- venti — ende Gramen Attar. Tatio- undinacea, comofa pa- dicula, * Bd. RNN ESP A tdldelldeddiarands aad dadde TE ZL OPST DEPT neer, en 4 N — 0* rea — laaien Td —* WW t e * is Ê Ct, Pa sh Poa f. NS AGS IT dte da „ At —— Pa ne Sten Á PP Hd mid ; Mir pa EAEG Ld Ei SE — es 3 —— * * a Cil, East: * Nak At 5 be AEL — *2 * aeſel⸗ ie de ers en laderen / de niet ongetijck en dat atoept een abe breede glinfte —— naer d ordene —* — dopperſte van 6 Beſchrijuinghe ban allerlen Gras; Acker wintdhalme. NTR af. (Atlus «CC as NM (inn Ralmonr AC As fv NA DEE * hd —S — ij in « {, * he Rafi 4 (la eres Lit he 4 * qr —* rd 2 * * r dr rik cr are Er x je Ct * Li, Anders eng Je ee es: gn han re Firs — * * * * c. £ 8 el * Maer zr * , 4 ss nn Gt Li te pm LÀ had erste Dirs/gras/ende Dact-gras/ Miliaceum Groot Water- gras met bzeede Gramen. Birs· aren. ee eden de Biden er 4 — Eat eter: x} …Deor Matthijs de Lobel. Mit gheltrept Gras / Cramen ſulcatum, Bec. lijck / maer ſtijf ende erp abel die van * OEE g sine: bla⸗ evert —— We —* ACM hassf crd. EN £ e hie fed, ï * —A Pd * heeſth halmen — dwildi co⸗ 7 * wit. re. etn daer ares Gramen Sorghieffigie. Bigas — Jet igroept onder halu voet hobohe miet lu tel breede bladeren. De woriele is cleyn — Tact ende aren zijn van fatſoen Sj die vâ —— — geld 1 HOEREN hj st aande rd dt Lain ee je — ok rept aj rite aas ns ad tol. ig Hef Hott ô GEERT dr Giet- graai Cala — soera eas : an Bab bplonien sa CEI _ Dit gras groet — in — — ſandtachtighe ongheoeffende en/en en grasan Dabyloninmerone Ks c hé hdd An nen ad epe als. Litgras ofdr 833 vre ie REEF — Raf Bd RE 6 ht Nn * mem ese © MN * bp groot gebreck van beter voeder B bant rf Nea GE Oood nie wielen ib * SA ————— 2 8 Beſchrijuinghe van edi —* dorſti de worden / eñ dat het de maer oock om datmen meynt datſe daer € af ſtich ogende w É Can f Kf nelick votzen gieten, omſtekmghen ende oock de doodt. Sf dat in Dabplonien dozrer ende herdter groyet / Ur Add EO 1 Ze 1 ee it * Beren Dat d d ded be, Daer af ſteruen / — — foo iſt noch Dat dep ſelf — de Ih À (ft fijn als fp foodanich k onder ander hoy oſt —* —— ze —J X hd à Î 7 4. J Ee r 04 PS Cl Ce R Lata ask Cl — Ve 1 Ce had Rb B! biede bd hk he EE DE ek akk * EN (ils Cake EN inehedidh af ane siam aha — — J 4 ' —*„ TTE NG ë C et Md ASA PI TW EN 4 fc. EN s rhafkdelk a (ik bate ed hade ie A irrassfe Calamogofts mogbeliek ban Babplonie Plupm-Gietgras. „A BHE EA HY ERE \ À HP E N A7 B ERE Ki A dd H RN VE, Ni Ó — SS 5 — — a — — NLT rr en J CUE ever —— — — — 2 aero ie AAA, OCL erwerver KENT: ‘ DAA AL AAA TEVA A verven 4 — RE PNT F — AA! en > —WB8 —8 me Tidladdsadde sail ETD ITE ANSA — KAK NON LERLEELLEEEE EE eren ereren ur U ERLE LE Leren err, KKT 77 | 4 2 6 ED, / 5 LC G: 6 hate 6 CU, 294 — — ns CO 17 N 7 Pluym Mi ghelije: De halmen defabelijck if onderhalf — cubitus aanne. de aren zijn —* cf dick 5 / purper rootachtich / cafachtich:als ſy volrijp zijn foo worden dn wit/ Ee ende glinfterende als fijde. Leh F x Ed F hed — —2— igellandt: den den Ander leer aerdich —— Gramen coma aromdineië Scandi Sparti Elina niani floribus î vent U, fe liefhebb J EC. dn Kah as 6 J 2 24 J J id ld | * — Re ad * — et! —— Kh ze gheu Ï Plinius — Bieke: {ef der ER EN G Atte X 2 * hit bieſt ens. Mijn heere Brancion ſaeliger gedacheeniflens heeft hiervooetis fi —* * * er A EE RDE NS ie te Aa Eens van wilde Schoenanth um van, Mo Mt fade sn De cad meenemen tgeen ‘pag: J— —— 1 es RS uut Far befje vpt gpegdeuen, Sn EIS Ered 42 Tad 3 : ek —— — ê Doo? Matthijs de Lobel. 9 cieyn hartachtich gras / Exile Gramen / Amouresten/bft Lieflick gras/Gramen pani- durius. culoſum Phalarioîdes. \y | * Ve (4 4 4 * We vi, 5 WE Vid 1 We AN 07 eN NZ J— JVV U / Sf ij 9 EE EE | | | Ì 5 | | | 5 | | \ J 9 — 3 Vl | NN ANA AUDI SIN Dd 5 Ek die — ZINNEN Hin OR be DAN EH NNAN (My AN [ys * LE lau Cole Co biefachtia Efnacuf EERS Sen) ER PIRES 1 Ar! { emg dean abe onghe⸗ Dre veel wefelinghen tfamen gh et derland, ———— heyen ende zijn cafachti oet —— ——— naem niet / alſt voorgaende. J Amouretten/oft Lieflick gras. — sd, | * Harte nisi —* ggn iu} fes Sranan snid — Bore 98 Badr 15 Seiehaijuinghe ban allerlen Gras, alek ſaedt oft Caz Volſe· ſteerten ii navien Cacht/Gramen Des dn, Alopecuroîdes 7 — | NN 4 A W/ ó SN — IN AECEETLCOREONTENETCT LCC ⏑—⏑⏑ ——— — nn Et B Mere aient ann \ EN CCL Eni 24 af Jom —— £ Phalar di paar —— — Theeft —— * ief Ld, C J ais bladerfens Ewordt ak 8 ghende Bam Leak 4 re * ee en 8 7 eg 7 id hein vr weghen. ⸗ 23 Bofle-teerten-gras. „If Dianewenghasoerktesden ende bee it odt mden lancks de weghen ende grachten bus ‘Den hatmis ond Bee, — — * mette Slabesenende bnoopen: — Nonuer 4 ede ' Íj2 tikt 9. — — maen — kpn ende aren veel malder / ende —* ſmalder / ende de wortelkens ende onderſte bladeren vee eelcleyndere. An Ander Voſſelteerten gras / Gramen Alopecu- roîdes tertium. derde ſe Ee Ex Are ee En Flu ft —— Ús Gn * Ba 6 er * id dte Rd adhd € Door — de Lobel, Clenn Ballentteerten gras. Andere BVollenſteerten · gras h E gras datmẽ — inum noemt / groeyet geer⸗ op alſulcke eed — —* — * — as:maer ontrent den ant / ghelijck alſt nae —* Cyperoides — —— groeyen dep palmen oft eenen voet hoogh. MEt di — — met bladeren Ditis is zeer nae ghelijck den Rabis-Gras be⸗ ſchreuen van Gefnerus: Nochtans y ghedocht dit Cruydt lieuer Cyperoides te noemẽ / om dat fijn wortelen oock zijn lanck aen cen han⸗ fen van Duytſchlandt / bede Vꝛanckrijck ende Piemont, —— — dickachtige / cortergrocne —— — De zijn/ Die den bladeren van wilde Genofes oft Keyktẽs — ſien / waer sot voort comt De ſtam een pal eenen b voet ijn arena Eens * indd in deerſte de Date naer roſch. oe ak Coeyremelckers en pꝛij⸗ iz gen, — ban allerlen — ‘foltis Vetonicæ Copie. vi 9 HI Ë 9 j — 9 prijſ 3 | koeyen cfelu — en eten / ende niet vele melcks daer af en ghs N ono Bolnes SCO Ean tn bis- be —— heeft / alſoo vele te (ashes tbefte ende fo ‘beef nderlinck — ghelijck oock d'alderbefte & de — — jet — é * — jl wek Rabis-Gras hierooortijdts gBefien inde huenelen van Sanope/ Pie⸗ Rakhie dean Pe De * — PaP Ka. 22 er dd ha - * w £ À Morhowe Ad p £ eden steet, ne dan bis-gra falen * te len eee amat EE: deren (aen de welcke gheen zenuen deurs noch fijn bloemen niet gheſien. Men ſeydt dat 9 (ef Fac PERREN A6 oet. Sen bebbe ddddddd ES Added Gras — dat is te legghen / ghelück wilde — hs men vr nee _egnbe here Paluftte maius. herpe bladeren, ——— Sada bef — gemeyne bie⸗ ef — — den —————— Andere Door Matthijs de Lobel, ras Cyperoîdes. Zegghe oft Water-Giet-gras, SS „a * SS 8 Ns $ — —— — SS SS * Ander — gft Biel. water HAN, Gramen aquaticum alte crum, Waꝛer Bi ieſ gras pek een — veſelachti⸗ ghe — die graſ blaederkens voortbrengh wt de w en/ € voorts comen — halmen eenen voet Boogbe/ —— groeyẽ biefen oft wilde· Ga⸗ ligaen art. © ge plaet⸗ fen daer t voorgaende groepet, Sbemepn Blot gras / Gramen aquis innatans ë Ende Wit Wlot-gras/ Gramen aquaticum f {picatum. EN en vinden de e Neder Landen in grachten, ende loopende * langher blaede⸗ ten dan t'ghemeyn beemdt-aras vlottende ende ligghende bouen op water. fic beeft fijn aren bycans ghelijck gras / maer er verſtroyt v an malcanderen. FE oane wite ter van wi rt maer cen en ee 14 Beſlcheijuinghe kan allerken Gras/ Ghemepit Dlot-gras. 1 Ps —— — — — ZES —— — ZN N) PE SNE — IT — er J R 7 IN — 2 Hen tt F 9 Wieilot-gras, ee IN adh = 8 e $ * — EEN Oe — —J— — EN k Ss Kit eN J es J — 90 8 fa DN DAN \ ij f N et — AN A ì — 8 — %, Ee Î 4 N — id E— ke. Pf er 2 id Seem — — E == — En lj TE — I= ES — — Ez erven)! 8 (ES —S IS — 2 —— — — NS lefen halm. De wonelen sijn facfelachtich ende ſetten voort gelij ander watet eruyden. ie Panicktkozen err 4 - * * nn — pg ii . — 2 EN Gramen fimplici (pica. EE : ee: a: SSN bk — c— Le hi — —— — — F F — ———— — oor Matthijs de Lobel. —— pen ict zeer ongelick maer lern — RE a bugm lanck. Tgroeyt im vochtighe plaetſen ohelijck de (wee naeſtvolghende ſoorten. Sðebaerdt Panitk⸗ koren·gras D ander is den voorgaenden zeer ghelijck / wi⸗ ghenomen dat het hoogher groeyt ende vele roſ⸗ (ik achtighe ende rouwe aren op elcken balm heeft, VP Deworelen vanalle drye zijn hayrich | | * —— LS f De derde loorte ban Paniek-gtas. SDderde is dunder ende delicater dan d'anz Der / Sijn aten zijn ghelijck die vanden Ilchæ⸗ mon oft Crus Galli van Appuleius, ſwert wan — Le Water-gras met ſtekende arenkens. en in vochtighe ende leeghe beemd met groene Bladers — kens Ër — hd 4 7 (Aid hr A — he 16 Beſchrijuinghe Lan eens * Water-grag met ſtekende arenkens. a Eens een palme oft twee lanck / met ſtekende arenkens op eldtenbaten van ceren —— voet, De « te ej Orte rs sl nee ta EN sad € KL £ CE WN 4 1 8 rghens Ander cleyn haprich gras. Ass s í * * Laus AR SE graſken — €39 van ſtamme oft blades ten die — zijn ende van abetijcten ſmaeck maer ſijn bloemen ende aren zijn corter / meer op een ende Efamen ghevoegt ghelijc Dic vande e biefen/ van coleur van — we De wortelen 7 — nde a, d J De Pi * * Eeft fa 8 — rf Pi c. de * Ci NEA AA SMA 4e Wed 6 Je Lj 4 18 4 hed en Bapzich oft Gou bofeh-gras/Gramen Head — Dit gras groeyet vele in donckere ende — eb chen van Piemont onnois/ En landt ende Neder landt: heeft de bladers tweemael in * bie * nederwaerts 8 hanghende / hayrachtich / gel ijck die Hirs/ doer — 5 — et gent an Diefgras 5 abel De ——— elijck die van ghemeyn aras. ct en bloepet niet dan in lom⸗ * * — ghemepn gr H y enighe eliene enn mijn —— ielden dat vooꝛ Holofteum : — e⸗ et. Veel beter ſouden uden ſijt ghe Eh 8) ruypt p Der aerden ghelijck Sirs met rouwe — bladers ende wordt inde — — Niettemin een ed van er Gras VERN Ne 8 igella bahh PN hk 4 we w Zet — arent an Gramen. marinum {pi — * KO ES P3 6 santen Vande - grach er water s Li) Door Matthijs de Lobel, Bapzich — Boſch⸗gras. Zee ghearent gras. af CE uil — aal) F— mf * Fr k I pe J * zak ———— — Ander Zee oft Zeelandts ghea⸗ rent Grag. en Ars Sada. P] r lats Er —— ———— graf Een —— en bin var ie — ſaet is lanck. Def wee grafkeno zijn fer) end —— — ende offen vnmn Et ie ese — ine id Ditwordee Bak * dE BEE EE et ad ebt (6 KE Ad 4 eds aderkẽs ee A ve ende if — bieftens. „De halmen ellen⸗ pasja ——— ghe⸗ 4 vooꝛrſeydt et Zeegras 3 Zee: IS zijn ſtijf / ende hardt / effen / Beſchrijuinghe ban allerlen Gras, Zerulth dick bief- Gralken. Ander Zee oft Zeelandtſch ghearent Gras. Zee Bleſe dr — —— — EE MOLE KH / Dit comt ghemeynlijck woot ín beemden ontrent De — Gaarde £ als Ju — Vuſſinghen / Buſto in Engellandt / Ghen „Sijn blad D1: —* — groeyen gh abel ien arenk pt lijck de wilde- —— clepnders bloemkens Die in Dd” ijn ende daer nac bou — tachtich. De wortele is ſeer veſelachtich ende meniehvuldich. Zoheheel cruydii is oock deſghelijckx hardt ende ſuer / verlaeten vande beeſten ghelijck bet Padde · gras hier naeſt volghende. adde· ꝙ gras / Holoft Matthioh 26 Herbe aux Cra paus ou Crapaudine. De Vlaeminghen hebben dit C ruyd ee de — nin dat de padden.tarupde bef hebbe ar Weſt Vlaenderen ontrent Ypꝛe in watera abeel — daermen ghemey nelijck veel padden vindt, Twoꝛdt oock egben/ abenoech — in wear fandighe velden / bp Bꝛrugghe Middelborg/ ende tuſſehen Coꝛt⸗ — ende Doꝛrnick Í gh ue f iofcorid Eabeheet. cruyt en is gbemepnetijd maer dep oft vi duymen hoog ab ot fe bep ſpeuriebladerkẽs / k en k kind ef hen wtghe⸗ € — —5 toe ghebruyckt wordte ⸗ nen Diofcoridi 8* mogh — Dor Matthijs de Lobel. is Kee-MWiefe gras Pabde- gras. Í FE D 3 J aM N —B JA EN * AN) EZ NI 9 — | NL | Aa. 7— MD 1 We / VAER ) | SS Í Nu ) J Ni, J — 1 —9 93 4 k N di d Ni |W, | \ w/ ie) al 2 fn. |) W Í 5 W —VRV Li | / AN 9 F — VYDO—— 7 —9000 AR, À \ BE /A\' NN \ U, ON AN \ NH NN — LZIN je Water wilde Galigaen · gras / Gramen paluſtre ides. ichi Deen vindt dit lichtelijck in wareriapeplactgen mee blad MOR Ra on Cera lin RAE } hi É r telkens | Ed ! Siad. wr ter· Galigaen / onderhalf ofttwee cubieus lanct, * — Te LAOS: 7 — 7 gh hd ewoꝛr € 16 € } die vanden biefen/ ſeer veſelachtich. — tree Eea — REA) | — ï ide Saligaen gras / Gramen Cyperoîdes paruum aquaticum. “Ban dit ghewas i ſer een cleyn in duſdanighe water ach ighe plae iſen voorteomende ne r fijn Bladeren zijn ſeſ mael cleynder De ſtelen oocf Drpcantich eenen cubieue hooek et biefe-arervende wortellens defghelijdks van fatfoen ende verwe. REDE | 4 * Cleyne water wildt · Galigaen gras nghe ban allerlen Gras / rijui Beſchei Water-wildt-Galigaen- gras. SAS — MN 7 — DR — J Cypetoïdel” dE A. — * 8 î 7 Ae J gaen⸗ gras/ gatius. * 1 bp 4 nCan d5salimraen eien/Grame An] | / 3 > À per) ad 7 ad à 8 F 7 & Mee 1 wer 4 Ee 5 F 3 oe EN W / 0 SS & L \ kN B 3 * * J W SAAD — 3 : 5 5 = N k 8 2 — F — et — Nn — em, — — g' 8 NGN Ee ; 7 j mn Mn: p 4 AAN vn AEN NN tan SL * Begeer ek Der nn AKA le if p=) AEEA EADE EEDE — — € — — — — ar, nn — So ej rv ENNE VEEN — — * h — OAN Nete — F * F port —— —— B — —— — annamensis — — — — — —* — — — NANA > — —— — — ap 5 SSS gen — TT NTO 5 — 8 — prm — — — — — — EN b — — * —F S * ⸗ — — RN . — | \ h Jt 4 / PEN] ‚N KANN — 2 —————— — — hee O hlacamt — Door Matthijs De Lobel, J Sroot ende ghemepuſte wildt · Galigaen gras. Lidt· gras/ Benen. * WIA — — SR RF NSE saf re D (5 —— * inciderende ſubſtantie. een weynich — — en — F — NS 5 4 J —— — VAN NN U Mes ar Pi rand * des pe 4 Arae fect C ene cil ouervlo ed} * NE 2 En EN 5 err GEND | | * tee mn pr £ — OE id hd * 27 J lijckerwüs h ak 7 ek b opd’ —* * — di rd almen de / ghe⸗ Pp —— not — — gra Ld hdd gerde: fijn art glinfteren wc de ⸗ edgeneeennd grasrende ijn bladeren gelijken dien van Den Dd 4 1 | hd 4 — Maer 22 ——— he van allerlen Gras) Maer iſt ſaecke dat het inf dt groeyet Daer De zee gen comt / als arie Middel⸗ í Cn ij É, a afs í bs A LA gheproeft 6 ſt ” eG me, Cc qras/f aick ic op de ſelue plaetſe a bbc daer de wallen endet d cr Zeeflacn ende fehunmen.. Ander fins ift dert ghemeynen „Heren fatfoen ghelijck de —— * —* Md Ke bed J Je Kak JE BEN b rzij Zuynen Ldt-graffen bꝛengt voort ſommighe bladerfens een ſpanne h 5 8 Atte ana B 1. De wo felis lanct abelicfdie van Lor- gras. Inde Dupnen oft Zandt-beraeh van outelandein Balken ouer⸗ vloedich / als — volgbende, pn fs 5 8 se “Ander cleyn we GENE aan dir nardh in A ee ARD eren / gewas / en ende wortelen / dan dat h ° ofdefen. hel el dd | ô rj — tuſſchen de — td ende fau oe TE ? Roes 7 A eN ie —— —— Mette Ps bi 1 KREGEN DUA _bofam, — Tr od de Re A ——— bg EN Dooꝛ Matthijs de Lobel. 23 Knobbelachtich oft cCliſterachtichgras. —— is ber / dat meeftendecls alle et ijn — aen een gheknobbelt oft geknopt zijn gh elijck de —— figure bewijft, De woꝛtel van dba, opent de verſtopt⸗ 5 van d'inghewant ende nieren ſonder ver⸗ hittinghe. Water van Lidt gras ghediſtilleert / doodet de wormen / midts Dat PN * door tvoetſel vande rotte humeuren benomen wordt. De wortel van dt gras * oten ende op de wonden gheleydt / gheneeſt die / als Diofcori- des ende Galenus fchrijnen. (Se * 56* 3 hide Ad sp et Ri ti | Diofcorides. * EEK 5 Cota a e — — — PRD. | on Cera ete B * * — * fet N47 : es 1 ——— Dioſc. — ——— rs — Be £ — En — sale art af ghefoben boceeftoocf de graveele ende —* — materie vande bla⸗ — platdeiepnhanddsai ands + tand ril Plinius feheijft ſuicks loe den Öras van ak Naf Amy £ — Pad a —— Pd 4 Pp | ghe byghevoegt toijn ende honich / met een Derde deel wie⸗ roock / Mytre ende Peper / gbef peren vat, * bie gocdeteghen De tantſweere c — ooghen. Dioſc. — —— Sat — ppet den ſtoelganck end ecbrat ———— pd ‚ { ger 7 Rod ï C. Een “' — — — fijn 24. boeck die men nu ter tijdt niet Appuleius fest Dat de wortel wonden giet. Emnobbelachũch gras heeft de ſelfde nature ende er tach) d fendert Lidt-atas. Vondtt · gras met de arenkens v Ic on,Gramen ——— alterum. 4 — ghenoemt in Satijn) Gramen Canarium — lchemi paniculis Xn ederduptfeh Hondt 5 d mee 9 Niet-gras, Jm Francois oocf Chien-dent. : ee bepätwenat Bee Deſe foorte vã Gras is den Lidt gras oft Hõdtſ gras zeer gel d van gedat beef eft wijder. — eon gren / den ghemeynen — Ri, rig Deeafachcan — Aendẽ ze — cant ontrent Narbonn ſoude * ware, Nie Ben 8 Es an Cf LS —— Rtl RINGEN — — 4 idd 93 2 Cracht. Door Matthijs de Lobel, Shemepn Iſchæmon. 24 Yondtt-gras met de arenkens ban Ifcheemon. Ald ermeelte Zee · aiet gras / Gramen marinum arun= naceum maximum. Opdeſe M lli d tende vloet vander zee co comen/ — ontrent — woite ende berde Tant bp de ek vande viſſchers / —— hebbende wortels van drye —— lamt cnbee eenen vingber dicke/ met veel cromten rf yp —2 € PT ME) * LE — CE dr 6 1: zee Ek in af > e — 4 ke REED Ce Caf * ap: — * — — anghen. ʒi pene den naeſtvolghenden wdn, ocht | id Iehemon vulgare. Bit Gras heetin Satin TC re „PliniusBeet dat Daâtylon , ende fchijnt te wefen __Scirpus Tragi, Canaria Plinij. zene Crus Galli —— ende Pes — Coronopus Leoniceni, Sn Italiaenſch Sanguinellaende Capriola, Door Matthijs de Lobel. NS tracht, tint Ahold 9 mer 2 1 Le rd saal bid pd gan. Appuleius. PTT IEEE NEE RADE. 6 afsL£ ER se (XL —* dan petandich is —— is in meer deelen ghedeyie⸗ pept bꝛeken vande ane / is zeer oedt te ben de loo — ge did 6 * hals — die — —J— ende Dd loopen vers [JE dryuen. hemels dau/Gramen Manne —— Dit —— wordt in — gepecie Gramen Mannee efculentum. In pee oi da rds sem meet andel Dau. In Italiaenſch Sanguinella ende C —— Niemandt en heeft moghen bequaemer begins met beter kenniſſe ende naevelghen vande natue⸗ ke dan vâ bier, Want de natuere is houdende ſoo ghe / datſe gaet van het Bras tot de Terwe ende rietachtighe ghewaſſen by gheſlachten ende ſoor⸗ ten de die van beyder natueren zijn, Je gbelijdk als dit —— Demets Dau . Ditis den gem mey⸗ en Iſchæ won foo ghelijck datter Deen onders Rhede en fchijnt tuſſchen hen bepden te zijn; dan dat Dit gheſaeyt wordt, Want Dit is Alleene een bꝛder van bladeren „ende niet foo toné van — & 2 —— — ge 1: 6 Pl Pi de PN ' dich —— Delf den —— hee * van Rijs. De Duvxtſchen aen het tsp — elent gheerne in pap gheſoden / zn ín vet —* ſop / ende heetent Hemels M ann Cracht. Men ſegt dat dit doet ſcheyden — vergaen de hartdheydt vande borſte. Gras ban Damas Pant hederaceum. „Gras van P maſo, daer Diofcorides m neie af maeckt) ſchij ——— ſijn goedt ende gheſ — enifje diet mach hebt | ——— ende is oock de Leſer eb) de felfde wijfen / om dit te beter moghen kennen. —— — — nae — — gemeynẽ ma n het Dours goens Hoy / Cytilus, Seuen ghetijde eruydt / ende ander ſoorten van Claueren / aengheſien datſe geer goedt voeder zijn / moghen Gras noemen / ende hier by voeghen. Dwelck ſchint ius een 3 Ld J 1 ” / í rit — het peper abi ien / vande ú welcke d D'een de fweirende nijnnaabels end en * gend — EE Or an fn — Racrd pde. groeyt / dwelck oock cen brandende cracht heeft / is De welcke Ju g beyde de — | en uerpeper 26 Beſchrijuinghe ban allerlen Gras, Muerpeper je de vierde — van Aizoi foo spele zijn dat cen — ei niet zeer wel en 7 * — hd had | at groepé aen⸗ —2 5, ————— Oft hyd d be fe. ft F tG n Cilicien van Diofcorides van dwelcke nieten sa Bia, 4 * Pe 3 Es ra PD ' d é if pe 1 3 I vir aaber Ld en is hier ons voornemen niet. * —— Deelbandele voorſende Gralkens is wel genie banden en Deere goeder ghedachteniſſen — Heer de Kepnoutre/en — boor, Deelter Jacques ban Koren hunſe zeer gheſchickt in Dele contte, Kafelken vande foorten ban Graenoft koren, Ghemenn Terwe. Robus t eb Shear , sr nd met heel dobble sten I oeren terwe / in — — Loca — Winter rogge. | Kogge dater tagge, — De € Lao ten bä oen ’ Gerfte — omer gerlte * Bloote gerſte. 5 Zue geie ban cir groeptnde. Spelte oft Typ — sa gs ha, n Theophraftus D'alnerheft D — elte Terw- — erte AAE Spelt —— —— acht, 5 eeter —— is hameren Ec — bee: fen beguaciner ban Den men nſchen J Hau Hauer Signac ot — Naeckte hauer. Terwe Dooꝛ Matthijsde Lobel, 27 Koren is in Latijn gheheeten Robus, Robur;eoft-Rubeus, ende Siligo. In Hoochduyiſch / Weyſſen. In Nederduytſch / Terwe. In Engelſch/ Weete / or Wheare, In Franchois / Froumét, Bled. In Italiaenſch / F „Grano eñ Solina. In Spaenfch/Trigo. 15 ta aYo en TT art — 1: 1 tum, Triticum Typhinum Dodon. Terwe / Siligo ſpica mutica. NEL een N IN EIN EN SNN W ANN SA SU \ Por sd & afin sert ais fe hal. am „fa pen * MEDED | Bs ah * 22 — CE. Zr 4 | nunſteplante cocbeböef vanden merifcher als De ghen y ſche fijn leuer toende / ende fchijntdatfe in Satijn ghenoemt is Triticum, om datfe met meulens ghebroken oft ghemalen worde / ende in Grieck⸗ Pyros, om dat ſcherp is / oft om de ghelijckemiſſe diet heeft met de keernen ende graenen van ſommighe vruchten ei riecks Puri — * IF äRengohte C ke die in Griecks 1 y O hen alſoo veel te ſegghen / als een toorten van graen. Alſoo iſt oock vanden ou⸗ £ & 196 DT PEN NJ íc. 8 AA 4 * P 2 JJ Í Kaseko M * KE PTS ders ghenoemt in Satijn Frument m vantghebruy deylt hebben / niet van natueren verſcheyden / maer all ſchey e/ nae de Nꝛemde plaetſen ende landen van daer tfelfde abebrocht werde; oft deur de diuerſche maniere van ſaeyen / oeffenen ende cuttineren. Want hetis ec geer bekende iaerlijckſche pfante/bladers hebpenne die va ijck ende d ak nden Hondtſaras ahet, EN Eg * veghen / oorten ghe⸗ firf Kh — 4 LEL PN * d wiiee en — —— V— hoet hdd | 45 get * Te CE re 4 — —— red we Lá Ss CN BK al —E v 6. gd 1 arntakehaert AG Bakkes. 22 8 a ° + — k TN PVEN te Dat de arẽ ab ft B zijns oftn den Dan verbe is / oft nae De Dinerfche teeckenen van Deugden, Diet heeft / de weleke ſouden moghen atcorderen opde Robus, oft ten den opde Winterterwe ende Somercerwe van Varro ende Columellabefchrenen, — — x @ngbebaerdeterwe, e Onghebaerdt terwe / is het bekentſte en ghemeynſte in Bꝛabandt / voort- bren⸗ ende zeer choo⸗ ne ende groote aren / de welcke ouervloedichlijck gheuen witte ende fijne bloeme ke dje 5 Ghebaerde terwe. (BAR ok. * Ee Hi PAS ee — — DE. ( landt jean 3 K 1 CA 3 6 EN 5 es J AA 6 Bonckrijck ende Engel⸗ — — hed 1 pi dS ld hie id — bycanis ghelijck Winter· gherſte J2 Shebaerde di 28 - Beſlſchrijuinghe ban allerlen Graen oft Koren / Ghebaerde terwe met dobbel aren. D'andere beeft fijne ar en ſchoon / bꝛeedt ende wel dobbel. Eertijdts is daer af een veldt vol gheweeſt by Rijſſel in Vlaenderen / tuſſchen de poorten van de Sieckẽ ende d'Molenken: deſghelijck oock te Donar ghe / ende in Hooch duytſc hlandt mede, É Ghebaerde gt s/ E À Blé Loca, ẽ Ô 2 f t E As Nd * —6 sh aonA k De derde ende wierde foorte van ghebaerde terwer worden ouervloedichlijck gheuonden bp Rijſſel in Deſe wordt gheheeten fwerte oft bꝛuyne ghebaer⸗ de Terwe / eff Bleluifier in Tourneſis ende Caſtel⸗ rije van Ryſſel / midts Dat fijn graen. blinkende is. De aren 18 fchoonder/ tanger ende arootter dan alle *— * zb an € 0 * AR clepachtich landt. AS \ $ — é | En J e witte is de beſte / met een zeer ſchoone witte EN 8 a n / tweemael g f Ne Ns fe d nd ghemey⸗ — BU ne ghebaerde terwe. Heaͤgraen daer af is dick / ghe⸗ EN { dichlijck fij Lí ãn / zeer wit Sn | DAN ende beguaem om te buydelen. <1 Ei > 9 a | Ef 4 Swerte oft zunne blinckende terwe / Ek 9 4 Blé luifier. —— be 7 WN ET ii ache EN TENEN pk iig — — 5— dienende — grof bruyn bꝛoodt. En 4 Ce U 2 3 Andere Shebaerde Terwe / Bloe loca, 85 de Terwe. See⸗ Matthüs de Lobel. 2ò eer ſte di jdt in Europe door de backers belent is ende daer tbroodt af gebacken word ſchont ve wefen d e ghene di jab t ca binnen (ca ende Jenua hebben te coope ſien beeng ken ——— — maer va ter Die hac er terſtondt fact bree —* J —* * , 3 en 1 — ens 5 als wy oocf ghefien hebben d gher — op fonumiafe acfers vanden lande van G d Narbonne. B heti d deere ghepꝛeſen phi Varro ende Columella : Want mien ſal niet gheloouen dat de ouders die met ſucke sort bet graen gheeulueert hebben / fouden spel hebben tc ſaeyen enz devermenichvuldi keld /ende noch Í De groote cu É IE On, E 9 Cake (7 * —— 2 * boss Rs arta NE CT de. J Un r LÁ A £ 4 (° ba ra Pi E an * ” Pe 4 ús 24 LE J LEMA hb Dr NENEUG DUED 1 £ *8 EL A : l de fi jen d [mi l se) den oi ders — sbeweef Maer def nghe ghelijck dies *4 r. E£ 1 L 2 (dàtde t terwe tſaedt zy ende oock —— oudt v/ ν— VEENEN EREN G 8 J rr (hedde Î EE ee Od £ a én … r rd JJ — — * —J * melf (iis AR aN 5, P: & REMI AL rip BERNE 4 aas A E Cc ⁊ ff Be Sonne Dacrom de Robur, ‚ Robus — die niet en: is —— * lande ver? 1 (4 Er — 6 nternet Al sn Tie had (OE — — — rt ha —— Ort GCN Cf KLI a Pi arke had, PR PE OER] fíoek EE ——— ß ⸗ 8 OEE SUITE & mike Were sik Bien en | Ooſt 3 harte ah e ie min graens in hebbe, foo shae kep dealt q heenfi brengt alle di — ommi van de enge die neg ed En ——— maenden in D'aerde heeft meldden barbeel een eha Maerde gente die d' Dofterlinghen ĩaer Licks 8 miet grooter menichten (fc epe bange coopen binn Antwerpijen geeft foo goedẽ — foo ——— ne broot niet / hoe wel dat nochtäs all ebende by⸗ PE fn aA 63) fer Do ofte erſche € is gewaſſen op een vocht eñ Ageelan abel ber op een beter ghebo eneen: ende welte win⸗ in Spaig ign t —5 IIIVV/ d Ick s claer f 5 bli Eend —— ghewaſſen — —— li halli Ede bi Sdk idd 4 1. Waerom fo en is gheen ander —— — —** de Robus ende Terwe / dan dat de — met grouer * de ſ lechter vochtichedt opsbewaffen is ende met minder bitte rijp gheworden / ende de Robus ———4 € € / Somer Terwẽe. Ps pn arl * Als Ye Roeſeß he $ Koren / 30 we fo alin alle landen op wat * best iaers ** — wordt / wtſpruyten ende voors comen / Dt Door De coude Des Winters / oft vande bitte des Somers. fPatuert bande Terwe / wt Galenus ghenomen. Alſmen die van bupten ghel bruyckt / ſoo den eerſtẽ tans en machſe niet mercbelick D: — oft vorh dn si maer ſy oock —— end DES bij a * — * pl lied Je Vertj C J heefdeech bp is dwelcke wt Ee diepe recht) ende verdere, Ban deſen moeght mee — in 3 (al PJ En — rie an * — & 5 st As Rosts AR de Ger erſte/ d wele⸗ deſe oft derghelijcke maniere. ot ——— Werckinghe. M £ 1 Û aff * KS { A Neemt cruymker voteen half pont, gerſt spee ond, sevende Eu miue bioeme/ Neulote van elckx CEN ID ov Daders van Maelwe / van Violetten/ vã Naſcaye / ed cf — das * rd , 7 * 6 Lj — 2 affh D Or frooten ende gheſift zijnde / doeter y dryet pe van (ten bape oncen oge — ANDREA / ende Al Î f cen placfier. Nodar af Ee TE ee daer bp [ap von Naſcaye dege — PERRE Ee eener ht PEEN Ee NERDS Ged UMP en Er hoꝛftheydt. “ Diofcor. ph ab zeer goedt, Diofcorides. SBroot van AÌ hf ahehark EN idle — f \ (en — 5 EER - f gh /is een lichte ſpuſe / ende die lichtelicf vert jet Wordt, Diofcorides. b ſp jk — F { fa OArffen Abe me ie macAs af alt.f * 4 fas € EN Pin, ed — Melka ee ee) * ar — RE | De A K * * — be hd eK | PN pee: OT Re —— OV of nn ke EN dE ORS ie PN Rr Sg de ien Diofcorides. on doſt wiyn ghemengt / s zeer goedt gheleydt op fenijnighe bez £ ahefon N IA MAONE aah PN] e ke ende — zeer dik Ben den Boeft ende rouwicheodt vande Fel Diofcori Se hd | Dep de Eelen. fonen ee HereeaDejoderj verderf alle infl ammati e. Diofcorides. — a — Lure * * * it td el alle belegen» met daer on Cri eN AEG CDE CErRCH (ENE WErCOEÏE wegtest, Diokordie) ghelijeck Violetten / Naſcaie / Maelwe / Tauwovorde / Satous zool Dat oudt ghebacken ende dorre is / met ander bequaeme ſaecken daer b ſen / Cruydt —— aer by gevoegt / als Roo⸗ — — wek loep. vleeſch van Miſpelen ende So orhen / van Sumach ende LR oi —— nand 68 pe et te * —— 5 Et pap ſpouwen /ift dat di nne oft eetlepel vol daer ingBenomen wordt. — — F jemen eren ijn gbefoden ende opgheleydt / verdziju de melaetſ heydt / ende verfoett 9 AFVVIMINIVS VIIDEIE alle inflammati Deen benen. Diofcorides. — * re cen —— * CET EN Be ader-flangBervende den gbenen die pijne Bebe inden Dd. Detd DPI. nende ende 1 cracht / — vende ſuoncucn —— sns foutrij penet alle kn ; Á —— * Gen Dooꝛ Matthijs de Lobel, sed 31 2 f, bj ’ — heekdeegh ghemaeckt. H ss Sidt-aras drye oncen / Surckel meed ls drye hand cf van ade a ip 410 Scabiole. F d ã wee handtvollẽ / © bolders caerden in eert once/S aliffihout cen F ijs een ba (f floot, — — — kek — fect ff half die NN ii aelcks vier groote id ' | end dn rd cd —* —* * 4 15. er in if f (7 + / ab ndtvol: 4 Í 8 — een hate handtvo — ————— nſel onderb (f. fonce — ft É — En Ee Cf, BÀ fr 4 “f(z fuſie van Colle oft Clapperroofen fes o alft wtghed ſolueert daer in ſyroop van dap oft infuſie van Co sh reine X OE A Ad Se 4 4 Pi * en/ EET 5 Er bier — ———— je ende verſoet Die e/ belet voet de catarreris A aA VNG BEES I VOD, DP — — ENE EEE | de k vijf de cortfien verde h afer humeuren. Derde briftde ; FAcelers voorn € heul int eerfte ghegheuen / de weleke maeckt vet / en⸗ Dn, 5— foet d'ú ú en de Colle i ghelijck oock Tren 078 * ee ted Ct — ghebeuyckt thd ge⸗ J ' 7 * * — Kar K Arys Fa A fak { Dd d * vr rt kad Voegen by nder F 1 y * fa an {7 Kk £ ek AAE ss fl. —3 Kaz gheen hed | he J Je ï ee, de € fen ende — HOEDEN 9 ls van witten heumſt oft fehovffen vande wortels van an Doomen divan 6 „fB * OON a Af, ANN alfsss3 * J bleren, € rte DIZ /M —— — —————2 7 EE * * belen (X SE (14 y de D tE VEKCTE, 1 vollen edt DAL — —— ain hpnl hed wdd, /mee enegrieck oft ———— Taren: — Nn | welettbee on en, Î r af l ſt W roe tverteirt ende les Dit Ke d ijn genoemt S h Rogehe In Hooch duytſch / ther cen Jm Satan — In Spaenſch/ Centeno. Rogghe die in veel landen van — nogch ) tegben bacrlieder danck vanden Sne A —— A — * 5 f£ LL * äbpa BEG Zi senen: is/ende is de terme van graen/ grootte DE SA pe En 1 * ch⸗ der. —* aten / de welcke fe nederwacrts gmg vert Dd onderfeheydt vanden n Kogge is alleene sign inden en tijdt v van ſae epen. tembre ende —— die vandẽ — —— ler / meerder ende wollijigher / ende die inde Lente ofti in Meerte —** wordt / is cleynder vã ſtroo / crachtich int voeden. Nochtans foo wordt de Debloes me eñ meel van Aerde de landt / eũ „vande backers eñ poorters in ſtede van Te epen rwe ghebruyckt foo wel om broot te backen — Want gheen graen AA f_Y. ,, , Y, ka A a A J. NEE SELL fe Koren / \ a hrijuingh Arie AMA A— RAS —âû— 1 * —— — sch De * abebmpecom B Wis / van —— doo: veel c Ee pj 1 Ê sar al Cx ng € fina cEelick broot — wer dt. Nochtans bad) en ís dit — ive met onghefont den * die Z vr Ëracht er, f En 4 fo mi gh fab PJ 5 zij —* l e ä Rooſe fen, ; ende Noten-mufz taten is zeer goedt teghen de gheduerighe cat de openingh e ghanghen der herſ⸗ ſenen. ae OP * Ne 4, tetek. £ k fast Ef £ be a FC. * u VIE Jet O DA RS ado rbe dod ghelijck de vrouwen dickwils beuonden hebben. De Medecij Antwerpen beuind Koggen-broot end kde Bae eefdeeg gh / crachti⸗ gh *4 «, Pe Pod 9 ds é Ter en br Pi * En * 9 dr — — en % — "CC Plinius ſchrijft / dat de Rogghe / fwert / bitter y broot / che lich erteirẽ én —— * le 3 Ex (it (X ne SCE Ris Ka faas 4 AES. — % as In & DN AE | (2 P] wen ende fpleten van ———— Matthiolus ee Redd Gertte, Hordeum. Dit graen Beet in Grieckx / Crithon. In Latijn/Hordeum. In Hooch duytſch / Neder⸗ duytſch ende Ooſters/ G erſte. In Franchois / Orge.J — nſch / Orzo. ——— In Engels 8 é 4 ge F4 Ea TAL t — 3. be 4. n lyſti h, 3 ù ee : ecks / Po on — upc ende — — In Znbeltch / winrer Barly. hed cad En Da Nen De hak 33 5 AVAGAAE A CE 4 TI £: TPE IA rl (LE a 6 re F * pe *e in fc — * £ — £ 5 Ca ff. er (it iet Per — ghelijcken g Onſe Gerſte die de — —— in ‘qwee foortent nae het toa van den ijs datſe gef n Winter Gerſte ende Som erGerſte — de Winter Gerſt e Min ii HAER Sad sidi « En APEN on LO de / de welct ugher — halmen g pn * de elks 450 GG £ Cf ef it Herf Hout daer af en. ende grafachtighe mou. bladers de halmen van twer ul ghe / ende be aren en met rouwe ende fijze olimmen beſet / ghedeylt zij gh ordt inden Som er rijpe. Somer · Gerlſte ban beel rüen / ghelück de Winter Cleyn Sertte oft Somer· Gerlt / hret in Griechs Diſti Gherlte / in Griecks ghenaemt lyftich Bꝛãdt van mer- Gerfte met beel rijen, II Gp — & F F Somer Gerlte is tweederley M laf” st Lek mcl £ je P) C alfoo CG aL wf x * ni V vide rds ks rip: his vibes se SPEER DRENCT. Dart Bal egeynder nn ne want £n Ne EN EN ES Krat sa Alfs * —— PME Ake, oid at — — etl ur 4 end 2 eN groeytſe m — aad af *8 NeR oaf n hier per vlimen aend de welcke zi wee ſorten Deens van veel ve dengerffert'anderergn eTerlfe jn-oan vee foosten Deens angeren e ghe⸗ prefen zg —— —— menne Ende * —8 — met — —— tot, Hoochdunytſe coope ghebrocht in andt / Engellandtende inde Joors — —— —— ende caf / ief pen Ghepelde Gerſte. J tancrijck en Walſchlandi / er” Die in cenen moatier gietende daer d J C Lj ot dat € pel a Êe Ne Aa att P ; MME EN beard oe Wai amer df 34 heeten Ghepelde Gerſte / ende is zeer nut om ———— ende ander papkens te maecken di⸗ ben ſickn zeer gocdt zijn. Want deſe is f om eten /s wit ethaan * 2 Rox AAL ed 1e $ (Si elo ! EERE — vr ‘a heofsh as Nrar Agf sholan te CN gn OR hak * Et de te boouwwen/ghelsjcfmen in 22 Nederlandoft po * — fenn — gellandt / Yelandt/ Voſtouen/ N eghenende Sueden ſchen 1 — it / maer wordt oo ghe 4 4 ghen fancÉ gheweyckt/ 0 or AAD El 6 * eG 1 * Giard. * 1 raf. la * PI B nd ä ver Jg ! Mt Aan | pe; dh d 7 LANS, fen iten asen. \ JAatuere vande Gertte wt Galenus ghenomen. Gerſte is dꝛooghende ende lende inden — ende een weynich abſterſijf / maer droogẽde dã boonen meel Daer gheen / zijt —— sijn y ghelijck om vã Rane ee — € 55m eten is ſy ET pe én * * kN F * GL * 1J nbr ee {. AN * 26 Jp er, * — ‘ rr GES PPA Ne 4 * * én —— es Ke 5 —* er lame V — * er I Cracht ende werckinghe. Fenn / rijpe de Dioftorides. Olie gheſoden is goedt om etter te Berendinghe ban het out, E50 Opp ares De ma⸗ Dooꝛ Matthijs de Lobel, * dh, * Rn * C 5 Engbelfì Duntlehen 25 Neemt acht Enghelſche meuf fabemal daer op foo ghiet fchoon riuier water Pe Re Wp 1 EARN er c 1 — EE EE Ee: deel handtwollen Terwe f ghef hebben 1/ foo vele als in een D: rated onbe gaen, Dit tſe Lgberoertende ghemengt zijnde f la⸗ / ende d Der aftrecken d cleyn gat/ ende door ſtroo — ps * sa hhaldi RAN * ar ne Tghene dat alfoo « af, (Cc rn — 1 2 * ghet 14 baba / ops oock ſommighe uwen gids * om dat tc beter pipe moghen goedi ghehonden d keent voet hooge is / oin coudt te worden. Voors foo o wordt in acht oftthien ponden Ik ll : €, — — — deſe lden bier / ghed pont oft balf gif 1 Ael oft bier / ende wel d de worden tf ghemengt i plaetſe ſe / ende met deck cleerẽ ghedeckt / biere daer by ghietend dat te beter ga aen ſoude. Wel e faecken vols — — TEN 6 {. * 4 pn Mene odds door gegoten? gh ſten alſt al ghegaen heeft; wordet zeer wel nge — — O dat at ſe poe eo it ghiet d ts di —— * TD 6 de CC z: * {z Cr ——— En € * * À out word Ne werd - — vi mek dd f L Sauer de FP « Pi Pa B 1 damen 3 3 * EN ike ic Nn. ix (XY EE « í. én — pa Ms a , — EE R ———— slo (it F — — en 6 Hope * AN Ee — ru; * —* rege kin, *8 {cc e * Et lg —— — stere) eleks een deel / Boone · meel tvierendeel foo vele afs vande Ter⸗ gh d ope ſterck wilt hebben, Enghelſchen Ael. eg —— (cf een mfbeten eñ wijnachtighen ſmaeck —— hem Len houde: nt gef den Mou weten 230 twee hond ad 4 558 F LE EN J. PES er nel kins RS drye pont / ende Enghels Graut( Dat wy Naerbier Beeten) fes oft acht pond Nd Nos Ak 5 J vers VVE La ego en is / * fatment altenef Eens (als bouen gheſeydi riad menahen/te weten gift vã Bier oft Ael / en. 5 — wordt — Neemt ſes oft acht ponden ghemalen Mouts /ſiende he ij. oft xv. po nit/d de ewelcke iſae⸗ men gb EE Pi * nd R Jel mtef slocA — ſoo — jaan ineen fehoon: vat fat ftaen: wepe tof Dat foo bicfe wordt als dat ſo dicke als pap gbewordenis, — „Zythos tube Carni ni van Dioforide. ee f «Diofsorid ER Ken itn Ft £ Er ter loſſen / ende alge de nieren. ende genuen / maer fonderlinghe t is bp fehaebelijc den vellefen vellefens maag ghedeckt — gheeft quaet voetſei / ende — — Cutmi ijs oocf dranck di klar  — 8 Bormes Ai ee Eea wordre / ENDE dickop ot esn bad he⸗ bruyckt. Maer maeckt — quaet veele ende is den zenu bi 5 ghemaeckt te w —— van .————— — — ende Bier ban Plinius. — — Ca * EE Vang ſch hi n Carn rd — Erik _ Wooitt. raut. JRacbier, 5 ns A TP LIONE pr Vee YY Yaan 1Û%ee A A Ea Wo adaae t 36 hryumghev Nederlandt ende ander landen / Dier ende ande fore van Deane van alde ende ( Crea. 7 (stop conn sl id / als Plinius ende Diofcorides, foo sijn de pand die * noemen Zythum ende G | 0 Je J — ze —* Laffe he Xa N EN € fe —* Dioſcorides ſelue mencie maeckt feaahende datſe quaet et voel gheuen ende cot (ade volcfe ende boeren van Engbellande gheſch chiedei is / de welcfe als ſy € fichen inde herbergen wi lee Fernije vanden alderſterckſten A h g 8 gheweyckt * in A J ghemaeckuis van Mouw de welcke ín looghei eyckt gheweeſt inde plaetſe van water / want pes pe C J —* zun / Marro 9 {*/ MiB Es én Cek — % as fsls, sor Casto aRonarchte NSPach sidia É £ é had te Eh ' TE [4 3 eo hd nd One Pe ate ntatn tern P dent alan dû { C J F ati — Der the: ——— * Lif ' ben — — * ava { Pd * 1 L * * € y y vrottt LEER GN 5 skal TNA Eh | 5 { * * { & Pa er Ap £ 4* { keg 6 — * CC 6 eenparich l d d => ls de her — ende zenuen daer door ghecrenckt zijn. —— — dan comen int acnficht ende opde * puyſtkens o uckelkens/ s byden Engelſchen voor een gemeyn — gefende wordt, Ip heeft cen roodt/ ghepuckelt aenfiche eñ neufe aecregen doorreco ommandauie v en Ael. Seer r groote diuerſcheydtist ban int bier, Want t nae De proportie n ddie” À 9 3 hi hie 4 — fs — —* Je * * c. At d CBEA ser Van (it MI Pe € doen, dorſt — erijghen gh ebruyck van bef en meter : oppe baeri in afer En — le ſyh eten du fcay renee jcke DE B 1,6 Le re A { , £ 2 én 4 Ga Bad £ „Ko ‚varv yv gheeft EN Cal; pe fe 4 vof Cas én € £ & J Een plaefter ban Worte teghen tfleittijn. — — degoben 37 DTe DEAR % 43 £ £ verſter kend * wel als den zeer jn moſt van 3 laop get derde deel ende van Pirie op de he gbefode en Sy nenten dicke gheſod eenẽ ſtier/ fic den dat tſe top — daer nae doen — zij fijn wi ce/ le ende M ooten van eleks —— * een — dick ahenvech is snee akin. — acteerde me deeijn D. Vailly des —— sg dor —— NE Vande Prifane. Bande Gerſte maecktmen de Ptiſane welck woordt fijnen ooefproncf — van een Griecſch mls, á Li hit * —— vruchten / sh * is Galenus ghetuygh ght int (Sande Priſan an Lin nfen. abebeeten gerſte / h bauer ende aten graen —— is, — de —* Peifane,d reg fi n lichaem is / Die oo xt al ende * on er 50 1 ’ * * Gerſie/ heet oocf d —— rauwe Prenen baden Daer toe genomen wordt, — te oft L cf Maer d abſter ſine * Diede verſtoptheden is openende / Diets aheleohen inpe fusten. ende — bellefens. — —— — ——— bir Terwe ⸗Spelte/ oft kte-Gerite/Z fi Holeus Plinij —— In Engelfch, — — Hordeum pudum vo Il haſſe ko m. In nig * 8? Naked Bacin en AA zi AN — Ee Er E De Baat Gerſte oft Yn hts de hd, ter el ie Et — 5 Belcheijuinghe van allerlep Graen oft Koren / fee / hebbende iaerlicks wiſchietende halmen ged de Gerfie, d daer bouen op waſſen dunne nmen · Dekinderen enen Neder- landt, & | ſſemk ſt ende amueecn/soaer mede ſy mals haa had dd — — all —— | G rſt —R Po € rep EE — 6 he 6 EE (jet EN £ EN pi * ETRA * * fafé ch je 4 7 * cuh uo hooghe met aren end d Gerfte gheheel gheiſck/ maer munder / ſaechter ende ſonder graen abel de bape: auto — ——— ghenoemt / de — gh gh puyſt ʒe cer enind e hoeckſkens vande o de welcke oock Eoylopes h hee ghelijck beter zijn d aſſchen van tſtroo gar wanden fleirfijn. Cracht. Gerſte oft Holcus Plinij om thooft oft om den aerm ghebond f lich de — —— — et de Ger * € * B (lak R F (fe w el 1 * Met deſe * JE — S Re en Ed & ndr ecn 1 hbe JI 2 — — De loorten vande Spelten. Terwen · Spelte oft Naeckte⸗Sherite. Vande Spelten. Don spat be ee Lobel. 38 epi as Peetere-Poren/behatuen noch die eerſte ende atderbefie Spelte Daerorn ift dat 6 * tende duyſte ee ft ede licht bewijs ſonde moghen verſtaẽ * EP ka Ast 4 Carhf ende ouer Dit ek isin Orik ghebeeten Zea In —— In — /Spel⸗ el Sranchois/Elpeautre. —— * ae ckis: men 2 esn af dat min — — Cere, * % Ke ef T.C * er C eh he hdd Ln adden Labs * Cracht Spe 1 s jk > gh | “ ’ 8 € gh a No hoes vande —— ik, oock dẽ pe, Ur Lf ies (° : & CN bek aft G * — ie * eghen den beeft n mé geyten iet ſof boter met B ende Nitrum — / gbeneeft alle — ſeeren. * 2 5 PEA FE PR Tinte Buai f Cea TTA af ei Oras ‘Didforides atb. dat atcgroffte meel van —— ende Terwe / daer af datmen een pap maeckt ze haeſt ꝛdt / (maer Gal lenus ende —— ſegghen dat niet haeſt ver⸗ d zheweld⸗ ch dẽ camerganck / ſoo verre als de Spelte daer af Dat ghemaeckt wor ef seen werdt De Spilte aft Kea nâ Theophraftüs, Amel- Tragi, fiue Far candidum: rachel. ERtou ku Ak oft * TI 1 (Gn ale SE AT 3 A F TE 6 * Bt PERS ec ze 1 J — eten nn accken de Duptfch ts datſe zeer go wande Duders, farin Maite oudn oi oe —— fakehacf RA fs (CX OUT * EIL — WEEET EN SAE be maer tenis foo niet. ' ENA NE Ak VPNEVI vw jn PA PETER US ow Rá £- — Ed ——— nde Pp OD EDA be —— riemen ng En ied dd € ———— en⸗ — Typha, oft oock Hpeite is⸗ Nu volght de Typha die oock de Serwezeernacis Maer Theophraftus — e veel effen⸗ Der is dan de Spelte oft Zea datſe oock groeyt op licht en ende magber lande ———— pruchtbaer landt. Deſe faepen onfe ——— zeer ghelijek de rin ouer ander. haer, niet op cafachtiehtich / row / maghe ende dor À kiabras tees ——— ae dba had —— dte ghelijck — waerom gaen ſlechter is dan — ker —2 — ende ape D 2 an pe EE ——— Y. 4 YY y pr ADN Ps Ve 49 ren vre ergn Bauer/ Auena vefca. deld — S. Peeters kozen/Briza monococ- cos Dod. — — mn — INN & —— — Cn —9 4 4 vi | VA Nl NA NN M4 ii NA —* 1 NA ——— De ſlechtſte van alte de Spelten om ſoo te ſpꝛeken / ſchijnt te zijn S. Peeters Foren. Briza in €} JOE ERS 2 a tk eld CN Griecks genoemt, want Brizin ís é AL à k ee ] ſeggh gh het eten van De — —* man nde aren ge eld arc Da in ubbetens bef enne Le € ert / actie , AAS As (s Pd hd — vj. 1 EDE De \ ©. cetera 5 Forte 6 Pl hed De Hooch duytſchen heetent wel dat ſom⸗ mighe contrarie ſegohen / de welcee ſegghen dat abeen vlimme — h ghen dat gheen vlimmen en heeft. Dwelck wy voren vers maent hebben: dat allen den gbeflachten van Terwe ghebeurt / alfoo vocf als ſy — dat⸗ eſtincten / { í Bebi ien afer ec faue 18 vande Spelte, erom jat ons boden gheſchickten . 2 TE AC hd | C — — — 3 5 OT — zz | ee ante i ' ‚ x / f ende Hauer. Sn Spaenſch / Auea ende — — — we — dat dit Dols Door Matthijs de Lotel, ai voorts comen i ſcherp en zijn / maer wijde geſpreydt/ ende is bycants leegh van graen / ende de vellekens zijn bycants ydel. Maer de vruchtbaer Hauer beeft de halmen ende opperſte ſteelkens Daer tſaedt aenhangt in fijn vellekens bef toten langher eñ ende ſcherper / van co⸗ 4 Nita ad, * feurfomjbes grau fomdjdte (wer zeer Dickus oef wicachdchven geer haef af pe. Ouer al in Vꝛanckrijck / Neder eñ Hoochduytſchlandt / ende Italien ift cen zeer goede voetſel voor de peerden. Maer in Engellandt gheeft de meeſt d fcfe den peerden boonen-broodt Eeten in (lede van Hauer / ende laten hen ſeluen dencken dat de peerden f en vande Hauer / oft fod wel niet en bepden: hoe wel nochtans Dat fp goede Hauer hebben / vande welcke fp in Wallien broodtendetacrten backen als ſy vande f chubbefens verloft is / die niet quaet en zijn ghelijc wy dickwils gheten hebben. Sy maecken daer oock papkens vande bloeme van Ha⸗ mer-meel/ghelijc wp oocf gheſien hebben in Switferlandt ende Elſaten. Sp beſighen die poef tzy ahkek dof aft Ak avar Af 54 Zak Nú £ —— WE EE G X — —— — Poel Bauer /Bromos'fterilis . Feftucagóban Gaza: In Franchois/Aueron. In Ftaliaentch / Vena Naeckte Bauer / Aucna vana ende orzo (aluatico. In Engheiſch / nuda, uer graſſe. Endeis de tweede Zgylops, niet d'eerſte van Matthiolus — En rj 1 a \ We gf ) We Ee “ REN S é Ie AN AN LN Ip — fi Niet verre vande luſtighe riuiere de © / igh emſt ſoo die voo landt vã Kant op ſommige plaetſen platte — die met ied — — — ⸗ N U 4 5 —— de int e Hauer ín ader t 34 auer beſaeydt zijn / De welcke de ende deact en man eren ghelijck is / wtghenomen dartee graen van toleur de Spelte | Sp € ghelijck is. Tis wonder boe gheerne da en a. tde Conijnen deſe degraen aſt drooghe is peyckende delfde in water (deme ma A ce ‘ ; Nt Li 4d gheuonden m t. . is ae * Cracht. * AAr Beſchrijuinghe dan allerlen Graen oft Koren / als de Gerſte. 42 Cracht. Dioſcorides. Plin. Ydel Bauer. Te LD | Ceat iN as — 64 as TD lef A T 1 KRee oo Maas 172 7 sed Î 7 5 TOME A— ok Keenan Kek 4 * EN 12 £ pl A EE DD Etn & fixer * c — —— —8 Bee RE Pe IR nie EN Rd D dat foo dicke ís RNA veel homchs/ vary yr € eftefenis zeer goedt tegen als honich Een doecxken Bier in naf af beft de fianct vande equacbe feeren. — doen daer bp geloten le ende ghebruyckent alfoo, dd 8 | ELS oo “rs Dꝛauick ſtuca altera optie EES Bromoides — aans / — and Belgarum. In & / wilde otes. In ede tſch / Poure otes. Doꝛt en —— * eN 3 ucki — Pond — —— waer af dat dan die vande — Door Matthijs de Lobel. 43 datſe een baerdeken oft oli heeft Soyi is de poel Hauer oft den Ægylops gelijk. Tſaedt or DAL —*8 bich / roſch/ end flot Ron an ende V k } k d fe jd gh — onde der D 00 Maer cr oft De e ſelue Ge 6 ni * ER 1 fer HNE nief h (hr Ach | (=) Batt ed d 7 — kozen. In Griechs/Phoenix. An Latijn/Hor- um Murinum , oft Lolium rubrum. In Booch? Feftuca fine Ægylops Narbonenfis. Is * niet — — Waltrohor. In franz Feftuca Hordeum Plinij?4n Sea chois /Yuraye fauuage . Fn Fealiaentey/ Gioglio liaenſch / Orzo ſaluatico. ſaluatico. In Engelſch / Wald bacip/oz Wap bentt. Vz VZ AND ——— Al iaem ghecreghen van e fi kt die zeer apen ag Debels Dik cen holoftingaende ſweerten oft pu fieten Dit Cruydt groen vele onder De Eerme ende Gers fie: un euckers van —— eer s Diofcori —— p palmen hooghe / bladeren hebbende gBelijcf die vande erwe leyne / ende cleyne corte aren / doc — tre nd aar kts ks 15 be A — sijn in gheſtrep ekens, en p ghe⸗ icf ES N Ei deb Alet .@ * * — — AR lidia — ————— (hd bd ud De Terwe welu P GS mor ot & Ra 8 Lis HK 1 c. Wp hebs ben oock ſomtijdts beuonden dat gheholpen heef tvoorſeyde ghebreck⸗ te weten / Doen dat wee aencomen/ende niet en was veroudert, Want t het dꝛ erk et groote verhiktinge. en — Cracht. 8 ze —— /gheneeſt tghebꝛeck Rgylops daer zeef — loste hl gen di ach an vet cit —* ee hd md * Ld er dee Apen UA aaf: 4 AA oft Koren/ 44 Du SMupfe-kozen/P hoenix, eheeten te weſen ghelijck oock de — Phœnicopterus, van Die Cruydt ſchijnt Phænix gh heeten te ww fi peen en ie ij aenden geecanttwoonende bef —*— — —— —— wortels beeft ende avon f S,f C Li tj 42 ———— Het í bn bef t d i olium ghe⸗ nde va ihoudende ſe h te ouer ander JIJ jr oale d ſe dit gheheeten hebb Noodt Lolium. Emeis nae mijn vers — het eine Murinum van Plinius, de bl d ts vã C fte, ouer ende fmalder, * Nest —— —* 4 eh gele Af esin 5: oe eeb Rhene: VI VIND V EP rr TJ r — Mu ekoren gheſtooten ende met wijn ghedroncken fcb toen haerlied en tis ghew eeſt — en hebben niet darren te ee pv: * de dat hoofiſweere foude ghemaecke hebben ende ande ghebꝛeken ane deon eener bep weten dattet L olium gh s te doen fonderlinghe in Pronencen ende Dol fine DitCrupde én énde h bekent in D ij ſchl dt, eingh ve Vrꝛanckrijck. Phœni reren De vrou wen / inſghelijcks oocf den eenn * vande urine. Diofcorides, Men feat oock Dattet aen d gh yn velleken ibloedt ſtelpt. Dioſcorides. | Lolium, * — temulentum. In Booch ende awvndupin Tuualt / eylen / ende Lulch. Fn Frantoiteh/Yuraye . An Spaencch / —3 oende Zizania. Fn Italiaenſch /Gioglio ende Loglio. An Engelfch/Darnell/oz Yurap. PEER EET dte (Eda aa en heetẽ Eran) gon mp dunckt / van een woorde arefthe „welde ie IJE FIT ec 16e J GT ah ot € Oa OEE hl B * OU ev ige behande € Lo- en mac bie Ende vo in — Nederlandt ende Enghellandt / niet alleene alſt meel daer af in tbroodt gebacken wordt / maer noch veelmeer alſt ghedaen wordt ende gheſoden inde bieren ende Ael/ foo verdrueket ende verduyſtert de herſſenen met cen —— eñ ſlaepericheydt / ende maeckt alle d'ander leden dn Maer wan buyten opgelendt in een — af ghe⸗ maeckt met ſmeir / verdrift De —* — en⸗ de de goeder uerighe pijnen vanden ijn ende wanden hoofde. Gheenen venne nik beer gelijck ie Dio aren dan den Mupfe-Forenoft Phoenix ghe⸗ IT ps faff lle bepde roelf 1E graë —— ie de Terwe oft Rogahe ghelijck/ ende hiolus van opinie achtervo teroolghende Theo » Dat gelijckerwijs alſt een miſ⸗ pande er bt mijd men pp wmo nale mag „Doo: Matthůs de Lobel. 45 — —rg — — — — — > ———— — en — — — — — DIP Wz — — — ——— — — — — — — SSS — — — — — Ee LAER * — —ç— — — Te Rn Or ) ND ———— lijck hy heydt ſegt / ſoo gheeft hy o f u dat by —— — en heeft vãde natuer⸗ Á Es m4, B — * PE ne 4 , e K Ar J CS (Ab head dag r Hipf el pp ae x 7 x ut 3 Á A? Der ná On £ * £ eas df — 9 en pe e en 1 com mie by / noch d fe wijf htich / maer vans de gheleerde voor cen oaeen d preken geacht, De ſaeck ( htich / maer de reden en deucht niet. Want daer en is niemãdt / h /dattet Lolium een miſghe⸗ bb . t rl pe * KL * 4 BA * J ee graen Want Le lis s hecter ende droogh h f ſonder⸗ ge © ſchen / maer is gheheel van nat ont Wan Forens Der mens ſchẽ abef de den trecÊ-r “ae be Lolium en hindert noch den OBN 44 * EN ks 4 { £ 4 Te ES r BE 6 ‚€ * (4 hé | 6 pn — * ne arvrr { ffe /end fen oft wijff gb cF Matchiolus raeſt. * Galenus ſegt dat drooge eñ zeer heetis / food rder is gen / meer tdanden Iris / maer ten is foo ſubtijl niets van fubftante/ ghen dat daer in zeere v erſchilt / daero m Dien ach⸗ Ik graedt / eñ drꝛoo⸗ ohe tot int larf vanden weeden gracdt, Cratbt. Meet van Lolisin —— met — * ende radijs bedwingt de voorts de zeeren ende alle — 4 —— * — & 1 AR (Xa? fa r EN PN IC a Î LM ARL he} Dn hed Af — 1 | hdd | hdd Ad dd de verden is, de (Y 4 ff. —— TA 4 * { Ms PP ſot — * ROE EE EE A —X — te P ETS: ek pe Elte de er ocdn 0 LA 4 Wet —*— geſoden DOELD feat „cragca vergaer — gheſtreken wordt. polenta. Daer mede cent win van onder — vordert thet ontfangben: vande vrucht, Diofcorides, : 1 — — Ate VIVIEN rs — el A on ; Vn, —— In Engellch / Blight Vſtilago polyſtichi. ooꝛ Breant⸗ corne. | Vftilago Auenz. vandien | | ——————— En⸗ met beej, | eiſch / Hauer blight. InEng Barlp — | | i 46 pe A APE Kan ta ane &lTA len € dd: raer n oft Kozen / — ande Di AR⸗b⸗⸗ & cn foo 0 beginnen groepen, d oee dacrom oock Brandt geheelen * — * 5 ranchois — én > 4 Fe AR ende Vꝛanckruck Bant also de arc toch eerie ende in hope van bloe pen ende: gracn te crijabens iſt datſe beregh Hij m zeer heete ſonne Douwe w vordt, dan omter af Dit miſgh En EH A Ar ij gheenſmon wattf Kh N Î kf era dat het van halmen / bladers ende wortel de Terwe * Hauer —* is: De are li⸗ niet een ſwert poeder ende ſtof fgheladen de welck ſtond Ci gaet in ce cen verbrande — oft meelnachticheydt. NAR in We häuntfeh 3 ears PF EET 1 —1 9 Cratæogonon ín Griecks. boom daer af Maer ki) v> — D D NE de she reucke ende HETE ES fj GEEF ain £ al — * 4 1 its té Ig ded, un oryor / CIE 69 pe — — Gn Ff aRshaRe : af .£ ke 4 — Bt —— rvd — * —** voor tbekennen — | weſen. Diofcorides, er — welden groene ebbende oodtachtt ee ad —— met cen fielen wam eenen si Soetens, nd bi bloemen ende witte Naselen/ ai uweede Euphrafia van Ddo- — ZIN — F * Eh, — Melam- _ 3 > À Dooꝛ eee. aet. RK 7, Peerdt{-bloemen. Melampyrum, Triti agi, Cordi & Dod:Afopecutos Plinij. In Boorne. an * helſch / — — ot am wheate. Vg (5 „Dit oncruydt / welck vele onder koren groep N/ Ss Wye vdesfeercabelijd het cruydt dat in Hoochduytſch DZS NW Kuweyffen heet / maer is meerdere beeft fchoone vaa We dicke aren vol van! bloemen dië vande witte Ratelẽ DT NE —* ep: ie om heetet Plinius Alopecurus De — zijn 5 ze JY al if faecfe balk ohabelijseer fran, 1 — * rewijs voorts comẽ Sijn wortel is cleyn eñ harde, N 5 rds de bloemen cer ſy open gaen zijn peerſch wet blaeu⸗ 25 DE | CN | ih: — —4 zijn Die gheel LA Ee a gaen haerfieder verwe ende worden groen, S indd tuſſchen de welcke comen breede haukens s daer in —— dat beſ loten zijn twee graenkens Dien van Lo. SG Io lium ghelijck / maer minder ende bruynder dan de sj. erwe — Het is een miſwas van Terwe / ende der Ter⸗ et F wen laſtich / maer een goedt ende lieflick voedtſel voor de koeyẽ / in dwelcke de ſlechtſte Terwe ſchijnt ferandert te weſen. Hlier by moet vock ghevoegt zijn deſe ſporte van Mela; PY: —* — de Shane die niet beſchreuen noch ge qe conterfeyt en Was, ende men hoo boeke) pi fiet den voorgaenden heel gbelijck maer bet … beeft abeel bloemkẽs / eñ De bladers dieper ghekerft / den — voet niet Eene ck. — —— *8 lid ne me Dir el nriatsÂa- 1 En hinne ehs ven ie en sed ee katia, Nigel „Fuchfius,Lolius n À Fn —— Feat —— — zi — piur — In Enghelie/Cackte op fieloe gigela. ’ nn ad van fijn gheflachte HE fd — met de Terwe —— a maten — bersih bladers van Dit cruydt zijn hayra —n— maer coꝛter ndie vant vlooy · cruydt ——— Achuch „hebber vis bos fe van coleur ende fenders aelwe he * boen ende van b — Ak het — vooridat cracht · TE 4 Hard 4% pale F E 5 8 48 ee Re 2 hd pi rdt p es: P: Cozen-roofen ende Qeghelbloemen. vordt » es. 3 „Êratbt. « dl Coven-roofc/als Fuchius fear is zeer goedt keaben —— kle ende wildt vier, ſoo wel a Lo- de wonden / tgheneeſt de fiftels., eñ ſtel⸗ f perle é 8 ra ABe fd sb * Merg ech / als Dodonzus wt Hi ppocrates verz Haelt / en weten wyniet: maer dat bepde de Ni gellen/foo welde tamme als de wilde, die tweederhande is / met Mercurial honich ghemengt / ſuleks doen; en twijfel ick niet, Daer aengbefien Dat de wilde Nigelle onder hee Foren gtoeyt / foo i is te te bemoede / dat Hi ippocrates iſeſde —— A Ads) — ie A hem EN rn OR | 3 Tgh alle — ade chene des Bupes alſt daer vp gheſtreken w Tafelen ban alle mbere Sradnen, [Sis k {Sbemepne | Jente bi Plinius oft Mais bä nie van Wet. org· ſaed ) Panick * ùzen 3 Bias, spúloe Paniek. ae fan Panich- ke 1mogbeljek Indú Diofco Phalaris. Clepn bemt-phalaris, Wichofpermum ban Plinius, 22 “sore ï Pita de — aus.Oxyza. orn Beits, In Franchois/Ris. An Italiaencch/Reſo. AN E paenſch / Arroz. In Engbeltch/ etc, - Ghelijck dit —— ghebrocht is gheweeſt — ——— foo ſchijnt dock dalde haer van daer comen is. Het is in Afien ende Europen zeer w elbekẽt / maer ick en hebbe met meer — van dien gheſien int landt van Narbonne chibe Spaignen maer inde vlacteende open vochte — banden lande van Milanen groeper zeer ouervfoedich/tiweict p A en ETE nwe De riuiere Die vanden Lac Ma- Pad * 44 Pe 8 Î n noode ís ecten/ anderſſins en ſoudt niet waſſen kenia tende foo vocht ighen end / ende foo goedtende wel fimaccfende voedtfel J — oock ſoo gheſont is. De — deſen valt * ee entrent half Sepeembrer ° dwordt rijpe —— fomerfche Sonnefchijnen / ef eñ daerom en ſoecket miet de Nosda — — nal zijn Die vochtich / midts datfe te coudt zijn. Loar eind roept aen cromme vlimmen die — —— zm agen wijs onee ander hbe * — ‘facen —— vellekens die hoeck⸗ —— ne bat eflicferonn paypente maanden gegra twe Die men mach hebben. D raf) 9 — Stes — — sh * atie 1e ee £, ER Et É hk canc ende Pꝛouencen (ín dien — — €). —— — — ouden hebb e)g en beter Die vanden Hirs oft Ger⸗ F fe/dan vande Paree. Daerom febijnt dat Macthiolus ght beeft de ghene ——— | B Seike ker tjdt onbetent is hebbende een ronde ostet J tred bi, Keos ee ghelijck / maer beecder; ——— lanck / ine: — Aften ende Sunen den 9 td — cj sijn, k nden ded ——— — | — — GN —— Sen as TTN —— DS — SS AN PP — EIA ANS * Je ISS Mo. Bot. Garden, — — 1898. Eoor Matthißs ve Lobel. 45 Gs. Oryza, d ſen dattet ſaedt in andere landen ——6 4. 3 EN Ligt. tc. EN Leb 3 den ghedoodt zijnde ende mp gheſchoncken / my poef dickwils heeft bedrogbhen. De bloeme van ons Nijs is een groot ende zeer goedt voedtfel gez foden ín melck met fupcker ende Amandels. Sn Darbarijen ende Spaignen wordt ghediſtilleert r —* 7 pn AA vind 1 * * Art 4⸗ — — gheeſt verheughende eñ drꝛonckenmaeckende dan EN 4 & én CVA — — — G\ es sue Maere ghelijcks d Olifanten van Afrike / eten wonders licken gheerne dat voedtſel / ende worden daer af licht aennemende ende leerbaer „__Diofcorides ende Galenus fegghen dat Nijs middelmatich woedt/ ende den Camerganc flopt. Taheeft een grof voedtfel, Dirs oft Milie. In Brieckg/Kenchros. An Latijn / Mi- lium. In Franchois/Millet, An Boochduptich/ hir⸗ fen, In Italiaenſch / Miglio. An Dpaentch/ Miyoe Milho. In Engeltch / Dplen ende Millet. Griecks gheheeten vanden fijghen die Gale- Seri N Ya pd pes 7m 3 Koren / Jae Bies in Griecks Kenchros. 1 y AREN 1% ï Racdit / edes Pen ' Ahddhhdddd 8 187 endeis —— node Cracht. — ſonts in een yſeren lepel oft panne gherooſt foo veel Hirs ghedaen / aldde lepel st viere ghenomen is [op dat den Hirs AA ende onder een gheroert comt te ber ſten/ waer we dat rijſt een wit gheſwollen marck dat den gecon⸗ fijten Anijs oft Carui foo ghelijck ís van cos leur / Dat De Finders tſelfde fiende voor confilure / Daer mede bedroghen worden. Tſelfde al heetin een * ſacxken ghedaen ende — ia⸗ opde cerfte partijen vanden buyck / doet verggen e gimpinghen ende pijnen vanden — J inde ll | E , humeuren van alle (eden. ne dt van 4* van eenich ander graen ghebacken is / maer een papken daer af ghemaẽeckt opt den camerganck / iofcor ides, Plin ende — Galen. Turcks k An Latij 1 Mili indi m Plinianum, sf Mais O id IN He 4 Foamengen Tad rcic J 1 9 b : ——— in. —— Frome —— In Spaenteh — J urqueſco, ende ig nae Coꝛdu g opinie/Triticum Bactria⸗ num Plinij, menaelicp Turk heart Á : E Ank kien kend Doot Mathijs De Lobel, st Turcks-kogeit. heughen / dwelck in ander vruchten ſelden gheſien wordt. Tſaedt wordt inden Apulende Mey alſt — hie diepe groeuen ghegrauen ende ghedeckt ghelijck als De Boonen ende Erweten gheſet worden. In yv Engbellandt woꝛdet rijpe in Dogſtmaendt ende Septembꝛe. Maer aengaende bet Mais van Pez ru / de ghené Die daer gheweeſt hebben, ſegghen / N dat het bycants tgheheel iaer ouer mach gheſaeydt — 7 Et 2 nn en nd nac de nattere vander aerden ende locht . Des ges lijcks ift oocf inde Doft Indien vã Aften . Throot van defen Mais / is ghelijck dat van den Hirs / ſwaer ende der maghen met aenghenaem / want fel iae onghelijck veel flechter dan onfe Terwe/ welck broodt Dien volcke van Phronea berepde werdt / om Dat ſy fouden-fpijfe hebben ghetijck ſy volck zijn. Om etter te dden comen foo knouwen ſommighe dat metten tanden ende menghent met ſpeeckſel: cheeft een ſmetſe ſoeticheydt ende lijmich⸗ dð N heydt doot de welcke als De natwerticke- hitte vero / Ii & \ {flopt is / eex onde lichtelicker etter is comende, — NEN — EN —— —— ST en — Ander Indiaens groot aerdich Turchs-kozen. … A af nlaaateee J Ar Face edn AKK ACL Vie sen/ 52 hryumgh Borgen oft Koren, Sorgh-ſaedt. An Aatún/Sorgozende ig de Melica bande Italianen / van Matthiolus ende ban Ander Indiaens graot acrdich Turcks-kozen, Dodonzus. Fn Boochvuptich/ * Soꝛgtamen. DME 4 Zg — * — —— — * 4 Á pr — ——4 — (4 PV SN AE jj! —— —* AA 1e — he nne tld ende wordt zeer — de paniek Gejën. Nnec e MINE ln Been ne PD J PPA am iN es RE 9 k Í uourptich En Eken. eid basen’ A Koti0t £ —— — TA — NM dje Ftanchois/ ck. In Italiaenſch / Bot 8 Pantco. 3: Spaenſch / Pani Bean eine Et Coremans: erst nt Fre MGT — Dioclꝭ— ne A Gie Ol Ran of pan — — $ el PES dik ie er 0 N dd de anit — IG En ae bert — Re ien 2 Ani. —9 * HI DUT Ae SOA J à is een ſpecie van Hirs Panicf-Foren gheheeten om fijn ronde ende , hnranfs aRhkefsteË A * Ph, des KA d \ * 146 VEELS aaN J * pa PT mins 8* — ee Á * x |) Adhd ver DPT Ven BEVEREN MEE De — 5, el * — — — * Doet Martthijg de Lobel | 5e Panick- kozen · far as aks Raul afl £ dat rn gbi, faden maer minder ende ín groo⸗ ter menichte dan die vanden Hirs / beſloten in veel de oocf bleeck abeel. Del bladers. zijn * * vande Hirs gelijck) ſpits / groeyende op ſtijue rietachtighe halmen die veel knoopen hebben / ende Di eoif oft fes voeten hooghe zijn. &groept in Branckrijck ens de Gafcoignen / ende oock inde e houen van Neder⸗ ende ín cen warm ende droogh gheweſte Heten wordt hedenſdaechs niet ghebruyckt / noch inder — noch oock om broodt te backen / ers ad zé —* Ld — *8 LC AG CDS er ghelijck Canarie ſaedt eñ —— fort / meld wy terſtondt ſullen befchrijnen. Cracht. Panick koꝛen heeft de ſelfde eracht vande Hirs / maer het voedt min ende ſtopt. Diofcori des. vercoudende, Galenus. — En — maliad Indicum. Wildt Panick-kozer. Panicum Hete anicula vi bag riorum Sylueftre. ES * —* —TX NN eha vend id 6, 5 * —— A LZ NAG 0 : es, 4 LEN S 4 SN ESS — DN S pe OAN Ss Te INST 4 — ſch — Hea € A AN aen oft t Koren / — gron kozen, Dit Panicf-Fozen welck (utel bevonden wordt werd Vrſtoum enghtuandi/ Aa uerjty ka — gits me vaer dunner ende langher Dan De fi fluweelbloemen / van een: anck/ rouwer. Wildt Panick-kozen. Wilde Panick-Foven gheh — — ben —— | ſſe eff htigbe plactfen ende op de breede van ——— cnde oct vande eben d fe niet alleene verſch pn inghe / maer eoockn ſpits ende rondt maes veel icn de mile bama pperfte vanden ſtel der f hoorte/ ghelijck die doge Poramogeton fat d — isde — zeer SEN van halmen / babere iten, —— — alle deſe en zijn dien ni helijck/h (datfe veel mind⸗ zijn, fen Panick koren geheeten wordt / divelck hedenß — *— niet en wordt — ander miſwaſſen van graen / ende graſachtighe cruy⸗ den den voghelen ghegheuen / maer en in ‘ik ghebruyckt waerom oock dat den Vas nicck koren ghelijcker is dan den Hemels· dau Rlaeu I di ä ick kozen Pa Tadienimn Mist —— ne —— — ais den rt 7de locht ende aarde VAE NED * 6 svli sE Rise wy tſaedt tot eenen ſchenck ontfanghen hebbende vanden zeer beleefden eñ groo⸗ ten lief hebber der crupde loannes Bran- ciovan Mechelen die dat verſch we Ins dien ontfanghen hadde/ e / binnen Mont⸗ de Maerte/ halmen abefchoten heeft voor de maendt van Oogſt / rietachtich den Sugycker ·riet ghelijck eens mans lengde hooge / meer dan eenen vingher dicke ende vol bleeck voos marck / recht; gheknoopt / die zeer nae De wortel ( de welcke fb cleyn⸗ der heeft te rekenen nae fijns felfs grootte / deer ende bycants nae De grootte Panick-Foren)een ſchoone ——— — oft peerſche verwe hebben / ende bouen op de halmen heeft oock ronde lan ancfworpige aren Die int opperfre wat bot zijn, ahelijct vais van Indien /oft Turcks· koꝛẽ waer nt. £ r J hdd hedde dh bd da ded dd heli A il £ Te EE Ak xX — t PRIN 1 — ee ander beiof jſen / waeraf 9 — de 4 Doo Matthijs de Lobel, — oft —— ſaedt. In Griecks ende La⸗ cleyn / Phalar 55 bemdt Ahalaris / ende nae de — van t heet oock in Hoochduntlſch / Tragus kee grlops Plinij: Int Bla ten act ind fint An Ftaliaenfch/ euernelle.i. Tremul. Falari En ls / G en Mn 23 3 EN —8 SR Pr Ka ‚ i Î \ rn pe nge leen Ee : op Ee kad 7E ——— elanden zeer veel te nde de zeer welfingbende Cas ’ Sefa arm ende vanden ſeluen coleure/ maer wat platter, ende minder dan —5 —* groeytop gheaerde halmen ende wij dei ſchubben. De halmen zijn eenen cubitus /8 van fade gh ofteer der Spelten van —— ghelijck. Men etet ende ſommighe bacfend io ghen de graveele ende — blaſe. enn dendi patri 1444 56 Beſchrijuinghe ban alurlen Graen oft Koren / Lachryma lobi, feu ChriftisLi ius, Lithofper- um & — Plinij. Page missing from book at time of scanning. Dooꝛ Matthijs de Lobel. 58 AE oloſtium Ruellij. Dit wordt van R vellius,bäve Lerbariſten / eñ van die bã Baris Holoftiú ẽt / oft Olofteon ban je Isar, PRE A pl 1 neta, Dj Alopecuros altera. Gras geftelt/ eft ig Gramẽ Leucanthemú van Do- ongus, Ytalianë heet? dat ChameciflosOribafij, or Pio 3 ne 4+51 fr fa 10E smeren ALS uK ” „pi. Ee KP 357 Bep Tel. Ke 3 Holoftium bä Lacuna. An Enghels / Stitch wurt. ® Ni | Ns A YZ 4 NN MJ 4 é Oe (IA ne DE i É dS AS —* ELAN, Ni ER KE ENEN Tr V/A \ Ve E d PAS Sg Nn EN ar nas N AM ' VI Ns AS ATEN ' Ee pe —— NZ fe J —I — fl an (0 eK * — | Al 4) (fl IIG SCN — Te N 2 Kik Î 1 | — Ui WS IS (\ Ii — 7 av \ de | è Tern mp N — ⏑⏑ — — / f ass N Ss \ 5 / — — 8 Lid ‘ — EE a > — X ù —— TIEN — nn mm p EAT ——— pn ——— — ⸗ * —— DIE enen, Ss — / — — — — * E 1 T aen TTT Á — a Ontrent Moerkercke anderhalf mijlevan Bꝛugghe wordt altemels int veldt gheuonden een ander ſoorte van Voſſeſteerte Cruydt va Es ne ia On A APO Arie —— af afs MIER —* n Theophraftus welck is cleynder ende corter van aren / itn der hat ij b el lanaber / dan € cubi⸗ h R HEAR MASA DALIA 6 — —— © Je IJJ 4 ei ie Se Holoftium Ruellij. ze ee — pe rh AR | Tie ie) Oh es Te RL ESR Lak { — a —— Dee ⏑ Er in es A oft 2B was fet kiss NG ehs — RPA Ar ERD ® EE er 5 4 ju 3 HDL groey 3 Brancreruct / Re⸗ —— Enghellandt op ongheboude plaetſen ende aende canten vande weghen / hebbende cleyne, epne/teere ſteelkens Die lancks der acrden ligghen / de welcke aende Fnoo bbc wee bladers/ Die coster ende fcherper zijn dan die vande — — ef bic pr oft van hoender bete, nae de welcke dat knopkens volghen ghelijcf Die van Lijnfacdt oft Guychelheyl. De woretis veſelachtich / witachtich — abe —— inder aerden loopende) maer veel fubtijlber dan die van Gras; de welke nochtans heben daeghs Beer veel Aporefers in Enghellandt miſ bruyeken door onwerenfchap in ſtede vã Gras. Dicerupde ebben de meefters van Parijs oner lanek ghehouden voor Holoftium. 27 …_ Diofeorides ſchꝛijft dat Holoftium e en cruydtis van een palme groot fancfs der aerden cruy⸗ 5 ï pus oft den gras zeer n ghelijck / tſaemen treckende —— tad Ate Aad laas Bea Gaan a arolf. A ar AK Ee Vit AAS / 59 hrijuingh Graen o — (ò ie abel haasten vier vnghers lanck. Het grep op —— oeuels. Deen — teghen ghebꝛoken ſaecken / want Bet brengt de 169— Diuerſcheydt van Holoſtium Ruellij. Dit ſelfde eruydeken met fijn bladers gheſter⸗ rede bloeme ende knopkens hebbe ick dit iaer ſien wagen op de canten van vete landt ons ders ende bloepdeoocf inden loftium „fast onder de ſpouen vande Weghe⸗ been, ander Holoftiuin. | Maer defen onfen Holoftium heeft veel co ter ende oock meer grafachtighe bladers eñ ſteel⸗ Eens Die nauwe een palme lanck en zijn, ghekerft ghelijck die vanden Coronopus , Die aenden op? perften vant doncker groen zijn zeer celfens als baptens/ wigheſpreydt. De wortel is van zeer den rechten vrouwen Barz ghelijc dope oft vier vinghers lanck / graenachtich — Wy hebbent gheſien in Narbonne tot Veganiu ſteenachtige en doꝛre heuuels. De ſmae ghende ende tſamen treckende hai — * enoech / ende met Kd —— Be ſal dit cruydt veel fekerder moghen voor den recht hen vingber, B F ende gf rede — niet faccht df * EE hegheuen is. zijn ſwal / vat ng zeen et — en df RS GEER vind 84 4 De diuerſcheydt vanden ontpeltierfeht Ho- Ads de by Lions ende oock in Elſaten / op — Holoſtium —— worde ban. — dat men kel dine ahd or nde am: 6 SADE Boor Matthijs de Lobel. 6o Phalangium ramofum. Phalangium non ramoſum. Falangio in Staliaens. 1 iago Cordi. SVZ B NN — —— N * Em F 5 D= Ie 2 DN Sl — ANNE we A SS 8 NNS 5 5 à Nn AEN LA — — DI Aff: Phalangium.non ramofum. OCV — ek Z i De 5 f N Derlandet ; Italien ende Enghellandte > ” it r —— gheoeffent/ in alder manieren den voorgaende abetij ighenom ate een 4 ns groep pe Cf. ‚ ME - 1 hd dert — rd — set TR: — * oen wy van Montpelliers fpelen ende herba⸗ — ginghen nae Marſeille in Prouencen onder ons clercken / door de gruyſachtighe ende dorre pley⸗ 1 0 iP nen ghenaemt Craux van 5* als ghelijck es NS Ende vannameren den Eplanden Creta o — Ne Die / be vonden hat daer in * manden cen ans y der ſo er ZEEMAN E VIG Add —* A * (et ade At dAaNs —* LK bd H 7 —* Es & 6 — ' deren ghelijck, maer minder, 4 doo? en inde lit ed want het en * abe coude — ghen Cracht. ss bladers tſaedt / De bloeme met wijn igjen 44444 — ende efenijniahe Spinnen, ende ( — at warp Sv pijne des bupcfs. Diofcorides. Phalangium H, Tragi. / en ERLE î — 5 Ee er Dd 1 CU a alt 5 en Ús Ef, der 2 Enk Etten nſch —— ſinnigen Lies RRP ss JL be: * hadi — — „tien * mh SR * n biefen/den * LE 5 Rek: fe send 4 hooghe, fatſoene gheh omt / waer⸗ om dat wh daer onder ſullen fiellen. bet Phalangium by Marchiolus gheſchildert als meer andere en is noch van ons bes ve t — 1 A Banned Caf benting snie Je han be ik 1 a Se € PT Ra £ EDE A4 e= ( Pad é ſtede at en — bep ſey gh fijne ſig ſted 9 vz óf (A Pl Pd - pn ⸗ 2 OAD | « ja — * half v/ vry akof foe { Pe TMN EE B ede Jen C 1 : rn + Added ad DE Li Ld Ie 92 J Takelken bande Wieten. afs Galenus feat van ſubtijler ſubſtantie ende droo⸗ nikk en * hint af — — * ien aki ende De 6x Beſchrijuinghe ban Suncker · Kiet / doen Door Matthijs de Lobel. 63 Candüs ſuncker. dat de Ve⸗ „Blaeu Landis. * Saccthar/ In diaenſch Sout. de con⸗ want serene 64 Beſchrijuinghe ban allerlen Wiet, de conſte se Want fp noemden dit ( om dattet niet wel bekent ) bonich/om Der foetichepde wille: ghetijcf Z ſe (fd F ft ſout geheetẽ d Dt en Í vor ende ebꝛooſch was. Ue ned EK pe ro Í. € £ dat hart is ende ghelij fout fict/gbelijc ons ſuycker dat doo? ane rd Candijs. Maas attſelfdez / Ï ent / ende ghebruyckt / dwelck gheenſins en is te nderen / ghemerckt dat dedau Nanna ef die vanden Loꝛckenb sr plaetſen v. * p * ie week ad onghe⸗ —R — ſi J dae 4 IIVMV experientie/ rh boor ooren fegabe n. di } van. Narbona ende Strabo ſegghen dat boef wi de wo tels ged dt een zeer et Strabo —* attet Niet van Indien honich voorts — ſonder bien / daerom in dien dat * werck en is van bien, foo en ſalt oock gheen honich J noch deck van bien zijn / maer van een harg Ot vã de ndianẽ. 3 onſ pin feaa * Datin In ne ne ge nee eld er vet Î 6a bs £ J. 14 nd té, 5 fin ecker Ga CV . / om \ — Su peer ſt ſij ien / Ende ——— dock taee meyne / ſuyuert ende is den ooahen nut / gheiijck. als. oock was —* Dat van ſelfs pleechte Dali 4 ten tijden van Diofcorides waerom dat fonder * ete daten is, Oock en ſoude nu t Suycker vanden ouders niet onbetent zijn / ghemer el Arabien ende Indien lancks de Dont Î * — REE dre es Sn ann Aaen Kat 4 spem boris — sen. * Meede. aa MEHR IRG LUN — 2 an NG eu L Ioni 0 Re — — * — nana ev wanen Ee Peemt — 5 5 — sp Diier hIaem T URINE 3 ADE 5 — reeet Door Matthijs de Lobel. ss daer int een half pont Tourneſol. Sommighe macckent erachtigher ende lieflicker met Daer by te doen cen derde. deel wijns. Goo wie edefen dranck ſal ghebruycken niet voor eenen —— J J Je dt herr ne hk | Je { én £ — — * € A 0) 4* * Pe corifen / als tegen d'one h de ſie fen, Bed gb sat cartene Tadaa in ARV Cette ie En 11 * * €: Analepfien / ende elcijen: ende omt te cor zrigeren id wateren, daer ſy ghewoone zijn veel rotte coxtfen te rf en, Eide hierom die den Dicken wop-fweer er hebben et zeer vote beft aliſt datſe woonen in Meteglin, T° 4 dt yr hetinfr A — 4 * Italianen. DAp caf Ka 1 PA kenv S&B be IJ chtaer @£ Die f c. Ds zijn Pr] nee doelen ke pp Turonsh ceten/ 3 foct eñ d —*— lon⸗ gher de groue flupmen:maer nutter ſouden Die zijn den —S eñ —— — tense veel gheſonder d dan de Pignolat, Want d' tal janen maecken nu een geer ſchoen eñ wit Pi- —— nn id toit ſuycker / hdd boat 9 b — cil tjap : els bie abewatfenens Nebra * weert schdaer, —— daer by gedaen zijnde pine 8 — ghedrooght | gheſuyuert zij Aleh gestecnge 5 onder cen ghe Desefi ghed feb maer cl — den da go pr igtzi € Pr 7 3e , * * ſo wor od kt morſeelkens gh Ereñ hoe wel mede voedt / noe ans ind eret eñ ſi in de fluy ich ende A els / De weleke in Def: —— perlen: Banden beften ende fupuectteg honich / 6. ib Neemit hors ban fes eperen, BEEN ols Pe ofs afia d fsf a A € pa € ſe foo wit zijn als melck. ene nac ig ghy die op heele cin — Tha bede ckt zijn / op datſe n oft ſwart eenpaerlick roeren m tid megane €6 Velcheijumnae van en agt rn \ Bu aks eam Ah ah safe 4 fi h brooſch zijnde de Amandel bic —— zijn foo veel oncen als.» van noe De is om te weſen ghelſck een dere 8e C Le hs 11. * njden / waer Dat ſteenen / —— 0} 5 Rek ES c —5 9 Pd Np Lan * J * í. J J wt ſtal oft van — andere. Manna,Tereniabin van die ban Arabien / Drofomeli, Ereomeli, ende Melifaccharum, Manhu. Manna vandetacken vanden Lorcken boom. Sdaeghs nae dat Godt als machtich den volcke van Iſcael pik ghegheuen hadde / eñ dat aerde bereg hẽt eñ bedect was —* den Coꝛiander ghelijck / cleyn / wit / ende ſmaec⸗ kende ghelijck een taerte met ho⸗ Bdellium, vã de welcke alſt ge⸗ SN Malen was ſy broot maectẽ dat den ſmaecke Badde van eenen olie-Foecfe: foo begoft tvolck vã ſrael zeer verwondert zijnde / — als ID —— deſe hemelſche — erghens van te vorẽ ge⸗ anhu. en — — te kaar \ Manhu,dat is te ſeggen / Manna Tha * dincf is di⸗ Beke nat hie — te zijn is de naeco⸗ —— gd van Surien / dwelcke ee⸗ adat — ie te heb⸗ ben Bdellium datd — gelij is/ — es —* A waerachtich fchijntte weſẽ date tet Latijns woordt Manum, dE welcke 5 — ſhe ancu — — — voor goedt / daer af den es Ende inſghelijcks ſtaei oock wel te mepnen dat daerom defe Manna vande Medicijns J —— ſullen af fch ꝛhuen / a laet is ghenoemt gheweeft vande ionghe — eñ 53 NM aé — — ——— et edt hdd dad Succus mel. f | aanele af 6 kli ef EPE — felacht d Nae af —s Ef Een dd RRS, * fp GE Ae _ Galeai, geren. dre meyni vols de D'opi tear Lian Ariftoteles, dattet iseen bo : as — mic b-fap weer er locht — —— e Eycke b boomt, ſulcks alsG 1 ſi nere, nori ef voorts-comen ghefhudt wordt vande boomen opden beraf —— Cellus Beet dat Ho⸗ ieh van Sprienalle de welcke ſchijnen —— dat Manna anders niet eñ is os Fr — 4 eñ niet — — (ocht) dan eenen foeten en aheeft Die fn à k8 en * — B ht is en Doo? hs, ende warmte — de — inder nacht doorde cous ie dert zijnde ende af porden/D'aerde wederom ende d nich gemaeckt / oft een ſpecie va ds: pod hein sle, bef bb 4 Door Matthijs de Lobel. ) 67 Melifacca- rum. RAR SA Sixithonich.Oleomeli. 68 Beſchrijuinghe ban Manna, Dauwachti⸗ ghe Manna ban Galenus. Door Matthijs de Lobel, 65 te bonen gaet. Ende oocf foo ís den honich bitter / quaedt / fenijnich die we Alſſem / Heyde / Dean? der ende meer ander ghehaelt is. Waerom en veh de Die niet tiener haeren bonich wide Daders vanden Ob tighe blaef fens vande bloemen 2 8 Niet dan omt dat waer de befte lochti is daer ift befte h homch / fo oo verre als n Bonich wercfe / ende weer aerden een Zoedt voedefel ſupghen. _ Manna Maftiching. raẽliticum. Maſtichina & Granata Manaa. Manna bai Brianſon. Lracht bons ti 9 7 REN LE it — Pr 3 kit ike 3 geer eer faechtelick? à 4 —— * J — — fr. Maro on Daf eniet Renden en parser —— rau zijnde / (want gewermi ende bereydt wercktſe raſſ her) ſoo y ckt met Thymus en de Hyſope oft ander cruydt “Maer als fi Dicijnen ab emenat is ss — — o EER heter / gemerckt Dat fp Die met haeren ſoete maccke dernatueren also die ghemengi metter Scammonee diwelef vande nocces ——— amet bbent daer na vnd — dinghen. De — — a Ji bied N on J— ERE EERS 5 ‘ — „Aa aure: nom Gark Dear nianlsdeun d Ber FA 7 2 3 la * * —— 2 * * —— X J bg ne: bequaem { LL pa” pr nde err { afte ſchutten /ooe € tied — Kk: - “ MET ERGER Ask: ij Pikes AA ë ‚ $ 1 J — 2 er J 1 rate | —* BERNE asf 2 Cie Cr cf 4* J dend í s aha 4 hd, Dea Woe see Ere Bali t F Gen hdi, te: ï Mef Arnené ke BES ch * F IE ⸗ Van VIE Hirs 2 Jr vr ND ea Atami Re 2 5 Rt ha € —— * * khad ——— ed ir hdd 70 Beſchrijuinghe van allerlen Kiet / | Deck Aiet wordt in Griecks gheheeten Calamos. Fn Spaenſch-Giet. Fn Sriecks / Donax In Latijn / Arun⸗ Jatijn / Arũdo Vallatoria, ſiue Phragmites Dioſc. o Donax ſatiua, oft Cypria, In Boochdupttch/ Gu hoochduptſch / hoz . Fn Franchois/ Rofeau hoz In Franchois / Canne. In Italiaenſch / Cala⸗ commun aquatique. Fn Italiaenſch / Canne a far mia far conocchie. hepe. ESE DE — * Nd = —8 es NSE EENES NN N NS Te — WEE N 3 1, di 57 (0 9 At „DAYS 1) —9 — BSN NOAA | 9 vt) HN VND, NEN ij —9 Á) Od / — 4 ld vi ANN) WR SEN AN S AS —W A —* SNS SSS LL AA — A Ne — ij jh a — A DE SNS — IN —— V —M gi — A 4 * Pi % verſtuyuen / ich lijet ſaedt tel / alis die verbrandt ende acte? ken nk. Í, * 1 — * « kas € LC. Cà £ Lat kje wp ghefepde hebben grapachtich:twacrendathier/nac de Graffen ende Termen De Nieten quaemelis volghen ende ghefielt worden. ese. orn - raming 7 » tet ST 5 4 did — * dE, Bpaentch-Giet. Arundo Donax ſatiua noſtras. — Dit Riet is ghenoech befent inde houen ende beſaeyde plaetſen van Prouencen ende Langue” doe / ſo dat de boeren daer af Spinrocken voor de vrouwen marcken / ondere fiocten omde perfters vaft te ſuugten / ſy bupahenfe oocf om waghens ende ander cieracten vande heuen ie maeee ken ende ſtekenſe oock in D'aerde om dẽ ijngaert te onderſetten ende daer’ te binden. Depijpe wan deſe zijn ghelijck Die vanden Decf-Niet/macr ſo dicke ende lanck als een groote ſpieſſe / met zeer veel knoopen / we welcker hollicheydt vande breedtfte baſe een zenne voorts comt be banghende by⸗ cants de helft vande ſpacie des Riets tuſſchen Dé knoopen. De woꝛtel is Die vanden Acorus oft Ci⸗ na ghelijck / lanck / gheknobbelt / met veel knoopkens / zeer wijt ende breedt onder d aerde loopende! witachtich/ ende van buyten en van binnen foetwan ſmaecke. Bande welcke ghebrandt / war ves Ap y diu den Araben / hoe wel dat het niet nootlick noch oock zeer ghemer ete Dat beterende alfoo hihi ghemoect· wordt an Nyn hus oft Duebeon oft oom / abelijd Diofcorides heeft vermaendt inden Antifpodium. Mact veel grouer fp Dic inde plaetſe vande teere bladers vande Dadelboomen / de wortels nemt van dit t van deſe wortels, feat, Pal E dek. te Er BS pr nut en is / Doo Matthijs de Lobel. 7t groote hitte. Maer deſe foute gheſellen hebben li botte h je niet te weten / dan te 1 PA PB EN 4. 2 Én 4 6 — 1: — oft van⸗ 4 2 * eet 3 L * eG { TAz zr ft Diapalma ptoria, dat is / Giet om te (chzijuen oft baermen biet voortüdts mede gheſchreuen heeft / als blijckt dat Gi Naftos oft Farcta, ® enfe ſchachten noch hedenſdaeghs Calami gehee⸗ meech/Toxica ban TheopheaÂns. ten worden in Latin. 1 MMAä— (EsBauf. B Ch De Edelman van Ghendteen wet —— —5 fijn ijne —— * den * 5 Soliman/ voor Kepfer ebracht / Keoft a —— ds _ —* — —— dh hd e/ ghenaemt van de ouders / Calami oft Arandites GliDE bacietens ghen be fc Fe men noch hedenſ daeghs fchzijft te — cin Griecfelandt. Ope en zin vã Ari niet a € VELE Epen cen ganſ — * g icker y slat, bin aer de lende in ceren en derfens als fp ghebꝛok den:D pen ſta — wijdt: by de welcke zijn witte bandefens. , — Biet gbebeeten Naftos oft Farcta. dd Dit Niet worde in Europen min ghevonden btans ouer lancf bekent inde — — — ende aide, zee/ waer Dat ſomtijdts donde heden v jdts s coopen De ſterckſte ende ouiſte ocken Die ebruycken mede te gaen as te — ſy zijn hef, ende a L * — 5 — re : sein ppijlen / a glate —— — Ie. — — —— Wets nen * rte are ein 72 Belcheijuinghe van allerlen Kiet / { Es abelijck d Í vaſter lIouber tu van —— hadde een (án dien: ick wel ontho Bord ſterck ve indat Add ghecreghen hadde we Argieri in nun van —* 433 rpen aen de Gevangen poorte —9— de Viſchmarckt daerſe veyl is / ende wordt rley een bruyn, Bn ghelijck iuen hout / ended Sy zijn pde ween yde ſchellen zijn hardt tende dun / 14 Bied — fs SSC Fel sper (cht ma * — liet Dr nn sn, Ander J ſch Giet/g l k def 1 * 3 ne elf B fe ü d L d pijlẽ te maec⸗ Ander Naftos Ebebult dun * — Giet: Na- ken. Naſtos * far 597 Toxica, crebris cin- racilis & plicatilis a — — „qua etiam pro ſcipione & iaculis ben Ok ed … Bonen | de / de weicke Fe oock ghebꝛur ſteun zeer ſchoone riet-fch blen met veel Enoos 8: DR EPT, 0D vaft/ h RER ad h / her Di, effen / gl — de bli d rik BR Hed ee Í y ker €, voltanden ef eruen / een zn wel luſtich opdecant, Nen do De eynd defe twee f Niet met — le dickſte Nieten Daer men pieten af maeckt — Jan — alias Bo el, Lif ltſaemhe Eon — bede — — ei ka | | E E | — weeen ende ed elders es ſommighe an a alt Lef — el | —— —— * — | k Ki, * én ALT bat, £. el £ hdd d oft crommen / welet * was wt Dre ch Sin, / Doo? “ben eride de toode zee tof Ees * ijd ca/ende tot Sues / ende van daer v orſeydt hot rtachtich ende bert/gbevult als bet —— dicke gelij Calam: us — Feber riet ghenaemt Syringa. Sijs dweerſch ghelij kſchuͤbbeni ghedaent den b en flan she, Diten heeft noch teuct moch ſmaeck ni dan de voorſey de / wa wp noch hehe Bid bladeren en Bebben ghe⸗ fien. — Aulitis oft Dchalmep-Giet/wijf ken, Aliſt dat Diofcorides dit Niet heeft wijf ken gheheeten 1 foo mepnen wy nochtans Dat van ons ghemehne —— Rieten niet en verfchile ban bat van —— maeckſel is ende vaſter van ſch oft ſtoffe, | /glatter ende claerder is / van de PEN £ L Kai a C. AERDEN C.C ai idd 1 Jt (a si Ade ee pe hd + / ur hé dracht. De wortel van Decf- Niet alleene abe kt de ſpli *216444 de ſtralen wien lijue. Dioſcorides. Aloft ſy in een heden cracht Sy beeft een u AICiuius. _ De tbe * met azijn gheſtooten verfoec de verftupcee leden ende de pijnen vande lende⸗ nen DY » 4 Kik is Lof re re Ee pen ng grepen rme O7 GOHAN JEN UIVEE DIEF ENDE ANDEE inflammatier De aflchens vande fcboaffemet azijn ghemengt ende daar mede — san de quade ſchoꝛftheyd bape. _Diofcorides. Bant de verbrande ſchoꝛſſe is zeer APE | Beh Xt ease maat saak ae £ E J SA Sid WE: EA A Pd ei di invicaben dare Wo at € ti ct hard fd Gd —2* pv erwarmt. Galenus ende Paulus. f. Diofcorides, Want fp leeft daer foo —— datſe niet en — en is / ende beberft boe. Galenusende Plinies aen — dat De wortel wtireckt De febelferinghen vande beender Deb gb de ionghe teere blader⸗ kens vanden D n / inde plaefter Diachalcytco — — Deet ſuy ſijn g s vercoelen middelmatich. Ægineta. > JR — van Peru zijn gheblaederde — tacken van deſe reghenwoordigt | e plante t/ 4 — *—— wen een hollicheydt heb ide d elden oc egt ende ran, vana; us lanct/ maer inde leng ijk * edt / de veders wan eenen pijl ghelijck: welcke vel ne ende mietbornachtighe f 6 Bijn/vetgoonende Daer by de wijf heydt wanden zeer conſtighen meefter Diefe hech —— y she wi eſe heeft A . ine Al PURA AEN KS BIEEUKUEHR, Are fn ks 4 x 6 de x A Zaat 74 É chrj — — Welrieckende Giet van Libanus wt Alepo ghefonden, alamus odoratus Libani. — wtiandtlche cietachtighe plante, *8 baie 3 ot 7 J Rik > * Pd Et \ a é 4 de welcke de gheleerde Ende gheſchickte Apotefer Sequinus Martinellus geſon⸗ mt MH EE ACR pe Dae — Aeſ⸗aken en rollin 4 Ee Er EE DE EE GT is tuſſchen den bergh Libanus/ ende den bergh Daer af Dat Plinius mende maeckt int 12. boeck int 22,cap. Het Ri ghekne food enen cleynen vin⸗ gher:tcoleur was / in dien icf wel onth bbe / voll d t knouw Atag —— eran ben dt % te —* 4E ede bd + PS —————— ee HEPOOENNENSCN EN — — Peret Bienhone edelman van Ghendt / die cert zeer gheſchickt mã is inde Medicijne ende in de kenniſſe der Cruyden / heeft ghevonden te Baignolz int landt van Languedoc onder de halmen en⸗ De planten vande Schoenanrhum rietkens van Calamus aromaticus deye palmen lanck / vol net⸗ ten van Spínnen/geel/ gheknoopt / eenen cleynen vingher Dicker gheheel aromatijel vã ſmaecke / bu terachtich / ende beter dan den Schoenanthum welck fp ſeyden dat tot Marſeille ghebrochriwaern. Ì Maer veel grooter Beefter eh adt D'ercellente mart Augier Jeere van Boufbefe gheborenvd — arie Ambaffadeie Det Ropers Draeftepeiacomfannople een zeer gefchickt man eñ ken· der vat Wdlandijebe aupden… ae en _ Witachtich Jom dat Diofcorides eerft heeft gheſeydt geel / foo ſchijnt dattet wordt gborefercen : tof Die Spinne-webben/ foodanighe als men in ander Nieten fien machten waere Dat hy ſegghe⸗ — asof epi dp oee neat lide pen / ende Dat meer bequaem Ov, — hebben ats de piffe dev: cgbebeet — 0 0 t /g Nn, j * * Door Matthus de Lobel, 25 TELEN EEN ! / ad e 7) / ! el, hé) vree 95) Co /Ne | fit oa * * ls ieflick dj ende ſwae⸗ ve ſieckten / als zijn Pdga Smaleom” Birumen, Alla foœtida Galb ende derge 4 * bd Js — dd EN { 9 Bsltsfe Ei Af Kk 1.6 PN ſouden voorls beenghen De Deaer van onder al⸗ fi h d licke widrijuende cracht ghedwongh worde tot “Crijnen De Ren van de CurNA, enbe ben fammigbe E cit els batist mt n'iant Chí abe Berat Insiee — Ne SUA 5 J — Zij Naedemae lwy w wel gen BLT oen dies } Ee — dik, p is de woriele van en gnoe van Aroeus Niet, ln wortelen heb ie oft ani sch gae —— — uonden han Fenema gee fommige — — * be wellingen gaende door hebo in Did —3 — met — Ee ed ed len * gh vi eg Bt ir Kanak É aes elk sijn, ghelijck k aen de 6 Jer v/ d een lJ 3 JJ— ——— hrs baile — 76 Beſchrijuinghe ban China, ſwaerſte ende pocken / want met Twee andere ſoorten ban valfche ChinasChina | srid oak jy „5 ufpuriaduplex:s > j A corus — lg — — — * N en 3 X = » —— — EN 7 big dige Aris AKE, ë Roi pee vr Ar dir MRE IE A verdi — f bene ts entel se in EERS kid 0d, bidt IE H ì E \ p Page missing from book at time of scanning. Page missing from book at time of scanning. wom ntuu⸗ — 75 Mi nne ee viens F an B NEE 7 W 3 — 7 6) ——RX— Á hotte DN nas gn 7 5 Ze — F hs \ * SNN —8 SS —— —— — (A SS , — — — tr bef gesis Á dach, * äfelijd cen pe pehꝛe / wetter twe Sndien ge ſe ronden zijn gheweef voor Chira. — he / zijn no oppende / hebbende d'lijf wet * ij goe bidon * — 66 * der reuck Bet — ae manage mercken 18 / bat peet Dienen onl te floppen ende te beletten de fweetinghen / dan om de felue te verweten „ De ghene die dit wel nae giberfiedten, We 9 d jen diein J bren —— —— at Bet noch woꝛ⸗ tele / noch ri pw en / noch corus en is, % de mach wefen : maer — — | ideeen plant ende droguen miet kennendẽ /bedroghen er | — — Apotefers ; — — en te gheneſen aen edi voorderen niet met allen ot groot achterdeel van De voorſende ſiecke hbe crancte/ ende fot voordeel van de ghierigh gheen werct en — van haere — — hep fe PW Í, EN Carta * ch geo ee heee van Anwerpt nac — — — — Brant * — —8 —— * Kerst ‚Se — — — nier ns * om dac men hem daer af wachten ae TEE * Rnod minr ij: Nid Er saabizostorT nad ranihoM atas gan a Ep GRE pam vaan: 2 ent — nee —— 1 wand ad orus quotundam. Dele ap een tp hebben af efien md wan ſaͤedt wt ef ndien — welcke — le ah inte zeer EAR rh: Kende ——— pal * — goede vrienden deſe plante Die voorts was comen ba — oock die ghehadt binnen Montp — giek dijn jk 4 { rietachtighen ſtele van twee oft d — F ——— Li — — — ee endeis clepnen vingher dicke jaer rd — sj — als nu op d (sd d id o we van groote ende genant die vanden n witten: —— EM * ed hdd iſch Riet / Ger: p ES Aj — gr ABE (t Wicomen. Defe plante wordt luttel ghevonden in —— Dn ancfrije derlandt / waer datſe nochtans alle ente gheſaeyde zijnde an det id 1e err OEM EV / auk 85 menmchanuevenaleuun Anbieenich blaepende Giet. gheeft ebi coll 8 de ame SN 3 * — tape bruyck van dien in de m EH a ——— — alleenficf sbefiele 9 om cen beghinſel ende aenganc kvan Acorus endf. derghelijcke —2 jn 998 RR: # NNW —* —— Et SAN a — Nd 8 NN Shih Si REN 9 * NN NEI US el Ee — NS Tat wen van detosten ban ZT AN ä NA ND / D 9% 4 €: Argus —— — El Hf sert Tie — an Dio — — AVIS | ein sacho | Mater 4 corus/ oft gee pe JO EN — hing Gan bergden — ben ons, SS en sd * 4 ck. * = J Seat MEE — P 4 DA Á 4) ; — aad st * A £ = ans NIGHT gtml id — —— maen groot Kie) van Dalmaten, — — pre | eon zi —— — zi oan por bit LNE NCTS lek rt ni enn! ——— —— —* *— — —— in veen ttinie rend) JE EEMS, Andere clepn Lilepken. Nun V | Cleon Cneebs wit Viftbken. | Ander clepn geel Li Ì Sroot Mitch pan Canfantinape. < Pee M.A: « Tref. je men | Seer clepn Areas met (malle bladeren. — van €onftanttnople, ascale, zer we Gember. n * NES EN —8pb DE 5 Teen Cas — Indie polenn ed ei Se ban — actie. nt $ Rohe p EISER 5 zieh enn. en HRG 3 - tian —— ig Ä je side Zaid 0 ER Gered —— — ry 0 bn Dooꝛ Matthijs De Lobel. Hand, beng Bits van Dibttondesénie!À dótös Theaphealt baiſthelien Calamus Mit erat weeen BER A NANDA rf Gt ghebeëren en ve Aportke: an ik 94, 44 —— — ————— 4 —34 —9 (En 6, HIA: > 4 IA Vid NURI HI IN J 9 Vil ï ‚u / 4 4 41 SIN 282 Beſchrijuinghe van Calamus/ 1575 mn eN Cracht. gemeden cracst Diofcorides, Plini ende Galenus. \\Diofcòrides, Gen 8 gh ter maecken / eñ is oock — leuer ende borſt / teghen de crimpinghen des buycks / den cboië ende Dn PT AN { ge broken anghe e frefen ende beten. Suitsaerbi dt (ats Plinius ende Galenus feaaben) doo: —* abai — waer door dats fe helpt dewerharte milten / ende — ende maeckt * de grofheydt vande jer maer hier toets (fap beter. Het is in a ot inden derden graedt. De worꝛielw al hd A , Ot als BE En gh ghelijek den Ircos / inde —— (eabend de ghebꝛre⸗ Aer vrouwen, _Diofcorides. fáp. — de — De woriel woꝛdt oock zeere eoa prefers x ofc atinen fap ſegt Plin ven onck de ſch gen, ende tes * —* ane been. Sabena alle — vande pe blaf gig: Pint — a yt verder Drijf wondered oheſwile vande Ma Pia | —— ghemacet gbenceft miet ſtouen alle hartheden ende vergaderin⸗ * Een { 9 roefen SN MIRE nT € Se Wh * pa venen. —— F Re ONSEN —— ——— lbf Se wortervan Acorus oft van Calamus a icus vande mine is bi ancans feat 2 den Acorus moet ghe⸗ women zin ende de wortel wan Catamusaromatieus a ghebeunclt worden voo —— odo- ratus — — ee — het Moſch dat aende oft outer AESP koene af gebr, rene — af ghedꝛoncken doet wiermaten ee Dini J — nd Stet hid n daer vero ss opeen 8 ae HIG. ae A piet Eed 266 Ons REG {30 343 3 Er zr adi % À Kit 3 i3 ì EE Arid NS eee VMBER AS VORIGE EA 710,0 ago are entoin 58 — |. fs ne * * * ann en 85 nt V — — SH RAEVLOENS En 3ú Gai Merens Natt en — * 8 Á ! i * J ser ——— as — tia —— * | — des à nur ek * oane —— zen nin rand vat — — dt tien — Oe, — gn 8 “Boor Matthijs de Lebel — 83 Ons ghemepn geel Life. An Latijn ghebeeten Acorus SN yeul ende Flambe baftarde . „An Boochvupeleb / lien. In Engbettch/Sladdon ke —— And FC nn Wildetlagges. And Water fla Groot Saligaen/ Galanga maior. WJ, — F Á | 2 Os CE * k Belt: d Ee — M —— gh ct lama ling ins te verz achten, als fommighe Ponrechte — Die deſen maer voren. op de tonghe gade —— vande kele g 9 hebben / waer in dat an bijt eeni iafe Aep bepdtt nep 8 hed 8 = he Ze DES 8 3 5 8 8E 8 88 zi ER —— 5 E38 Es niet ter Die felfde fout gh ———— ghewaere As maerber cke De verwarmt armẽde cracht oft Saligacs | ophaal is. et 2e Dat. dat de warmte flap is / ſo — Ed b — — bycants gheenen reucke en heeft/ ende — e {lap is / ſoo iſt nochtans meer te achten dan bet Wttande ander deugden diet heeft ende crachten teghen veel ſieckten / want tgheeft maghen pe hd spra oes sd war tijen meer crachts ende warmte / dan de ghene Die doo? as: — bitte eer de natuerli ende inwendighe crachten vernielt ende berooft. Daerom die haer — ghe⸗ uen die ſtekender gyꝛoffel naghels in ghelijck inde — ende ED dan niet ——— a * cra — — Een — CA 22 £ itt (eG gs —— * — teghe * — — e goedt de maent ——— heſien dat files Beede doet/ten can gheen geel Ireos zijn als een — heeft / wiens de ſel⸗ ae feat) Po zeer tſamen teeckende zim eñ gheheel e ontrare de natuere vanden Yee Ee Hen oedoop “ere be * tooztelen/iae alleene aen blijf abe 3 en 7 102 8 CPV OPIN | 4 — 2 he at * de Pd ij Ar q pe Den sh Dat Die vã Arabiẽ de U Gallas de welcke afs Di fcorides feahtide heft Acorus DAN AUS, í £ Cen zy Dat DI us D k { BOUD ‚5 PDOA 3 * 6 akk ian af Gs (ÀR Tates f * 1 allen / quaeut 8 Ka, B0/ OEE vxx ogheuct — AR cr * (Adin LA OG * * bh D Vi it Acorus/ ' 7 ad bk 4 EEN VAE Kd eed Cell * Po 4 si ee Ma bhaf sh den Griecfen onbefent is — ghe vanden Auteuren blijckt dat * — sis fine vanden obers, / î bo be * pat dat Diuerfch ts van beyde den Galiga én/ inder pn gheh en ghenen die de wor an enden we aenfict Sanden mus is wit htich / wel rieckend dt — d ghelijck hy js Bp oocf int famen groepen den 3 s ghelijcker / d ch d G lig ens — * buyten ende root zijn / eñ met ft et haeften beef ſcherp gh fi — ſe Blin Nn Md 8 an Ire de ghebeekend / ghelijct ak bben will Diofcorides „Samsara afd August, Di oocf den elden De wortels van beyde de Gat zijn geweef abe dar per ebben wy ot laten duncken dat fi d en Aco⸗ tus ende —* weten / dat ſy —— de wortels van geel Lich maer de bladers ki eos stan Deſe werden luttel aren alber. € keren inde houen van Vaduwe ende B gien; De geer veel groen gheſi Eñ miet lans heſteken waeren ind en gheberghte van Sprien —— a Drood ende ckgheh meer omd € bladers / dan om de verwe / reucke ens de cen vande wortel / sant Gamen (reckende oo — ſy⸗ — het geel Liſch / noch en is A, tijt rr SES Ie Rt ee AS ki / [ons ——— orlels van Acorus lichtelick om breken zijn / d welcke metten Galigaen niet ouereen en comꝛ / daerom en is deſe Galigaen gheen Acorus. | Ciacht. ——— — ktſed gh ût ge ät 231 jtſe —J ſi bels ei / ende verfoetde colicarbe wering: te winde ende De pijnen die van winden vor fj onck hebben. Het is Ee Mn —* PE er NES As ð mas de hos — ghe bycants tot inden derden graedi f oen E Cleyn Galigaen. —— zeer cuaedtom oꝛdeelen sijn) oft be €! —* Pr — Hee kers ghenoemt / eer cen foorte ere Ër wore var aenfen, hartheydt veucker fe ende bock er nichfins van gh | metd dꝛoch cope — meerd wordt: nochtans. — je ghelijck ſommigh diaenſche auyden willen ſegghen) Heet Ar pele alle bendes 00 — gaen dien — anderfins van erachten / reucke / ſmaecke / verwe enden ba he ijd was ende „Nochtans worde deſe ghelijck oock de Zedoar / wi de coopſte den van China — ane Sen — — de Europen / maer de groote Galigaen brocht van — leghen ouer De linie / door Die van Aburnen ſoo ſy weder Noordtwaeris keeren: waer tot — * ſchint oft ep oor diuerſch van⸗ den Araben ghehouden singh gh ved va gt hebben / ende d NE On emeynlick ge —— ————— —— (wee zeer ver⸗ Kan en fimplen ine en capittel ghemengt hebben ghelhet daer hy de de Cancamum ghevoegbt beeft Wi — van Maan, met cen Dobbel EDE bath gheſeydt det er de Cancamum, we ancam gevat edt gui ade 5 0 Hes 5 „Men _ J bid EN art > ane hdd hates Gn —— Alber · J Ee 5 ld Dooꝛ Matthijs de Lobel, - no Bek hoo Alderlen Litch oft Ireos. Blaeu zite ouer zee. Irisnoftras vulgaris. Fn Fran⸗ chois / Flanabe ou Glayeul. In Dpaentch / El Lirio 3 … Cardeno,Lirio de color de cielo. Fn Italiaenſch/ ; Giglio celefte, eft Giglio pauonazo. In Engtelfch/ flour de Luce/oft Flour de Apce. * Ghemepn wilt · Liſch. 86 Berhehuinthe van allelen pred É lijck fp oock beeft een pur⸗ cherpe | g /gelijck heeft een pur⸗ wet * 4 * J € J he J 1 be Ct Alf Û EN * N * € { 0 Cc Re hl — WJC 6 Li F —* naaien Ac € € MEP VERVE PRDV. TP * £ sf € 6 pe * flicken f maer crijgh waerom ſy meer gbepzef ſonderlinghe de — PO B Ca EN AE Cs CN (-Ê fs sao CCNV Deff «Cf. — —— 4 idd hel” a: { 2 en Ade : RN ee Dre —— se des landts ———— (ef don xt TE ï 6 Dart — hed Caf € nde loch zeer ghelijck zijn Jin vueghen ed voor —8 Den wordi dan die van Sclauonië, d (Bant deſe is wat roſch rd —2— ſi 6 oa Na macof Kek 4 Ns * * ans Cl wordt d ap beyd Ml (é7 werfehinmele, bx maf ghen ghelijck de onſe doet/ —— die van Nooꝛdtwae ‚ 7 ako PT ON di J wiens def de flechte 9 2) ſen van ghe practifienen ingheuen * aa Ne Cs Ca A " 4. 6 eer bed. 1 6 ghe 4 J Adi 1 — ei) IÁ € A ed ger ne fs. Ende hoe wel dat yeghelijck crupdt b hoe dat in fijn aber! achte beter 5 Dat oocf ercellencer is / foo fat | de welcke in Deugden het Afris cacnfche foo 3 zeere is verfhillende ( feae: de felfde ) als cen ieuabich dier ís van fijn doodt lichaem. J heef oan ee — en zijn ghelijk Ï 6 eri ; G ede kre nl 9 /gheli selo. 4 welrieckt ende goedt is /ock aende oeuers vande rimeren 9 feat Sicander / / ‘die Stronie * is midt datſe is Le én a j en pe a CV ha he ’ 4 gap eat er heid > hd 4 Shemepn graen Aiſch. Î N . 9 —9 —8 9 % EN % NN Ì AA NIN ' É 41 8 J * NR 5 6 NER ë NN € | * * —— —RR en: Spieansermenish de niet alleenlicki teuck ende in coleur vande — en demand nhafeuRs LEE E int werfchepden inde-blomen vaneen De lie boete manner —— — — Der Matthijs de Lobel. 87 —* van — — Ircos welcke heeft de drye onderſte h gh ſij e blaeu gea 1e / 1 mniſtn PEER. 5 * le of hoots 65 d ſeyd ect seer ons helij ije 9 7D bladeren b D ck oodt n blaen: Maer bouen dien hebben wp wet ben ſeſſ | jftichd rende —— Uſchen van de welcke wyh hier de fimer * —— alleen Ki ſeth ende ‘afjetten jdt / met Dies Dat a bloemen Dit iger niet en zijn . af" 4 EN Te #4 r Ï den J 7 ν ad Ade | hd id —— —5 la a EN nf. P Trige en EVE 86 aldern J lxides exoticæ Belgio inquilinæ. A4 4 den a : Tst TNAN d * t — — SN > K “a: 8 d en p 15 — SL Er be Ì } Ir Ë ê Groot Ircos van Dalmati tien heeft eer ED EEEN Di PALEN om fi —— Ta op bepden ſijden — ghetijck — vleughels bic opens ſtaen — met vee eenen Bolacht ot zijn / ve fes claere blaeuwe Violet b faberfens) die oock ouer nder — € houen va derlandt Hebben deſe in hore weerden/ doò? ghifte varden en zeer excell cn Medici dar GRE van Ee Panctus kaan Shut fijn facdt boosts in hadden aad BNG No tienn en rid aante ade Hed nd Pe e — IIVL. —22 1D Jreveisden Yreos van Set ende in alle fijn deelen ch in alber manieren minder / oock zijn de bloemen wat bleerker Welck in Nederia tis hel fonden Ende gheſchoncken gheweeft vanden zeer gheleerden Me oan gerrarcn Al ine — appi gens == so dd roepende, 6 de dl rad arr Hent mel afl — tit — nij Ve sv —— Cleyn 88 Beſchrijuinghe van allerlen Witch; Ireos van Postugael tweemael aers bloepende— Tlepn Frens van Dalmatien. Iris biflora Luſitanica, An Aſtragalitis Actij Violet Liſch. Iris Violacea parud, 9 à BE Doe hebbẽ Egewonnenin Nederladt een cleyn fraey Biotet-Gih zeer — gan Degene —— haprkens intmidde 35 mei, ves — Anes —— ei angeren: man h Ois dt meeftendeels in sten pat bet wa lant zijnde buytens ts / oft verfpacpdt door er gapen onghewoon⸗ — rk — — en / beſonder in En —8 — vic dt voch⸗ — neuelachtich is: ſoo dat hier door de vꝛowken — aerdt —— — ud enb beren, finijden/bben ende verplanten £ ín kalk —— nſtighe houch : bie. ront — mael veranderende / Dat ſy fomtifdts en weten wanneer dat alwelis : niet men in ie —— hoe — EE ep de — oncellife veel bloe — Ee 4 5 $ 5 —— Dao: Matthijs de Kobel, 35 ‚se — —* Biolet· Liſch van Portugael. Elen Bioler-lifch. Itis Lufitanica verna, Ge rd UIP ASS —— veel — — in verſcheydene ſaiſoenen: de ſommighe werden en oft depe maelfiaers: ghelijck wel blijckt aen De soitte ende roode toofen ont — — —— en miſſe: midts dat de rooſelers int midden gheſchoꝛen eñ * ſneden waeren / certs nae dat ſy ghebloeyt hadden in den M ey oft ghewoonlicken idt. Borbonnoy fe Moeder er· eruydt Boter. bloemen metraepkens / de —— —— Berbo oft Hemels ſleutel/ C Ne 8 920 “ 4 © … penps K Ne Reftinich(scé If, De Goudt Klaar om nofi EN 2 7 5 7 — , * 1 * very tg nerd hardt hdd ded baer niet all * —2*— hvuldighen haere bloemen in veel cleyne 7 r hef Bheri AA dd * Sroot Diolet-Aitehvangpostugeel, c. rn ke dS * — —— — GN af rat —— af lat Er wan Releiende his dr alst low — cs Se — peach APOEL Ge EE EN  EN *4 ——— ri Á Rd 5 * 6 PA zdf Pk EN EV —E— —— wet — Zal ſtighe hou n Djan Dikmen: Scheg. | Endert beranderinghe t L Iris Luſitani- OE, É 7 É ef — — EE Nd an nie 5 —3 te — 4 vanden Heere Coent —F heeft En 7w cnomend pe Velden edet pago tenen Be Bes a #. 22* : Ye, 4 Ty Eis A “Ser, so — 4 arr Ls — De! 6 b bj ſonder elen. Veranderinghe vande boozſepde s Perpuúlla faxatilis Iris latifolia acaulis ferme. … „ Diuerfchepde an zeer cter Ire bꝛeede bladers. P p Gille teidi latifoliæ varietates. DeCt iris, Naficf As PES M Pe sin Nederl 2 PER Mis — — EK ene —* Es ke ete gi er beeft Door de natuere wander € deden ende achieve anderin adt / foo wel als geer veel ander wtlandt⸗ planden — —— gean —A— — op paepe — feta em dT — — —* Een ander diuerſchendt — Kaerle de leſcluſe heeft int voorleden í iaer van Weenen gheſonden aenden edelen Heere Brancion s — —— epen vn pe met roode 5* es oock anigerd Bp hebben Bier toe ghevoeghteen per en oen val Feed ghewonnen is Seher dg wedn J — Door Matthjiis de Lobel, Een ander voot-Hifchken. Wit/· ſneew clepn iten si ⸗ * er 92 VBeſchrijninghe ban allerlen Ireos/ Seel Ireos van Cluſius. Na ſt noch by ab ght zij cen ſoorte van Ireos Die zeer ſelden fchoon ende winemende Bande welcke de bl Die vanden Chameiris van Montpelliers gelijck / maer veel ee voer / met drye onmegbbogben bladers/ nde met een vremde ie vlg va dencker B gbeftrept. he rd — * hb’, ve ( erle de Eſcluſe. Cfi EN AN | — A veranderinghe. zen hebber — in — hof die bijcants heel geel zijn / om dat de pijn niet ſoo bꝛeedt RE Andere zn pn clepn geel Ireos. Chameiris lutea altera. k oak Rea nis Leno KS CA A * { Pass RAAR eden ri par B Coc afr (od Î ek —— —7— —* * ind) ad ' ‚U C EA * 7 Bs — oc Gak * K&K‘ 4* — és hl sa ——— rr ° fchoon g EN} « — POREN JA 3 er —8* BE ee J 2 — Erm ha dan ee * ded t shRettaaken hlan ahh Boon de drye hanghende oft ommegheſ ganſch ſchoon —— * Cas shall A 6 dn Le 6, 5 Groot Fre Conftantinople f plecken , Iris Chaine ige E | nd ; | Dy verheugt de at ick herwan⸗ ghefien hebbe een Nreos Bloed Die van B. ꝛueſſel ghebrocht werdt / de welcke zeer groot was, —— ende ghefpictelt met dweerſche ende noerfche ple fen Die vael / afchgraen —— waeren / de bladers een weynich wiblickede gelijck cen feet * s Siberfne — Ireos / of an deſe plante moeten F — de — van —— Die J / inden en _ befvanmijn eerie EE Diuerlche andre ban Frens. ze Wy hebben noch geer veel ander ſoorten van E Heere Ambo echts die pl — Aſch — — — wt Spaignen ghe⸗ zr — mpd gheen ande 5e ſtelt dan die wy b bebtenf ien le hand 3 EN “Diefcorides. De Dtel ghe doet ſy niefen/ ende ct /ewde goedt teghen den hoeſt· —* grof heydt vande himeuren di za — — two is Sp verteren oft — pe. Diofcorides, - men Diofeorides, Plinius. Dio (corides. {co ha! Dooꝛr Matthijs de Lobel. 93 Met win ghedroneken foo doenſe de vr hen maendiſtond jaag Diofcorides. — De decoctie llen def dt nuttelick ghebruyekt ind ge vande vrou⸗ wen / o herdiched d di der te opene 1. Di nk (wordt inghegheuen teghen Sctatiea Jende (als-Plinius ſeght) wordt meene fed top de (endenen. js ſchg in fiſtulen ende alle Diepe gaten Daer die beenders 17 EJ , Methonich ee mengtende met een peſſus inde moeder gheſet / treckt De doode vachten af. Diofcorides _ ‘Diofcorides. en fe pl fte pgele joe k alle ou „Dier ofides. De ſel d h leeſch groepen in a {le oude honich 5 den die / —— feaghen d' onders / de etteren vanden — ſegt vock Zgine cta A OS SA A Ii … aoehf feahen A ine Rea R Je hd je DAT ghen DEL boofts daer op gheſtre⸗ Bbteorides: . oft opde beten vande bonden ende teghen de ende apoſtumatien Des funda⸗ Verwermt inden twee⸗ Ben graedt/ 94 j Beſchrijuinghe van allelen Ireos/ vande boeft ende wordet ine datter Wacom batje goedt is tegen. Door Matthijs de Lobel. ss Pofcà, »6 Beſchrijuinghe ban alletlen Ireos / Mildt J mut zee J an Medium Dioſcoridis? er q 8 ers DN Pres ë VZ AN — IA, —— — — ORN ZN Ni, í SN ij , 97 Ô \/ f | 8 mis 5: Ee — —— a * d Se. — Geer aerdich is oock deſe ander ſoorte die wy hier figuerlick ende ſchriftelick gheſtelt hebben us dereerſt by ons opde zeecant eñ fauzla:htighe 3 he plaetfen vanden lande van Languedoc —* die langhe van D. Aſſatius van Montpelliers woor Medium ghehouden werdt / de welcke niet verre vande ſtadt Frontignaen op deſe ſijde vã het meyr teghen ouer dẽ bergh Cetus in vochtige graſ⸗ achtighe plaetſen vele ghevonden werdt / die vock nerghens elders ouer al Vranckrijck oft Italid wel ge vinden is / Dan alleene daer aende zeecant. Daers * ons oft oock in Duytſchlandt oft Switferlanvt ae — wonde en — laet ick den Hirbariſten van deſen tijdt gheloouen ebbe ſulcks te te maecken / Bee wel dat wp nopt gheen wortel verſch he. PPS zantverfe weperfe, files als M Matthiolus fest datſe heeft. De frelef Vliek facbt is den Ireos g ghel outachtich / eñ foo —— — ten minſten ons / Die haer gheſien hebben te ter e plactfen: daer p ie groeyende van kerſien Sunij voors comt/ is ghelijcker van were ende ghedaente ende oock van ‘bladerfensr min omghef lager vande Wandehanf-ceup Bp erperientien vander medicine ——— ee REE & 1 | er PAD DE A5 CAE — — —— — d een eg — * * — Door de neerſticheydt vande Nederlanders / fiet en in ons houen reos goed — halle bladers als oocf met breede bladers van onder f —— lanck. ENE —— spe oftvi dloemẽ / aen de lacſ lens vaͤde ſteie die een cub mee — Doo? Matthijs oe Lobel. 95 Seer cleynen wilden Ireos met ſmalle laders, Schoon wilde Lifchken van rte Perperam Illyrica minor. Perperam Illyrica mäior herbario — — —VWV — ! — SSS — — — SSS re < NN Sn ON gaende niet — De — al⸗ dereerſt in zijnen hof ghethoont de zeer gheleer⸗ de Medicijn Alart Ruerius van Nijffelseidacr — nae zit mnc Kebe SOR Ag z ok veel meer andere —— Schoen ts Litchken ban antantinapien Dit — poef gherefereert zijn onder de wilde — eñ is van onſen liefhebbers gheheeien maer € ‘onrechte | [llyrica maior ,‚ö gbeftreept hooger wien bladerfens op verheut ſtaen de en Uſch⸗ in geer oeftlachdich. : * sind, IED de wortélf EE aur bh nn * — oude muerdẽ oft ſteenachtige peep me led. | Eanguêdoe endeeld fe ſt 3 liefs ende Xyris oft Wandtluyſ — — e beemdt oft cantên groyen ende — redelick diep in daerde ghelijck de * andere wilde —— met — — alle d ouders zeer wel Xyris — eweeſt / alſoo veel te fes; Ab een ſcheit mes / om de ghelijckeniſſe van tblat / wãt tblat is — een * 0 onbe faijdende is fcherper ende dunner van ſnede / ende miet éen ſtijuer punt dan ze Gladiols —— emeynlick f BEA. dwelck alsde groote berijpers mifpelifer foo — enb / € Ae tj | 8 — ep ke — bere *9— mad & EIT AE Odde 453* bier oft vijf iaeren ſcheydt a is e Dogftmaendt. Ma larf Pen RÉ oade hg 4 — * rd * sen — —* —— zepen, — út y fFránchois/Gl An Spaenteb vr — BT In Engels: Dpourgwur: je fi king * GA se ror Der PF * — en/ wat er bi ct wat van coleur ende grootte tes ende bloeme / ſoo en gedencken ſy niet / dat eenich van defe twee aclijcf meer ans Sn Ennens: ne — — paie han aller lens Ireos/ TIA an dtlt upé cruudt Xyt is b Theophraftus. MI tie D | foo zeere veranderen vã coleur / deucht ende reucke fupf-erupdt foo Door Matthijs de Lobel. * e ende honich cen vijfſte deel / met azijn gheleydt op gheſwillen ende vergaderinghen / gheneeſt Die, Diotcorides, @ LCV Dee. ata oF ab * (fi ab £ £ J. / Sẽeiati⸗ ca / dꝛuppelpiſſe ende buyckloop. Diofcorides. Ef (fde met azijn ghedroncken / mindert de mil Dioſcorides. mach —— de ver⸗ harte milten. Galenus. Doet oock De croppen / coude ghen eñ gheſ ſchey PBase Plinius, 5 rj gh % ye Er p] Mi ch eer ls de Rh 5 , pende Aſarum —— ende ij egen boeren inc — hbar ín — 1 De Decoctie Bupr/Angber In — gente En b, Schelpe banden Gengber met @ngelsyGenger. haer graenen, — NN UD kaa (74 Do — —— — RE a Pe, 1 Ad 4 100 Beſchrijuinghe ban allerlen Ireos Cracht Di oſcori des. Geng 7 Ac mart ahs confijt ab Men e beeft een verwars mende ende teitende Aj macht oo oocf hed eli den — weect bei der — nut / ende (ed € bef ch * hd E Mets t⸗ J Pod —* BR Ca 4 44 ied xy ve r. hé Ä * * CA ee { REEN Po 4 É £ id Aginera, re 2 oerwarmt ſterck noch ies int 6 CREE want het beeft 0 ghe onuerwinnel hticheydt / ende grouer [ub dan Peper (ſeght Galenu 5 re ND ON | 1 F h ſt b he fic rmte, Dmerwinnclicke vochtichepde] Tſchijnt in hem te hebb goede ongeaerbende ende gro⸗ ue vochticheydt / ghelijck de amet} cy d rinte Die vanden Gengber oftlã k Peper comt / langher N anden witte fi ſi pe Per Maer al l lich ki xetmen ingh u Ì ghen die zeer Daeft warm worden doot. genta, ſten van onf lende zeer Daef h aap eeniahe partje ie vers coudt is willen verwarmen; dan moetmen contrarie doen, ette ab ge Ger ———— takes ——— Pe den KIERES E xt onch ſhe ved — alft Aen * 4* ier eg xk 4 € det Gig y ſondern NDE dijk Bek ra Fijt is / e maer he⸗ egnd⸗ ſoo iſth € dꝛooghe tof derd graedt dt epen de — le bie „Zoe Ne PD zend e ende droo⸗ ghende — — Es $ ara Kk ôk SN EEn — agh PTP A * eid Tae⸗ —— RE Ta ' pk PRE, hd neeſt de — der vboghen. | D'maectt den buck weeck Diofcorides ] ten / iſt Dat d ende groene wortelfens gheten two worden / cer Dat de pe glatteende — — —— go⸗ wdn, bef nb Baerom Dat d v ghen ende DE Loop ſtop Bilk pachtabe Die groen gheconfij werden woor fen van J 1 Afriken daer aen fte Europen en Sonde — —— ldat nu de laxerend ht verg Antwer⸗ 8 e * —— erald gh gh k or onfijk hd Mekin. Zinziber fufcum Officinarum, à Den confijt oock ende vindt inde winckels te coopen een ander woret Mekijn nu ghenoemt R 5 MEU, } , ee Hg Cau J El OA Ed — * — ee en — * 2 Wo 4 C — F & EE id * 4 £ par IR * * £ 26 * rr ri nee * kee 7 ee / hd Ld & hf —* bend women iet gba roden. Se | * Diuerltheydt ban Merdin leiden chevonden. | * Deſe ſooꝛte Mechin daer wy hier de uere ren ieden wy nopt van te voren mett? gon) — Morgant Apotecharis zeer verniaert oc Londen feèr pond? ke: heeft. fiet ghelijck de ghemeyne Gengber Mechin 4 riase EA sad ius —— — SWuandtſche wortel je. is Terra merita, Cur⸗ cuma, met Diofcorides te ín ——— Door Matthiis de Lobel, * Terra meriva; Curcuma. Gengb d erde Gengber / d dan den — wel dat de ſeiſde ama Ref Ca hd auctenr benne een forte van Cyp Ì é Dat bp daerom bp auen⸗ wuere niet (oo beguaemlickt gheſcydt/ tels van Gengber zijn cleyne / wir⸗ Cvneric —3 Rookt” "6 NR 1 Pi Shet / Ede ee e Red a in Te nijfe megen Cy; 4 * er TES 5 (datfef Ct F af —— Pci eh £ / J E ke: 2 ME J ee kN 4 Jt ' ei 1 beter cracht om d ghewandt te openen / ende daerom ſoo men wed: daegs de guactfatners be landtloopers ende vꝛoukens onder den G teen 00 elſucht / want die heete cracht vã Bet cael maecken ſchij ſteruen door del es tijdts ende wijde gbekndhenthepde de wd lnoeks fi me (tof 8 —— 79 / — X ⁊* (it * 6 A ms Le Td — 6 * ee ct F den EN td — — tbe lm oh dd | kbd hade dan inde medicijnen. Tet 5 Diofcorides. Shetu ut zi egheefiei de cracht van ſaffraen / het is bi ſmaecke:eũ or gheſtreken zijnde, heuet een HE edicijne Die ch pe wegh neemt, Coftusban Arab gbelek, Zinziberiscffigie — Acbieus & — Beet — is de kenniſſe vã Coftus, d'welefe oocf — — anke —55— is / noch in gheenderhande m t shecon — ſoude nut ende beft * zijn. a — opinien ende twiſten vande tijden zijn te Gn) Daer bier fal diene verhaelt gene dat den — ſoude moghen weſen nut —— 5 * we 7 ed he hebrocht «a 7 je * 4 Nerd EEE egien gh er ptẽ Die dẽ Zed ft ener actije ſach / d on OE hi) teg van Riſſelin Vlaendeen / ef in deer f ſaecken zeer ahefchicfe, fe —— opre — Wien Gelnerus ghegheuen hadde D'eerfte (luck d wel * be Doene È nder Emin — sene: doen ae foude nae Bene ——— eenẽ toecomendẽ inonſter te me Een aer fou ——— ae Syꝛien om de eruyden te doorſoecken — gheenſins ſwaer / een dol dicke twee duymen off * ) —— 8 bbels Bebbende weltieckende fcherp van inaccEe / met eenen van Eppres oft eenic — Ca erboom var omdijdts le kn MCE Yaa taats allee aman (aen Kl es 4 8 NULL *20 — Coſtus Buxea. Angelica In- diaen{che Co- fins. nils Coftusfpurius PA Matthioli 7 Panax, Doeteende bitter —— | : ulcis & amarus. | Wp en Fennen gheenen Coftus die foet is / € | zy by eenige ghelijckeniſſe van fcherpere eñ bitter re Coftus Die fo genaemt wordt / op welcker wij fe mẽ mach meynẽ datſe Actu⸗ ſtaẽ heeft: — Bat de wortel vã tſelue cruydt / alſt noch verſch ende groen is / is veel ſaechter eñ niet ſoo ſcherp: maer oudt gheworden zijnde / iſt door de bitter⸗ heydt ende meerder hitte ontieflicker /cnde datt — fide bie be fran naegieve t hebben, er reucke / ende vã minder bite is / dete Coftus geheten hebben ende inde ghewoonte oeghelas ic. Ghelijckerwijs oft emande fepde dat Bengber, Alantwortel /Santorie / Radije / ende veel meer — „AL de Beeter ende fcerper zijn. | Coftus ban Moluca,féb Be heiet de _fs corticofus,rugofus. — am fallen hier noch mede Deplen den goeden mannen twee ander wtlandtſe e werde bit __— Be Coftus zeere abel zijn, met al fuleEen goedewillicheydE as den zeer. — vel wan Rocelle ouer wier i gren ons mede abeden Dh ica Wader ER M * de ſelfde heeft De die alle beyde ee vande ſchippers Die weder gh we even wi De eylanden —— be an * € Á Dost Matthijs de Lobel. E 103 TK Kent ER MAER RSEEP ADE * N 1 %C „tho? g } Coftuseffigie radicis Solani furiofi. fchij de ſchorſſe van eenen —— boom, ende de gpoame tehebben van een oude on As pels ende vouwen / van * ANneke ende imaecfeen enen ſterck. —— van Moluca, Hout achtich ende zeer — — lignofus feruidior. liedẽ be ES & F — — h eweld pe * k dde —— Gp ed teren £ PN Ce CREE Bee Inca, te weten die foo zeer groot niet en zi ke / hebben wy hier de weren geode „Sommige validen DE Coltus met de zeer Gba wore van drh ptn lant dwelck goedt en ís / want den Alant en ſmaeckt niet —— t htigh Dali — ſoude wee doen. — Cracht. Dioſcorides. Alle C ft heeft eet een vers de cracht / doet water maecken ende verweckt / * EPE, 6 £ nb — ze wierd 4 — Brad — pn — — Jc 277 Ld FSE /J * | ver roocken arten ERE aats Pesa ant afd San ade Redenko Kof — íe — Eel 1 Se Te Li IE ENOR VAS ſeght) bitter⸗ “Galenus ſeght daer bp; datis ont ſchuddẽ / ende worde oock 104 — van allelen Coftus, Cotusn met De woꝛtel vande groote 5 belgichendeF lis fs pulla: gbel num Diofcoridis Indicus Coftus?Coftus — —— ek 8, Aka ole SP win ie zn, * ele c . * 3 ap . Y eis ton * — den otte Bucken van een [elfde wortele. 2 8e | — Block Zedoar. Shemepn Zedoar. Deſghelijcks zijn inde Soites winddde noch twee vremde ende wilandtſche woels te coor pe/ vande wedervaren figuere vande plante foo wel niet en ís befent/ als fp vermaert zijn van crachten. beſchreuen / dan is alleene vande Erupdebefbrijers van onfen tijden ghefiekinde engber. De bekentſte van hamme ie ob benoemt Zed loar , ende dD'ander Die ‚datis D ſoude i 17 raf % f it den lar ngen Cyperus „van haerlieder ede eener Ì mogbern pd J de datter gheen marleen Door Batthijsde Lobel. Et Meg | ende de wor Bezeardica. Zedoar arbot. wordt. om dat Arnabe. nuter tijde Eh twee vande wortel / Narcaphthon. 7 * fel £ EEn £E — E « clef een naecoꝛ te ſchoꝛſſe í 7 88 ende meer ander zeer vermaerde ——— by —*— ceecken — en jp naaa. Noch⸗ tans de ghene die meynen dat Mamirase eũ D zij an : de7 ol eden veg a 7 * fins bedꝛoghen. Maer DE ghene Arnabon Den Araben/in dien hy heydt ſegt / houdt hem vo jn, Èrachten. Scrapio er A Gr € * DOEL Mk on Pe Rr * de 4 4* 24 rt En Dan 5 a d * Sk Ron cen ch ed : rens beds BEET 8D , 5 we ZIE 4 ir 4 4 4 on ps É mal Ne Eee F4 * * uatstaas 7 dn let SAMAE 7 ASCEDZIJCDEN | PER evan tloock / ayjuyn Of n comt / alſt Daer nae inghenomen wordt, Fa * * 334 — Ge àl: tſt tvock £t £ r) PE df Te 6 > Pl 1 Pi é ie Ey rif D 7 {1 J * * — * hee, ne & rf £ ee dn 1 £ Ma 4 *8* £ rf. zi CIVVUL EV 82 val el a Pell } EPE AT < ra —2 ——— cad Ens hak Dd laad af Brill md d 8 PES NEMEN - in heden Ht OE DE adams a Marsan: b Pare ala Al Sat. PDR 106 25eLch ij gh 1 Bieſen Dit 9 Cr den / bekenti / is bp an beclaghen d ghe merck bac de —— rite oer - e cruyden die fi h niet — ba De | Door Matthijs de Lobel. 107 J rotundus aft IUncus anguloſus.Iuncus qua-. Wilde Galigaen.Cyperus lõgus odoratiox, habitior. dratus, luncus anguloſus ende triangularis nä Cel- An Baochdunttch / Wilder Salgan. An Enghels / nde Galinga. In Spaenlch / IUn⸗ {us ende Plinius. An Franchois / Souchet. In Ita⸗ Wilde Galigaene liaenſch / —58 In Spaentch/ 1 heyrofa,lú lorofa, ca auellanada. cia olorofa 8* — * % 9 Ce VA OA 0 4, A ‘4, u 11 & 44 % EA % 1% J —4 Hi k 4 7 7 7 \ ⸗ — — — ee — —— — 8 —R NN — — — D W — % ——— 7 64 — nn? N — GR > F — KeS SEF A) PRE K — a} (/) ‚ (6 5 5 EN — — WNT ef Cyperus Baby⸗ lonicus oft Curcumâ. Sroot C zus ban bps rien. Cyperus Sy riacus maiof, dlepnCype- DE rus — —8 Cy pers * riacus m Oiog.ð Agni. esin td L ate A Laa 6 NY aael 4 r Yda a 4" * * 108 ij gh Bieſen o tighe Crupden / bit zi Esa 1e * mik Kd ARJ @« 1. 1 6 —* » J hdd —— Ó | ï — 9 ver HP de cracht gh den inde preſeruatuen. Maer dee bruyne hayrachtighe ſchorſſe b Klin —— * as És # * 1 €, ge fi — ende wit aen 16 fs fd de ſmaecke ghelijck voorts 6 1 sx *2 € sa K SAN | 1 c — dadel 6 he KA zi CIF hd —— hdd * Ad ve A 4 Ns hi: uonie ende A { dat Ì fe (fe groey gh b >) waer r dat Gd 6 * * Cf EN * * bepde d ek, d * om “a asf — —— EN ed % * — J Te Î NMS * llegi B nde plaetſe den Xvlobalf eñ vod oes dt byde Colleg aduag ende Beneg p Ess 18* T. EN Ë * B PRE — EE — einen x de we Boelie he: on feagp ſ nde Cruyden die ghelijcke en vande potekers —9— ten quid pro quo. dracht. De ronde — Beet van complexie / opent de lochtgaten hdd wf ende doet oock water maecten Is zeer goedt inghenomen teghen den ſteen / ende waterſucht. — is ooct goedt teghen iſteken vande Scoꝛpioenen. J— d d d , nd if t wede maendtftonden vande vreu en. j AK Ì —* — meel” heft d al waerent ook etende ſeere “ {heel /fepùt hp / om dat de ronde — in mei poeder lichtelick ghebzocht made | Cyperus(feabt De} 96 ) « — LE EDEN fons teler waerom dat won⸗ 4 DN AJ JE 4 cí * * ——97 Mss N Es 8 Re * 3— Le nf EA Ï hi A-AA EE De Gedaan haer ene É Dꝛijft ot de maendtftonden] Galenus ſeght / om dat h de Dz ge ie oer ſcherpheydt / ende dat eenich ſins tſamentreckende is. Vooꝛts zn is inden Cyperus ſeght — id mand cracht / Door de welcke hy at ide — Cy — 1 g 1 Erst — ad 8 Ween o faisan at elden Geb enes 1. CA PE OPN Hand eñ Vranec⸗ tijk neer/emde woordt ooeP meer apebuupde de ee sen RieelandtfhECy- eg den anderen Pole / S s ghef eghen Bockis deene vat 8 deſe twee — — ende beter van —— * wortels zijn lanck aen een how j ghend erge cÉ Die vanden d h ſ Nd TAS me AT lig * pr T g 4 {yl fi 5 é CAI aaan an CC DN, Pi — * REET 3 Pa LE & NK (Gara ua Gruiters — 2 pe xX Ee ei — — * * EED J * * 1 rak — 9 Ko silat aak ä É ter * ea « 6 ALLE C - F A Nd , À is ghelijck Sparg ofte Ranunculus, oft Bic⸗ | F red anne aam eel plaetf Nederlande als het verolghends — naeftcomende. Ei Walíce Witbe-Galigaen. Pleudocyperus. —— Get 4 { ACD on 4 En 1e. Pi is: * A * *84 wachtis OE oi hen 1 P] PERO KEERN ebde A, nde wateren Ende” * “alsde vooꝛſeyd hb Po nekwoepic onaffe aten — — — — Allen d — cnworden nerghe kfn te ſtroyen * wam ommeganafdt. — om Dat —— lippen — $ ende natuere van des ghenoemt. — tog „ Doo: Matthijs ne Lobel, aligaen fonber reucke.Cyp-long inodorus f yl Pfeudocyperuss Dalfche wilde Galigaen Milde 8 — ER % — EVE me — EG — — — — 9 —— u eg —— ii — Wo ⸗ En Vl — LD Sa 7 NSE / Pe —— EEN 9 ' — — — — —, EE — — —— — ANS — 3 — —— — —— — —— SS 5 ) — — NN RNN AA dk * — * î 8 le en 4 p 3- 18 ES — Ax Ri * ES F 1 * ticus Septentrionalis. littoreus ĩnodo 5, DP 7 uo Beſchrijuinghe ban — as oft erdee Erupden/ Water Cyperus ban Pederlan — * STe JN | Aende grach de beeck (cf — zeer lieflicke ruuere vande Schelt bp a 6 AM zn ta CV (CE 6 nn & — 1 £ J— * —— ———— ⸗ € Ps Kef de (fo * ende cen pi 8 A fa { 14 IGS. ak sf langhe are (1 ſt | pighe / ro ghelij E pd £ ss * * Arde € én *8 Cs ke EN Dn £ bids A dede ad dd 2 Ï 1 * 1 1 be KA “onde C fond ke. C has! ] ZE Vans AD En (& EE OEE saas A aha In Nik cd 4 gende foetloopende beecken ende ontrent de geebaren/ de — ſoorte van ; Cyperus. „miet ende welcke dat veel knobhelachtigh 4 | SUPE) wortels DET ERD L 72 wortelen B d d d abeliict.D A R Pi bad € Pod * 6 ff f € { lanck / claer/drpecantich bevende bat voorts comen Deipfacho * * * € EN G Bnr Cie fh a fas Ohe en hk” ad Dar s Akke | tige aten „De wortel 15 NE Cf reucke oft finaccte. Mal Add | VM JRR ver evt Zoete ze ln In Latijn / Traſi Veronenfium, oft efculenti Cyperi: — De Guillandini, enbe —— dulcis Theophkraſti. an Italiaen Traſi dolce, ende Dozolint Li 6 ak il 07 — ded fen Daer fp is groenende / i onderſcheydt en is Dan inde ſmaeck de weicke lieflicf is ende niet min nuts { Es fn | 1 ri { PDN J Ca 16 1e den Halica gelij is/ Bp Diofeorides befhreut in fijn ameede ba — tic en zijn. Maer T pe demandes in Chꝛi vooris comẽde / dan inde ze Voor Patthijs de Lobel * 109 heleydt de zeer goede borgh neerſt — Andries Bellicot inde maendt van rn ht Arg, (si houden werd diuerſche onfe ande en clepnen ronden Cype- f rus: den welcken f} ſy y oock gheuctio⸗ ——— zeer * om — wantfe witter, claerder) dan be Caf en / waerom datfe te Beronen end oetan ghemeynlick gefiecten wordt Dol- fide lck de kind voll fEens binnen Verone ende Venegien te coope ghe⸗ brocht worden Men etet Die raew oft ah ab flurien. E ge ————— een —— vande pee sen (oude zeer goedt zijn, als daer wat Coꝛianders ij oock van far Is „groepent de/ }foemenfe H ab alfelim. Sn Nebderlandee op d> plactfen KA Ad Ho 11 tt LE tdhd Cracht. CGe ⸗ af om dienenfe wel om de booft te fiapueren. & 17 2 ra otd Srafachrich oft Bictachtich Cyperus.Cyperus graminea ſiue Miliacea, Ander de foorten vanden Cyperus, —— t oock deſe “plante gheſtelt te werden/ als wy aenmercken de ſtele van dien ende * — daer ſyn is goeyende / * ſy is we fins ghelij btans coster v ge EN Le 7 od ende — dẽ die bycants eenen voet boort i/ Le danne/ depecantich/met een wighe eſpreydde face are/ende h meerder dan Baer groottes e yſſchende / voorts beenabende zeer veel ſaedts dat vanden Hirs oft vande Diele gelij, tſpruy ghelijck inden Cyperus oft Papier-riee welde arc wjhebe ben ghehadt / met — —— ghepluckt vanden zeer neeſtighen M edicijn Thomas hen. int — van Heydelberg aende riuiere de Necker Papier-Giet bande Nul.Papyrus Nilotica. Ie PET Dg Ara Vars ArZafara ARL Ar late aedlalea A 8 * V— Papier-Giet vande Ppl. Papyrus Nilotica. NIE — NANA NE, INET a ALE Er es —* ICH dad —— — Door Matthijs de Lobel. hie uyſter cghebruyekſ BAL b ſeght: Sy worden al⸗ * abel € abe den water vanden Ny pl: d'welck yemandt moghes fe jon f ; £ G Be pe ten 6 ma ef 4 * ———— rif gh oe —— sind EN COEPDOIOED IEEE DELLE IE S * AR {, £ EE — 8 nakede ms hl eri/cnDe wordt Daer 1 ded irſſch y — — Sonne / ende niet malcander ghevoeg tde welcke ſchijnen te willen ſegghen dd 5 gh J A e — Er me * 9 * ried sen O6 eet Gn (CX EN / arr ú f vit De ng bp vie ad J ries t Babplonien,d € te beſchrijuen / maer dat dike * — eeft, D'welcfe metter naelde van cen gheſcheyden zijnde in fab welde maer zeer bꝛ cede vellen bereydt werdt. Daerom ali iſt fa: die zeer b laders / inde welcke * Cok VA — R — 4 MA ia epel * Sef — — CEN oh € fn * —— MAER Je de — — Ade ant ander boomen / inde welcke b lick Zheſchreuen worden, ſoo is noc ee braaben ins Ur oock / t e nandert — 5 Ei —— ijt beſte dat mẽ bp gebreke vã Dit Ben. —— Kiec/ aſſchen Ee var d'marck gh Cyperus, en fr nes Mn Mig ek — Es seer K £ etende feeren. De: JE Je EE EEEN ban Bzelilien. P laäfolie Beale Davier-kiet/nft A3 Lifrh. A In P ant ted Ji 9 PJ AAR av san Ark dl { del h a 5 ff. > Daris oocf een r plante bie 3 ſchrijuinghe vanden Pas ACS PIAN | | d A — * TE * at, 7 hd er * én WD , « * en gez nè S ſoud —* hebben dat tgheweeſt padde Geer befent — vat —— waere dat de ſte⸗ — ch b ej A —— kt Ralfke B Las OC “fcb 5 ppt 5 — x iu * ghelijck / maer aen d'weerf de ſtele h me ghelijck het Riet / inſgheiſcko beeft e hlan won Ki ftvã Sparganium ghelij Piinaot (AA AK elijfuigher / dryecantich / ‘ende een breede ende dicke wortels de welcke herwaerts ende derwacrts haer tacken ie ſchietende / ende drooghe zijnde bequaem is om te verbranden. Bande bladers worden Matten eol, ghelijck men doet vande groote Bieſe / Sparce, Zee · neſtel 7 ende veel meer ander lanen. ES (Sj ea) ep Cracht. „… Diofcorides. — van de welcke papier ghemaeckt wordt / ende dat alle man il n de ſiſtels wijder te maecken. Het wordt gewonden nat gemaeckt * in vlas/tot Dat gheheeld hert zijnde ende in tgat —— wordet vol etters oft — fivillende foo openet de fiftels. oe wortel beeft een weynich — Daerom Enouwen. de eſelſde— de boe al 6 Lif van | — ebrandt Papier· Riet / bedwing ſe nde ſeeren — ied — Eet an mondt. Maernoch —* erdee, Papi baer af ae Galenus. Shewer ktoft dE zijnde iff ; — — weeen — fb, De wonden, principalijek rondtomme de wonde ghelepdt/ ín voe⸗ da de ghenefent ‚ Maer als fp abebrande is / aniftals ———— fap) een — gijn oocf is daf chen» P aptes/dan datfevan van minder cracht is dan D'affchen p dn it DEE: Deet RE DE ree , J Ram kb | Y Art Zalf Ês A laf, Pen / Pr id & 112 BUI — Deer ſnijdende dane- — un, gheheeten S —* eit 8 Butomos Theophraftilib. 1.cap. 8. Eũ beri fte Sparga- Andere Foote van Sparga- nium van Tragus. J het ſoude moghen weten Phleos nium. —— aſti. RAE . wf — en — * 3J r J — 4 0 ij, O M * IN 2 SN \ NS he W S W TE EN 8 O F NNS — “ — he Pi Pate F. — 8 In Drabandeis een ander er Bede erdraghende int opperfte vande ſtele ronde bloemen d er /ende ſoo ſtekende ende itse — Door Matthije de — 5 * * — * Sa £ mn In Franchois / Lat hi; — afle the Ionc. In gratiaenteh? Mazza — In derden ft lunco Amacorod aco. In eg taple ende Reede Maſt De anckworpighen ronde forme vande — jck een ghedrꝛaey vandẽ windt Ty phon, ſchijm bef plans ghedpeuen te 8 hebben den Grieckſchẽ name Ty Typha.Defe í s oock | ‘ vande abene Die maer op ter plaetfen voorts cos men / te weten in faechtloopende wateren ende ons LAS 7 DiepBoocf in vijners ef maraſſchen. We ve Bieſ⸗ 1/69 achtige wortel fprupt een langen vonde effen ſtele / lid 7 ſomtijdts zijnde van een mans hooghde oft meer, US (7 recht / glat/ van verwe ende fatfoen gelijc die vana WE SM de groote risiere-biefe / byde welcke datfe dictwils fl Pi, Grocpet/ met bladers Die van onder voorts comen. 9 —* ander by ghebeurte/ dryecantieh ende — ger ij bie Cyperus, ijck éf ZN î heee miet cent lanckworpigen rondẽ dodde vä ons derhalue palme oft een? voce lanck naer fatfoë wás de vruchte van Turckſch koꝛen. De wolachtighe: aren die van binnen graeu ende van buyten ſwert —— — — — gadert vande bedde vůlſters/ waer af cuſſen⸗ ende beddefens ghevult worden die zeer nut ende goedt zijn den nieren ende verhitte lendenẽ Dat ghe⸗ 9 Add) Bt —— dr fe ‚B a Eet N Pe PP daer OL * eer Tri bee br SAN — * prden tgene dauer dygevoegt ZAG Mi - ZS blat/Gladiolus ende Betonie : want panel le — ER le € — Aten ME sen — ghedoodt Ar kaa Po 4 ee * — > hid ds — PE: PJ 2 EN na alſoo — — ph t foortet vã defe/ oftd De gebaerde Spelt Je 7 1 hdd ddie 4 Gracnen, J vacht; Defe faechte —— bapsfens vande Wrede met vercken ſmeir — ende geſtoo⸗ ten / oft met gheſmolten ſpeck / v zijn ighe vil ende lange ende oock — en vande Brandend icheydt / want ſy d matich. ERE dn ie Deblaere vande biſchdodd bot Aids ef oaf AN Reijd ras De A EN an be Diofcorides. dia bna hie — dl AG re — —— Dee, , dte 4 Î 6 2 „0 —— —— Dioſcotides. oker 3 3 it absis ig 3 5, ——— ynacheorre Heba nen —* — oh RR ed Geneuen daer be tide erde Arbe ſamen comen / groehete (Dirie — fond nauwe cent cubitus oft onderhaf cn gent ar dewelcke da groepë wee doddekens dn anderen —— bl ——— cen Die zeer clepne is ende ſon⸗ ſonder bk Aen De welcke is groepide gen cozenachtich bl — kinghedr zaet is : dander cr aerts niet eenighe e ſpacie tuſſchen beyden ujck nde ghe ESE opec é oh pact veel mind OPE ijn de bladers ers Die beneden ſtaen e wepaich (tf sijnde. Dewwozielerugpt ** ed gheſchickte deer fierfiabe on onder — — en EN. 5 ** pdre a Bf aaa a, — E Bieſen oft Crunden / D= INI —— mite def Yaa de ú 114 V„ruumgh Clepn Liſchdodde. nn 1 * 1.8 , & Le, —— 5 — hdd dd dl ; Jord ‘ ee ee Nr Ad Stcebe. te Phileon ban Theophraftus, Door Matthijs de Lobel. | u⸗ 6 — POES ’ deel vanden oud zijn / h gghelick/ d ghe van dien / de Stoe- £ Can A eraf Ah ann fer fS ie a EE Cf Pi * van Diofcorides, i g bs bah oꝛ de ſeſſð h 8* 2 — Cattoen — ARES AIEE nà { rachten / de P hd | hidde Ald hard IR iAhdhd É Biefen vrgbefdanen. Moi Wemels Bop — — En 1 1e. In Hooch duptlſch / Camdiſch heuu. In Paſture de ek 5 — ende in⸗ de — 5 ende in ies Squinanchu En. van Scheenanthum. — Nm N SSS SE NE 5 — ERE fen werdt bi tid⸗ Schœnanthos om fonderling rigen goede roo fach: ig fe vande bl É fic alfoo abe ende e fommigt venae heeft daimen Schoenanthum ſoude menghen — — — mende bloemen niet wel ghe⸗ noech en — * bin de Kemeis van Afriken de brie af eten, die de Schoenanchum zeer g tine Î poe | afienachtieh inbe als oft nerghens in Europen gheen die bl ijgene vaeren / maer dat De Kemelsbie al af ghete haddẽ / alſo hp ſeyde Maer Gal rus ſegt alleene dat dickwils de reſt el VINE hó| 4 24 men fo vele niet te crighen en zijn / aberijcf: —— ed — Ai inde coopfteden van Ges — nua / Venegien / Antw * vende elders / waer ghebrocht woꝛdt zeer groot⸗ menichte vande plantes Maer niet veel bloemen, ant: ine pen unne / end lichtelick afvallen / ende oock der graſachtighe eruydena efneden worden vir eer vat Door de hitte Daer lieder reuck werg foois gebeurt renſ deels om datter luttel ed hef: d eer luttel ghebꝛrocht werd di eeft De meerder — —— neerſtich ghemaeckt int gn D —— dat niemandt en twijfelt; / daer en zijn nu zeer veel 5 rieten meta ——— erde ane te — xe kos te: dat fommighe fowden meynen oarder geet @ BE Ns AE el a fe Un dee amanda a 17 ns Beſchrijuinghe ban allerlen Bieſen off htighe Crupden/ Dalſch sche ſien ende ghevonden werdt aende — En ende ſauelachtighe plactfen vande Abu⸗ ti uſche ende Maddellandtſche jee de welecke ghe hat en dert welrieckenden Scholl tn ghehe ghlijck s/ iae my ſtaet wel en yotekora Kd} ted bn inde bande öhe fielen te Venegien ende te foor (€ was vanden opzechten Scheenan- thum Maer fy ſchilt van deugden wel foo pele, als igemeyne vice ver ſchilt vandẽ Ca- ghe bladers / ende eenn bloeme den anderen gheheel onghelijck / ſoodaenighen welriec⸗ kenden als yemandt ſoude moghen ſeggen wt tverhalen van Plinius dat in Eamp anië groeyet / maer minder van wachten. S SI ghedroogt zijnde pleegt men nu ter tijdt vercoopen in buffelfens gebonden / eñ heeft een clepne wortel hartachtich/ dorre; met veel clepne velelingben bouen en aerden weghefprepdt /met voorwaerts gheboghen bladers tſamen ghewonden ende —— in malcander gheſtelt dickachuch / fifi ons omme cen gefnoopt conde rietke / Dat wol iëf thol / blinckend t hooghe / glat ghelij ijc de dr — ——— waer aen dat g pen bleecf-roo | 6 / met C: — — — —— eed De ; k —38 li be en gheheelnae den —* we dede SE EEE * es li zn — * ECR * inghe ſoo at die oude willen loes — _ Benen dattet den opzechten Scl hos niet en woa die ſoude voor —— —— NMekRe AR R * Datſen nen “efen van de we (ce Diofcorides fehijne te wilkn fagben vanden ghemeynen Vieſen ende mei — iet by en voegt, Voorts gemerckt dat de reſte van⸗ de be ſchufumghe — foo moghen dele —— menſchen int onderſoecken vande eeh | ‘en henlieden we — Def Di — bt defen Scl thum ,ecníchfine die vanden opsechten | Ss ghelijck —— een voſſen ſteert van wijf ef fes sour — 5 oplader lin Die zeer chickte Ap pluckt aenden oeucr vande Midd —— indi lande van ez bp Aigucs-mores — nae Pearn | - si ; — * — — eee : EE ; — — —— q Diofcorides. Schenken is hectende zeer feberp opde tongeren — de halmen / ende wortel / want ne picante tot Den vrouwen haer lieder ſtonden / het doet de gheſwillen — en (om ſegh ich ſa⸗ men treckt / met finbtijlhepdt van — meenemen ES F De bloeme is goedt ingh den genen die bl epijt | — ——— tem on ended ee nnn porte kende / daerom worde D ne 8 € Fe 4 é ej Nile 4 —— — —— rekje jp 117 FA ri rarr, ee, & £ * zE, EI 4 Dt Es * Fr * tk Se nagels — — ese vi nb lk Altin dis Dien Dat de bi Dt ouergh | ke / daer om if bes fer damen de halmen oft rietkens ghebruycke. maden In Ötiecke/Nardos aft Nardou ſtachis. In Latijn /Nard „An fre hols ende inder AT 15 rn Ie iik, * In ————— — ene S — 3 —— —— dt Nard ſtadt Naardus vã die oen is aenderiuie je ude, waer Dat oock cent ander F * fegbt EON WANDS MIG F Een EERRAE A Lat Er rs A —— als Galenus wil/ maer oocf vier verf be Deelen te weten de wortel⸗ de aren⸗ iſtroo⸗ ende de bladers. 5 onderſte wortel die de Jt u Didi idd ENDE Caf, 6 £ 1 16 Cx 5 uuelfens/o NIER TSS berfches sdenvende met bapsfens —— Mæon oft Berrewortel/ lcker middelſte ſpacien ſommi ge hieſachtige bladers ſpꝛuyten / op de maniere vanden Zee. neſtelen / hoe wel datje veel rain nder jn, — 5 deſe drooge geſien onder re buffels van Nardus ten u je van onſen vriendt ende diein oteker Alberto Mar- abel, ende wy kdatſe van ſommige te Lyons gade llo te — zijn abeweeft. — Tracht. es à — A—— ——— — J * u Ld ad * dn: ——— — — datk si rinkes bind WOR aen ores atis eol ——— —— oock in groote ade %n dlandepan ——— * Heien en ende hoogd eer face mien wan (ficbefen Ganges ghenoen | veellene : cn. groe pen / warom dat hp abe ceten wodt L'hortde Hee, atd egghen bef. * — F deſen bergh Suwbdefijde nae de Mibdetia the ouervloedich voorts/ ín mofachti € vochte gewe en, Vonder — — dunne veſelinghen / d es ß pa ‚he ann eenen depnen vingher / bleeeFachtich beupn van verwe bpea ants een bieren B/ maer fchijnen eenichfins bonen afabefneden te we cbladers zij — nauwe eenen woef hooghe / maer vele, bede Î hek ; 7 é J — | / WAE opdat groepen ghehayrde aren ende in cen — me Laat! 214 pp als At saf 118 er tighe Crupden) x — walsh Nardus Gangitis. tin dn, EN Ter 8 4 * wr NEE & Pd £, „ 1 * E F dbdg | men op cen zen * verwarret zijnde, de — te hebben van een plante alleene. Sy is gheheel pe reucke / behaluen de aerachtighe hazen; welcke weel grouer zijn Dandie vanden In⸗ —— he us, rieckende ghelijck mofch van Eycken b vander aerden / inde welde aff met de bederf zijnde / groepen acrachtige ayrkens / waer wt dat ſpruyt eenen Dunnen ende { faeren biefachtighen halm die niet ongelijck en is die vande Elpha ofte vijghkorue bieſen van eent cubitus — J de welcke vande midden tot bout foe he indd dn 7 ñ tf * a Caine der. ze vanden — lijck. Deſe werdt doen ahefien van onfen meefter NKondelleks ende Jacob: Wienhoue edelman van — bidder had OY hdd as J. 8 ſchickt / de welcke Die met fijn Einde — * s oock dunckt wat ouer een te co⸗ — eñ on et de Gangitiſche Nardus wan Dioſco- wide Niemandt en derf hem oock verwonderen dat wy mencie ghemaeckt hebben van iſtedeken andes Lef E ws Cà agter dg AR 1E, / r en 6 fijn ne noch eden ie naerder hed Pp) —⸗ —* Enk oh fd £ Bs B ode an c £ 8 175 ed hen Nardusen is. —— s weet men wel dat gheenen I Ir idiae beft & 1 1 = 1 Samemnonaege ien. In Griecks/Scl er 4 4 — — 8 J— /Ios ‚Ind liaenfch/Giun- 14e Rt + dende Senn Ke 1 de we vande beſchmumode vande Biej Bie een Bieſe beteekent beeft zijnen naem van PT) «. te ſamen voeghen. In * Fleet bemmden en — niet beter noch meer dan de demen⸗ ne 86 welcke tweederhãde is / 7 eydt | hd vd Md 7 PD 0 5 c — rate garſgroen / hebbende blinckẽde — haime in ſtede van dien abebrupce wordt di fie ende eenen cubitus of onderaf ghelijck lemmet; dat oock in lanck / maer de pe En ⸗ Z t & did —* Pod mo rte rid J — hea — * dan alleene gids om. — ende camers ebr panas É [8 —* Ven vine vinder ae ater pe meaten muen inron dt / in tblincken ende ole Bcn and ed Cri —— * — ige de | es coran beoefen an ien af oſt / end ab mess adi — — Boor Matthijs ne Lobel, | us Gemerntanfcherpe Bieten Semepne onſcherpe Bier J ELL met ongetrofteeft wtger fen met ghetrotte bloe: Gpemepn ſcherpe Bielen. Iuneus acu= preydde ſaedekens. men ende laedekens. us vul ket cf aad maeckt, nen vanden ho vofde. Bin 4 — die naeſt de wortel ſtaen / worden bequaemlick opgheleyt teghen tſteken vande eſpickelde ſpinn Dhedt vande Indiaenſche Biefe doet flapen / Maer daer moet mate ghehouden zijn int inne⸗ — dat den ſlaep niet te ſterck en worde, ed Het ofs el 2e Deele a T í den 1 Es | ER aih a E a * Maer van de ee — Dieſe zijn —— van $ ſpoꝛten / de welcke veel langher zijn ende niet —— cubitus — Beyde bef —* * tuſſchen d'oude ſtedeken Dorp Peraus. ‚De welcke ongelijk * ende ficfender zijn. D'eene beef zeer veel — lach⸗ hedde Jo Li 3 dee: ' C tichepdt: die wit is ende vlockachtich. D D k van deſen is oock zeer b l ende —* —— l * loope —— sensoa” … fe * F — — ⸗ — Ald de wa — bieſen / Bijuer· bieſen. hos voïvos.Tan —* cus aquaticus ba zinns, 3 Daldermeeſte B gg rf i/d RE Ws — is groepende, mwa \ — 120 Beſchrijuinghe van allerlen Bielen oft Biefachtighe Crunden / —1 — Aldermeeſte Water⸗ reet enge ielen/ Clepne Water-hief Djuer Iuncus aquaticus m inor capitulise — ik KAN RIN AN NN NN NN NIN 1 Nt NN — NN 9 Nie / —2W Ni N d $ IS — 9— —F RK NA | — F zi Nen se laf MZ AAG VEN SA f IEN — Ze AT AH mss ae EN idd J Ski AN ANHEE | jij 66 | HD NU (mn Suu ESD En NEN —— En HA ME ZZAN —— we je DA A Sn DENG Win VGT ef U nf KEN kj BETH im (a \ — 4m mein BASES VEDA ANG Gt lij — pj) ZDA HE ——— iN INN | De ghelijck / is zeere wel ouer al bekent den ghenen oock die onder den IN hen palmen S Cc. * 4 ksk * 1E aaan lee ak 2 EN * 58060 J JE rA „Nv hdd tad r JJ 6 did js : hád é betten te legghen. | * Cleyne Water bieſe / 6 5 t u ert. Bande fe et zeer o —— een — die veel minderië tot Dofterweel — lener inde ade ende * pdre wateren / hebbende een CEMEC ZEEF DEEL ſa ier: nen , / died gip sien elijck zijn/ maer met pgaende / abelijd die we Me peragus oft Peerdeſteert/ ende eick — hebbende eenen knoop — Waterlilch Bloem-biete.Tuncus — en paludofisenteis se: 21 “Be Gladiolus paluftris van | k ) ieſe —— Boridus ati Sagen — die —— anderen / Serg gaetſe * Me MN VbVout / DIE pi PEEN Is eeft konden eñ gars -groenen fiele van — vari — cubitue bog aendẽ wen | Taen dat fact eenen crans van an fchoone lijfverwighe b ——— an Ampe De bladers — dn rde nn COME de oe een biefachtighe wortele maer Dicker, g ſtaende oft ijs — ak — Dot Matthij B bestobel kat Water Sloem-biefen. Zee biele. Iuncus matitimus. GA af" dia €. IJ fier Dor avast É test ma „maer en grocpet be vele dan aende € oes Wem Ne uers / ende opde fadrachaghe plaetſen vã Langues Wz de OYEN EN Docende Pzou — doe e eenen voet ende onders , A Nt Gij ER — hohe + Gp heeft veel bladers / die — Bende tweemael langer — dan de ſtele van — vsp ——— heboghen/ dicke loockverwich/ voorts co⸗ De verre cruypende / ghemaeek weet hayrachtigh ſwerte hansen / cris liefs lick van f c be de iin gh lick drye b laderkens / van drye duymẽ lanck / vende cen ronde bloeme be jet met fchubachtighe Zhetroſte faden die vanden Bieſen ghelijck / ende — van verwe bleeck pnsgeootreande grootte ende ghedaeni⸗e vanden — o⸗ * cieyne gieten lundellus. {a nde Noorderſche dorte / ſand * fot wart oaet Bom wanten min Ô N cis is / met eenc — teere on: 3 > Se 5 e= 2 — —— — — AE! J gn zaet EE BNS biete. An Vatijn, Tuticus | \ omby, „ende is Ton a ende e Linum praten{e van Cordus, „oft Gnapha= EEN „ ij Senses, Dartleke. rand ots À is fd —* SEINE en * TE 7 EN — ht ak B LLP De natte bemden ende Heye b 9 Bmgabe ende elders cen forte van Biefen met cleon leyne ende tants graſachtighe dori n gie fmeeuwit bligefende are oft vlocke de welcke oock va Verre door Baer ſchoone m withepdt D'o oghen tot baer is treckede. Sp beeft cen wortel mec w ghen / eñ tſpitſe —— het t Ouptfchen hectent om De vlocfachtige eñ v — erpen tten vlaſch / ſoo ſegghen als culcten v gedt teghen de pijnen ende erintwinaher PROEF, Cordus. ie Spartum Ul an Yarr Arla eaa Af Alt at rafael ank, q k Pe od 4 Ar Aantal Yaa laate JV Ne VENEN Bi biele / oft Muifpel-biefe Spartum Plinij ende Cluſij Fn Prouenten heetet Sodr · iete / Mioch bi Spaenſche Elpho. In Spaenſch / Eſparto. NNM NM, — Nn Kaerle vander Cluſe heeft zeer wel Den naeco⸗ SN ZE mers te Fennen abeahenen den Spartum , foodace De nich als icf gheſien hebbe inden zeer luſtighen ende N DS aes of Ed * AE 1e 8 af ie eeen DOF kes 7— 14 ten eñ zeer geleerden man Mijn-Heere San Doi ſot / — fi a AN « ta * £ AEK J é V⏑ ⏑— hed € & 13865 Gert y lanckheydt van tijz den tſamen ghetrorfen worden ghelijcf cen vonde IJ © Ee / Herk a 4 fnchrs F C ENEN AIM — is row ef cafachtich. Tgroeyet op Diver ſche plaet⸗ fen int Coninckrijek van Valencien ende Grana⸗ de / by Carthagena. Ander Spartum ban Plinius & Cluſus. In Ppaentcy/Albardin, CEN nn oee d Ê mer mass f“ €, \ 0 NN \ NS EN EN 1 EENS * > DE oft wtlandtſche eruyden / deſe zeer nauwe heeft en AN EN Sd SSN N= befchrenen. Sp heeft de Bieſe faechter ende dunder — EN PI MINS EN â 4 IO ESSENTIE AN Dan die eerfte/ ende benae voort inde Macrte cen — a DR: IN ZANINSNUIRKSEEND IJ fj 9 — — zig Ace eel Corte are/ bef loten ín eenich floof fen oft velachtich — Sbbceeſten / bpcants ghelijck de Narciſſen / Ayjuyn — ARLES ende derghelijcke bloemẽ. Tgrocyet int Conincrijck Sparzum Plini ende Cluj, Andere Spartũ bã Plinius &-Clufius. Int Svaẽſch/ A!bardine N \ f F N 9 MN Z me ES { / / / \ 0! JI | ZA (004 W In, 4— —4 8 EN \ EA \ 7 F Vieſe / bequaeme omte vlichten. De halmen sijn onderhaluẽ cubitus lanck / ende De hf derach⸗ eee enn — Vn ⏑— bis dad zot tn 3 sdi ii od ieden Door Matthijs ze en —— * * hd SS rt coef Fens aks 4 * 6 as haa K PI Lif 45 tum — Cif ij. 9 „tene ende zeer st Belm ghenaem — Cc en \ 24 IL 9515659 jd Hú | pe 9 — 66 n — Mg f. zi Je se EE Se anher C A — VVV— Ep hd hdd 1 1 —1 *7 Ander S wen —* befen igjen Spartum as alterum — Ns — — RL Ss: LD — En — — 1 per hdd ME CAP a x F — ble Li € h ſaed * De 2 * . had id 6 J pjd asin „ct F5 Bits: Sn — E79 2* J FS Pre er * 4 a YY 124 Apes) 39 — —r VID AVE GEE AN €lepn Spartum van delen landen. Spar- tum noftras paruum. — „Sander is veel deynder ontrent cen ſpanne / tige dorre bladerfens ende — De aren zijn van gras / lanckworpich en Onder de graffens zijn ——— met dorre ende fijne er waer mede men oocf mocht korfkens vlichten. Daeromde gbene die di mogbenfeh bier bp voegen, ooien, Sem — J — Sabe car 3 Alkodille * — oft Lelie Affobille, angee eLelie Affodil dille. — SE g 18 — woztel. Affodille van Galen: lenu Affodille ban Hlod ep * plaetſe. Tacinte bande Poe à Kriet odelos. An Latin / Afphodelus malofalbus In ——— nme di see — ſch / Aſp * le, In Spaentch / Samones ende Gam Door Matthijs de Lobel. is Groott Witte Accobille. Affobille met incarnate bloemen, Afphodieusalbus maior. Afphodelus fore fuaue rubente, Ld — SRS nn EN —— Pd EN EES S En EI ELSE — Witte Affodille incarnaet is wat minder ende dunner dan de ghemeyne witte / ende fijn bla⸗ deren geſpꝛenckelt met tiekfkens De bloemeiis lieffelick roodt: De worel ende de faden zijn anderz fins al cen, Het wordt abenonden ſommighe h Nederlandt EN _ Mijn- Heere van Nepnoutre van goede ghedachteniffe Bee fe bier voortijdts wel gheobſerueert ende naer tleuen doen contrefeylen door Jacques van Corenhuyſe: die NMijn Vrouwe Lauin huyſprouwe van M. D. Treſoꝛier generael oan Blaend Feen hupſch contrefeytſel beeft vr 44 Li — 4 — Ee Lb Ad bak mad be ie É 7 : vj Add Added é ' Eid * Ls: Cleyne gele Atfodille. In Latijn Afphodelus ihor, ende is Ihyon nan Thea: — le Dnhraftie Pre A <11 weatnn Kidas PT ” 1 z ” A * * * 853 Ed - BIE Araben. j s er degel Afiodileroanden onders niet vermaende en wordt nerafens Befich dende voorſeybe oeuers/ hoe wel Datfe ghemepne is inde houen var Nederlandt — Oock iſt van eert ander ſoorte sant De wortels zijn veel langher / ende nice foo bolachtich 1 maer mit dick ende foeter lanckworpich ¶ſpitſch afielijk die vanden wilden Alpe da ghebeeleri, woede — woelcfe Dat pipet veel define blader, Di wánden Cyperusapeiesp eeen nde Shebeelen, woe de ſaedt is dry llekens als tooorgaende. rn dci | GM Ee , ' î 10E VA ARE k De groote Aff arte irii % re ik tr dte nf , — 4 — 40 4 7 rr heh dndiek ds of OZ (hadde ge verwarmen, iin RE ben Gades — bej Affodille ghedꝛoncken / doen water maecken / (moar € elfde een vierendeel loots met wijn inghenomen / gheneeſt ve pijn 126 Een — J. A — * Clepne gele Affodille. YY a GEER EEEL Ef Water Afootllemet gele bloemen. In Latin / Aſpho- delus, minimus luteus, Acorifolius paluftris, hale d had B | g Maen b ãg ters haer hap: daer mede geel maecken. geere tfenijn vande RR ind Se Ps Osor Atthijs de Lobel. | er PD EPEN A TPN Vadella NA * Han onse * 45 ol ts inne — De woꝛtelis pꝛofijtelick ſegh ghelijck die vanden Aron er 1de * Speer wortel/te weeen a: ee, 5 * EN 4 Rs ears At ] a * —— * f R 4 6) AR 1 « Sd Get Ios pu eius. fap o Attila ghemenglt HD Î PUR vande brenen en⸗ usb Affoditle gh Arai dte crane a hef et veikberine Meede inghenomen / neemt zeer wond lick wech de pijne vande lener, Water Affo dille met * bloemen. { £, LDL —— Cort En Ars: EP) Ì & Devel hhb dot ok TEE —— —— enk SCEE cswortel De gelegen ze zeere * of oare vonk ra — 5 De bladers ſpruyten ai alber dane vann Gladio. Facfe Aor£ Ep Ne RN te n fleſkens / die je vanden Iacinthe ghelijck. Gele Lelie en In Latijn/ Ee lu⸗ Aboode arangee Lelie —— * Latün / Lirioſpho⸗ us, liliflorus delus s phœniceus. Dracur sanne —— matuercbien bier wel 5* dele de TE Affo⸗ — fand en iaeren binnen Veneg gien ghefien hebben Ch / ende Daer nae tot Ans werpen met de gele Affodille inde winckels van Bien Driefch ende Veeter van Coudenberghe ont tte benne ae anthes oft witte Affodille/ De sle van onderhal cus Jen de Bladers paft acnde wortel ouereynde ſtaende / die vandẽ —— gelijck. — — — ide toelcfe dragen Drpeoft vier eli bl Gemen! Die goude bleeck gel sn Bles Di Boarn —— baeufers: reerd ende lanckworpich faede Geel Letie oft Apovitte, — see ſommighe Roode wrange Helie — eiken ee 44 7 i 3 d „Ee plante heeft vo gelen ſiende, vergen be ek 4 Helana. tantra TaAst A Kelisfataher ef beeeder Dart D 5 te Affobditleofs boelie Hfranitterk, tor Pa CF. Def — BEK CC * Ee bitus Bo ts ESPL) el e / aende we rd —2* in opperſte groepen gheſt⸗ pe iten ghelij foot ot ale. ——— 6 et dat ze ie Den — is knobbeiachũch /l pich ghelij leyne gele Affodille 16 A al RR À s KE} * PS. & Led * —— B Ne RBA EN el Ê Ë, RE dake ete welcke fi gh | gh is houdende. J i Afph hodelus Heldt· aviu — witte bloemkks ban Mont⸗ Vsandins ene Aipodelten pelliers.Ornithogalum {pi lonſpell — ſium flore lacteo. —A NN ZZ | ie SAR EEn LAT 24 A … — — — En AET ae * — — Aij — SN \ —— 4 / * pj he 3 Er jn Lik —— F en — SEE | dAnherfalnsmike € Midi De te zn / enden — £ “a —— RAP ich ende minder dan den gheaerden velt gemeden op Pan gra mari — de Mt PE] — 222 — ongbelij peelminder ier gelijck My Door ng be Lobel. 28 Belijc men ſien mach tot Liere inde houwe in Deere ai Derdelf u roan sind we Marie de Biimen huyſvr — van Heer — Sche Wy hebben begonnen acnden Gladiolus ende bergBelijcfe planten: ad * wy voe⸗ ghen d' rosen — Sachen byde bolachtighe planten / aldercerft beginn aenden Ja⸗ cinth vande Poet gh hí fatfoen tuſſchen de Bies, —— Gladiolos — De welck (hadden will Re foorten van vn fielen eñ PJ / jie X 4 X beter r ghe⸗ ijck gheweeſt waeren/ der lcken deſe foo 3 ghelujc jck is van bloemen, — —— rens eſden M hlan se hallen 1 det zvon cer, bben —* se R$ A EE EPA 5 ighe lijd — — wy haer hier by ghevoegt: ſtig ſchijnt Diet gheſpeelt te hebben ine PauforEsutsn Pr) Ca CC. ff niht Sz’ ey r Sr Pr / Gai Me * PA d & —* pd _ er, Dd —S — Jacinthe bande Poeten. —8 Jacinthe ban Dioſcorides. Duvtlſche Nad Aacinthe. ed —* arie Orientale Jatinthe. Anderen Orientalen. Jacinthe bande Poeten. C— 5. ‘ Let tn we ſumeren dat aile geet. foone bleren vande ouders aon: zijn kee Dti, fr comen / ende inde cranffens £ doo a dat foo v 18 ſch fe hf, ë ak 3 Vi ola a quafi Hyola 4 ghe ccreqë Bebbensended ock toegheſch gheweeſt den OA de peeriche —— J— hi Dd V lette verwe / als —— by die van Theocritus, ‚ende bj ghelijcke redenen te pleſumeren —* dat Dic p vari Diofcorides oock alſoo ghenoe cht h RE a 8 Ee EEEN EE End dn JJ * — € „Se 7 he he hd TE 4 ende hedendf: Jer t[ added * ed * BET ADEL, Jacinthe met Liſch· bloemen van Theocritus ende Po Enten be Blaeu⸗ Hibiet ris bulboſa Th iti &P Hescsrkas AES , 5 Use Dit eruydt hebben wy — engelen Jacinthe / oft Jacinthe met de bloemet vá X Ireos / —— van Theocritus ende andere Voeten: Erde is Ehahelfche Iris bulbofs de er Herbariſten van Nes borgen: — in —— — Flour be luce/Dat1s tc je Fraohen, — bloemen / ende ouermidts Landt. de a Entiet dat ch — Aachen van — * RE eg ginder eos | tighe Sreos Daer — — —* — Daer voor ee men: gh ee volgh aerde gheſtort ad hadde, de, oncfanghen hadde met een zeer —— er versoe De gantfche —* Der Sclien / hebben van de roode Lelie — van Diofcorides, M _Martagon nu ter tijde van de € Derbariften cnde AAchimiften gheheeten F verwich moeſte weſen: mids datter — fat: Si non Purputeus color En * pe — cinthis datis: : Waer datde purperverwich en hadden —— ſ ſe d ſy ſil at w 9— Glen —— datd verwe van De Poeüiſche H per is/ende niet roodt a te dé * zg ven nn OMERENDT ED EE en pu ed Me blijckelick genoec beivo peen peertje coleur van Oftreum Tirium, eñ B j purpura — — * ch b ek ze — tel bloed kb ee 7 fap CRE aart ct „Ae l0D Ber JEE DIE Dick wils de rige nde DiDdelande peerfh-rn wdd — Det VO voedt / is kennelick ghenoech dat het ghemeynlick A vn LOG ek pe ieden A© af". LI Lj E, PI Pd 130 — *8 PA} Jacinthe med —* —* Theocritus en de: Hoet, eten hin Hy acin thus fore lido —5 — & Poëta- rum, in Anglia proueniens, PN / 4 —* ne ae er df inn ddie | —* Zatijn / Hi fr i bulboa ner, fore vario chan ij. * Spaen / Lirio Illyric Boor Matthijs de Lobel. zzt Spaenſche Jacinthe vande Poeten. inche die ons de co iſtigh tuere is geuende woede houelen van Valedo⸗ C ft! — J ijck/ vander — ende — gotewijs eñ op den auerechte — ijde dee — ẽ flex vi ghe groep omijdts oo d by ghebeurt de/b —— cruydt / met et ang flashen Olba lade indemidden geel, ſtaen ſtrepen hebb Efaedi is wat meerder Ned Dat vanden ete „maer de Hulſe d di ſe Deſe met veel meer ander — en heeft niet alleene ín fijnen” bof —— * ſchickte ende vervar en Apotefer an Antwerpen Willem Drieſch/ die 2 eh en beeft ë — —* Te ee 4 7 et * DV dp — pl én 13. Em CL 1 — Dat De bloeme coeler is, ft hoogh — bleecker van verwer oock is De wortel corter ende langher. Gele apen pen Fn Matin, Hyacinthus —— luteus Lûfiearicuss: Iris bulbofaluteo fore Cluſij —— In Spaenſch / Reilla B Pi DK Me Baie P Pd Ls Aa Kion ris fsc BRE er Ee Art Á — * —— En VEL OOCE FOOR met cleynder eñ ee tjd somde Le, ./ / er VREE gelen Poctben Zach Che fGustfeat datk vá felf: î — — = ven bolleken val er fee ee vimiere Sagus bonen Lif bone / de wel kamenae —— © eet * dee A KhleerBer klaA GENRE — 132 A— Yaa € NASH Ai Sia it Ooa 4 ai « 3 pan alleriep 4 Li V BEDDEN, Bee Jacntenar nde — Gele Jacinthe bäde Poetẽ met ſaedt. Iacinthus Poë- Tacinthus Poëcar vir dieg tarum luteus femine in filiquis prægnans. — — e * —8* 1 J Jacinthe bande Poeten miet breede bladers In Latin / por Eu nie TaRte re or 5 Prio hntlsn Letse Gif se ee pag ris ) ende is llen Ha * — Nas =-Lirioefpad RER WERT re 7——— ende vandan ded î pn Pl rr. ppt or ifs 1 —— 99 eren "a JI Ed en bs ad — EA * addo eta Door Matthijs De Lobel, 777 133 ande Potten met breede bladers, jp Latijn/ — — ——— slatifolius, ende ig iris bul Sp aenſchen Poetiſchen Jactinth· met bobbelgelijck … —— —— aban ins us, In — — pdbe bollekens rende is Get Silynrichium ve Pozteguepe/ /Lirio efpac go bã Cordus — Clafi ús. In Larijn/Hyacinchus de ſe bä Poëticus H ticu Metodi die niet * RISE to bulbo. ae Dpaentcb/Nofelha. pich huyſ ken / ghelijck viriel Be ef aant CE, ne de — heetenſe Nofelha, foo veel te fegahen als een ——— /waerom tte metres — Den foude moghen van pemande gheſtelt worden onder de etelicke bollekens. Inde — Zaiet oef Pp ende ce plen/in Ned 8 eeſtheydt van CG A SER es A Aak, * Je EET lufius.die E Aahes feghen ontrent Sif — wert 6 Li „ LL Á Tere Jer, - — cieyn Noflha. — Er Clufio. In — Lirio GN 5 fand NEO ME ett te * eN re Reis kan bate cleynder ende minderies gheen oft zeer erſcheydts heefter fer oen gevend Die. edel — Jan ro gee — iden wel voorſi ien is / wy die ie gheſien heb hebb * — CI gef faaks a * hd ! hdd Ad Clufus verclaert mé —— nde inwoond die — r Me ende cri myinghen des buycks / maer de ghene die vand omen Recrean J—— did LA Kd hdd Add ä Anobbelachtith Ireds bande aederlanders gheheeten * — De ſelſde / die van onge Habariſten hedenſ daegho Knobberachûch Sreoe obehecten woch / — — GE Ad: bres dà Meraf aha Ona Ma a 4 aac 134 *0 nd And * 4 ——— Ireos bande — gebrek, In Aat Clepn Noſelha. In Grietks / Siſynrichiõ Theophrafti Cluſio. Fu Spaenſch /Lirio ende Macuc —— tuberoſa Belgarũ, eff is / als Vlyſ Aldr roandus maepnt / D' eere Lonchitis bàn eins et en 1 rechtẽ —— gheheeten. Diforides ende — Gladiolus ben Languedoc. — of Smendes beeft de name creghen nae de figucre van fijn bla bladers / de welcke al iſt datſe bycants veel planten hebben / ghelijck den Ireos WBandetupf-erupdt / Aco⸗ as ende ſommighe bollen / oock ſommighe viſſchen / — — deſe voor alle ander — is datſe meeft ſpitſch is —— gheſtreept dien eff —— — —— — macr eenen recht dt / cla ders waere bellis ienie. ——— sien fas 4 ME er cn cn rd zn dea Mesch Stihl —— Door Matthijs de Lobel, Gladiolus vã — An Sriecks/ /Xiphion „In La⸗ cin / Gladiolus Narbonenfis. In Baochaupttch/ Gladiolus ee Italien. „Gladiola —— binis chwertel. Jin Franchois / Clais. um ordinibus cin —F ———, — — — — — — e— — reen 9— 9 — Nd 8 bl dd EK bas (Talar CC de angu — ende altem emets ouer son! hi ijden, gee die van Jialien De —— zijn ende gon purperverwe / hebbende ende ſeuen bladerkens die vanden Selien oft wit veldt Ayjuyn gelijct { maer min ommegeflagen oft van cen gheſcheyden. Zſaedt: inde ronde blaeſ kens i is vande e grootte vã Rakette / De tels hebben dobbel bollekens € wor⸗ ſte meerder in 6 Als: De Lerite ghepaffeert is ende da zheen bloemen Benter foo verbreytſe h Eens ghelijck de witten veldt in. 2 bollefens zijn —— bie becleedt worden met eeri jn (4 E ï ‘ hdd ZEE) ende feher / ende 09 ld gocbt tegen de harte hefilen ef lieren dat geen eruybcn 4 * rigid id ben bonden is et —— groepet zeer oua⸗ ploeDich inde ackers ende ſaeyl den van < je ) lers / waerom dat vande wiedt⸗ 3 4 ⸗ 1 Lj En : _ teammase Gladiolus. Gis Ai rf Rene TI * hy w dee * Ld Ld Ml (5 À emi Enmabervan blades arnaet/gelij Dit iaer no 2 fien hebben indẽ wei vergjerden eñ biſtigt — van Mijn· Heer Yan Hoboken — inde * ende Greff deſer ſ an 2 wter maten mes Diofcorides. Gladiolus mee kah doornen ende ſplinters ween lichaem & 0, ld ſeifde met meel van Loliú ij Drefpeetonichroacer abemengt/ doet deg dein, — Den pe ergaen | diem n Oufvaenighe ſaluen te werd ghenomen / verweet tot oncuyſe dt / matt eght dat d'on⸗ bericonvmbaer mac, | me eee — | z Den 335 afrit. A Es BOR | ra raa, GP OMS FN Jp 136 gerund Î poen, Men abeeft oock d'opperft ( er in band, zeer profile ban de de be heydt vande finderen. a bee | en À ei | en | RES rde ende —— geit > Srl. Me aa te.6 Caf. £ 8 J 1 [8 6 —— — Jh — — oncen A yl (efders A twee croefen azijn / voſſen y / tfamen al el eden EN ne, 3 as A 4 EN B afk stalt pr en or EEE A he bold | bed — hé) J Je rp ot hdd op ghelent ghy ſult v verwonderen vanden effect. bbh ſte deel ande van Glad Jus drooghe ende gheſtooten zijnde, ende in ghelijcke lichaam pet abeapoffumeert is / oft d u ghetreden heeft op beenders we fer jn ighe 1 ein in deed bl fe d ate be ab D gf | @. rj 4 + Á v fo ſult ghy ghedroogde ſchorſſe pulueriſeren⸗ ef: era eſe vaN Iv ECHEN fc Eb Nuke elf, hdd efen wijns / J hdd hd Idee) nend pk (€ shy wond fien. Zeshen de pine; vande milte Men ſal nenten Dat cruydt van Gladiolas dat et rijpe is/ de ce ghedroog gh pulue sijnde zeer cleyne, ſal met cleynen wijn ghemengtwerden eũ es de Colica ende — —* been befien van Gladiolusende gheeft die mee / Li EE 3 hed Fe di id Durch 3 i Lelieb kt M * men. An Matt, Hyacinthus Germanicus Lilo. ru eden ban Back / de Satyrium Erythroneum ,‚o trifolium ban Dodonzus , ende Hyacinthus bio Witachtighe ſpaede getart pacte lius ban Theophraftus,want be mintte foozte bä dez Hyacinthus Germanicus fte — fen Geeft meeftendeel maer twee bladers / met blaen bicans, — der foot te. In G t 1 —* In Engels / Our —— 5 Door Matthijs de Lobel. 137 Be bert Gladiolus eñ Jacinthe vande Poetenmoet ghefent worden Die ſchoone gheſterrede eñ wormachtighe wortel Die in Duytſchlandt zeere bekent is / de welcke van ſommighe zeer gheleerde amean met Fuchius heeft ghehouden gheweeſt voor Den Jacint vande Poeten omt de hemelſ⸗ blau verwe vande clepne bloemkens / ende ghedeylt met bladerkens ghelijck De Lelie oft eer Den Ap phodille: nochtans de onfen is veel ſchoonder om fien, hebbende de gratie vande Liſchbloeme / enz de gact defe zeer weet te bonen in aerdicheydt ende groodtheydt. Vooꝛts DE reſte van fatſoen wan deſe comt veel Beter ouer een metten Jacinth van Dioſcorides, dan vande Poeten / want wan grootte zijn ſy bycants ghelijck. Maer ſijnen bol is wit/ ende de bloemen purper-blaen ben ſterrekens vanden Aſphodille oft veldt Ayjuyn ghelijck ‚Sp groeyet inde hooghe ghebergh⸗ BRIE VIG GOED EN? | bdlonsidrlid B Sami dal LO ë £ —— nen ende haghen. Witachtighe ſpaede gheſterrede Bpacintbe. * PE Ê asf fan au hf paeder dan d fender end Í deren. De bloeme is witachuch zeer fchoon om aenfien . Wy hebben die Dier te lande ghecreghen tt gheberchte van Bifcapen/ende is my we Doorn ouergheſonden tot een ghifte van Jan Moton. — hed Dd Ad | erbariſten Sterrekens Fu Jatijn / Hyacinthus bifolius Theophraſti. Diverfchepdt bande Sterrewiſe Jacinth / ghe⸗ — Daer is een ſooete wan deſe bie cleynder is E — id fe B NE d mieeſtendeel maer een blacu ſterrewijſe bloem: cieynder / dan de voorſeyde. AE Ie afl PN rijen vele €, ET Klao ae Tal Def heer ſelde ende ouerſchoone Lelte hyaeinthe is woe heberehte van Bifcand ater tcrpr aan Jan Moton ghebꝛacht / d * —— lach cb lef — —— De woꝛlele ís clifterachtich gh lijcf Die van de Lelie n y g ghelen oft Lelien van Caluarien. De bladeren zijn die itte Leli tſaemen / tuſſe 4 A.C tn PT ars wara en Ês. (aaf 3 * — 2 J dien violet blaw bl de gheſterrede Hyacinthe hebbend — Ee É — ———— 138 Belthꝛijuinghe ban allelen 3 inthen ende hj derſch vde en ———— an Te Hels ne In — — Lilifo- weu/bladeren ende raedt. In zac Lilacs En liu s for idus Mur cant hus, s cũ radice;foliis & femine. Spaede oft Berftiche Jacinthe. De mini deſe ſe wy afd ft 5 pen | afefonden aen Wilhem Driek ende ie — — oft fpacde Sande — Bandt hebt en wy be flfoe vee gheſin cot Parjoren De tot Aigues-mortes in Sangued — tighe plaetſen / de welcke in vanden Def ende niet inde Sente haer bloemfens gheeft pd de — noch fleſchachtige bloem⸗ Eens, die vanden clepnen — — benk sl TS RS Groote ſpaede oft Herktſche 7 acinthe. Inde — houen aende venſteren van Nederlandt woꝛdt bewaert deſe — / biede be voorgaende aber ende — 5 — van ſtele. Engellchen afte Qederlandttchen Jatin th. * hdd kn nn dn: pe TPE tE — Poor Matthijs de Lobel. Spaede oft EE rt In Latin / Aut cinthus Autumpalis ma 139 Groote [paede oft Berktſche Jaci Bt, fd Latün / Hyaci mas In Kaart neff del —— van een ſtaende Tfaede comt voorts in een groen blaef ken / ſwert / ee van alle ander in ARID, 1 JJ GBeiecktche Orientale Jacinthe. Wp hebben aldereerft binnen Padua gheſien inden iaere 1 62, ghen defe twee ayjunachtiahe bollen tſamen metde bollen Moly { ende gheſchoncken ghecre⸗ vanden ) van Homerus ‚ vanden eer gheleerden ende ——— Doctoor — k zeere gh vaeren / Den doo ——— bl —— vant d'eene ís grouer en de bloeme / de we aͤcke zijn ghe⸗ del vande file tot bouen: toc bemande, Gen fer ovale an ef — —* 10* la d hid Engelſchen J h / maer niet vod op een / dmid⸗ ii Die vande Indiaenen Zumbul ach * Ende (agt terſtondi zijn bocten fien, ei hee bladers: — ———— tn b eden meer gh been cliſter af/ tele ghepleck — 3*— de S Sper eñ gedzaepde * ls M. Joꝛis — wrm 8o, Deine deereJ be DD — fan Hoboken & reffier — E groot IFII. hy pm Saca ven tgn, is alleene mek / nae dat had elcke 6/ ende van bladers 5* 4 — — — OP — ouer lan⸗ welcke hy go Beſcherijuinghe var allelen Jatinthen ende haer ondertchenden Engellchen ofte Qederlandtſchen Jacinth. Fn Latijn Witten Kederlandtſehen oft Engel ci i l de is Jacinth. 8/ ſchen yacinthus Anglicus & Belgicus, ende is Hyacinthus non ſcriptus Dodonæi. OON an AGS £ F ASU „ni — CLAääOZ— ð — — AN 7 W id id; 9 9 —* ⸗ ks * 14 , CA j — 8V 6: DD Hel D 9 8 — : | IN Î 4 A ( J — | — s Onétalis Grzcus, > Purper-root Orienrale Gpacinthe. Ee 3 7 A | Led \ SN Î 5 — —S EE * Ra N Ue s els odt Erelid de a — — U BEER EE 2 — - J Ee REENER se a SS wien Kn voorbnenghen —* —— macine met beel bloemen op rye. ds Latín/ as Orientalis aiot polyanthos EE Jacintht h * we bs Doo? Matthijs de Lobel. 141 2 ff ft. LL * —* — —— rát fr à wt # 1 E * Pe eed 5 £f EO De ke is bleecker € ſpaede / hoogh ſder / blaeu / ende luſtich. 5 ende bleecken ſetten zeer af af met liters, D'and de de ſommighe hebben ruy ſommighe wit / die ſchoone bf tanneyt oft purper Witte Grieckſche Orientale Bpatintbe . In Aatijn/ Hyacinthus Orientalis al- buss ja A tt R 1 Di Me Kf nffa af. A22 rr Jc hfakans ts Pean AAS sijn ende blaen / wet — buſkens erk De te Joannes — tot Joris vande Rye te Tweederhand witte — Orientale. fie ghelijck er Mechelen, id a Wend 5 Yaa 142 Pr fd akin Esk Winterſchen witten Orientalen wrr In Latún/ Hyacinthus Bruma Orientalis albus, * ond 4. Pr. pq * J gecroõde Jacinth bã Dirks InSGriecke) — Hyacint hos. In Lat atún / Hyacinthus — eos kn Aerin In ‘SrärhaisVaccer. In Bp flores; ende is DS deiie is, ende Hyacinthus maior ‘vande * Syluefter Hyacinthus van Cordus. a Gemma / aerdichlick ghecon⸗ „oat mente —— { f tf Pine GR ——— REE Ld Ld bt ô — cken {ox ! hae, hdd 15 hit PA | JE 2 J A, Dt onder fivert ghemengt: Maer dit gheſehiedt eeſtendecis taire mſel hadde F F VES Ard bt «he nge | Jet e”  RUNE nd da otd dh E 8 be AS VuV— 1 7— vid trier KE JVBer Vevdh ke Öroote ghecroonde Jatinth ban Dioſcorides. Do wel dat dert op? * Jeinth zeer quacdt om Eennen is / nochtans ghemerckt bat Dioſco. pb ghebogh vol purper foo hebben wy —* ade 3— hel d gaende gh rn poer 5 nh van Diofcorides albernaeft comt / nac gheſtelt (€ ende befchreuen heben, Pe ED, én Nn in 4 Calas É PA PI enomẽd EN * perd — — Lan Sn —& * ſe ⸗ — — de groëte Sa az rinth comt ouervloedich ghenoech voorts in It alien, Sangucdoe! Pronence zr dje, van 3 PJ ij Pi EN B N A 4 1 rid vOC HW * beeb Der dan die vande Bal itorius ommegheſ lagh der aerden meteen effen vonde * htighe g midi: / die vande middeltotb — beel d s met veel bloemkens arewijs by een ghe gt/l pich ende purp aen zeerc — ts comende / Die vande Lavender é Là bloemen die De ef doen di ende nedermaerts Moree van verwen ‘purperblaar, met cen fieflicke roodiheydt ghemengt. gh N fi seen) lae ſe /ble Ep purper, waer door dat ſomm abe bl 4 gh (eerde eñ 8 ï Mroncpelliers s megen Datel was de Bulbina vã Plinius Balbina Pii oft Bulbus efcul „ende ander da an Pancratium : want ſy meynden dat dg efulencas, —— Db vere * ofcorides. Es wortel vanden 3 ntb | ijn ghemengt ende opgheleydt / men ſegt Cracht * * baert laet voortcomen,” Er flopt de camerganck ken / ende is goedt tegen de beten vande fenijniahe fpinnen. — | Tſaet is noch ende ſterckelick De ende goedt inde Theriaca gheda eñ met wijn LI c ! ed 7 hé * 2 —W var/ 950 | ghedroncken gheneſet de geelſucht. Witten en ben — helück. | iden in ſommighe houen van Neder⸗ | emg Pleven a maer mei witte bloemen v van binn aeyke * — 3 hid Ad hidde dd à — nd Jacinth. De e Jacinth linde CE a es 6 «s * | — dan inde houen. Ide Sente f er deſe plante Def anche he ee tamen o Pr] — — ee eek J pens wiens, Deef Ahin a ser il — rader waan De fte —— olct * — * Bari —— gghen / als fleſehkens gez —S heeftſe onder halue palme — — ges — nvan die van nyca Eat de bloemen is bate er — geheel — Abt zend wielet druytken. tes ve Foonderlicher ende plapfanter oan verwen dan de voorfeyber fijn blad 4 grouer Sijn ghelijck. Tſaedtis inſghelijcks fwere — — in has —* — | Dipcadi rid —— ge — Di⸗ Kiko tor de , en — EN E breediſt loeter ende bot. RE 74 Jet 1 cf purper, — laders Bt wien — groen, we — de 144 Belſchrijuingh ler rn me — Jacinth. * Latijn / md ' us Botryoides vulgaris Left is F acin thus S Neo Witte —— —— Rt: benik EE rte DEET —— acinchus comoſus albus zus guu us Tragi. Hyacinthus Bottydides LE Barreletz vande Prouencialen, — — ze PPP DSI — Stadt Cha leedantenm Sr Telen EM Uipcadi 14 Neel ks 3 — Erie FA — men rn PN — . anr, Pe | * í, rv 40 — add N hé} Î Ld) * RO £, * 1 6 * Cafaf. 5 as fhaf $ dd — — bf J 22 * OE hdd mhd 4 hartachtighe, hous 5 Cr 3 { PRA Ef —— G € en a JJ 7 A hdd 4 4 Lb F € * 1 € — abebrofen EN Gak RAM ii Kabas he, J Ef | en Heere Ns Bn Dr 1 c, R & * — 1 — 2 — Î he} ede er / ten —* Lende aſchgraei / de welcke alle lieflicken vende p 2 bed 8 Li J heeft afs fp wijd topen is, earn MATT — * ⸗ ER drol TAS War * * * Y Es tea tfwam - t - Pé, Gs nafs KA. ES Cerf Patris 6 haf a dept fen noch in De Dicke ende maen — — bladeren / de welefe —— een⸗ en purperverwich zijn / abelijdt oock de —ã— vijf / Art duymen hooghe / beft fe cants elt af tot bet opperf g ghelij leyne flets) EN a Ka £ & dek — * meer Br hd hdd hd « OTTER — 7 te ee 7 Ee * nn wtb Bombycinus. ffe den omer bier binn boren en de wonderlijcke zue vanden gheleerd Dodonzus beſcheeuen / die geſch DoorMatthijs de Lobel, > — In tatijn/Tipcadi albis Aoridis. Elact blaeu · Violetten dzuykten ·Dipcadi met witte bloemẽ. 4 — ENE, NR mn Gel Dipcadi Chalcedonicũ & Italorum’, Mufcari gheheeten om dat zijn bloeme rieckt gheljck Muſcus.· Bulbus vomito⸗ ius Marth. & Muteari C. Clufijgseer «otor ven — — J —s— —— 3 A6 Zw f Ne CR 3 | É — 0 8 VV el ESS — — PEET (TESS EOV rm 1 l d ! IE A Ei OE H (4 5 A17 ERI geet ER ci 4E 4 . dd — ——— 9— 8 6: P/ \ { qidesuer aided Mans EJ et VERE BRAMEN 703: PRIN: M A isle ld ri f/ ON Î / NU | / \ D SL vis 3 Vd: F — — ESA A — — — ——— ni V ed — —& — PTT — 394 — ETE * Pe * Naer Ik & —* NK 7 — * en ee OON er * 9 * * dd Y. et phorus, berfievde figuere, 146 Wanden Eriophorus oft Bulbus Bombycinus N EN Ne 9 En ude, De hr St, X Are —5 IP SS —— Ed BE YUN 4 — Sr NS Ee U IN it — —B— — — md — — SST — ESSEN: SSS ETEN — J SNN —— SSR DD SDR SE SSS EES SSDS — SE — — $ — $ 5 J 8 8 4, 4, SS GS Antonius Cortu- : —— — 147 —VV a Te Ps PE w Ef Naas Aalto warrataugo add degen sn 2 ohoh ved, 5 CC di di ö DN PD fi r p gh D — var dekt De a À fa le Lp * * 4 68 VO « En Af fi z6 ganrnare Je Î Jg 7 —* Nd * ——— 6 rj GC; dies u Squille —— for 38— op 144 ſtele idd ! 2 De pd * ſt bl velcke fe dat bouen int —— is ge⸗ fe á, ed Ex £ hic cen —— —— 7 4 zr CA * Le 8* i gro — * £ ——— allenc⸗ id: et if Gend ETE WE : 6 fie lidnr aen 7 * 4 mere be 3 —* vande — of Heriſche Sacincher fi d ende fp zijn met hen eley blacu, afde puntkens int eerſte purper zijn — — hebb k : aan 16E * 969 EF SEEC sarto eh ft PE IE > (fat n heahint heel ek ton a Te TEN St Deef —— DP beghint eter — — l rr 1e wd —— Theophraftus heeft vanden Eriophorus gheſch 7 boeck ende 13. cap. vande Planten / Dat hy g d t d £ ad —— free | ks (Ee Adike rra ig ende ander cleeders ghemaeckt worden. De Bloeme van Tigris Tigridis flos‚an D li ſp Veel ſelder ie is de ne woede Bloente van Ti- gris ghenoemt / Die wy bekennen not gefien te heb⸗ en, De guere van dien zeernet met haer coleu⸗ ten ghemaeckt heeft tot goeder ghedenckeniſſ ons wt vriendtſchap ghemeyne ghemaeckt die zeer edel Heere loannes de Brancion,de welcke beeft ade Cos comende toe de fivertachtighe bol vande li: de bloeme is geel) met zeer weet cleyne bꝛuynroode tip⸗ tine arten Aanotten, — AAR beds F ne sns * | Ee ngben Bes Dezijn beranderi ens — — Bulbus vontitorius ig? * — HNarcitle⸗ —— jgjeel Aeue oareitte — Ditte Pa wke ee —— | Srafachtigbe aarcide van Plin BEE On iden Turcks T dedbemnen — — + 6 urcks Tulipan, Oft geen helie- Barcine. dE ei } I eme ban Tolpe. or —33 it fe bewaar desi: in —— Salfftaen. 148 Í Belchrijuinghe ban allerlen Narciſſen ôfte Spaenche anetten / Saffraen. Yr 4 fs H ers 1 ik oc | * —J ay! ols Calch: J Ì ende witt baden bande ‘gbemepne eman, — d it Colchicum van Bongerie, Ge hicum ban Bik en ende Alerandzien. Clepn Colchicum. se levn ze eel Colchicum. Calc cum 1 Vergili les-Lili atis ende Rpidhfolium ghebeeten: oft _relfoe: is/d’ — van lira nie ende Apote ken a É * — eel belt-Apiupn/Bulbus vomitorids pi deine oe Bulbi * etelick zijn. Aniu —— íupn. Squille —— Azonzenas ban Indien. Franſche Eſcalotten. Apiupn van Aſcalon. Atcalonicis. e Wilde Parepe, Scorodoprafon tweederhande. —— — aklnidt. Clenn wildt Loock tw Loock van Montpe * —* — oft nen * * kern xr Kr Ea RK. 4 ee Moly ban Homeru Moly met de lades banden Narciſſe. Moly van in corides. Moly. — fon wi ; Marchagon Chalcedonicum, - a 5 g br Wilde Lelie oft Hemerocallis. g A8 Sultan Sambac. ——— C — Lel — Menbloemkens. eN Corone — — Satyrio — Eden ban Dpzien. Ei (Bondtfcullekens ende bineetebe toasten)” A opeen irl et od Ü deeg; Serapiadis bierberban Orchides wan. eon nftewelrieckende — ——— — HEBDE tn AES Diuerlrhe loorten ban Palma Chriſti. en ke maerden Medicon Cornelius Gemma. — Jenetten. 33— —— liaentch ende Sopaenten/ Narciſſo. —— ene ps Bethan bef bene, — ——— taten ck de ghetijc de Poeten vt — maer vande cracht van te doen. —— in wnd Narcofin —— Door Matthijs de Robel. Mitt — nt 4 ** — „Hij EUT F te al SP ENE B id 0 : vG 6 WIDE ciuon 7 ant dn BEAP ortie orserrrnold 9Ore Het —* waarden: nat LBi Taa nnen ven - ze * den 4 kn J ODe Nareiſſe wap — — roodt / gele / wiens cranſken vande men fien mach / rondtomme met witte bladers beſet / ghelijck Ouidiuszeer fraeye is ſcheijut⸗ de / ende is de terme van Done deweleke in S Spꝛockelle Meertecnde Aprilis vers 4 ancfs che rad tin de bemden n DMontpelliers ende Pꝛouen⸗ tien. W Ant beef mel +. | —* Ee, rv „N. ef fien rinck hebben — é flac cucfe af lg pet —— — de welde her fracn faef fen da — ẽ aldere En — ofer oer oa éfte et in velachtighe ns dien rs rn sd Oe nde dande Parse Squite: Inde ho apel [ien clie de —* — badend —— — —— mden ghe— — den daermen — er te wett eer oe divan — enen Semen AGU ore Ghemepne zeer witte / ſpaede bloepende Narciſſe bloemen. go re verd ban allerlen senen oft tSpaenlthe Janetten / Gher BEEZ * Ap En rs ie fe RE ree gele tara —— Se — 14 bats en ? 2* * 8 ef 6 ns AGO ede “s Neekcnst 6 te J Lif il hl EN * Pra fe, ‚ ghemevntick gheſch ſoo dat dickmael nen dat D dobbel zijn De ——— van deſe zijn meer bende t-groen ban ke voorſeyde. X — ———— aart. NELLE ir IS Dan de ghe p elcken ſtele ded drgghende. De cleynſte E Vian d'andere : de bla⸗ deren ende bloemen zijn veel cleynder ende engher meyne / oock niet meer dan cen bloeme op ** — — — — — * De neerſticheydt der — hebbers van onſen —— heeft vercreghen wiet foorten n M van Narciſſen int midden geel / de welcke ſy noemen * De Nareiſſe die int landt is io-l Sja wel ouer Dertich iaeren / is in bollekens ende bladeren agheliick den ghemeynen zeer witte ci fie: m sarmrs de € re Ane 7% FDN —* Kk AT —— sers zoal sa AR ofssel Af eed en hdd 6 — ampere enn — — * Cl taat. ES IR AB d boorſeyde — ⸗ weten van —— Selle neuue, Latescû. andere plaetſen inde felfde contrepen gelegt; de web⸗ ke meeſtendeel heeft aen een ſteelkẽ eine (wac leg van cen ftacnde bloemen / die niet fo wilen leeck gelen inck inde middel:de bolis ghelijk _ Bijn als de voorgaende fneeu-wit Narciſſe met hae ende van buyten ſwert / ende heeft bier ba bladers 6 worden/zijn de bloemen 1 heen ——— daer vande bloemen — Md | heet id nad | ZIT p Y Zath Eb ân af Don bande Prouencialen. Deſe tweede hebben wa ín Qe⸗ derlandt ghefonden wt Languedoc int iaer 1 56 1. * x 4 te Ml Pr AT 50 Dooꝛ Matthijs De Lobel: 7 witte droeue Narciſſe met eenen gelen crants int midden. D'eertte, dioluteus. An Spaenſch/ Lirio. Tweede. De Herbariſten van Ne derlandt met onſen Cluſius — he * be Narciſſe van de ‘vredes Beeft breede bladers ende veel zeer luſtighe bloemen di À Ke * ie inde middel een gelen eranſ⸗ de Difa gheſonden / fonmiape feaghen datfewe Eonffandinopte come ghelijckerrwijs 5 hels volghende. d us: In ENE EES kafe 5 5 A EP dae bratlele or MEEL. ns Deer Philips van Deurnaghe Heer van Vꝛoylandt / heeft Def voor/edene iaeren ghe⸗ i/d vin tenen inde Paraffonder vee befenber plancen: De lufticheydewan de bloemen hoechelick is om fien: A Den Hoen we debbel zijn: welck zeer ſeldtſaem eñ ghe⸗ geel int middel/ ſoo RW — a ba ee BOEIEN de voorſeyde Narciſſen 3 ru Diga to siiree / tid. DALEN K Shebeel witte Marcitle, pe De Mareitts Betje Re ne er ji * — Den voorgaenden gheheel gfelijk. — € hebben / maer vanderefteis fp —— * tife Die de flijf: beyde de poorten vindemt ige zee ‚ Kacrle de PEfclufe, die den bol he 5 ghen van Portugael ende Granaden / ende verſchilt datſe min bloemen heeft; ende tblat witachti ende wegen van IPederlandt door erfichepde van DN. î fimeuwienden gpefonoen, | Bs Dire EEP RNR EEL WA Naad, 8 HAP, Bean J 152 Deij 5 — EEV al 25 Neieinte inde middel geel / van Pite we Italien gy e⸗ vbꝛocht In n Latijn / Narciſſus — Narciſſe met enen gelen dobbelen erants int middel, Piſanus Italiæ delatus. 4 ⁊ ll mn F — —— — oute pari van Contantinople. — Deſe is dooꝛ de neerſticheydt vande naccomer⸗ ons Befent gheworden / vanden ouders ende „Diofcorides niet — de welcke gheſonden zijnde we Conſtantinoplen vanden edelen Rid der beha Ki mee van Eekenbecken wt Blaenderen zeer gheleert edelman / ende Ambaſ⸗ per en real — der Turck € —— wordt in grooter weerden — nho grooten lief hebber vand — sjaal de blad Die lieffie ſneeu· wit ende zeer fie om fien zijn, * ee: ei prij inde midden te maer heeft in ſtede van dien —— a, Desbenbechtans enige ap parentie heydt h daer ne) he Topdek — sedert vang hewronghen ende ormmead — keerde bla mand ROE ik — ſieter F met il nalle baders ——— ik ant ⸗ — — Deſe en verſchilt oock niet in ghed enen j oem — abe — aacht vande Nareiſe van Diofcorides, — ze met eenen c ik rin maer ghelijd een belle, vicrmacl meerder dan de gele roote € lener — —— zhefronſt nochtans niet o Datfedunder ende cleynder zijn. Fn Sprodelle ende Meerte zijn nf, tot Londen op, De warmoes — marckt met groote hoopen / ende ooc De bofehachtighe bemden van al Engellandee — | die Supdewaerts ligahen/als Canaucvoe/ afs —— any Matthijs be Kobi | Ee AN »bonië. Bout welen wachtte Parcitte vi — ma witte Barcitle , In Latijn) —— totus al⸗ us. In u— blanco albus polyanthos’; ®ft Chaleedonicus elegin= tior hlacior rarr, & multiplex at aats rak — groen die niet tdan op de hooghe — ende denn in Meye ende Wede⸗ maenduahelijchmen fien mach bonen of ghebergbten gaens Mijnden / ende Pyrenẽ / niet Í ſonder racht / die oock ſoo — — ffapen. —— geel Thtloolen. * — det Pe edere fen van luttel ond ſcheyd y / maer breder oan aber ende meerder Oma —5 Cals Kok opd Mdd, * RB — Lgbelijdk, ont vol en erborifen Var B ont woa) Kijficl ende Mouton , Somijdes is die veel depnder / met een ſtele —* een n ſpanne oft * voet — De Dine is alef de Naraſſe van deſen lande / maer —* 8 "de boeren ende ſchaepherders eten urgeert / gen finctende Cratht. —— ponder wf D boet boascten, hiänsek Pep EEN d ; La chſchen é ° ORDE Tos) — gie sip ata a 6 Heeft dunne bladerfer pe ebk EREN oaf fiene mene E van dien cen ijck gele deelen ——— — oi afin — — —D Beef maen grootte van een hafelnot. Aluarus Nonnius ip wd gheleerde onde E Antwerpen Vꝛouwe de fierſt vimen ng err se bijn RE Beſcheijuinghe ban allerlen Narciſſen oft Spaenſche Janetten / ten oft geel Tütlodlen / In Latin / Narciſ- fus cous lu luteus montanus Theop hrafti, In Booch- Spaenſch geel Tijtlaoten, Tooten: zn sranchols Coqueleurde In Bpaentch/ Campania, endeis der do-Narciflus bã Clu- fius, ende — * an Dodonæus, eũ Bul- bus’ — van Ane, ende niet Cotdia= minum alg Gaza heeft ouergheſet. BEN gen bollefen senen we der welcker potten wy de —— plante hebben nae d leuen beet contrefenten * — ar — * A DR — F gh LPE elemen pst abeoeffent / apelijcf ats de ink EEEN Nederlandi * ——— Doze eenen wandeler oft gm Gain goeder comende: Welcke bollefens í ; b fi gheen Doom. —— * Seouen de vooꝛſeyde cleyne N wir ft noch de voorgenoemde Mouton dope andere gheae · ET RENI ut Col PR Rs JT een | ef sE Az fat r nunaetins El * deed Lhee he 4 — bide hd Aare ei Bogor En in 5 —— — —— Pain IEI CA of". IJD, 4 AE aa Gai 4 — ee € — J | hehe ak” à EEn LET an A 2 * — Aares en Waak NT ar __n — le: 30 van ons — define — fonen voor flr is — een 15 Anderen allertleyntten ergen. gardtemer gels ſt b fh ſen Moutũ ehs al sn Latújn/ Narciflius montânus iunci montanus iuncifolius minimus alter fore lit folius minimus alter Hore luteo teo fimbriato Mutoni. Lanus riuiere van Montpelliers gheuonben hadden Tt mé abel purperbloemên / de welcke wp nochtans daer / ende in ander aengeleghen bemden / langhe ende dicwils te vergheefs gheſocht hebben / ende oock de neerſtighe — vande auyden/ ende ons meeſters gebeden Dat fp ons de e ſelfde ſouden willen wijfen. _ €lepn ghectoonbe bergpe- aareien Beel Tijtloofen met dobbel bloemen. A POS rr pi Xx 44 sn EES, SOVS /- PJA f ger 4 ri 156 PI Dy ge Janetten / 2 dd Bears on * * A rrievnue —— arie / ban ae — * * getroondt bergh · Hartiſſe In ide ge voorſende clepnite gele / maer wit. In Lat n / Nar montanus minimus coron ciſſus omnium minimus montanus —— Cracht bande Narciſſen. De wortel. panhe hed ard glscoct met ſpiſſe ofi dranck ingheno⸗ detinee Door Matthijs de Lobel, Geel Hartidle ban Afcikë, wiersen — hric. anus:an — — An Latijn / arciſſus luteus multiplici flore. mitorius? In Spaenlch/ — 157 In Ss vo- — ere zeer goedtteghen de colica/ende ben jef En motie daer af te maecken foo ſult ghy de gghen / eñ Daer mede de ſiecke ſtrijc⸗ ken:ghy Orle cracht. * droef A eff. 4 afte. $ — an Bulbus ek Bnn ld ee As — tenen 1 Barbier ende red, vande galeyen van Tree k — an Bona ft —— ble goed rend Laer van fatfoen was a biel de arjan * ende niet ſo ſlijma want ende aaide / — abeenfins verfchillende Je — Sari —— datfe ghevonden worde niet verte väde hauen van shine A Spaignien ghebrocht gheweeſt —— — — Clulius ſchꝛijft datſe van ſeife PRE ik 2As rreerta — set. Krtsfa Ken Cen Wasa rKT et Gele gade Marcille met —— Jonquilles. In Aatin/ arciflusiuncifolius{erotinus. De acte fpade Narci met -bladers verſchilt Leene at — 4 — EN be lemen k J et Diofcorides. De Bulbusdien fp vomitorius * heeft veel í ier ende längber bre 158 Beſchriſuinghe van allerley O artiſſen of Sparnſche Janetten / Junquilles met ronde ende breede bloemen op be feban encket Goolkens. In latijn/luncifolius dan Bulbus eſculentus, dat is Bulbus nut om fe flore rotunda circinitatis rofeo, eten; maer eenderghelijcke wortel; met cen ſwerte ſcho je Neh 8 af gbefsen cnde ghedroncken —* de —* fen vande blaſe / ende doet brꝛaecken. Galenus. De ſelfde is veel heeter van natue⸗ re dan Bulbus eſculentus. Geleſpade Narciſſe met bieſe bladers. nes Narciffus Iuncifolius{ferotinus In hof * be ame Bouwe Vꝛouwe Ma⸗ n Dy Aluaro Noûez boot — aber lachte van Narciſſe met biee fe-bladers / al heel ghelijck de ſpaede Narciſſe met biefe-bladers / maer De bloeme is ronder ende bꝛeede — — Jonauile. Mijn⸗ Peer San en Greffier vã Ant werpen / aar Branst ende wy / hebben — cen andere ſoorie van Jonquille de den bol ende bladeren beeft noch eens foo groot als alle de voorfende, Sijnen ſtami is wel twee cubitus boogbe / Draghende vier / — il — maer meerder. Cleyn pe Be Karcille. In Latijn / Nrreiſſus Ara — In Spaenſch/ Tonada. Clepn ſpade accitre, woerdpatrhije siaacali ün * witte mendt. Lelie bie Hente oft Titloofen met veel n hleremen —*— is vane — Viola, alba heo „ite nd met. luttel aren * a, phratti me f peel E\ van Gond elet? marciſſolirio Ape LE 1 — 1 — 2 Narciffus 7. van Maiti niet betehreuen — keet, BÀ ze el NS 0) 3 — 6 9 Np fol * Brie vr PCLT can varieert ype — Meki iede hebbende dan Dat min bloemen brenat/ De welcke den Dada ne vodetf voorgaenden ge abe en zijn À wifelende abe ia bra — —— ck die ——— bni oock ind an 55 Milen rte dd 4 HEE ee ord à nc tandekd at ot > 2* eve ad É. 4. sE De Enten 3 1D VAE fr À — — sn — teens 6 krot B aats NÀ — — ———— Ee * VUDAELD / Altus beeft, ht de ind ormandie / Nie AR AB ers 5 , 1 ——* — india ker ak vier en —— od Sn er hd’, —— redde heydt 160 egte van allerlen Narciſſen ofte Sſpaetiſche Zafietten/ ed ſottekẽs. — — mini⸗ meisten Lelie· Nartiſſe vanden Heeft, * mum), endet Leucoium bulboſum triphyllum Latin Leuconarciffòlirion minimum Autum. nan — ende de fette atcilfe ban Mat nale; ũ Au- linij? tumnale ban Clufius. k zijn bat de voorgaende Lelie-Sarciffe [oud voer be ite arie vanden Dev ale de ghe groene oft graſgro ze linen noe geth! waer Door datſe Pliniusalfs foude ghenoemt hebben. ta . Gele berg- Helie-s Aareiife + T Ee Len Nederlandt T — — Alliers is * jn AA rent el met get te —— woo pleaben et beter onderfehepdt vande binghen } hebben die ghenoemt g arciſſe⸗Lelie. Debloeme comt infgbelijcs woort van yeghelijcke Bf ende 9 en wi —— eerder / eñ delicater is dan Die vande Nareiſſe / te weten eert alleene die geel is J Am bloeme vande clie, oft eer vande —— * J— aftekended bolleis veel cleynder / ſoo groot als Ef cfr loocce enbe beef bile am boe eenander ondercliſter ghelijc ah Doo? Matthijs de Lobel. J— Gele — ban Zanguedoc gheheeten in Gele Lelie N fn Aederlandt T ulipa zen Montpelliers. In Latijn; pa van #oloignien. In Latijn/ /Bohonienfis Lie bone Lilio „Enz —— luteus ſiue Tulipa Bolonienſis. Be de cleyne Tulipa ban Dodonzus. alle Die ionghe Tul van Conſtanti spie hebbẽ: met een leyn dua ve — heeftſe ceel Diek cht he blaë —— aende ſt ꝛt de / di — Gele Lelie⸗Narciſſe ban Boloignien ghebeeten Tulipa ban Bolsignie. Die fof 7 J. Ms hf. NR Fr p — van EME ED VAN bladers, Peene) 3 g m ſijn deelen 3 Bekie arkend has nt A — Ms! rt elf 5 Ï vS MEDE VEEN 2 PN od wijf bf ns (* * 4 Fond F adel is js —F J EN PDN ID B ar, * * berk 2e Eutcke Tulipan aft Cafelale: evene edad n Latin / —* Tutcicum ſiue Lilio-Narciffus fanguineus ‚end Lien ———— — 0 ENGIN — dereerſt enegien ende Padaa defe Gricfiche ic an —— de ouden Baek talé Estelle lale ende — gheheelen wordi Lom € en / d Tulban die de Tucken — draghen: daer nae hebben wp die ‘ghefien tot Florencen ende Ge⸗ nua met cen gele ende bladers, den vod pen nroodeb — — — GR 7 — B—————— Eendelt ſele van Booge/opd —— — En alsde roobe deli met fs vite Barten —* Belie de welde haer eedt gpent belijdt an eenen kelck oft Marietten — eg elk bloemen / hebbende inde misbel fes: clematidis. Sp bl jo de ſtijue ſaedt groener be ineen ti f ot / be watplac, Shelijd dat vander —E —E— oge f — vande 162: Atr sf Aa allaat KA | Yasael. ST als TN amide af . 7 1 Na t Tulipans, 4* 4 — —2— RE Es aok ES cign H in vande gente mice al alleene in Itallen Maer o y ES je! Ende —* Ee BA antal 6 eri verplant d Se | hd 2 Ve BEENS € —— b bs Cts me €, 4. af ef BÉ oe ( *8 Pi rr ſein AED enve Ausuß * hd J a) OPP VVE are 1 v MRS GEDE re bollen, Difde ſoorte ban bzup-roodt Tulipan. Fn Lasijn/Lilio-Nar- Sin jp S PE A . Ë & 2 1 4 ek — roodt met donderſte fwert Tuli ipan. In atijn / Lilio Narciſſus fanguineus iciûfve. 49. borgt e Helie-arcitfe. Bant ì ; Pes bek 3 Rekho' EN re Brant ak: é 6 7 4 A Ld je Poorte vee jen bloemen ghehadt De zeer edel ende doorluchtige —— himay / Mijn hetman van Croy / ende de edel end d de Hee⸗ n van Brancion / de Deere Yan — bez heen pe Delft, Joufvꝛouwe Narie de —— ende Joufvrouwen die wen ener oechte eñ verſtant h — | ben Booghe gbeleerde Heere Pbitipe de Damir Deere vã S. Aldegonde, Mijn-Brouwe Catharine van Eefcren Straele Amant vã An 1 Mijn- Bx gonde du — Matthias Laurin Treſorier generael van Elen f Willem Marcin / — —— ————— Caria Grete — kn eren ee a zee i vti DRE RI erotik tin Ante! i É 73 it zn E15 Bik pitte be ſte i⸗ gh Bei pho vam datde a 1 — Ee igbe at hee peor — vat: EEn > mede beel — ———— ze en oa ns derd d'andere hadt ——— Be ele DON derte katten Lai inde middel —— F trad t Tulipa peet — samenge outon / eñ naer de handt vävel TT — Neghen ónder: den ban broege oft (par 3 ie henk. _ Door Matthijg de Lobel. | 16: Ee * PJ) TA 2. heeft vofnselsolt hl 4 Y f bd BIE De 4. is bloedt-roodt/met een gheheel ſſwerte bodem. Be 5 gheheel roodt / met eenen gelen grondt. 4 4 7 pr We Gender .nantfch beun FK Kart — — 78 ; 8 — vien —— ſonder reucke. De 8. is ſthoũ bruun roodt miet eene · ſchoone · breede twerte⸗ grodt / zeer hupſch berciert rontſomme met eenen gelen randt opde wijle bande roode Vifvouters aft Boter⸗ bliegben, De g. Pumilio NKaenken ghet is den boorſeyden gh lück /alfoo welvan onderfte toadt is / maer beel clepnber / gbelickertijs De ghebeele plante Die nautwelick hed — unighen hetvan Mijn nichte ban anderen —— waer t — alreede — —————— gbebioepet/ grondt berciert rondt met miek Ae me Led 4 Dan alle de boozfende bruynſten roodt ban coleurẽ ma Moerte grondt/bloepen alderfpaerte / ende dueren had bezen (ander teucke, Tteitde mi ij oock bp be onla alS4 nd. EN * u roleur rent: De ſpade alſoo wel alg de broegbe —* alberbert met ſchoon claer Sonnelchün ende be vande broesbe haeſter ryſen d'een Dan d'andere. „Bere bloemen ) niet wel nebelachtich ende reghenach⸗ tich weder, É Ei 9 ot « (ro. De purper bloedt · roodt ott granaet appelen verwich met witte canten eü gen witte mét root gemengde linie loo⸗ vpende lancks den rugghe vande bloe⸗ me/ ende d'onderſte bande bladeren es ‘Ae i. Schoon purper Lacca roodt / mét roo⸗ —— de canten / ende d’ tak banden bla Bers ban bupten Wit met pleerkens/ D'onderfte geela achtich /ban bouentot inde middel ſchoon claer bloedt ro odt met ſwerte draepkens middel. 12. Dontkerachtich purper bloebt-roobt erk be drye buptefte bladers (pitte et —————— 13 Doncker wen gele draenb Fr 14. Pre ine le ae * EE Ee 15. Claer-rood eert open b wat fj wael! 16 Srhaan Es + 4. ht 4 * oe geet * * pi s —— — 16,Âoot.ties ft Svaenfrhe he Janetten / A allerlert —— — * ht hd MEREL. — — — ——————— bunilie In Franchois/ Tuli pan nain, 20. Ond dek luffich geel [bloedt roodt. 21, Geel met vaode gheſtreepte canten. aad Tomeh Aiôrt el 4 hef Kan & PJ Î 3 A ne Ke rf 4 * 4 4 — —— | T * { * *8 Jan e 2 ec Aannrarktter Ee loaete pa —— 4. 1 : mid dele * ER 26,5 i wterſt J fe bi beft Meniger⸗ 7 Witte met ghefireepte lieflickt taodecanten. / ti on⸗ 2Q Er) * — — 4 PO 3 Tik y rn * vãd e⸗ >o.Ban mit: 4 hertns t Aisort: Be aldinle lie-3Rar- 9 “” — — esven tillen oft Tulipan | 393! — ende bioeghe gele — — binen roode gelijck / van reutke van Daf: ín bere | fraen o Et Parcille/ende oock fonder j2uGeel met fehon: roode — tanten. 33 Banb biede deel Tant? * Eng Bend SET * 35-Geelachtich ozenge wt den bleecken. — ——— —— —— 39. Geel Tulipan oft Lelie· Qartiſſe mer breede botte bladers ende canten oz 40, Ozenge —— — —— bloeme. 1.Srhoan En ——— — — B Tulipan ——— Lobei. 485 onckerachtich purper bloet root Tulipã met be dzpe buptentte bladeren ſpitſch / eft de binnale bot, In Latgn/ exteriori- b’ m natisfo= liiszintet- nis verò zetufis. 12. Booge wter maten — —— Lacta voot Tulis Tul an purpet —biolet, n Li li ee, — pan, onder geel met ene middel, £ vage purpur — ik 5 hen Me de. — aw T..tt! [ADE et Ls PUR | AT allan Masaald aar afer T' 166 1J ulipans, Schoon roodt —** met wie — blint· * apen wit Tulipan, ende tlaer· roode de / ende met witte canten La⸗ anckr d'mid del van tbladt. In Las tijn / Lilio- Narciſſus rubel- tün / Lilio-Narciſſus albus, par- lus niti tidus, candidis uus, & p paululus, medio iu- xta carinam rubel⸗ us,nitens „22. Wijn. An Latyn / Litie-Ni tis coccineus, can- didis oxis. In Franthois/ Tulipan Nardie ni= — paar Crammofi, 23. ueustotus. 24. _ ruboreconfufüs. 25, „Door Matthijs de Lobel, - mat 167 gege mrt gele Klien, > t geftree telieflicke raade canten. Witte vezel an met geffreep Ì In Latin, Tulipan fchoon g geel ban bupten enbe bart Lie cha ban met binne met eenë roo ele Tulipã met ſchoon roode canten. In Vatijn/ * ie hachtich geel ban b buste bin mere randen —— ze is gn Narci (Tus luteus eoccineus rubétibus oris “32e __ perantemende binnen fchoon ged, rigbenruggie Bi — —— fubuiridi. 3 | 3 ET „ À Lane. — 6 ecu: “dû iis rubris de- En si 168 Beſchrijuinghe van allerlen Lelie Narcilſen oft Tulipans, Geel oꝛenge Tulipan ander cf gemengt / eit aldermeeft gt pzenge int middel van tbladt. Fn Latün / char t orꝛang gel In Latijn / Lilio-Narciflus luteus phœniceo, Lilio-Narciſus pheeniceus peramœnus, „ … confuse mixtus, 38. oris luteis. 4x — ver 8 x aa MEA Geel T lip enn lie — ik ka botte — — vande bloedt-roode Lelie Narciſſe. De worde ele ien zeere jc! / aende welcke voorts comen vi ij die vande Lelie o vande! — lij F W ORS kſe ntijd sie ik ende ſomujdis men | cbladt / inden bof vanden Deere Yan vander Delft/als inden Moly van Homerus. — : JLelie⸗ Narciſſe vl — — nd hed — | Doo, — 7 Geel Tulipan oft Lelie, farcie blas Helie- Parcitreaft Tulipa prange vlammẽde mét geïe D J Tulipan,fiue he oorden ende een open bloeme , In Aatjn, 1 ilio Ae luteus halo — f pheeniceis rubentibus or Frãchois/ Tulipã Aät — je 1 jen £ me heen n 4 î — AREN — se eri — kts „0 ts Teler ONE Sad oes 2 on asma 5 gaar —— Se, — h nden oi eeen — Xainctes in ansi mn niet wijdt v van —— cen pieten —* Gs (Rt af. de voorſeyde Adie vel pen cen ſulcke gheſchoncken Die w 4 * * * — - Ee: aar fehoone ie, D —— Bevoe, woeden — tf plans; ban be bloemen soi , eenen — J GR — ee * he 5 — — Shemenn ro Belthrijuinghe van allee Narciſſen oft Tulipans, Karciſſen illaria, Ge Fricillaria ze td aken Lelie leagris flos Dodonæ ue arciſſus purpureus — Me- wan Zan t. Ind Lilio-Nar, 5 — us — s Xan- cton Spemepn Sattraeu / malainske Ak * * Pi] rd 1 TA EEE Wda VEE a LL nd ENE B 1N Door Matthijs de Lobel, it **— ef hidenden: In ee / Crocos. Fn Latin / Crocus fine Hore , ende is gheheeten — canal, ef Moriſch / Saf- Salfraen bloeytſel. In Latin! Croci flores, In Ftaliaenfch /Zaffrano. Fn Erde, ch/ frano. In ied /Salfron. vruchtbaere zes gtáfachtiahe — maer in Italien ganden en comet van J heeft. woorts/dan het wilk S Saffraͤen / dwe en ander nature h ———— Theſſalus — J ggh dat dootdelick is inghenomen / te weten Deel — * hin verteerende / — ae met — crac enomen doet water maecken igheeft oock een fchoone verw 4 gb vv Att ir LG kr daeff rk 8 A A CC L rl ps F 4 4 Ui J Eb inert AA 4 En 7 ⸗ — b & £ Li Li * —* Te Je E df * 2 —* Ais oden * LG sé 4 46 E it C. i ii Te 9 Des 7 de ghebreken vande mn — vitrine 35 ot oocf pꝛofijtelij jef gbemerigtin laeſters uen teghen de ghebr — — t geeft fel ln e sen dn vanen * * —72 ended — — den ooren — ed teobade : moorden et edro sede — —— * — inde — E ales doet urine loſſen ende lees — > palfo pota dat is, mee * ghedroncken wete: — F inde ie e— kde Ver pafle „tis a te fegabens-als d nt hebben gheweeft ende verrumpelt door * vande — — er natueren, als be — —— boeck der de Bind AAS 4 Vua paſſa àpa- tientia dicta Plinio, Eracht, — PN É — ec — REBT rrd } Je / | hats ſoo vujoe / dat hen hd maect. } É — ** 4 Is ſe foor HABE Ka Ada £ ELC ns Gs VAr 1 PRN A EG a Cc —* J C F Ln 7 » _Galenus ſegt in den heef fz eK | ——— EE * 5 —— f Beet é 1 dk 3 EEE AL Ë — — Zi bi m Je Dg Gd F * EA 4 * £ Pd Eder pe — — gh ſoo ſeere blij en/ verſpꝛeyden ſpiritael bloet vanden inde wen Silken Naber ARR MEET 6 és hade J se we 1 13 9 Aij * 6 8 6 - ETE Pen 4 Pi f AI: , Berg baramionrbetdieenn £ | CNO nee — — — — KK —— J Rr, real, ad * J + vanden hof C Ik, * * mrs EL Abr pan | VENEN N | r Ï hdd | | Î add k 4 Er 14 Eb EN {É. DN —** * KES Es Aat And — pn ân ee ACNE „er. Ld „var 4 —— — nat > * EEn On Te Pk gheleghen VEEGER : — enen ban * —E— Nd wvijfſte boecki in het neghenſte cap. fegabende als Dat Vinum pallum toegbenaemt wijn v en, / ende door lverdwijnen € ghen inde Sonne op cenen openen, vloer oft alen noch hangh abende zijn acn h wijngaerdi⸗ tancie. Op d aak) tn kaar” ſt hebb b va Maleueſe te wetene datje de druyuen omwinghennod hanghende acn Beurtier wijngaerdt- tante ende elan als Daer bern eerſer de eMaleueſeye wtperſſen. etn welck oock gedaen word ch wy li cr voor 4 ars * 28 —* * re IEN Erie befchrijners Ne welke Been Pals, eben voi, Dat is Sapa, foo — à (a ideate, ouen En una a & Ficus paflas. Suis Zhelijcks hebben ander oude beſch zijvers als — fijn e droo⸗ J —— — es Fr edt } 5 D fd * n Per, Pe 4 das” Pd * —* macnt bebben dat 5 h pider Add TM J £ * Tt Mí, L. X pn) 8 1 * — J ee — hdd hd 9* Eee Ce : — * * LL * en naem ob : macr als De amdere Jap bedieden willen / ſoo voeghenſer by de namen ü PED fg K 5 Ln Se RE he EM | 7 ANENEN DS FEVER VWE CX £ 4 € Tt No veer ROD vr van Criecken/ Rob van / Aetbefiensan Agrefta,8c, Salfraen Calue/ oft Crocomagma. PR ER gelid raptor, ee Bien. S, E ï ] en is niet dootlick deur hitie ofte coude feae An „CC d aren! TC JJ 33 324 EN £ Ee - Eert ‚ * EN : Ad BE Aden hé) 38e 7 k EN er VOET * Pe wl À 6 & Cf c. f LALZCH au rDafs sabel in BED Cra dte eN 24 e * 2 à 4 —— ? 2 * 3 hed Baes * kf EE * — y re Ca aa, es inten nn bi rn orion Bes * Center DE 0E str > Dodo: Matthijs de Lobel, 73 Werg-Daffraen indẽ Berkt bloep ende, In Latin / Crocus montanus Autumnalis . In ND: A Mp | * 5 —4 Pf * hd Rlacate te eféus 4 versl EN | bi i— — Adnr palick op coude plaetfen / Daer de ſneen altyts blijfe ligghende / gelijck als op de ſteyle plaetſen van Oo⸗ ſtendal / niet verre van S. Bernaerts berch / effen plaetſen zijn die altijdts wit ligghen vande win⸗ terſche ſneen / eñ oock root eñ wit ſtaẽ van deſe bloe⸗ men verciert. De woꝛtel en ſtelen zijn DE cammen LE —* * J —— — ee 16 Abd it 7 hehe ha Àd binnen ghebruycken. My ghedenckt datief gheſien hebbe op den ſeer hooghen couden berg van <anguedoe/ Leſperon gheheeten / inde weyden byde hutten eñ boeren huyſ⸗ met purper bloemen inde maendt van September _ tuffchen de Gentianen / Beereworiel wie eñ Nieſ⸗ cruyden. Ed Cracht. Wilt Saffraen gheſtreken aende ſchamelheyt / Doet dicwils water maken / ende trect wt De Dicke urinen / doet ſcheyden de abefwillen vande Waters | ſuchtighe / ende treckt de ſplinters wt. De wilde Nerſchen ſouden met dit wilt Saffraen wt henlieder onderlijfken veel beter De luyſen ab { ghemeyne Saffraen behaluẽ dat bnn AA — MI! «C CRS, — * 4 PJ Pi — Tel —* A, men Derfchen defe q ghe gaſten is verdrij | —5— VETDN/ SERVE DELS Meer: ) ſtrafhey g ſterckende de leden / ende met dele Ee Besar re * Nad * 2 oe ,/ an 1 | — — SEI EN WDildt-Dpade Daft: 1 er Wildt wit Saffraen bande Lente met blaeuwe canten roode bloeme/ ende peirtche ſtrepen. In Jatin / ende bladers ter (den wegbelpzepdt, In Látijn/ Crocus vernus ferotinus primus fylueftris ‚Ao. Crocus v Ibus ſ 1 leis ori re purpureo rubente, violaceis lineis ftriatis, fs in larera foliis. Dar. pd aipas 174 Beſchrijuinghe van allerlen Satfraen, heelp erin ae atd witte bloeme eft sn de ban ——— Sn bloeme —* gopr per dat berandering Saffraen bäbe Lente ge Derde pa * wen —* rper violet / thi Saffrae tanus flore „0 An DS Eek rocus vern nus per-biolet is. Fn Vaz 3 Ciepn wildt Spaenteb Satrraen met opene b besten. Crocus s fylueftris minor, Hifpani Cr ernus minor primus C purpurouiolaceus tot”, __ tn / Crocus {ylueftris quartus Valerandi, —— eal⸗ laemen. Fn Spaentch/ Nozilicha ende Nol ghe⸗ cus, Serhan ozilicha min Door Matthijs — 15 de Sente met d oock ghe ſien met een wite bloemer ende hi — ende oock wit ín oma aende boet vanden geer hooghen bera van S. Dern Wild * fen Daffy 1E NT rs: 15 ol In Latgn/Crocus frlueftri Hi N licha maior, Crocus vernus tertius Eus ij. i.Alculcken onderfchepdt is tuf: oe wt zilichasf — witte bloe⸗ an⸗ men met t-biolette ſtre⸗ | pe Dele biete F Italien — — in de Heere ban Bran î Í 3e en derde is wit / * ban diẽ is pur ygeſchõcken 4. —— vã —— — er purper met — Wilt Sak⸗ Beantion heeft ghehadt van feu Alphonfus Pancius de zeer ge euê ber, leerde Medicn ban Ferra⸗ me tê vã e pe erwe lei, Clepne 1, ſ. Met een violette bloeme bie van: ble den Daffcaen gelijck; die open fte 1 Le gaet op een ſteelken ban eenen de Düpme/ endeis ban buptẽ inz de midden bleeck-geel/ fonder —— Lente blad Spaenſtch loten in —— ende is gout-geel ‚ De waztel is ghelück aasde — Salffraen | ramen tret chen der⸗ Cl Aes A hande / het —— nae isclepn Apiupn, welck aerle del fMAr:e * ere ns oo Denn ie) — gen Postugael, ban bladers ende —— febozffe vande muniteer g / purper. —5 h ween wi d r lende, de welcke acht blaerkens ele babbe/bant kene hier h fes ane de Deere w [d’ ù’ li t t uy erſte is Brancíon, 2 nop Dd an gghen pp 5 belfuigder ende baſter / goet Clepne 3. D'anber t beeft fomtúts liggende biefachtige bladers recht óp ffaëde * es abide wterſte eg —* zang toten bleeck arn fende, De wortel en is den anderen — onghelück / elütuigher. Delen beeft Cluſius wtghetrocken bpden boorgaenden — Cai in Andaloſie. Bermodactplen sft Colchicum. : Seer den onderſcheydt ſe — ais 4 aſſchen Ephemerum J rote EI Er ian vt an * re dyl nt a ————— Act Fi nie PRE tid —— AS ana Cd ie PPE EE IP ED DN htans foo wel fe vã Rd door Diofcorides verdaert mes ban genoech dat oeideen —* in niettemin neen der de foorten oft fpecien van deſen te weten Colchicum Ephrem, ten — batd'eene an be ter tenoo Áo, SEC KOOGDEN O y ghen rn Diofcorides willen 176 ree aimee allerlep Colchieum, € Bermöbdactplen oft Túdtloofen, In Latijn — * Strangulatotium Ephe⸗ gite ok — folium, „An Boor —— Teielafen enen wildt n / In Ftaliaenfch/ Zaf⸗ & Virgilij wara San Boilot/ eñ nae tſchri· wen n pine beghintele vanden Berftnae Gt — Hermodactylus met witte bloemẽ. u La⸗ ande Conſtellatie Arcturi. n / Colchicum candi do flo re Anglic cum ® wrivechterft bie van H. Doek Moly ghenoemt / me en f Btich feere comende/ ende Door Matthijs De Lobel. 55 —— oock om dat hy daer eenẽ anderd aert ende tracht vanden gront ende locht ctegen h pap remedien vanden Colchicum ‚te weten melcf verwonnen worden / doodende zijn / ende opa ander plaetſen wo: worden ouer al fonder binder gheten. Douders verclaeren dat d Ibenboom in Langue⸗ S en all net de ſch is doodend de) ende in Enghelandt ende elders en doet 5 heot hinNór SN foIFNe 4 F bn | Srcherfinet daenighe verande erin fel b 5/ bloemen/ voorts comert ende verwe) alſulcke comender tuſſchen de ——5— Colchicum vant Syxien / ende —A dS) X ta er J idd Wit Enghelfch Colchicum; Dit Colchi vri ghens beſchreuen / hebb Colchicum genoem E Enghel landt van felfs feer ouervloedicl h voorts cort / ende oock el elders —— windeen is, 5 és MEE As 1 PN —* ⸗⸗4 mele On 54 HEN — Te OC * £ Ee eige —— — én Bef. * { rn Pe ë al Ra fa f « —— * — —— desde vrt: da 4 Ld wit) ander ſins zij ij hd 4 fp: b Colchicum gelijck. De wortels ind’ eerde gbefe lick de ghene die op de hoeuels ende bergac hughe plaetſen g dh ar int landt van — opde Soodt- fide vanden bofch des edelen Heeren Cour * van S. bas —EX bidt 4 te Ee EVANS TAre C'aleht n Latün / Colchicum Pano= nicum — Chai, ij. | — — Col ——— wenn — fn Dofienrijctr bp ne — ke 13 Votheinnahe ga alerlen Salkraen / wide he Evan Ned p Dof ff van mijn vrouwe — du Quef. buf ' ß nderen/E vi Buyfevan ei van Copa tot Delen welcke honen ick de, hebbe doen bewoꝛpen jn ſaſelinghen oft veſelen was we worpende woelen bolle is veel grooter / ende de bladers ve im erder ende breeder dan de * ——— NID ab — n bloem ae tot ſe⸗ Coxia ſeydt (een ſchoon di wc om fien), Gijn facs —— J ch, La ÉEN Aalt tat ho Ade of aas € s alaaf, Sad 44 P, 3} EN fas 1 4 hed “Ad * 6 1. Minter C — 2* Er) Es À A 1 f. He a PY. Ket Colchicum brumale D.1 isBovfor.#l lau b 4 K Ld x 5 € Boiſot —— — ———— ey fi ——— van 3 Sanuario, 5 —— gh ſier b bb it vaorleden J ind b f vand en Seer * JJ vers VVV ten / { PPT Ees 7 F comen, openen n gaen. 3de en weet niet ok de coude die bedwinck doet Diane en zine Dopfot Die gade heeft gheflaghen. b f ſeyde eere pe Calh: swatfnnd num Clu Cleyn Colchicum met faedt/Colchicum cùm minus — — oft — monta · minus ſemine prægnans. Cluſij. — Matthijo de Lobel. B haeuken / van tfatfven van Bj meyn Ben c ke —— De wore van Colchicum ghelen / doodet al wor ghende ghelijck de Campers 7T ef % Coepen noille. D nd RA gd —2 ⸗ ml A8 4 B Chu ata s€ NK * Re J eben hdd tard ve Colchicum —* Dorien ende Alerandzien. Fn Jatijn / Colchicum Syriacum andrinum. Colchicum Orientale Matthioli, Spade Poztugaels Colchicum, Colchicum Lufitanicum ferotinum., Gon haf af : £ s Ask 4 er / met een wepnich roots in vande Mbre ————— is * van — —* grootte olden —9* * bere Ee wy Die fien bloepen hebben cot Liere in Brabandt in September ende en a aerdighen / ende van amde cruyden feet wel gheſtoffeerden hof van zie Dia de — van Coenraet Schetz / de — inden mis wafer reellenten Medieyn — —*— ben 9 Nunnie ban deer n dinghen feer goet zi Bermodactplen ———— She Ohta HE Op ien corts érclaert hebben in de —— dat nde Mebiejnen HRN PRACH Op Diuerfehe plaecfen crijghen nalle beyde d Ephewerum in —— ende d tieerd van def wortels Die baabeliers ende (and beb ꝛv⸗ (atd: ſekerlick Dat de Hermoda&ylus oft abefonde ——— se ot mep —— vander r Apoccke in gbiftec ende cracht / ende int eenich eleyn teecken/ vab, houde / hd ghe Ì se 4 * ee MRE _ bat 180 —— ban allerlen Colchicum, In Jatün/ -Colchieum Illyricum ofte Grxcum niet eeen non venenati Officinarum. fengnich ban Anguillata. —— — Zdar aars U ’ * prm UN VNA — bibi eli sijn de ſelfde / datk sqacr de ſelfde ſeern ns tie cerften ſalie⸗ mant Be nld / Dati in 'Trallianus ende Paulus J wordt vanden H — us nde beyde den T.6 ho, hed doo: Dien datſe ſonden moghen gheuonden hebben eer ft in eemahe ſpecie vanden habere purgerende — dat cen ander plante wa peincipalick Trallianus, stef pn * Ef. { jé * maect, om dat ht ond an Hermodaêtylus inde Medicijnen tegen Fleirſijn / het Ephemerum dat nict Fennie en is, Want Diofcorides in tbeſcheijuen vande wor tel ghebruyct heeft dwoort Dactylus, de welcke aende tanden. ghebouden of, met flouinghe den, tantfiweere oude verſoeten / ende de gheſwillen Doen ſincken dwelcke d actplen vander ⸗ poteke foo volcomelick baat inden Sleirfijn/ datter gheen beter remedie eghen en is / ſondert — —* ————— nich tſa En cracht / ende wedergeuende de partie de natuet fewa — cofì dengenen n beeftghemaect vande purgérende cr — — — — Ap Mul boden: Auteuren vee — — — ſyx arbei de purgerende crachten/ op — — ——— en/ gelijck oock veel meer ander dingt. Daet om — —— is d'Ephemerum van Dioſcotides woonearid genk 3 S EN ER E 5E B RE ER 28 Ii LE ES ms —— at fi Gh ipana vaags B, —55 — Bhar enn t Ben fi J—— fame pu ijn Ende dootlick is. Maer deſe zijn twee: met ten eerſten / want ſi — —— — de blad ders wdd bd L dk: — — b Bodhi 80 4 tert 4 À Doof Matthijs de Lobel, | 1ër Diofcorides niet ront tweeden Cracht. hy neemt wech de / eũ F LON HT ord 4 Fn ett OR Ogen EAN ro o ad 18 Beſchrijuinghe van allerlen Coichicu Witte ende roode Bermodartplen van Nicolaus, Actuarius, eít —— niet en purgeren / maer therte erſtercken / +” GN ETI — Wie à jn í de dat f Epl _ Diaf eer f 8 Pl gh (€ zij ap cet * jſt Bin ARE ie, — 1 vil w porn af de wor tel HH Ta lu h t Dt (niet foo om de ghelijc⸗ iki ſch gupehelrije) maer vock Die ſeer ———— compoſitien dic 61 y Nicolas ende Actuarius —— zijn. Want die ercellente —— —— Alexan- drina, ende Di Ì ' oock vans sch ——— de Sdia ien de weeke fi ſy fchijnen —— fc ebben met den maen van toeten wit Behen : Dwelcke oock: f Ben. dels byde welcke Diofcorides ghelijckt Balanum nucem myrifticam byden Araben Ben ghe Beecen. Daerom tzy dat — Hermodaêtylus vanden Araben Behen is / ghelijck wel fchijnde h zijn zy Digiti citrini, Palma a Chr ifti van —— ———— der de S h gh ooden Hermodaâylus;, om dat t ſoude — wetten rooden ende witten Bel — fund gBermengt zijn / ende inde dente dicij de Die vanb paBetept Catarchica ende Topica, vande Medicijnen gheheeten. Geel Colchicũ. * Latin / Colchi Ì Dele p Ephemerum non venenacam —— In Dpaenfth/ Cibollina —E enz bant BTN XJ. * renee ALE n Marcellus Virgilius mer de bleeckgele bloeme / * nae — tus opinie. — Au- wmnalisquorundam : maer ae Dodoneust merning litium — Theophrafti — geel eg Colin ban goôn- ë d “ Beere Jan $ zB an bottel ſtele / bloeme / bladers / wiſpꝛuyten / jac van — ante iſt van g — Colchico meeft ghelijck zende beeft een — — — en ſpanne anne hooghe —— smet fes bladerkens / m ze sene mail — ——— Die vanden Ephemerum die met fenijnich en is/oft Her: e. Inde berg and — eplaetſen van —— gs —— — glen van veberlande ——— — Coichicum i —— Herft. In Seatien: wordet onderhouden in hanahende 5 — — adan dat ſmalder is van bladers can atuntn Ne, Heut 36 ak it wetn nia EN — Mon nT Lr ende en on — — t Colbie pkb er —*— Rig. lep dean ke ë @ | — dander / r/oan ij — — — — A 4 de v éen palme B mj * É uyſ⸗ u yd 1 vr Amtrak bli —— bate Don — de Lobel. i83 fken wart tſaet is groot nac nde plante / ghelijck die vande Ooſterluſcie / gecld⸗ ven oft obese als ceren Gran pets jooor comende inden Apt, Men n beeft deſe plante San Mouton, VMEMNDG Jt Witvelt-Apiupn. In Briecks/Ornichogalon. In Gheei velt-Aptuprt. Ornithogalon luteutn ; In Br, Wit feldzwibel/ ackerzwibel. In Booehdupefeh/ Gheel Feldzwibel ende Acker⸗ ende Oignon blance ham. — Bulbus ſylueſtris Fuchſij eñ Tra- Franchois / Churles eftre. In ——— B Syfin nri chion pan, Ee ende Bulbus acht raus minor Dodonzi. Sen. omitorius? | IS * been bat wilt Veldt aiuyn van den bol htighen h opis ende niet zeer onghelijck den en / Nareiſſen ende Hermod tte bloemen: ſoo dienet —— Pii ꝛeuen te weſen / om voorts comen tot de — van de aiuynachtighe bol % een van de welcke gheel Veldt. aiuyn voor een ſoorte van Bulbus ghehouden — midts men oifelachdahe ghedaeneedie mffchen deſe twee is: Ende hoe wel dat de Orni- * hr Kin ont de m melcFachdgberoibepde foobaenighe als mett fiet inde vleugels vande hinnen te enDe niet in Baerlieder melck want fp gheen en hebben: Nochtans fullen wopoodt omde edt vande ghed Û —5 wekte eer acrdichis met epdrvande ghedaentereen —— ante Den ſelfden naem gheuen de ctee es tloeme dieooek in SE ed —— * He el, 5 * 8 eni tn —— Wy he Demensen iben Lande ende buiten de ſtade van Cons hatdt bode voor fadé gere Leman illetiere inde wijde ende fauclachtih den lande Bourbonnois op den wea abo â an 9 d oi hd (pt — — — — en ei — pee ande ma be ma 8 ne —— ſuyn. xyet ín deheeft maa eenen at lane viabert ei ii Biuerfchept. Cracht. — Herlen velnt Ain 184 De V Zever add a atd ahd — Kus an zer NS AL IBVAA oft Soocf ot D ‘ É € MEAN, De ſt Roock pareye / on * the * ins Pr ft ik bloem men —— t /mMaer geel cf “niet wieybinnen feer fchoon gheel. Deſe foorte * ko velt- Ajuyn is veel minder / ende groedet in onſe houen met onghelijck cleynder ende ſmalder bladers. * NA Ansel rde Ees AS wett 1 1 u Deſe plante is in alder manieren [eer apel? den veldt Ayjuynen ‚maer de bloeme is blaen / by⸗ cans —— ghelijck de Herftſche Jacinth. Be ſtadt * Doꝛnick heeft deſe voor een att rt orides. De wortel vanden witten weldt- piapn Bende eten raew oft gheſoden / (p mire —— vijf. Art , AC ——— én tooten ís feet goet gelet opde — ende voorts iende fweeren: maeckt oock — ende va de Harde gheſwillen. aar. dad EW A er, « Thar — ilium Alexandrinum Neotericorum, fat pes Ni “Origa malus Ì Dodonzi 5 keꝛ web idolnd Ka Aelhadss alte d ſcG r men. Deſe aerdighe plante is cen middel auſſchen — ende witten veldt Ayjuyn: ꝰ pphe eeft De wortel van wit veldt- Avjuyn: waer wt he Sennette ghelijck / rontom eenen-ons — bel die cacl is / van cenen voet ende oock ers nen cubitus hooghe / bonen in Bet opperfte ghe⸗ deylt in tackſtens / aende welcke comen Lelie ach⸗ — melckwitte bloemen / kelckwijs / — Daf- loof, ende minder dan die van Tulijk niet fcherp: bollekt 4 d id — * y DELG EAS, Het ſaedt shal fag Ks f + Lelie in de houen van Nederlande luttel geuonden wordt / alfoo en is ighebruyck oocf niet wel bekendt. Den reuck is foet endewelriecfende. De we wan defe beeft mp gheſchoncken defe voorleden facs ten De gelede Deng van ———— Alua rus Non vo — — lanckworpighe bladers die van de F den witten veldt- Amyn: Ende ghelijck deſe J 9 7 * Minos Arts nt fh SDooꝛ Matthijs de Label. de tonghe ( OE ne es —— 4— Aviunn. In Lathn / Cepe. ets is Oee A idd Kk KoBnsuik 0 hb Aad ch à U 2 gheſlaghen plecken ende moet Ahjuyn de welcke in Griecrs is Crommion gheheeten/ om d at bp twellef — tf niek hind OO Ber — en ende den appel van⸗ der ooghe met eenen bij | n bijtenden domp ſtickende/ bedwin gen k Derwaeromdatre in Lacin: p ftickende, bedwinct te ſluyten ende vanen Daer we ie recker Soer daiſe in gatun gebeeten wordt Lachrymofa Cepa, Dat ís Ajuyn tranen — —— coleur / grobite/ fh En or gend Ede plactfedaer hp roept” De tüden le ot ts vm Î rin elit, | i 4 —— Phraftusende Dioſcorides. hbk rn febten in, Sbelije ghedaen wert. bs k foo PRA ers 1 — ed — Ie —* CA, deden FE (pd 5 sl ef uentſte ENDE beſte te weſen/ moghen by voeghen tte: gp Prdchendeende grootte foo nde Vranckerijck die : C € / Cracht ieghelick Houenier afte ander (oosten fat „gaen de Spaenfehe ende Afrheſche Ayuynen alle ander wan” en die van S. Omars in YGâls wp ennen / te bouen / wtghenom R / die na. | ©. Omars in’ bouen al zijn ar PeEenDe ſchoonder zijn dan de Spaenfthe/ de welcke W etten waer af Deonet been bena Eeen Pe mietemin ouer at Biaerid: onm ſchubachuch / ende d wterſte fchellen feboon rootende wrs mek De ah —— dee lab vordt | nichten van Spaeniine In: anden nochtans iaerlier ghebrocht worden | maermwat Spaenſche Ayſuynen die ſeer goet zijn; / ſommighe wie, Bib gest * Samen erf Ban ghebruycken dan we grootte ende ele den — — nd J * ee AI DN} PVR | zatteer 9 186 Ï Anjunn/ — * — —— * aid Cage, In ——— In F Oi⸗ Langhe toete Dpaentch-Apiupn, gron add nfch / Ce kalle. nelis Cipole. In —— NEN | Door Mathijs de Lobel. lich aems: Ende wf efo pod gemengt gheneeſt de ſchorfde loopende ooghen: Ad ede * dt * rain R… Met — — is ſeer goet — opt de blepnen. vande: voeten, ende Daer tvel afghe REET WT ried —— den ar Inde ooren ghedaen is goet teghen tghetuy panden « vende tſtifhooren: It — Ee woe te (recfen. — dae — — da \ * * he ende lochtigh s / ende doet — bar — eer — ne Al cyonium Ë ie ‚ Kk ——— — — € Ayjuy — a PA Alis Ayjupn gheſoden / nochtans te veel gh eten vande ghene bie fect zijn) maect Den ſelfden eenighe ro re nee * { Me > Gh den Ayjuyn met rozijnen ende vijghen Ihemengt / Doet de afefiwillen rijp worden: / ende Ke dd en, j yjuy d 6 — bſt — door dat hy de tet bele veten / ee neemt oock wegh de witte ole —— inde Sonne Daer s ops Heſtret —— ae dat tſap wighedruct is / de — —— reſtei is eerdich enden oock heet var mt Den ocen A vjupn aBeten zijnde he badk hd | Ld sv / * 4 Arai ctÂan tad 244 — — TA menſchen gberiefen heeft. 4 Po 5 COEN hae oant Mietes do Gaf fe £ 6 da ne in fij ed Er — $ Ji) SD taterfafel o bri at/ í Mith ende tſchen oft Cyperſchen eleks er half loot / Ru unt te bladers een half bane —* bracdt die alfoo onder D acer: —* Fatma Die ftaotensende met feer goeden azijn en ſal tfeffens ingbenomen woeden drie oft - — oncen. — dat inde vil gbebleuenie, (dm ghelijck een nn op de — Peije eagben Eleâuar —* land Bolus van Armenien met Rooſewater ghewaſſchen twee oncen ende een haf —— e w 2 I re rror — — loot / Galgaen/ — Surckel faces Derijh Boorne, water (oock, Alantwortels / Ari (tolochia longa, 3e Ee ! Do ar oft Coft PB DE * * oncen bude Zeriafel Andromachi bri gbefchupmt ende —3 one) wirs pont/ vende Daer bp ghevoegt fap van Mmoefteringe of van reg van, Okernoten vier oncen/ met ſes jg van — alle deſe dinghen tſamen menghen / ende —— inde eabedecne —““ Squille olt Spaenlche zee Apiuun· worden / ſoo a —— oi 38 wordiſe wederomme —— — | — | * — 186 Belchrijuinghe van allerlen p&quilleoft Spaenlche zee Apjunn / dd uille er * e zee-Apiupn londer bloeme. Gheſt In Lat * on er Scilla. In —* Scilla oft * Scillæ Hiſpanicæ floſculi — ZIN zet Boochduptich / Meerzwibel. oane) Oignon marin. In Dpaentch / Coe bolla Albarrana.Jn Engels/Sea onyons. wi deft bolle oft — wortele boor comen, Den ſtele is anbesbaten orb ne ne / ende Dracat gheſterre elijck m minder / — veldt Ayjuyn van — ten laetiſten vergaen in een are. ” seen is gheen wonder dat Matthiolus nae meer ander van deſen tijden, fij ijn opinte dande vr — mi woorden —— Jae bat meer is/ hadde bx oocf d oprecht Pancra — / hy a en eſtel nas Daer vo? € Plan ijckmen te Venegien is Bercoopende, Dock de teerherde vo; baders Hioas deit beclaegt dat pp befben ꝛoghen —* en maectt vobrwaer tn ar ander foorte — der maer dat de bladers ghelijfiugher ende grooter zijn comt alleene door de veranderinge van : e die france : felfde wort oock ghemerckt inde bladers van ———— Oebele zijn van bloemen/bladers ende alle ander dinghen —— * datſe wat dunder zijn! helijek veel —— ende ———— te ſeer haeſt votghecomen mld et — —— desen: —— voetſel / ende woꝛdẽ mul Dioſcorides. S — pan | pipe) | —— deegh nf ee colen gheſteken / (ot ) oech ghebacken is: zijnder —— Want die a opta monade cote and nnen ouen ghe Den * nemen vun — —— — si SDooꝛ Matthijs de Lobel. 189 de met 1. maect faechten cas Squille ghehanghen aenden opperſten dorpel vander deure, verdrijft alle too⸗ cracht) nochtans in ieugdich ende EE PETN ER Boode Dquille. In Latijn / S cillarabentibus radicistuni- 4 Lee-Pancratium van Montpelliers. ———— et Diner: ⸗ PE. PT cl aheliick & den Pan n Deſe is worsten de welcke — — —* * es, ek —* „5 8 VRT be ; Lm, *8 VDooꝛMatthizade abe ER 4 id lie Valenti Clufij:Narciffas ———— roodt. — — ni — dek st be — fijn maniere is blije en IC Cf — kede. In Fealiaëich/Giglio marino. In Spaẽſch / Amor — ende ———— menor. Dioſcotides wille he ê Bu). taan baeri oaneenee purpurac — esn ike met bladers mk te. bien: Ê — — anden zee Ayju juyn / ende wordt oke — erde — te vergeefs ingen 5 — saddam zen —— pat ti um. ghebrocht / de waas — — penne (water Pr Ptn UIEN Find mt ë F Abassi $ tiigraeng —— eine nik : ide ſe en Pancratium van M — { maet v —— atas mis —* F peen noch mieten zijn geſten haan, GA Sbende hoffens vanden feer 5 de gheleerden sn Apouter ervan Do ect Jaio * elijck. * —— Dies var tard gbelije Hat wrner a Am — Bortu —J dart zt nie di ‘Afcalonides vennen bd, Roe eig resteren Tare Ach \ — — Elehalotres bietop houden voer AEN ARE, aleftinfha — Ie —— rrd fe ben — —— moed —— dale leni den ons — pg — rand edn Seaman —— wederom verwecken. Sy zijn Der ss DER à seas en ea pn * WGR gren arn: cit eener rede ERLE Zbott dweltke Marthiolusf'ontechte noemt Afcale Bals onderbate ——— stem kine vanch, BE —— Yaa € UM. Pd F4} | Es ZZ a kn “A. en —— sgat | — 2 Anjunn / —— — — — Ton. In Be ooth⸗ Aſcalonitides banden ouders: —* san zoisr duntſth/ Bintzenlauch (ende niet Britziau⸗ ch ende Appeti welcke ds loock is) ende is Afcalonica 192 canderen Bh — ee A inde ouer is wieomende meed | — Die vanden Das loock ghelijck ʒijnde:iae Eis De an fo ghetick / dat met alleene van — ommighe voor De rechte Harepe ghebruyct / maer oock voor fulcks ghehouden ordt, De bloeme is xẽer cleyne Dien van De iden oft Ayjuyn zeer. ghelijd « — —5 De rouwe bladers nde N fer gbeuen eenen goeden ende lieffelicken ſingecke int fatact, gade ze dl —— dent je den pee —— by hirs fen b creghente hebben — —— — den ee at sidie ln Valk ae abehee gin — gher kſoo — — beloont estnische sg andante arn a £ d N ni J — Ch mar hak. giterids Patin; —— Et ed i id 2 VIDI A EE EN âh Hú in *F Deſen bolle enis niet alleene van tgeſlachte vanden Ayjuyn / maer oock — vande belt herte ghenoemtis den Ayjuyn g as de en — enomen zijn: oock en ſchillen fp niet wan blader rel * hl — 1D — gij oock ghelijet / dan dat de hitie —— plant ks, pen — bebe and eeft het g —— — —— ⸗ vene aBebolde Ware je dander die biel egt afgheſneden ve zijt —— P — — alie * wrood Cracht. , ioſe Ss. War : Gait en De — ——— — * PB min ah dooonk * d d ven — wiede —— — Kk sa. wine Lobel. 193 mah sun val Patepe, In Griechs/Praflion , An Latijn/Porrum vulgare. In hoochduptſch / Lauch. In FF rãchois / „ Porreau, In Italiaenſch / Porro. An Spaenſch/ Wifi Bibi etn In Latfn/ Porrum Puerto. Sn ä ngels/leke. Wp hilde ette je 0 Ntöntle In Spa — Potro cabe repe in Sriecks Praflió geheetẽ wordt vã fn to⸗ —DD nIGnne deringe ende zengetwaflenban Bbebzroken beené 6, Etn nf AN EN Wid DEN DZ SEN Ei — ENZ & — 9 — derd IN ——— — — — SSS ON SATA eere an % 4 9— jJ 7 7— rege — — zE — —8 ES —— — B — stent id Gj HN ed VED —— AN Wp U - sis ikan —— MA— | UNO Vree 0 nd vennen van dien. Ee ki: gheſeten / Of eder / eñ Ende, en / ende dan ghe berge Winden: nochtans (legt Cales) — * daer doo? nict de — fat is ſcherper en NIA € N ie — —— Hmentreckende cracht / waerom dat pn met zin ende — ende ſehaltetende / feat Galenus. — ebrek vanden Wies pe nd steden * nde borſt / ende oe —— ghe teafen afc jg duyſtert tgh sjen _® eeen 4 an di 5 ne — BE 2e € Met astin a — “a EN meld: b ande beeſten — ⏑ ia goetind eper ghemengtof fi aferjoft (ats nde bladers van Warene met Fact oo OS TED DATE Kog — din top De cleyn herde — —— ghemengt ſegt Plinius) d e — * den aber inden — fi —* —— vab ae > Out ghemen emengt / opde ſcho ſweeren. — di ien “pre kh aA sk —* sé 3 1 Zooch ban Parepe, « 194 and le bd zn inde GA, —— Ae, » — YY Y * ns on AA ————— geben frolpene met ín eehm fen SA € alfoo veel Myrchus befient. is ge e dat ——— — — oock de Plinius, Aẽtius, ende Galenus,de welde ——— grofue b ende de tape verdepldeoft —— SPD 7 — dt EE re ‘Plinius. ea van Parepe in d vore gh * Pij y ofte Eee ls Men maect oock — van fap vart Pareye / dwelcke ſeer crachtich is tegben de Squinanciey A ander conde catarrhen fe aldus ghemaect mode: eemt foete Amandels peel drie oncen / vier vijgen vanden beſten —— een half once / gheſolueert/ —— een ſerrope | | | en wigs cefs is om de voorfepde d p van CaliffiBorbheenh loof Laet sd (facmen vlg ende al lecfende — vander ie fende bel ike Pareye dat in tſelfde heeft ghedopt gheweeſt. Je 4 4 Wilde Parepe lander reutke/ In Latijn / Pogrum mah — A A | Dit is alſins de Parepe ghelijek maer cle nder ende ee * Spoon binne Senn Bant inden bof van Deer Jan vander Det id * —— Ae à 7 F eg 5 A EE tin Sl Maak rdnr À * Wildt Looe In Gri pelof Oo } Boochdur teh ey Pr eam: DD Ell 1 A fer DD. CA in 4% HRe Á el aliaenteh Ii Dr In Engels, Wilde Aret, Xx ï — Wildt Xodek ban Montpelliers. Bi Door Matthijs de Lobel. 195 Wildt Xoock miet dunne blabers In Jatün / * —— dverun noblauch. An Franchois /Ail Kia d * praſſon proliferu ng Aio falgage, An Engels / Wilde Gare pee — — Minſ Lac * — — 0 oet k ẽdtſtondẽ: Jae Galenus kar bat crach⸗ lig eve & * Li — |: * % — ln of fi, heeft jk SEE —— DEL IER ed sid voce € plaetfen. Ende by des Maere is oog bedinafda nn es erghens opgeleydt zijnde coel quetſt ft — Vooꝛ * orchid rib me ES | GC zijn / Li —* an | Wilde Loock met dunne bladers, „Si wide too g — NRE EE ee — — fact rChterer alain calf onder —— foo crijgbenfe daa uaden reucke ende fmaccFerde — meel ende broodt. De belet is * ende lanckworpeh met gemaeckt 5 eraser reen eeniche — haer En e fomtijdte met teeren tg a sinen * — te He ed —0 I O7 ijd, Aoock Parepe. | Sheli as Celan GE t@ye/alpoo Doets ovt em beteecfent een can shenenabe plante van. the —— ten ende isen — mora she —* top, / mact van ghedaente heeftfe meer heli ren, * pir an van kien — * 195 Belchrijuinghe ban: male Loock Parene / Adotk· Pareye.· In Latijn / Scorodopraflum . hoochduptſeh / Akerknoblauch· In ———— Tweede Loock. Parepe. In Lattjn / Scorodopraſ Ail porteau. In Italiaenſch/ Agli porro. In um alterum. Spaenlch/ Aio potruno. R an Siaurier oe (T& gend | Nijſſen in Sauoye. | Ju — —— derland 6 © HOE. gepe/boenghende genen ſtele vier ende vijf cubitus hooghe — ze — dicken bol de welcfe — ghehe —— rg liſters v rpahughe vell en tſamen vergaerdt tende „__Diofeorides,G — — ein * s,Galenus, eer — —E— bn nrg An Pßreye ende — ans it fo fid Open adeapne manen Dejean crijgt de natuere van warmoes, — —* 4 7 * Tweede Loock· Parepe. hagen hare ende lan er dl 6 | ee Debier OA he ansb fieebefor in vellefens bie — — — Paree — der / ende beef get oft maelken doen i fdoor Jtalen reyſpe Loock, In Griecks / Scorodon. pr Pes ser ps AR —* —* ids — —53 took ek bo vermaert 4l aren —— tende oruutte vuile do cer herpheydt / —— A dl wel, in Oriolo sheer: — venae —— 497 “toor Matthijs de Lobel, aock In Sriecks / Sorodon· In Latin / Allium: Tooeck met ronde clittera In Hoochduntſch / Garten knablauch, In Fran: choig/Ail ende Aux. In Spaenſch / Ayos. In Ita⸗ io In Engels / Garlyke. liaenſch / Aio eü Agl E Ke 8 a — pe) 8 — — — — — a hd GEN 5) 198 OEE alkechnr: Kast, Det jop « gant Dop F £ £ n * b PN O R kp der de wer Na e weetde | ende den roock van onder ontfanah en. Maen vod 3 he | et Loock ghemorfelt/ in Griecks tenschde Daer âf abel Olijuen me ter maecken / ende opent DE monden, van de aders/ ende 16 8 oocf den ———— —* * — Plinius, Diocles. uende / decks dat noch) crachuigher doet groen met Eoriander is in engBemengden wijn De dronten. Teghen de Squinancieift goet / gheſtooten daer op abeleps rgelen / ende Duif be feninighe dieren met Den reucke. Das-Loock/oft Moly bã Hippocrates. In Latijn / Allium vrſinum latifoliun In Boochdupiſch / Berr oft hundz — /of waldknoblauch. In Franchois / Aux gliode gli Oxſi nage /Gam Beesel gotk. sita / Allin ne urs. In sens. age Ai= & Ophiofcor orodon. In ta liaenlch / AglioSer peutino. In Franchois / Ail ſerpentin SU Ee me OI NINIIDEDT een jr — — ——— Krt —— — 2 Se U , 4 4 — SRS 4 SS SNN S id Dee —— — 7 — — — dn, 1, — 2 — lij W de * ’ —— a inde hooghe boſch habe plactfen van ancer — —* ander ide Enghelande nochtans meer van ke dan gedacnte DE Lock ghelijck zijnde: waerom Dat wp p elfde v voo. her van —— abeel hebbẽ. if er minder / groene, flapper / gen effen tert 5 ſteelkens / die minder zijn — die vanden 8 bloemen Zijn melckwit ende vele / gefterrd Aſphodille — Den bol is wit met veel lanckachtige op ii gelijck Die vande veldt Ayjuy cliſters / ſtynckende ghelijck lieflic dg ee epe iden fiecten, = — Serpent —— —— end in omde —* —— bie geplecfe oft ghefpicket zijn gelde — ru Bj 1.6 UE IEEEREN 7 41 kens did (4 Door Matthi iede Lobel. jee Lock van fatſoen ende reucke is maer hee vande ft den hals Pa Ld dende “he er CI idd | NMoly va Do ara aus £ ft nDiofcorides gheacht. In 4 ly Diofcorideum putatum sr plien pleit gachughe plaetſen van (elfs groependes bpenteh oÔ — 7 le — à — te Crachten, : Bolero meachtau host FP Csrnrze € Ê Catil ak os© RG na É — Dioſcotides. pe pied Ke F — and ki rt Oe — EN, wo Jo ʒer ge ghen sies ſlanghen / ende | € li ghe tegh rd ſp ſoo datter ——— gh /oft ghebroken zijnde daer mede ghed de FA £ be Kaat #6 pet SS — a aen st a ed 5 Oei: Sandl 5 6 6 0, Kenan ame Asen Ts A nt AE, … Galenus. h h ben De ſelfde crach⸗ gen vande Ayjuynen. Mi Lock dien flegmatyjcke ſieckten / ende tot de pijnen vande Colica die daet wi ghefpreten in. ha k 2 t Pad d zé at. & per ie Ci pi pr * — * HEE rn " * sel ie 4 DE re * * heee hd SS — * KA Re verbaal ae. LER San eld Pol re ri ON En oe Ae badkbos LAA zo of de / ooghen longheren ende nie⸗ Loock is der ren/ 6— de — ————— boeren the⸗ fo be Al ht, : 4 Y (4 | dae “hdd, r 2* id rakel, atin/Mo- Serpent-Moly gheheeten. Moly Serpentinum vocatum. ze * B Pi 4 ers) va. — C ren Oden zac adzou,bebiede be ieden vers E 3 Monuca —— fs gbeabeuen do: doo Beten Maly p Plante attee: ꝛ verwi ct cruyde met Á Lende r van De r geteetp ; plante DEN nae za llinghe eñ ghebꝛuycking he der hemielfcher Goden; ſegghende: De Goden en hebben fo niet ghegheuen cen — Kd ad 1 * de ſwerte worte Be te male : Maer defen naem ats teek Le taan <3 — — &racht, pet ommeabef laghen 200 Beſchrijuinghe van allerlen Moly, * RofsteBiaReliick s Ane R La Tantehkantnn ita as AT « PA De nn: DN AES PE AE fB hide SAPELE EEN SRS RS oort AR wissrlir- afs GEK BERN NAT bewe afs Gale: Jr Pile et, ár ei D: Pad HE pees Ee (it wf & € £ ú ⸗ ben Mr den (ijd 5 mac t teghen alle fenij kteghen too suerijen/foo wel — Moly pe ——— or adt En ant Diofcorides es (eat dat boten inden —D— vande gebaar van bood behaluen noch d dander ghelijckeniſſe diet heeft foodaenicf twee ſpecien van Moly,de we Die van Pad — ouerlante ende nu —* Rag E pn A * aft RP ER: F Mt EN 8 { rf dB —— eN eed op SC Rise peat TI RE * Ed ES 3. anden wits ten velde Ayjuyn oft — — daer nae —— in een — / ende ii Moi — * — htigh Liss Ì * lig 0 a h nen, rit batrafie ( | ODꝛauick meel) belijdt fcenp eflus ts gemee 1 gr 1 : Deef ————— wordt, Moly Serpentinam vocatum, _ Dit Moly is feer giel ben Moly van Diofcorides van voorts comen / hebbe be bans der € Ps EN RAII.E Diaen ſe hen Dop. res wit onder de welcke da 1 1 Sndiaen fe De wortel is becleedt me cen ſeer h hardt — ef ende de fiet is van eenen, voot often € & we ) Vd Moly met be bladers bande Harcille. Moly Liliflorum, een clitterachtighe bolle in tblat Moly foli s Narciſſi. drzaghende. Moly en En phraft. & Homericum for Door Matthijs de Lobel, 2601 aen malcander / Die ons gheſchonc⸗ van cruyden / die niet oock ſeer conſtich met Nederlanden ſoude ende AAA 4 Aas. 2 5. 14 — bl Moly LI: — Cantare — ei  fC ——— — (Cal —— PRET U 5 en siftf de Enghelſche ne fonderlinghe int eerfte vande Lente PD A “ * Roes 5 C € tat att d tok — — B, ———— end fte keeren alle toouerie hoewel dat vanden KM l RE tand: bd Andiaens Moly. Caucafon,Moly Indicum vocatum, Andiaens Malv-AmersÉ af, leden 1 ren cerſt gheſien hebben binnen Parijs inden hof van Doctor Caſteleyn / droech op dopperſte vans den ſtele in een vondt geer wijde velachtich huyſ kẽ / de gheſteken zijnde lichtelick vermenichfuldighen. De bladers / cliſter ende alle ander dinghen heuet metten voorgaenden ghelijck Moly H icum. Witte Lelie, As Cate Re EL a PS Ta fa Ld hd I * —— Abed — hdd bloemen / nn (Rios lia Ge G — WEIGEREN / t ‘ la Sf 4 — maen Lig * ze fte van Venus / ende Koofe van Suno/ats wt wies gheſtorten melcke Via lactea dat is de Melck wee inde locht Galaxia gheheeten / oft de zeer clacre ” 6 FP Te . c. ſneeuwitte Lelie op der aerden / Baeren godtlijcken oorſpꝛonck ghecreghen Bebben. Waer af cen teces Ben 16 de ceeuwighe vuptoloedinghe des godtlicken ende ſoeten reucks Dien ſy wtgheuen def haluen vock den naer van. Roofe beteeckent de focee lieffiez licke en \ h lelier ef mer AaAsus kf 4 men ende bolachtighe cruyden / ghelijck de Narciſ⸗ fi fn. Maer mec die DE bediedt de zeer ede⸗ me NN widtheydt / hoochlicker vernaemt door de glozie | gienen Satomonin fijnen Conincflicken (roel fittende. Defe plante heeft enen vechten lans — Shen fiele Die vander Aſphodille ghelijck / ende de wortel van eenen Ayjuyn die van veel clifteren op pen hebbend Daer bloemen. De laders zijn bleeck groen / afelijfich inde lengde ice Groezen bi €, De ſtele is vondt van eenen cubicus hooghe / op de welcke int opperſte de bloemen | meme pe ertder Afphobitle oftwanden Saffraen abelijc/maer meerder, wit wetriecfer /welr gb dk ens / De figuere hoonende van eenen kelck oft —8 gele ſaſelingh ftd gh lijck in Die vanden ne Le AA WT ie 1 te 4 an MUSE ta nea ka an il ANV aaa Sa bids A aL ao p zor Witte C Witte Lelie. Liliù candidú. In wBaochbuptich/ Gtiatu oft Gilgen. In Frachois / Lis blãc. dn klaren —— witte —— ban Con⸗ aLiliũ ü antinople ofte Calcedonien, g ro bli Lilium — Byzantium, P ft Rota I i A puleij.Jl ——— —F—— Nerd Ee — UAierre Wels Le band Rr Devoor leden iaeren sijn den Heer Brancion faliaber memorie / we Cont antino fer onderde —— witte dn eli gheweeſt fchoene groote en weloe werk | ollen vande witte Lelie el Lgbeocfen zijnde /met dã bladeren van ghedaente ve e ghehadt en le SS A + en lactften be — ghelen voort ghebracht / De) / iere ie de cubitus boogber iae de eenden — ende plat/ J el — artagons. € 8 p wele ſchoone witte Lelie de waſſen / die n tans dep ner í Bin dan Die vande witte ih ocht clepnder/ lanckworpigher/ Foonderende ene ac fi buch / als oef benee ftele /-van verwe s vanden aftijfenden wijngaerdt-bladeren ; oodacni als ick eha taer naer Det leuen hebbe doen contrefepten Tan voeten: nden wel —— —— v jm eee Marie de Brimeu / ende tot ———— Martimi Orie —— — elien wordt e een ſalue ghem — an ander Suinum , beeldje aen de — vander ernst É Ld rsr WOR IEN can EN ET beh s — $ 9 u Bek er Pl EPL rsr bedie: if & Ld ss ER maas — ti TK sn haf Oe Pr r 9 er he EN * * * =D: TE vr ge} Goot in bellbel, > 263 honich oft asijn gheſ potteken / is zeef goede medieijne tot oude ſwee⸗ tin envende verſchen toonden, en gean gh e var gheſtoit/ gheneeſt de verbrandcheydt/ ver⸗ — Deworkel chonich ghewꝛeuen oft gheſt gheneeft de doorhouwen zemen / verdrijft de — — BE Cel seh a Ml 6 Pra SANS —46 ENA — — ge — et tear nete Teen en TR l AEG —— IO Grit 4 3 3 * mt de Ke F ———— der cullen. Tſaet v iet ele er goet ghedroncken tegh en Ai zi ad | Men ſeght —— bodes in ier ende te epi 5 Pet Die ſeer moode ictie, | crachtich jn faluen. st) EN Br staf iN £ * 34 £ + Ghis sat cherde] om date als gt gh 1 Se) idd | Digereren. | — | — om datſe digereert ſonder biſten (fe Gaten) ende more aeckt. | gr — gente] met honich / ſegt Galenus, om * te crachtigher foude abs ; ol /ARAR jes ——— egbend ad ei miedicijne tot alle ii ecten ghedroocht te zijn/of ot alle groote wonden, /fenderlingei inz wcs ted + di | rr ï jd d cf VERVEESDENED/ ended di me Kan Olsa dek ata AR — —— * 8 ded Kd ld —2 Se And hen j — voorts bes ‘fegBtde gheſtooten wortelo opde be de — Renner sy aa hfan de Cefsen; Moet ftus heydt / Neem ders vande Lelien/ mu foodenoe legiſe daer op / ſy ſullent ' 1 — — I lr | d & * A ss) (Sb | * M l at f lle bl ſe € EU ETEEEEN, ST ——— —14 1 helitcke hl E 4* lartag ge cker / ſonder clyſter ze , malle bladeren. — —— — icchmnde cchoodn bloet roode bloemen en gene —— ofte —— met zeer dobbele videmen. eee = . he EP tert m3 * kee’) € pvr mp d’ opperſte kit zt J —— met beel aren banden. middel tele tot * opperſte / ende fehaan Egoba — Én Be nessen 2 ge Lelie Geufk * de Baènt J arlad anne Lelie, ende veel Bleeck à, —— — * * ik es — * TE ED UEISs er darten rd — mijner veen —— van nm Marcagon oft oreades ESR beelen, cen 3 | delende vandennaeteladend. Martagon. — ME adamas alfalk 204 eeeh roode orenge · Lelie / at M je 20 bande Alchymiſten met langbe fmalle — Lilium n Booch⸗ “Bupttch/Gologilgen. eeen tn orengé. Eli — ——— / / Giglio x roflo. In Spaentch⸗ Li⸗ pocra tes kite croceum Fuch(ij „@ft oock is — oft KE Lilium Diofcor, oft * Al AET VE PUTDE lJ Helie,” DA UN W/, — AN 4 DN — — ==, — IN Dechann-vane AM 5 Zarren Bleech-ozenge Marin wenjen dadht Ord an —— ers 1 bennen jee | Soer bd unto tarfens an natuere de Marta deer vele bladeren als de Do — ende bloemen / eenen d enen ep pk ee Die bowen berde is met — kid — — 4 — in ede van veel — Lat den cliſterachtighen — feffboorder venir hoſen mijn wrote Mariebe Bzimei hebbe ichdu veree en ih, de —— de — dan alle aino andere. ** — de abe end he vander — en bol ende Pllinghe, „Selen die vanden men groepen. Sijn bladert sit abengnn schoor 205 Door Matthüs de Lobel. Schoon.roode M —— * ne man’ fe flele, Lilium cruen- £ mam. hulk vien —— — id Po! — 6 * diuiſc Ì . * 1 LS kel pn — 9 ve 5 es: Ü i q d fix J 7— EN Á LAA ze Vv 4 5 — 25 | 4 H 5 SNE nd — NN | ze ig 4— Cl 98 he di le de (AA —— Beboon-bloet roodt — aderen ende clepne clitters. D ADD 4 sr — 24 — ⸗ SN 7 Nd Al 3 os 9 — vl & J 2 NE INT met langbe (malle ( A J X —W 7 — WAS í — ON 7/27, — en ND — — nn. ATD 7 — HNE iterg lancks be Boele, 206 Befchrijuinghe van allerlen Zelief, Martagon met veel clitters lancks de gele. delijck ſchoon root pie bloemen Den bof ende bladeren ijn byeans toederpate — Dic heeft vebelijd ks en ſtele/ die onderhalf enbitus ghemeynlick land VAMII —* 7 in a % 16/ DARE 8 J ee er. near ols. A % * PL ie D «1: T * GIEL IJ | Dad 3 minimum. DAT | 2e AEN KONN — N / — Ak af IP, 5 x F — RD EEL ES Ee iS 5 S je — — ie A J 3 A ik — 4 GP — Deſe lo be voorgaande eert bej n er minder / ende met ble ft n dopperſte vanden ſtele bie een palme oft eenen de aftemets eenen cubitus larickis, van —— — Ick mepne datſer vanden es: liefhebbers is Neuf fen ghenoemt/ om dateen gan ae zijnde, beeft gelid gnid boofdeft: ‘oft ſchoon bꝛeedt ofte van — in op dE top vande ſtele oft oock om dat ſe fommig aetfe van die heeft cent Boop dlierachdige boleens — alsi in eenen vn — arme met bladers h andt onder d Een ende Naenten — en * Sultan Sambac. Deſe foortevan dele omt de — ſchoonheydt vande bloeme / efo grooten toeg Sheepghentis/ Sultan Gambac glenedlence sin. Dew⸗ bloedtroode £ elie geljck / ma er met * ticf fens o cfÉ ſt/ als is de ghene —— —— — ij le ede) — —— en ſien / door dat d Aporeler rem Drie. a en Barel Sone gBeweeftsonder den naem van Sulcan — * n gbefonden Shemepne Hemerocallis * — Duentehe — ea eer — ale oft At er ion-taode glinfferbe bloemen: ie —E — Perfen * Peach ——— — eten eed ers Croonen — * — aad Ren —88 nnn ane hdd | Boo? Matthijs be Lobel, Lelie ban Caluarien oft grau Zelien ende Singelen . Lilium nioncaranw. Iu Baochouprteh/ Golds tourt; Weibble, In Franchois / Lis jaulne naene —:7 í Het heete vane lmostel,GndeisLilium(ylueftrend Sthoon claer· roode lelie ban Ealuarieaft Podonæus, Hemerocallis bande Berbaristen, Hemerocallis, Hyacinthus Poëtarum van Tragus, Afphode- — lus femina ban Fuchſius, Martagon Italorum ENE Er AG ; * 207 end e Marthioli. pe k F CN | NN DE) î EN GN Oe Ee — | F | u Á —— — ende els CN ans a 5 af De inde ach R — he holes: (AE beeft oock de wortel toode Lelie, De bladers adden ſterrewijs wi de Enoopfens vande felervan e vande leyne tianella ate eleroan grootte die väder Gen | vander econ edere 4 * van ghedaente vande Lelie De bloemen zin leelick —* | # odille ghelijck maer aen D'wterfte vande Fete en asha ch hie die vanden Berdfens-Bscodrof, Cyclamen met clepn tief Bens fors: cer gheboghen / ghe⸗ woarn, BEDE welde voorts connmén rosde draepfens oft tlinghen van tfelfde colours ot waerts gheboghen ſtaen e draeylens oft fafelinghen van tſeifde coteur, Die neders nr Srhnan rf hade Wte. ds — 214 ij: emerocallis. va Hemerocalie beide ak a wen ljveg inbenan Def oan eo ſchillende oocf inde bloemen / die grooter 3 n deelen ghelijfoiaher dande emeyne voorgaendes verd sijn ende lieffelick er claer. — — ** Nemeroealli AES DE — — a en tinople met bele bloerhen. ret Wlantewas de voorleden laeren in Nederlandt zeer fust * PottEoft inde h ende wilandtſche aerdichendt in weerde ghehouden worde € e be welcke om haet zeer / ende zeer neerftich ir | ouen bew Aert was van De edel Heeren ſalahe⸗ Î Beancion en X Vander De Maer ) tfaligher memori Van van Brancion en Jan e———— Hedenſ daeghs is ſy b ommigh principaelfte lief J ———— ie Bik | bp sf Sne rfeprinapaelfie@rupde lief-hebbers — Cormelis 9: —— Zee { pn DUA | kaal ta OT alsnaad vere 208 Beich? Hemerocallis oft imeni aten ban * J > tee tiek Conftantinoplen met bele bloemen „ Hemerocal — — afte wilde Lelie van CTonſtantinoplen. lis varens, bie end Gin rt thos. . Treſorier der fradt van Antwerpen, Mijn- Heer San Hob imeni Rect de Vniuerſi Padua / ende oock ot M. Raphael Coria / Joris vande Npe —— — is van ſchelferachtigh ghevoegh ande sen fel derhalue of us Hooghe / / Daer aen dat groepen vanbe⸗ ieden tot bouen Lelie bladers fonder eenighe —— — van derwen / meiſel⸗ wer witte randekens / oft canten. Sy heeft vele bloemen blijde vermillioen roodt wigeſpreydt / aen d wierſte vande — oock nederwaerts * ende omgheſlaghen/ ghehe die vande tied va 5 (4 FF a si — — Ee Pe EE 1: Peerd as Wat # pi — 1, De Crupde-bifhibterse wan Nederlandt hebben inde plaetſe vande — Hemerocalls — rg e ſoorte van —— is d bl Dopperfte vanden ſtele: het welcke is menighe iaeren gh nde gheobſeruecrt gheweeſt door dp ad ere Bꝛaneion vander Delft/ Jo oꝛus van KEE aftwilmele: DE Raphael Coria. uicks oock als bed deſe Somer 1580, de van —— is —— Brꝛimeu gheſien hebbe. —— die vande voorgaende. EN — tT —— es Hein ins € - — —— de weicke d gewe wide id k gever srr — — iae Diofcorides ſchrijft haer toe bycants alle sean crachten die DE 5 — zeen stenNa VIT bietet ned 2 | ———— dk nnn ra Vr eddie —— Dosꝛ Basthijsne Lobel. 208 rien cen roode lie was voorts comende / ten minften d” cene van befer: die bier — Ate Gheen van allen dan en is de wilde Lelie ‘oft Hemerocallis ghelijcker / dan dre eerſte boupn-roode ìt hebben, vbie Diofcorides ſegt / ende hebben defe met goede redenen ghenoemt bloedt roode Bulbu: is me Hi ppocra ab 8 bleet ‚maer er Dferverwichy ghack wy fien ins De Dter Det fa -gcel/ 1 anefcEs a (5 enfornse chelheyl Dip helpt dat ick fich — groot de neerſticheydt ende gh — van Matchio- nniſſe / is ſeggen⸗ de dat de Koode- Lelie / Die — wel befencis, peer bleeck van oere is bore Diotcori- dem ot ghetuyghe nemende, e kgheheeten/ ten zy datſe wit is / langhe / vande aenbancfels ende ne vande —5 die —* ſchijnen te willen hebben. Maer t in dien n yemandt wil wel aenmercken dat de witte Lelie ſomtijdts in hicker voegheni is voorts geere leghen ſegghen M iden fp feaghend d fe ve meer bladers h fi dan die roode Lelie Dat ſchijnt wel te comen doo? d Lelien ende di Caluarie hebber veel min aders _Daerom: id dat gemanden een van bert (wee beft gen ſtaet wy zijn te rie / ſoude zijn Ken m coronarium oft Hem erocallis ‚om batje: een wepnich van ‘vun — —* reucke —* als de Sonne ondergaet / ende metten opganck wederom wiſpruyt / moet aldus * Î EIC el hé hd VV— 2 dtachtiaß hf Ne hf, —— aRotrarE. & * c var ve u— 4 Sonnen ove en gaen AR der f * * VAR SMERE af k ST Pe EDE ABe Solfequiiilbe renvenen ed ain oe Elli rie ee OE eden Dre —5 q n € / JV be ; Eracht. \ J … Piofcorides. De wortel van Hemerocallis aheſt de ahedinn den rafl vinot R —— ES A | t y t oldie Biddag — gheſtoten verſoeten De ſweerende bor en vol foc bie ſwill oo —— * ve ſw fi vo fe hs/ ende Die fwillingben vanden $ emouetende aders zijn * — 1 ri Ot Zever MIE D BPV Vibe 9 — 4 Aelie ban Perten. Lilium Petlicum En Imperiaelfehs 4 — * ie En î — * er arden perialis, Turfani & £ À dn | beits. sehonien ofte Conſt antinoplen en is niet te zeer ongheihek den te be welde TE ee — * ven led chetz — be eenen file an onderfatwer voet oft onderbaffende gee abus booape en sen — gheheeten / ghelijd . De bloemen Br odd: Aad Ee biddddg toten —— ' eLelie van Verfen — Ais zak ghelijck Var ad 210 Belſchrijuinghe ban lieren KOEN J liũ ſiue Coron alm mperialis, — & eh flos — Lelien ban Perſen. Lilium Perſicum. An Ita⸗ pori liaenfch/Pennachi Perſiano. ne F * SP SY} rm W — ps BENN — — TUNEN — EA Sal Wm 7 — J de RBR Ed, — — >} otr nrtlihameorb oh 5 x ck menschen cóf isle.l € — BEEIEL IE wigger dn s £ Doa: Matthijs de ZTobel. zit ghelijck bellen abefatfonneert. aË'faed ple itg 0 * dan die € vande &Túlipan # in land de velachtighe huyſ fens * kent Colchituní. —— is in ——— gheſonden / onder de e van Lale, Turfani, ende Keyſers Croonen. Geel Orenge Lale oft Turfani met veel bloemen ende dobble Crooner, De Keyſers Croone en verſchilt van daridere nien dan date veel dickere van bladeren acnde ſtele —— riad, n ſta mor ——— ac É kidindhdd Ad EE 4 crans vã bloem, d’ eene bouen d'andere, d bic niet ſo aederwacis als bievande voorgacde. Defen mach⸗ men ijs inde zeer luſtighen bof vande voorfepden Seer de Greffier Hoboken hier voor ijd Nectoor vande — * Padua ende Doctoor van S. Mare ck Deer Jacop Duym Cas piteyn binnen — beeft noch andere foorten als De roode / maer ick en hebſe noch nietſien bloepen, Men bloemkens. Liliut conuallium, vel ver- ed ſti x GA of Es} | | | } | ich ont ſien / die — a niet en is een abe weeſt / he onghe Herbariſten ghenoemt pants ede ſommighe bebben ghemeynt cie fn maeckt / om de bladers / ende zeer foeten reuck/ € om de Lelie bloeme / de swetete ffieeuwie enz De ** is / eenichſins die vande Lelie ghelijck / en⸗ hop? de zeer foet van reucke/ Die h haer fact fien fondertinz ZR abe inden Dep onttent de e Doornachtighe plaetſen vande bose ende bored —— ede sore Meientiyß. Deſe comen voorts aen eenen ſtele van een n palme hooghe vande middel tot boucn (oe/ ende zijn depnbanghende aen ſteelkens ghelijck clockfken⸗ oft Die van eenẽ cleynẽ Cytinus, ſneeu⸗ Ei, — — ghekerft/ nae de welcke dat comen roodtachtighe befien die vanden — hr ende bitter, De bladers zijn bie vade deni a. — wak blast ghetal en — wel befent inde Rouen ats van * € Daron hebben. ep oi ins de Elien, ds dat op md, 3 Koop ig 99 il grt her ielen. —— pas 5 EEN * — ie Dias en a he gf je iki — AAE 41 RG. rite Ì EEL Ds. ogen Sonett opden wegh van dd aight deſe Eh boſch * — fes Die die rood Geftineammactzijn, „hanin —— Ee — — — ſterken cherte/ leuet ende herſſnn J Oft De decoctieris zeer — — —— — — ind RE ten vanden ooghen te ver Drijven. manne rende Dan ) zen C — — B 1 as Lilium inter fi Pinas, Daer Satontö mene — intet mce …dK. 2* 4 Nem AK Ty y df VL aans Meybloemkens. Lilium conuallium, vel vernum wonende Mepbloemkens; Theophrafti. In Boochduptſch / Mepbloumlin. Cler AT : AA PN Isate & TT J wolk hel id ke ghenoemt Ephemerum non lechale, — Be oft —— — & crupò nzů geheeten en Cynoforchides In Facit) Tefticu te — is In sed bì t Ë Knabenkraut, gn fram chois / Couillons de chien. pn — — Ra: ; Door Matthijs de Lobel. sh rj Ee zij Sai Ge 440% deren / de weleke wan eleynen verla nghen even ende is merckelicker. Oeen heeft gBeplecfee bladers/ ende wat langher peef Fens / wacr * af bat gfiabepleefanoenm foo iin nochtans ander onder hepbinaher Fer Ep Dat nen yet ſekers van —— pan gbeflachte foude mogen ſtelen te wetenvan leegher / bleecker oft Lenendig HE verse NN — feley blinkende / oft verſtoruen: infaBelijdsoocf de Cullekens ende bladers watverfilender ale | pe welefe ontrent half Meye bloeyende zijn. En aid | tj — Cynoſdicli — ma uekens ander foort erde | In Engels / Bogges cullion oꝛ coddis aib” maior — roof: * | —— Is nae d' D'opinie van C. „Gemimade ttweede Serapias. aid 44 * DE — — Ts DW | “ Diofeorides „of t Bailica Syderites aft Erytl derites, met lújfuertwighe oftincarnate bloemen/ | Braghende ghebeel purper —— ende ís de eit meer bp eén gevoegde tros van bloemen/ende. | boopnaemfte van allen, meerder bladers tot bonen toe — egheſla agen), | NTORRG ° | | | | vant racht. Diofcorides. De wortels worden gheten ghefoden ghelijck den Ayjuyn / vande welcke iſt dat De manseten de meeſte / men feat daiſe fonen genereren: iſt dat de vrouwen de minſte eten / daiſe cn, M * ener Att ie RE ak En Te — oan an too oat berouwen van Eheſſchen de Fach f Oonten aai os eN n / maer De dorre o /emdedacderaccoan dere mi Tar, rd WIET eren Teri ET Bleswortere ſeeenachughe ende ſauelachtighe praetjen . ‚ Galenusfegtdatde bolachtighee dob⸗ nt te hebt ARN OE ENDE RDAENE EERDE VOS nereumefietwortel Î L ab —— waeron dat ſy inghenomen 9— toc dyſlapen pe verweet. alenus, Egincra, Maer d'and de minſte / i t el gei Raet dD'andgr / te weten de minis ter contrarie — — in vue⸗ Lid: Beſchrijuinghe dart allerlen Standel crundt / eit purpèr-bios verte bidemẽ / de bal forchisDelphi- Broate Linnhrf enrtek le A at 4 \ ‚„ ander eñ lancks be … dele die eenen boet _ eftecubicts hooghe nlier arb RBE Clepne Bendtf-cullekens met gheplecte Bladeren, | ancks de ál " is: eñ purper bloe: enn; Cymoforchis culofis foliis : Aori- us purpureis. F() fpecie,Cynoforchis Andere gefpiekelbe Dödet-eullekës. Cynoforchishd rio, eñ in Boochdupeteh/GerprëgtknabEkraut/ w Or as anguftifo A Ir chis m —* — de Lobel. 215 tulientux —— dat haer er ed treckëde tot warm de drooghe. Daerom defe wortel en verweckt —** tot — / maer ter —— D nia bã C. Gẽ- ma. sd’: edwingt ende beneeme Dien luft. S J— DA ge: goe: aden gheten ghelijck ander bollen oft Ji lúc/maer Wat & EN minder / met ik shines De wortel vande wierde foorte gez eit Beeten Satyrion Apuleij,gheftooten ende opgez EE * ap ies ——— ie 7 7 —— —* — JJ Î ended de lijckteeckenen. weghececkten | Eſap vanden crude met zeer goeden honich iew ghemengt/ Î 89 loopen, vEt * EN gh eſtreken. J TE St dien pemande door oonerije gheen vꝛou⸗ £ LA Pre Caf, ————— * Pr EN {alt (Edie 1 mas (XT ſt is / ende ſtooten nmet (és — met de — wortel een half once we ghen / ende vier oncen (anders dre one ae — dan ſult ghy deſe age in Hd goed —— * ol⸗ ueren / ende drye daghen la tghewichte van drye — * ſo hat ger terſtondt wederom — tof De vrouwe — Der Clepne Bock ken * geek. * — s minor & verior C. Gem- — EN vel Coriophora, florein= * —— — — vul. (ar ’ | Ede 3 Ein nej * ⸗ — ons d — —9— bied BENEL PE Tr: Af ij) —— bat 4 216 je „Belt heijuinghet van allerlen Borr- cullekens / 4 Totb cruyden / foo maeckt een vande principaelſter onde ſcheyden WBoer ren, de welcke rieckt ghelijck cenen —* met de gedrayde ſteertkens eh: net eenen gepten baert ghelijck te weſen. Dit cruydt ſpruyt wt met veel bladers / dien vande elien ghelijck nderſte vanden ſtele Die eenen voet la nek is „ende gates zi oo bonen —— cen zeer aerdighe e ghelijck h s zijn 7 de oel; * * ke elijck ſtae de gbelije — oft aleiyſſien es bloemen zijn zeer quacdt ende ſterck van veucke eenen 8 Doet Ik ende Dit ern ruydt bloeyet — half Junius. Tgroeyet op moſachtighe Bech, maer principal in rd —2 Bolle eullekens d eerſte. Tefticulus Vulpinus primus Franch — wole· tullekens. Hermaphroditica fecunda cheba Int Duptleh Bugsben. In Engels/Bas Cor. Gemme „aft Orchis Sphecodes diphylla, reg ballokeſ. In Dpaentch/Sacyrion. De Voſſe cullekens zijn de Serapiades van Fuchſius ende Dodonæus. Veelderhand Ee heo ee weien / van ghedaente van Vijfwouters/ — ende de laetſte — de —* side — — — de oock min gee ensen * ¶Wy hebben deſe Geel wjtege. wigheſteken / onvruchtbaer plaetſen van Languedoc ele plak gr ng det e tuffchen C — Ilex Coccifera,bpde pelle ordi cons den —5 F ontpelliers / ende oock inde plepn Die ghelegh — boſch van Grammont: De Semen eedt ghende bo dtgele bloemen, we weende geaete aan Dieagen ——— been eeaueter, Ee it Defa id Ant Dobrhatchtzs de Lobel. ie tes triphy le. In Fean moeipe: Teſticulus vülpinas feoundüs, mebefoorte kent Ge atb C' Mei 3 __ wpehbie/petitsMoacherons. > “aäSpheg, che gueſpe · g iid ed —— } 44 Erem ras isa ri vat iP EAST * ned ua ME sat 301 Bere verandert al leenlijck in groots te want zijn bla: * deren 3 Bere / ende de lele ende blaemë coz⸗ tere ende Wittere, EE RP et A * Vv ff bedeeld fi Fr MAofrse Tft k alpinusmaior,ende Sphegodes C. Gemma, Biet Melitias,ſ i % Dan bere zijn⸗ EN ú Der tweeder⸗ ANV: nhãde / vertchit ⸗ lende alleene —— in grootte / eñ — ater „PY mad Yara taare alTantars (A le? … Delen zin noch twee andere geer ste vande welsfe D erfie bycants bande felfde grooite is, gh en Vlieghe / maer van coleur roeſtachtich oft ver, fonen leelick dondferroodt: rl Klan die vanden leg ghelijck / peach ï mg niet lien £ 6 af me hese de bloemen ſi ß en oock wat roodtachtich / ende zijn seg De lefte wordt lichtelct onderſcheyden door fijne breede bladeren v je fracndermet bloemen ahelijkkplieshende Vijf wouters oft Pepels. eis 8 Aide Satish sue , / hi | ziet an vang , Ni 9J iN — Orchis Myodes. prima C.Gem- floribus muſcam — ns, n de ís Serapias Dodonzi n Dooꝛ Matthijs de Lobel. DA '\ \ gm) 3 —9 — PAS IN. Pr enhte PAseeest 1 ——— C.Géme u * Ban deſe fpecte zijn Beel accidentale dik⸗ ferentien. Géme. Te- ſticulus val- fas referens. — Ee, 5 — — — gen —— 8 * EN — — — rg X 9 fb 0007) GTE —9 —— * Ee 219 N za EL ea DR IN rA N 1 — i pe Va E asVveL BOETE 5 — — lio læuiore, & CG. ore grãdiuſ- 0. 220 Beſchrijuinghe bai allerlep Orchis; Staat Gehelmdt ofte getwar ceupeä C‚Gemme, Cleyn gehelmt oËt ghewapent Culte ⸗ ij af ve : d atra nt € 1 fine Mi kens-c 3 ’ licaris C. Gemme, Bie met vreden wel mach ghe⸗ Orchis ftrateumatica minor heeten zijn Baſilica tertia. — C. Gemmæ. * — — RE NN — 8 Se * RE Á in, NEZ 8 Sodoꝛ Mattig ve Lobel, x2ï ppinnecoppên, Dit truꝛ Boꝛſkens. Batrachites vel Battachioides C. Gem. welpe / om me. Ende is banden gellathte bande ghene die b bat 4 * twifelachtige ſoorten —* —* EN zün / ſo dat niet qua⸗ — 5 | s tiek Teſticulus Her- ** aphroditieus” fous ne gelijck De genoemt zijn. met (om zón / ſonderlinghe aengaẽde tfatſoẽ vã⸗ ne bladers de tel / half Sera⸗ bost af oft piadesende halt Cy noforcheis, warrẽ / en⸗ de wordt chtvonden in duſdae⸗ Cleyn Drandel-ctupbtmetdipeoft Standel cleyn Brädel-ceupt, 1 —1 Bꝛietlãdt. Orchis Frifiali * Telliculusodora. bier Cullekẽs. ende is TriorchisluteatertiaC.Gemme, Tetrorchis vel * Triorchis al Á s * a.Spiralisvel — nalis C. 3— en EN Gemme. An IN ó ‚AS EN Engels/ Wit: ZN *8 * IN dn | * he fs iN / — 9 ton 5 \ * — — en NEA W 8* NS zm NE Pal # NEN In / IJK tan BeftheijuingBe ban allerlen St — OII-MC. —— Ei 4 leynſte de Cu g dorre ende vuyle plaetſen —— 8 * ú Ln y * * ind —* dd an ide zee gheleghen / ende in Engelander ende oock fati Brabandt:theeft d de cleyne Sabe: cen abelijek : de ſtele is een palme Bovo dunne) blcemfens draghender reucke * Waabloemtens ghelijck/ de welcke tontomme gelijck eenen wendel trap aende fet ſtacn EN —* 4 In zó sh dh NN | £ PJ { , ef Ì Tnet Ce 6 38 gE ren ug re liſters mes ferdee * O laks at Tarte daitiaks zl * Pi Fol TA Le: En hdd Prod TaAacx EE aan ks as ff CT ér He pn — elijck/ mac ronder, beeft de Heer € Ba elft jaa in aude p otten / die hem zijn van Cluius and bes Ooſt ederland; van Weenen in bloemee en hebbe ef noch ict —— figuere deſe Derde ſoorte / maer de ED sti land worpigher den Slifuen. ghelick. Andere gele Triorchis van Gemma. Triorchis lutea alteraC. Gemme, met ronder ende breeder bladers Bndeveergd e / ende rchis Friſia littora is —5 — een edeſbole van dien, De welcke heeft voorts ahebrocht DE twee onder fte bladers ghelijck / maer ſmalder dan die vande groote Wegebꝛee/ & ende op een ſiech Ec ers VI —— * | hots | OENE VONN KEDE NEED LOMAN —— AMEN A VENEN te cleyn Standel· trundt van Auptk. Orchis minor Leodienfis. Triorchis leen fol C. Gemmz, n Ægineta. — * > Boor arthijsdeLobe, adj vtt t 148 F Birdie ets Ar i tlitia als DE voorgaende Debl b teelfert ghdpef die van Auricula Vriná ats de voorgaend ETAGE COCHIN BREE erst ANP Cel J— —— agg * f { De hk Flor Cnncke & k afwijckte em j chreyolt. xgroey gfſtens VAN SUCHE, , OET. aaan * Ka is pe — ë Ne J 3 7 hg en E — zijn bp auentueren Serapiades: want te doen Bandekeng-crupbt, Serapias mas læui folio,ende heeft … Palma Chriſti. Serapias femina pratenfis , eff heeft peirlehêbloes voot ste dt On N blabersmet tics ⸗· ez! J kẽs belprinckelt / ende is Satyrium Baſilicum alterũ Dodonæi. 124 —FV—— AE WA aal Haars molsaitd) (PP karate nt 9 af 1 —— Berg andeken witte bloemen, Scra- € bet beige bloem —— — — pias can ore mo onta — minor ru— / nasmiaculatisfoliis. —— ſorchis mõtana folio m hello nitẽte flote an⸗ guſtifolia, nullis in- ſperſis punctulis. Em te bloemë: alle andere Dees ten zón den anderen ghe⸗ Eck. NEN ——— — — GSE En — —S —— ke GTA a RS WS Ee áp $ — Water Bandekers-crupdt . Serapias ralept Scrapi alten paluftris latifolia , eftis Cynoforchis — —— de — aten ASR met glatte biede ij — hennen 0d tnde beeft eenẽ viol ioletten tro / ader de — ſorchis. 6 9 fly 4 ml - de 9 Hi Ë F * Kek E aÀ 4 Ne, ke , —* handekens trundt met effen bladers. nen — — Ee prana læui folio, ende ig —— HES F ° ME. —— T'bloepet int eynde — & vãdẽ Mey / tgroept Jzui C. Gem- in vuple vochtighe plaetſen / ſonderlin⸗ me. ghe daer D'aerde ſwertlle is — TL, „er — X —— ‚Bandekeng-erupdt met langhe felert, | Sátyrión ghelubt oftfonder bollekens. Cya his macrocaulos oft Conopſæa ſiue gale- Satyrion caſtrſtum veleunuchum ex genete Cy= riculara C.Gẽmę Tbloepet —— banonteent half Meye tot / Bpcants half Junius EK } „ , 1 E ANT PP PPE in, RE 3 226 . Del uy nf dimen ne Crundt, — — vel Myoides . Tot Befe Eunu- Genua hebben wp gheboeght een ans naemt Myoides oft Barrachites, om dat De bloes men groen zjn als bortkens ghelitkende lantk⸗ Cynoſorchis paluſtris met effen bladers oft duune / die ſlechtſte van allen / van ma, Et RE Ende fmal Cor, blad ecen/ (lele „ende bloemkens dé Orchis Batra- Gem. chites niet zeet onghelück Bandekens. dr rte h In Latin, jen — — — Deſe is de vooꝛleden iaeren we den Zara in Hollandt den Heere wander Delft gheſen⸗ den gheweeſt van Vonder Wenceflaus Tſerclaes welgheleerde de groot lief- ded van DV fen: ende heefiſe — be lieffelijcke reucke —— Handekens Crudydt ghenoemn. — ſſch fe t cen ſpannt etn eeen eid — rade niet — De aft bin nn in Julio. Keje haeſt als ick kplantenvan 4 de Cynoför- 4 € fin ul / ——— malcanderen * en Geroffel bloeme. Den — en ís D'andere veel inde Dupnen ontrent den ne, deſen ſal becomen, ick ſalſe lacten Boot Matthijs de Lobel. MEE | 127 * erachtighe — MWoghels nett. Nidus auis ex fpeciebus Sa- gt paluftris altera, Long Ù 000 ey abort.’ Orchis D yelNepikelodes C. Gen | border oa Deſe heeft de bloeme * — pie bande andere —e ſoorte / dacrom hebben wy bp deſe vock ahemaectt De feifoe figuere vande woorgaende bloeme vanden Satyrion (facmen metten hookers elfs bet wt der maten cleyn — ga tan light. Poghels ne. — Dit gheſlachte mach: zeer wel int Satijn Satyrion oft Orchis abortiua genaemt worden / Dat is te ſegghen Miſwas van Cutie ekens Cruyden. Het welcke bop dhr oft ghedaente foude Ons wel begnaemeticE — — totten en Drobanche, c clepne ende groote Bꝛem · Rapen Dertaria 6 ende alle de ſoorte van ingh de Fungi ende Campernoil⸗ Verre voort bꝛenghen —J——— alef hten hebb iſe ecken⸗ bera — dat fommighe Daniele, oe trecfende de 2e ende vermo? ghende/ als ettelicke er om dat dit te verre wt ons Peopooft ſoude wefen / don wy daer — —— ende —— deſe ſe Truydt by. aende Dan SE Joen, an C. Gemma dier ie op 6/ ls ghen ) blije fij fijn naer⸗ ke Cis Bk beed vande Crude gef ebbers van reverb, naa 5 : vinteg dor cen ghev ende verwert zijn/ voorts beenghende fieelfens s pe, nt pfery ee palme wai 4 vof min booghe / van fatfoen/ bloeme, grootte ende coleur wan verroe — ebie tevande cleyne Brem Hape. Def hebſe fomijdes ghevonden in vochughe plactfen ende p de foorten — * chan oock in — vpn, | — ad pede bend 1 ia | 2 | a Mal De mfjediefs | Acridoeides oft ® Hebbl vabe Ee uftophora 228 gemeene Satyria, d Bande Sacyria ban D. CorneliusGemma (foo hele a eon in —— zijn ghefien aheweett is in dit er akten Ranie. lt — rt A Mi | enckelé bal:befe emo: í —— — | gen gen — * —* ale Jac E ad Úqlaertte Ery — ofte ter die ban Bank caninus; —— —* 7 Slatte bla⸗ * — gän beten sin meer bp gbevans erſehien / Die te onderfchenden naón yr ——— bed st * — Veoleut / reutke van, ad — — cd — bande bladers ene —84 J geheel fcheep optakde F vk | a — —— típiete of 14 Od Glatte mer —— J Pup boenen bladers on: id Gemepne 4 bet heten be dit f Metrie: * Ni í ſJ ad oft 4 —— J watert erkens ge : El — malle * — Eind bladers/ Ì ens tufs —9 | oft (weert: l st —— zeg * — Bld wite —— Ar. 9 ‚j Neteides / , oft wa: * di 9 ter· trun⸗ * Ben met Bzeede oft wanen — mricde dieenn — ie Platophylla — riſci ge⸗ et — — hiolus befchztt neralic < ——— — ehees| Orchides met twee têjeeni| _ Stemeer cullekẽs (Ban Bien/Melitiades — — ban Fommigbt ghe zijn we | : Ban ne zomede n ſmet twee Tweede — en CullekEs/ | ornoo Store eget de gedaẽte —9 Weſp ob b Afyl pl fr Sph 8 ban beeft: ——— — ZcCilepne kens heb⸗ roote bende inde — emaue— bloeme Cleyne —— dea ohh zond — va Sepia 3 geer Ë ie as — * Tweed ban —— — eiasten/foa mes Dien: oft Balili- —— 6 Mitwat⸗ — Tees, | DevererorJ Cullekens j cz ende cleear. N fen bande blat : chides, dat er * Ei eit, zaate Ne hlarmtn — — — aaenten der de ghelijck een mennen De w met wirte sance phorzme bloem gek Akerplien. al it dat es J bidemen / zoo ets ps ph —— dtlupſen _ Aep ronder crupt · aft Spira=b voer or sg slatte Cullekẽs Sem lis szeere Cmotrin se —— ghe⸗ ne emet —* Jar 3n/foo | Gape bandige: lick de ———— nn ge El ad sijnnoch- | ef Or flachtebäs- Zon — heet ergſche C Deele täsd'ans | banche De gele ele Ba ' (engine } : Ber par: | Hypo- — a dede Ek ghe _ CTtweedt tÖEDE Sa (_ciltis Bar ik —— Di A gyrionge ander aft „Clepnejende welriecke lick, —— egt eme * — F 4 es dl q pe ff RIE mts D D zoeten an —— Shellachti | Ben 7 Cullekens — — * (4 mr te 99 hd d Deerfte — is vande —— Cullekens: Tweede vande — Tderde vande faanSefens vit igbers, Cd hd Î & J 4 * (U Sf af. 26 AE « Nd % 4K ⸗ el, én — pj adh tatbrsilah CRE 4 daenis des meet d de welck gh g —— û * ſt el Ò ae befcbriiuinak — om d ſelfde te moghen he eten Grent tes oft Dondts- Eullekens ende onder alleene Dit —— Oe 1 el dh Sk Ae * J er ek F ——— —— — wonderlijcke vruchtbaerheydt end — maere fonderlingbe De * —* wandrek — vrt ad nd noforch * oft H he hd er hô hdd hd / l —— Refiickend lanck abe oft platachtige Oli jfuen / ten wae⸗ /om datſe haer in lanckwoꝛpighe vinghers ws 7 recken. Vandbdeſ ge (orcl aft Hondts Cullekbens RAlltlhenos. D'eerfte vande ri — Oreades „oft de ghene Die op | abebersprena eñ — groepen, D fien à Eycke boſſch ENE 56 RN? da — April — if Me e Fo * De fele he Kf * —d { die ft iten wi des aheplect . De bladers rik, men groen/ende onder ghelijck filuer blincfend de de beid doort adenine dun velleken Dr hé} 9 J U DEN ides oft bie op vochtighe plactfen niger bande, maer if anbee Red dn nr TEA : F *. len je — —— en Die ie ghen omen — Dn 7 e bladers ale —— tot —— ſoo beb iter € kelde ee oft E weertwijfe bloepen alle ghelijck / van, voor d'eerfte vanden rep: tot half aas demande. ‚Ban defen is aldermeeſt — de Dracontias, de welde ick or dat Den Eobgpaen aldernaeft comt / in Dien Dat de ghedaente cordeerde / ende datter waer eenen bol en waere gi er wie weet oftmen den Gri⸗ ie ) wabe peert 3 2 — —— 4 oft 4 9— En í ; “pug — ke — ok beft anderen Car (boxboudh Eror- ui) s zeer doris ende otd achtich ee Die wilin groocheydt oft ander fins ghelijck hebben: 3 vueghen dattet geef Sar rium nieten foude fchijnen gheheel onghelijck te wefen onfen Piychoeidi : vant if ghelooue et ect te das is goudt· geel dan — * roodt ende Dit woordt — * wittic als Én ſt 5 ° —— enen — et ; ie she b e / reu 5 — at Bonded cdaente van vlecken ende 9 fe onder * Dauder ſubſtantie — — de ta el, ss soon Platophylla, Nn met gh b blader: erdi k⸗ ek ri SE —5 cubitus — Deſe beeft — en, ende rbe kes ontrenk edemaendt. Sp w erne in zeer le ende tighe „Cono — dat is ren len, an —— — binn CG er Bee S — — dan dat de verwe vande — is/ende F Kanne te cin Valts hen wij Een vanden anderen. Sp groeyet ab „maer d jn / abelijc voorgaande ac Dac meer isin eenen gh ghetemperd iette natten oft dDrooghet ie 1 ek AE Paket 44 Groote Bondts-Cullekens — van Gemma, — —— SSSR aft pn sela dn ® | wet (4 5 port ꝛc Ie: ſy bloegeni in —* A rikdndsij de Toninel wigger vrhn — ater af Laat! Keatrare klavtfsre oro taafts fa A G'allet Gram Nen / 230 h 1 — We MDN defen hein om. de ghelijckeniſſe vande Conincklick/ Conopſæa. D fan zijn alber * Strateumatice of —— de —— —— gr, gn ee ed 4* OR Ee AN — — ———— de zeer bꝛeede bladeren / dat is te ſegghen / lanck — ende in tbe ahinſel rondtachuch. O bloeme is binnen wi be olecken beſpungt / endevat £ FR afstel Go Pol Defeat GT 4 sf T * geene ſpruylen we in diie … Debloemen gheuenſe van nend tot int ome vans Mey. ER boo eh stit il Nie EN RAMAC * Ec àt ae Î 0} J vi / hdd V—— ghebogheꝛ * ben witten ende bf iet wat aſchgraen ges hen verven: pie de gheſond berg⸗ achtig uwe plactf efe f hebb dighe bloeme / maer nerd 5 Noch hebbe kbeh b deſe Strate i — ſomendis oock gheſien eſien * vel<